Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • w26 February m. 20-25
  • Wɔziezie Ɛ Nwo Wɔmaa Ngyegyelɛ Mɔɔ Ɛbayia Wɔ Wɔ Ɛzɔnenlɛ Nzi La Ɔ?

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Wɔziezie Ɛ Nwo Wɔmaa Ngyegyelɛ Mɔɔ Ɛbayia Wɔ Wɔ Ɛzɔnenlɛ Nzi La Ɔ?
  • Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2026
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • SAA ADIEMA BIE NEE WƆ ANLI YE BOƐ A
  • SAA Ɛ TI AKUNLU BA NINYƐNE MƆƆ WƆGYAKYI BƐ Ɛ NZI LA AZO A
  • SAA AWIE MƆ GYAKYI GYIHOVA ƐZONLENLƐ A
  • Gyihova Yɛ “Mɔɔ Ye Ahonle Ɛbubu La Ayile”
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2024
  • Die To Nu Kɛ Tɛ Debie Biala A Ɛze A
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
  • Kakye Kɛ Gyihova A Le “Tease Nyamenle Ne” A
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2024
  • Saa Yɛbikye Yɛ Mediema A Ɔle Kpalɛ Ɔmaa Yɛ!
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
Nea Dɔɔnwo
Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2026
w26 February m. 20-25

APRIL 27–MAY 3, 2026

EDWƐNE 99 Mediema Mgbe Dɔɔnwo

Wɔziezie Ɛ Nwo Wɔmaa Ngyegyelɛ Mɔɔ Ɛbayia Wɔ Wɔ Ɛzɔnenlɛ Nzi La Ɔ?

“Maa menlua wɔ ndenle nu.”—EDW. 17:5.

BODANE

Kɛzi Kilisienema mɔɔ bɛzɔne bɛ fofolɛ la bahola aziezie bɛ nwo amaa ngyegyelɛ mɔɔ bie a bɛbayia wɔ nɔhalɛ ne anu la.

1-2. Duzu a yɛbahola yɛayɛ amaa yɛaziezie yɛ nwo yɛamaa ngyegyelɛ mɔɔ bie a yɛbayia wɔ nɔhalɛ ne anu la ɛ? Yɛ nwolɛ ndonwo.

YƐ NYE la kɛ yɛbayia ngyegyelɛ ngakyile wɔ Seetan ewiade ye anu. Gyisɛse bɔle ye ɛdoavolɛma kɔkɔ bɔbɔ kɛ: “Kɛ ɔde ye biala la, azedolɛ bolɛ bara.” (Mat. 18:7) Ɛhye ati, ɔwɔ kɛ yɛsiezie yɛ nwo kɛ yɛbagyinla ngyegyelɛ nloa, na ngyegyelɛ mɔɔ bie a ɔbara yɛ nee yɛ mediema diedima avinli la boka nwo.

2 Maa yɛyɛ ndonwo bie. Bɛmaa Gyihova menli anwosesebɛ kɛ bɛziezie bɛ nwo bɛmaa esiane ngakyile. Kɛzi yɛsiezie yɛ nwo ɛ? Mɔɔ limoa, ɔhyia kɛ yɛsuzu esiane ngakyile mɔɔ ɔbahola yeasisi wɔ ɛleka mɔɔ yɛde la anwo. Na saa bɔ zo mɔɔ yɛdu yɛradɛnla ɛkɛ ne a, yemɔ nwolɛ bahyia kpalɛ kɛ yɛyɛ zɔ. Saa yɛnwu esiane mɔɔ ɔbahola yeasisi ɛkɛ ne la a, akee ɔwɔ kɛ yɛdwenle kɛzi yɛbaziezie yɛ nwo yɛamaa nuhua ko biala la anwo. (Mrɛ. 21:5) Zɔhane ala a ɔwɔ kɛ yɛnwu ngyegyelɛ mɔɔ yɛbahola yɛayia wɔ nɔhalɛ ne anu na yɛsiezie yɛ nwo kɛkala amaa saa bɛba a yɛahola yɛagyinla ɔ nloa a. Yɛyɛ zɔ a, ɔnrɛmaa sɔnea zɔhane mɔ ɛnrɛgyegye yɛ dɔɔnwo na yeazɛkye yɛ nee Gyihova agɔnwolɛvalɛ ne. (Edw. 17:5) Ɔti maa yɛzuzu ngyegyelɛ nsa mɔɔ yɛbahola yɛayia nee kɛzi yɛbahola yɛaziezie yɛ nwo yɛamaa nuhua ko biala la anwo.a

SAA ADIEMA BIE NEE WƆ ANLI YE BOƐ A

3. Ngyegyelɛ boni a yɛbahola yɛayia wɔ asafo ne anu a?

3 Ɛkakye kɛzi ɛdele nganeɛ wɔ mekɛ mɔɔ limoa mɔɔ ɛhɔle debiezukoalɛ na ɛnwunle ɛlɔlɛ mɔɔ wɔ Gyihova menli ne avinli la ɔ? Ɛnwunle kɛ wɔnwu nɔhalɛ ne ɔ? (Dwɔn 13:35; Kɔl. 3:12) Kɛ Blancab dele nganeɛ la ɛne. Noko akee mɔɔ bɛzɔnenle ye la anzi, edwɛkɛ bie mɔɔ zile la zinle ɔ nwo. Ɔhanle kɛ: “Adiema raalɛ bie nee me anli ye boɛ fee. Eza menwunle kɛ ɔkeha awie mɔ anwo edwɛkɛ ɛtane ɛtane. Meanzuzu kɛ mebanwu debie zɛhae; menzukoale kɛ Gyihova Alasevolɛ bɔ mɔdenle biala mɔɔ bɛbahola la kɛ bɛ nee awie mɔ badɛnla anzodwolɛ nu na bɛala ɛlɔlɛ ali.” Nɔhalɛ nu, ɛ mediema Kilisienema ɛlɛbɔ mɔdenle ɛsesebɛ kɛ bɛbanyia subane kpalɛ ɛdeɛ, noko bɛnli munli. (Ɛfɛ. 4:​23, 24; 1 Dwɔn 1:8) Ɔti ɔdwu mekɛ ne bie a, bɛ nuhua bie bahola aha edwɛkɛ anzɛɛ ayɛ debie mɔɔ bagyegye wɔ la. (Gye. 3:8) Mɔɔ yɛ alɔbɔlɛ la a le kɛ, menli bie mɔ ɛmaa ninyɛne ɛhye mɔ ɛdenda bɛ gyakɛ anu na bɛgyakyi Gyihova ɛzonlenlɛ.

4. Duzu a bahola aboa yɛ yeamaa yɛanwu mɔɔ yɛbayɛ wɔ mekɛ mɔɔ adiema bie bayɛ debie yeamaa yɛali nyane la ɛ? (Ɛfɛsɛsema 4:32)

4 Duzu a bahola aboa wɔ yeamaa wɔanwu mɔɔ ɛbayɛ wɔ mekɛ mɔɔ adiema bie bayɛ debie yeamaa wɔali nyane la ɛ? Fa yɛ wɔ subane kɛ ɛbava folɛdulɛ mɔɔ wɔ Ɛfɛsɛsema 4:32 la wɔali gyima. (Kenga.) Saa ɛbɔ mɔdenle kɛ ɛbala atiakunlukɛnlɛma ali na wɔaze anwunvɔne a, ɛ nee awie mɔ ɛnrɛda ɛnrɛnyia edwɛkɛ. Fa yɛ wɔ bodane kɛ ɛbava awie mɔ nvonleɛ wɔahyɛ bɛ bɔkɔɔ. Duzu a bahola aboa wɔ yeamaa wɔayɛ ye zɔ a? Dwenle fane dodo mɔɔ ɛsɛlɛ Gyihova kɛ ɔva wɔ nvonleɛ ɔhyɛ wɔ na amgba ɔfa ɔkyɛ wɔ bɔkɔɔ la anwo. (Mat. 6:12) Saa ɛdwenle kɛzi Gyihova ɛvi atiakunlukɛnlɛma nu ɛva wɔ ɛtane ɛhyɛ wɔ la anwo a, ɔnrɛmaa ɔnrɛyɛ se ɔnrɛmaa wɔ kɛ ɛbava awie mɔ ɛtane wɔahyɛ bɛ.

5. Saa awie yɛ debie ɔmaa yɛdi nyane a, Baebolo ngyinlazo boni a bahola aboa yɛ a? (Mrɛlɛbulɛ 19:11) (Eza nea nvoninli ne mɔ.)

5 Kenga Mrɛlɛbulɛ 19:11. Baebolo ne ka kɛ, saa awie yɛ debie ɔmaa yɛdi nyane a, nwunuc ɛnrɛmaa yɛnrɛva ɔ nwo ɛya ndɛndɛ. Ngyinlazo ɛhye ɛboa Rima mɔɔ bɛzɔnenle ye la ɛtɛkyɛle dɔɔnwo la. Ɔhanle kɛ: “Saa mediema yɛ debie mɔɔ menea a ɔnle kpalɛ anzɛɛ ɔmaa medi nyane la a, medimoa mekakye edwɛkɛ mɔɔ wɔ Mrɛlɛbulɛ 19:11 la. Mesuzu bɛ tɛnlabelɛ nee ɛleka mɔɔ bɛvi la anwo, na mebɔ mɔdenle kɛ mebanwu deɛmɔti bɛyɛ bɛ nyɛleɛ zɔ la. Eza mebɔ mɔdenle kɛ me nee bɛ bahɔ daselɛlilɛ. Saa meyɛ ye zɔ a ɔboa me ɔmaa menwu bɛ kpalɛ.” Ɛhye le folɛdulɛ kpalɛ. Ɛbahola wɔanwu ɛ mediema kpalɛ ɛnɛ. Saa ɛte bɛ edwɛkɛ bo kpalɛ na bɛyɛ debie bɛmaa ɔgyegye wɔ a, ɔnrɛmaa ɔnrɛyɛ se kɛ ɛbava bɛ ɛtane wɔahyɛ bɛ.

Nvoninli ngakyile: 1. Adiema nrenyia bie ɛva kɛzi adiema nrenyia gyɛne dendɛle hilele ye wɔ mekɛ mɔɔ bɛlɛsiezie Belemgbunlililɛ Asalo ɛkɛ ne la anwo ɛya. 2. Nzinlii, adiema nrenyia ne mɔɔ vale ɛya la nee adiema nrenyia ɛhendeɛ ne ɛlɛyɛ azua nu daselɛlilɛ.

Saa akɛsakɛsa bie ba ɛ nee adiema bie avinli a, bɔ mɔdenle kɛ ɛ nee ye bahɔ daselɛlilɛ (Nea ɛdendɛkpunli 5)


6. Duzu a bahola aboa yɛ yeamaa yɛ nee mediema avinli ayɛ kpalɛ wɔ asafo ne anu a?

6 Duzu a ɛbahola wɔayɛ amaa ɛ nee mediema avinli ayɛ kpalɛ wɔ asafo ne anu a? Mekɛ mɔɔ ɛlɛbɔ mɔdenle kɛ ɛbanwu ɛ mediema kpalɛ la, anrɛɛ fa wɔ adwenle sie bɛ subane mgbalɛ ne mɔ azo. (Fa toto Mrɛlɛbulɛ 10:12 anwo; Wlo. 12:10; Fel. 2:​2, 3) Nea kɛzi ɛhye boale adiema nrenyia bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Mark mɔɔ bɛzɔnenle ye la ɛtɛkyɛle la. Mekɛ mɔɔ ɔ nee mediema mɔɔ bɛwɔ asafo ne anu la ɛlɛtu kpalɛ la, akee ɔnwunle bɛ nvonleɛ ne mɔ. Duzu a boale Mark mɔɔ yeammaa awie mɔ nvonleɛ mɔɔ ɔnwunle ye la andenda ɔ gyakɛ anu a? Ɔhanle kɛ: “Menwunle kɛ ɛnee mefa me adwenle mesie nvonleɛ ngyikyi ngyikyi zo, noko saa mefa ɛhye mɔ kɔsɔɔti metoto ɛtaneyɛlɛ mɔɔ ɛbu zo wɔ ewiade ne anu la anwo a, bɛndwu ɛleka biala. Akee menwunle ye bɔkɔɔ kɛ ɔnle kɛ mefa me adwenle mesie me mediema diedima sinlidɔlɛ zo. Ɔti menyele me adwenle menvile bɛ sinlidɔlɛ ne mɔ azo na menvale menziele bɛ subane mgbalɛ ne mɔ azo.” Saa ɛdawɔ noko ɛyɛ ye zɔ a, ɛ nee mediema mɔɔ bɛwɔ asafo ne anu la avinli bayɛ kpalɛ.

SAA Ɛ TI AKUNLU BA NINYƐNE MƆƆ WƆGYAKYI BƐ Ɛ NZI LA AZO A

7. Duzu a bahola amaa yɛ ti akunlu ara ninyɛne mɔɔ yɛgyakyi bɛ yɛ nzi la azo a?

7 Mɔɔ ɛnwunle nɔhalɛ ne la, ye biala anu ɛ nye liele kɛ ɛlɛtwe ɛ nwo wɔavi Seetan amumuyɛ ewiade ne anwo la. Bie a ɔbara ɛ ti anu kɛ, ‘Nwane bɔbɔ a banyia adwenle kɛ ɔsia yeahɔ ewiade ɛhye anu a?’ Noko saa ɛlɛyia sɔnea mɔɔ anu yɛ se la a, bie a ɛbabɔ ɔ bo wɔahakye na ɛ nwo alɔ ninyɛne mɔɔ ɛgyakyile bɛ ɛ nzi amaa wɔahola wɔazonle Gyihova la bie mɔ. (Fa toto Nɔmbɛse 11:​4-6 anwo.) Kɛ neazo la, bie a mediema bie mɔ gyakyile bɛ gyima mɔɔ ɛnee ɔmaa menli bu bɛ noko ɔdie bɛ mekɛ dɔɔnwo la. Bie mɔ noko agɔnwo mɔ hwenle bɛ nwo vile bɛ nwo wɔ mekɛ mɔɔ bɛbɔle ɔ bo kɛ bɛsukoa Baebolo ne la. Yɛɛ bie mɔ noko gyakyile subane bie mɔɔ ɛgya bɛ la—bie a ɔle subane ɛtane ɛdeɛ noko ɛnee ɔmaa bɛnyia anyelielɛ bie. Saa Kilisienenli bie maa adenle maa ɛbɛla mɔɔ ɔbɔle ye dɛba la twe ye fi Gyihova anwo a, nea kɛzi ɔbayɛ alɔbɔlɛ a! Duzu a ɛbahola wɔayɛ ye kɛkala amaa wɔanzia wɔangɔ ninyɛne mɔɔ wɔgyakyi bɛ ɛ nzi la anwo ɛlɛ ɔnva nwo biala mɔɔ ɔbazi la ɛ?

8. Duzu a yɛsukoa yɛfi Ebileham nee Sɛla neazo ne anu a?

8 Azonvolɛ nɔhavoma mɔɔ anrɛɛ bɛbahola bɛazia bɛahɔ ninyɛne mɔɔ bɛgyakyile ye bɛ nzi la anwo la anwo neazo dɔɔnwo wɔ Baebolo ne anu. Kɛ neazo la, Ebileham nee Sɛla diele Gyihova na bɛvile suakpole Ɛɛle azo bɛhɔdɛnlanle ɛdanlɛ azua nu. (Hib. 11:​8, 9) Ɔda ali kɛ ɛnee ɔyɛ a bɛkakye asetɛnla kpalɛ mɔɔ ɛnee bɛlɛ wɔ Ɛɛle la. “Noko saa bɛhɔle zo bɛhakyele” anzɛɛ bɛmaanle bɛ nwo lɔle bɛ asetɛnla dɛba ne a, anrɛɛ bɛbazia bɛahɔ. Bɛanyɛ zɔ emomu, bɛvale bɛ adwenle amuala bɛziele mɔɔ la bɛ nyunlu la azo.—Hib. 11:​15, 16.

9. Kɛzi ɛzoanvolɛ Pɔɔlo bule ninyɛne mɔɔ ɔgyakyile bɛ wɔ ɔ nzi la ɛ? (Felepaema 3:​7, 8, 13)

9 Ɛzoanvolɛ Pɔɔlo hakyile ye ɛbɛlabɔlɛ amaa yeahola yeazonle Gyihova. Kolaa na yearayɛ Kilisienenli la, Dwuuma Mɛla kilehilevolɛ bie mɔɔ ɛlie duma mɔɔ bɛfɛlɛ ye Gameeleɛle la hilele ye debie. (Gyi. 22:3) Anrɛɛ Pɔɔlo bayɛ Dwuuma ɛzonlenlɛ nu kpanyinli mɔɔ menli bali ye eni. (Gal. 1:​13, 14) Noko mɔɔ ɔzukoale Kelaese anwo edwɛkpa ne la, yeanli ninyɛne ɛhye mɔ anzi bieko. Asoo yeanyia ngyegyelɛ biala wɔ mekɛ mɔɔ ɔrayɛle Kilisienenli la ɔ? Kyɛkyɛ. Bɛbole ye, bɛdole ye efiade yɛɛ ɔdaye mumua ne ye menli kpɔle ye. (2 Kɔl. 11:​23-26) Saa ɔvale ye adwenle ɔziele sɔnea zɔhane mɔ ala azo na ɔvale tɛnlabelɛ mɔɔ ɛnee ɔwɔ nu la ɔtotole ye asetɛnla dɛba ne anwo a, anrɛɛ ɔbaha kɛ ɔnle kpalɛ kɛ ɔrayɛle Kilisienenli la. Noko Pɔɔlo vale ye adwenle ziele nwolɛ adenle kpole mɔɔ yenyia kɛ yerayɛ Kelaese Gyisɛse ɛdoavolɛ yɛɛ ahatualɛ mɔɔ ɔbanyia ye kenle bie la azo. Pɔɔlo liele dole nu kɛ nyilalɛ ɛhye mɔ tɛla debie biala mɔɔ ɔvale ɔbɔle afɔle la.—Kenga Felepaema 3:​7, 8, 13.

10. Duzu a ɔwɔ kɛ yɛta yɛdwenle nwo a? (Maake 10:​29, 30) (Eza nea nvoninli ne mɔ.)

10 Duzu a yɛsukoa yɛfi nu a? Saa ɛbɔ ɔ bo kɛ ɛdwenle ninyɛne mɔɔ ɛgyakyile bɛ ɛ nzi amaa wɔahola wɔayɛ Kilisienenli la anwo a, bɔ mɔdenle kɛ eza ɛbahakye deɛmɔti ɛgyakyile bɛ ɛ nzi la. (Nol. 7:10) Fa ninyɛne mɔɔ ɛgyakyile bɛ ɛ nzi la toto nyilalɛ mɔɔ wɔnyia ɔvi mekɛ mɔɔ ɛrale nɔhalɛ ne anu la anwo. Ɛ nee anwuma nee aze Belemgbunli ne ɛnyia agɔnwolɛvalɛ kpalɛ. (Mrɛ. 3:32) Wɔnyia mediema mrenyia nee mraalɛ mɔɔ kulo wɔ la wɔ asafo ne anu yɛɛ ewiade amuala. (Kenga Maake 10:​29, 30.) Yɛɛ ɛlɛ anyelazo kɛ ɛbanyia asetɛnla kpalɛ kenle bie! (Aye. 65:​21-23) Saa ɛta ɛdwenledwenle nyilalɛ mɔɔ ɛlɛsonle Gyihova la ati wɔnyia la anwo a, ɔnrɛmaa ɛ nwo ɛnrɛlɔ ninyɛne mɔɔ wɔgyakyi bɛ ɛ nzi la.

Mmamaa ɛ ti akunlu ba ninyɛne mɔɔ wɔgyakyi bɛ ɛ nzi la azo, emomu fa anyelielɛ yɛ ɛzonlenlɛ gyima ne mɔɔ sonle bolɛ mɔɔ Nyamenle ɛva ɛmaa wɔ la (Nea ɛdendɛkpunli 10)e


11. Duzu a ɛsukoa ɛfi Rosemary anwubielɛ ne anu a?

11 Bɛzɔnenle adiema raalɛ bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Rosemary la wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee yeli kɛyɛ ɛvolɛ 50 la. Tie mɔɔ ɔyɛle amaa yeanzia yeangɔ ninyɛne mɔɔ yegyakyi ye ɔ nzi la anwo bieko la. Ɔhanle kɛ: “Mɔlebɛbo ne, me nwo lɔle Bolonyia, ɔluakɛ ɛnee ɔle mekɛ mɔɔ me nee me abusua ne bɔ nu yɛ ninyɛne mɔɔ maa yɛ nye die kpalɛ a. Ɛnee me nye die nwo kɛ mebahyɛ me alɔvolɛ debie wɔ mekɛ zɔhane. Saa menwu kɛ me mra nee me nlɔnra anye ɛlie wɔ mekɛ mɔɔ bɛbabuke ninyɛne mɔɔ menvale mengyɛle bɛ la azo la a, ɔmaa medame noko me nye die.” Duzu a ɛboa ye a? Rosemary hanle kɛ: “Mekpondɛ debie mezie Bolonyia agyakɛ anu. Ɛvolɛ biala mekpondɛ kenle ko me nee me abusua ne yia, mekyɛ bɛ debie na meka deɛmɔti mekulo bɛ nuhua ko biala kpalɛ la mekile bɛ.” Ɛnee Rosemary yia ngyegyelɛ gyɛne. Ɔhanle kɛ: “Mɔɔ membale nɔhalɛ ne anu la, me gɔnwo mɔ nee me andu bieko. Ɔyɛ a me nwo dɔ bɛ na me nwo yɛ me koonwu.”d Duzu a boale ye a? Ɔ nee mediema mraalɛ ngakyile yɛle ngyehyɛleɛ hɔle daselɛlilɛ. Ɔhanle kɛ: “Ɛhye mɔɔ menyɛle la maanle menyianle agɔnwolɛma fofolɛ mɔɔ mekulo bɛ na bɛ nwo hyia me a.” Duzu a ɛbahola wɔazukoa wɔavi ye ɛkɛ a? Bie a ɛ nwo dɔ debie bie mɔɔ ɛnee ɛ nye die nwo kolaa na wɔara nɔhalɛ ne anu la, noko eza ɛbahola wɔanyia debie mɔɔ sonle bolɛ kpalɛ la wɔazie ɔ gyakɛ ne anu. (Fel. 4:​8, 9) Eza kakye kɛ: Dahuu Gyihova bamaa wɔanyia ninyɛne dɔɔnwo wɔazie mɔɔ wɔminli ye la agyakɛ anu.

SAA AWIE MƆ GYAKYI GYIHOVA ƐZONLENLƐ A

12. Edwɛkɛ boni a ɔsi asafo ne anu a ɔbahola yeayɛ se kɛ ɛbagyinla ɔ nloa a?

12 Mɔɔ ɛrayɛle Dasevolɛ la, ɔbayɛ kɛ ɛ nye liele kɛ wɔhwe ɛ nwo wɔvi ɛtane ewiade ɛhye anwo na wɔraboka menli ekpunli bie mɔɔ kilehile nɔhalɛ ne na bɛbɔ mɔdenle kɛ bɛbayɛ mɔɔ le kpalɛ la anwo la. (Aye. 65:14) Noko ɔdwu mekɛ ne bie a ɛte kɛ adiema bie ɛyɛ ɛtane kpole. Bie a bɛbaye awie bɔbɔ bɛavi asafo ne anu. (1 Kɔl. 5:13) Tie kɛzi tɛnlabelɛ zɛhae bie hanle adiema raalɛ bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Samar la. Ɔhanle kɛ: “Mɔɔ bɛzɔnenle me la, yeangyɛ biala asafo nu kpanyinli bie yɛle ɛtane kpole na bɛyele ye bɛvile asafo ne anu. Anrɛɛ ɔtenda me gyakɛ anu ɔluakɛ ɛnee ɔyɛ se kɛ mebalie meali kɛ asafo nu kpanyinli bie bahola ayɛ ɛtane atia Gyihova nee asafo ne.” Nɔhalɛ nu, ɔwɔ kɛ yɛnyia anwodozo dahuu kɛ yɛ mediema kulo Gyihova na bɛkulo kɛ bɛbeta ye. (1 Kɔl. 13:​4, 7) Noko alɔbɔlɛ edwɛkɛ ne a le kɛ, ɛvolɛ biala bɛye menli bie mɔ bɛfi asafo ne anu. Na saa awie mɔɔ bikye wɔ anzɛɛ awie mɔɔ ɛbu ye kpalɛ la kpa kɛ ɔbayɛ ninyɛndane a, yemɔ ɔyɛ se kpalɛ.

13. Duzu a yɛbahola yɛayɛ amaa saa awie mɔɔ bikye yɛ la gyakyi Gyihova ɛzonlenlɛ a yɛahɔ zo yɛali nɔhalɛ a?

13 Duzu a ɛbahola wɔayɛ wɔaziezie ɛ nwo ɛnɛ amaa awie mɔɔ bikye wɔ la gyakyi Gyihova ɛzonlenlɛ a, yeandenda ɛ gyakɛ anu a? Kɔ zo mia ɛ nee Gyihova agɔnwolɛvalɛ ne anu. (Gye. 4:8) Kakye kɛ tɛ awie bie nɔhalɛlilɛ ti a ɛlɛsonle Gyihova a. Kɛ neazo la, yɛ nee yɛ abusua ne nee asafo ne bɔ nu sonle Gyihova ɛdeɛ, noko eza ɔwɔ kɛ yɛdayɛ mumua ne yɛyɛ ngyehyɛleɛ yɛyɛ asɔne na yɛkenga Baebolo ne.—Edw. 1:2; 62:8.

14. Duzu a yɛsukoa yɛfi ɛzoanvolɛ Pita neazo ne anu a? (Dwɔn 6:​66-68)

14 Eza yɛbahola yɛazukoa debie yɛavi kɛzi ɛzoanvolɛ Pita yɛle ye nyɛleɛ wɔ mekɛ mɔɔ Gyisɛse ɛdoavolɛma dɔɔnwo gyakyile kɛ bɛbadoa ye la anu. Mekɛ zɔhane ɔbayɛ kɛ ɛnee Pita noko ɛnde ninyɛne bo kpalɛ. Noko yɛ edwɛkɛ mɔɔ ɔhanle ye wɔ Dwɔn 6:​66-68 la nzonlɛ. (Kenga.) Pita anva ye adwenle anzie mɔɔ awie mɔ ɛlɛyɛ la azo, emomu ɔvale ye adwenle ɔziele nɔhalɛ ne mɔɔ Gyisɛse hilehilele ye la azo. Ɛhye ati mɔɔ ɔzile la andenda Pita agyakɛ anu. Zɔhane ala a ɛnɛ noko awie mɔ nyɛleɛ ɛnrɛhola ɛnrɛhakyi nɔhalɛ ne mɔɔ Gyihova ahyehyɛdeɛ ne ɛboa wɔ ɛmaa wɔnwu ye la a! Sɔ nɔhalɛ zɔhane anu kyengye! Samar mɔɔ yɛlimoa yɛha ɔ nwo edwɛkɛ la hanle kɛ, “Mekakye me nwo dahuu kɛ sonla ko ninyɛndane ɛngile kɛ asafo ne anu amra amuala le zɔ, anzɛɛ mɔɔ ahyehyɛdeɛ ne kilehile la ɛnle nɔhalɛ yɛɛ ɔngile kɛ kɛ Gyihova subane de la ɛne.”

15. Duzu a ɛsukoa ɛfi Emily anwubielɛ ne anu a?

15 Fa Emily kɛ neazo. Mɔɔ bɛzɔnenle ye la, ɔ nzi dapɛne ko ala, bɛyele ye mame bɛvile asafo ne anu na ɔgyakyile bɛ abusua ne ɛkɛ ɔhɔle. Emily hanle kɛ: “Meandwenle nwolɛ ɛlɛ kɛ debie zɛhae bahola ado me. Ɛhye a le ngyegyelɛ mɔɔ anu yɛ se kpalɛ mɔɔ meyia a, na me nwo dɔ me mame kpalɛ.” Duzu a boale Emily a? Ɔhanle kɛ: “Ɔtɛkale me ngome. Menyianle moalɛ menvile me papa yɛɛ awie mɔ gyɛne mɔɔ bɛwɔ asafo ne anu mɔɔ bɛrayɛle kɛ me mbusuafoɔ la ɛkɛ. Awie biala gyi sɔnea bie anloa. Ɛhye ati a ɔhyia kɛ yɛbeta yɛ nwo na yɛmaa yɛ nwo anwosesebɛ ngoko la.” (1 Pita 5:9) Ɔngyia kɛ ɛkendɛ na saa ɛyia ngyegyelɛ a wɔamia agɔnwolɛvalɛ mɔɔ wɔ ɛ nee ɛ mediema avinli la anu. Yɛ ye zɔ kɛkala. Ɛyɛ zɔ a, ɔnva nwo mɔɔ ɔbazi la ɔnrɛmaa ɛnrɛde nganeɛ kɛ yeha ɛ ngome.

16. Duzu a ɔwɔ kɛ yɛkakye a? (Eza nea nvoninli ne.)

16 Eza kakye kɛ Gyihova tenrɛdenrɛ bɛdabɛ mɔɔ ɔkulo bɛ la. (Hib. 12:6) Ɔkulo kɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛye bɛ bɛvi asafo ne anu la amuala sia ba ye ɛkɛ. (2 Pita 3:9) Ɔti saa bɛye awie mɔɔ bikye wɔ kpalɛ la bɛvi asafo ne anu a, nyia anwodozo kɛ mgbanyima ne mɔ bayɛ biala mɔɔ bɛbahola la bɛaboa ye bɛamaa yeazia yeara Gyihova ɛkɛ.—2 Tim. 2:​24, 25.

Asafo nu mgbanyima nwiɔ ɛhɔkpɔla nrenyia bie mɔɔ bɛyele ye bɛvile asafo ne anu la. Ko ɛbuke Baebolo ne anu na ɔlɛ ye ɔ sa nu yɛɛ ko ne noko ɛlɛfa edwɛkɛ bie mɔɔ wɔ “Sia Bɛla Gyihova Ɛkɛ” brohyua ne anu la ahile nrenyia ne.

Saa bɛye awie mɔɔ bikye wɔ la bɛvi asafo ne nu a, nyia anwodozo kɛ mgbanyima ne mɔ kulo kɛ bɛboa ye bɛmaa ɔsia ɔba Gyihova ɛkɛ (Nea ɛdendɛkpunli 16)f


17. Anwodozo boni a yɛbahola yɛanyia a?

17 Yɛzuzu ngyegyelɛ mɔɔ ɛbahola wɔayia wɔ wɔ ɛzɔnenlɛ nzi la bie mɔ anwo. Nɔhalɛ nu, bie mɔ bahola aha wɔ ɛzulolɛ noko ɔnle kɛ ɛmaa wɔ ahonle tu. Ɛbahola wɔayɛ ninyɛne dɔɔnwo wɔaziezie ɛ nwo kɛkala. Eza kakye ye dahuu kɛ Gyihova baboa wɔ yeamaa wɔahɔ zo wɔali nɔhalɛ wɔamaa ye. Yeboa wɔ ɛlɛ na ɔkulo kɛ ɔboa wɔ dahuu! (1 Pita 5:10) Ɔbamaa wɔ anwosesebɛ dahuu amaa wɔahola wɔagyinla sɔnea biala mɔɔ ɛbayia la anloa kpundii. Saa ɛkɔ zo ɛdie Gyihova moalɛ ɛto nu a, ngyegyelɛ biala ɛnle ɛkɛ mɔɔ bahola ahwe wɔ avi ɔ nwo a!—Edw. 119:165; Wlo. 8:​38, 39.

DUZU A YƐBAHOLA YƐAYƐ YƐAZIEZIE YƐ NWO YƐAMAA NGYEGYELƐ ƐHYE MƆ A?

  • Adiema bie nee yɛ anli ye boɛ a

  • Yɛ ti akunlu ba ninyɛne mɔɔ yɛgyakyi bɛ yɛ nzi la azo a

  • Bɛye awie bɛfi asafo ne anu a

EDWƐNE 154 Ɛlɔlɛ Ɛnwie

a Bɛhɛlɛ edwɛkɛ ɛhye bɛmaa Alasevolɛ mɔɔ bɔ zo mɔɔ bɛzɔne bɛ la ɛdeɛ, noko yɛ muala yɛbahola yɛanyia zolɛ nvasoɛ.

b Bɛhakyi bɛ aluma.

c Saa yɛlɛ nwunu a, ɔnrɛmaa yɛnrɛva awie mɔ edwɛkɛ nee bɛ nyɛleɛ nwo ɛya ndɛndɛ. Subane ɛhye bahola aboa yɛ yeamaa yɛazuzu deɛmɔti awie hanle edwɛkɛ bie anzɛɛ lale nyɛleɛ bie ali la anwo.

d Ɔwɔ kɛ yɛ muala—tɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛlɛyɛ Baebolo ɛzukoalɛ la ala—boa Baebolo sukoavoma nee bɛdabɛ mɔɔ bɔ zo mɔɔ bɛzɔne bɛ la bɛmaa bɛ nye die wɔ asafo ne anu. Nea edwɛkɛ, “Kɛzi Asafo Ne Baboa Baebolo Sukoavoma Bɛamaa Bɛafɛta Ɛzɔnenlɛ La” mɔɔ wɔ March 2021 Ɛzinzalɛ Arane ne anu la ɛdendɛkpunli 15 nee 16.

e NVONINLI NE ANWO NGILENU: Mekɛ mɔɔ adiema raalɛ bie lua daselɛlilɛ nu la, ɔnwunle mraalɛ ekpunli bie mɔɔ bɛlɛbɔ bɔlo la, na ɔhakyele mekɛ mɔɔ ɛnee ɔdaye noko ɔbɔ bɔlo la. Nzinlii ɔlile mraalɛ zɔhane mɔ bie daselɛ, ɔbayɛ kɛ ɛnee ɔ nee ye a bɔ bɔlo a.

f NVONINLI NE ANWO NGILENU: Asafo nu mgbanyima nwiɔ ɛhɔkpɔla nrenyia bie mɔɔ bɛyele ye bɛvile asafo ne anu la, bɛlɛmaa ye anwosesebɛ amaa yeazia yeara Gyihova ɛkɛ.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie