ƐBƐLABƆLƐ NU EDWƐKƐ
Ɛnee Mese Nyiane Ɛdeɛ, Noko Membanyɛle Edwɛkpatɛlɛvolɛ
WƆ ME ngakula nu, ɛnee mese nyiane yɛɛ mesulo menli. Noko Gyihova boale me ɔmaanle mengulole menli na membanyɛle edwɛkpatɛlɛvolɛ. Kɛzi ɔrale ye ɛ? Mɔɔ limoa, ɔluale me papa adehilelɛ zo ɔboale me. Eza ɔluale adiema bɛlɛra bie neazo kɛnlɛma zo ɔboale me. Mɔɔ li awieleɛ la, ɔluale me hu edwɛkɛ kɛnlɛma mɔɔ ɔka nee me nwo abotane mɔɔ ɔnyianle la azo. Maa menga nwolɛ edwɛkɛ mengile wɔ.
Bɛwole me wɔ 1951 wɔ Vienna, Austria, na ɛnee me awovolɛ le Katelekema. Ɛnee mese nyiane, noko ɛnee medie Nyamenle medi yɛɛ meta meyɛ asɔne. Mɔɔ menlile ɛvolɛ ngɔnla la, me papa bɔle ɔ bo kɛ ɔ nee Gyihova Alasevolɛ sukoa debie; yeangyɛ, me mame noko bɔle ɔ bo kɛ ɔsukoa bie.
Me diema Elisabeth (bɛne zo)
Yeangyɛ biala, yɛhɔbokale Döbling Asafo ne mɔɔ wɔ Vienna la anwo. Yɛyɛle ninyɛne dɔɔnwo yɛbɔle nu kɛ abusua. Yɛzukoale Baebolo ne, yɛhɔle debiezukoalɛ yɛɛ yɛkɔ nyianu a yɛtu yɛ nwo yɛmaa yɛyɛ gyima. Wɔ me ngakula nu, me papa boale me ɔmaanle menyianle Gyihova anwo ɛlɔlɛ kpole. Ɛnee me papa asɔneyɛlɛ a le kɛ me nee me diema raalɛ ne bayɛ adekpakyelɛma. Noko ɛnee tɛ yemɔ a le me bodane a.
MEMBƆLE DAHUU ƐZONLENLƐ GYIMA NE ABO
Bɛzɔnenle me wɔ 1965, na ɛnee meli ɛvolɛ 14. Noko akee ɛnee ɔnla aze ɔmmaa me kɛ me nee menli mɔɔ menze bɛ la babɔ adawu wɔ daselɛlilɛ nu. Eza ɛnee mete nganeɛ kɛ me gɔnwo mɔ ngakula le kpalɛ tɛla me na ɛnee mekulo kɛ bɛkulo me edwɛkɛ. Ɔti mɔɔ bɛzɔnenle me la, yɛangyɛ biala yɛɛ me nee menli mɔɔ bɛnzonle Gyihova la bɔle ɔ bo kɛ yɛtu a. Me nye liele bɛ agɔnwolɛvalɛ ne anwo ɛdeɛ, noko me adwenle gyegyele me ɔluakɛ me nee menli mɔɔ ɛnle Alasevolɛ la a ta tu a. Noko ɛnee mengola ye gyakyi. Duzu a boale me a?
Menzukoale ninyɛne dɔɔnwo menvile Dorothée ɛkɛ (bɛne zo)
Mekɛ zɔhane, kakula bɛlɛra bie mɔɔ yeli ɛvolɛ 16 mɔɔ bɛfɛlɛ ye Dorothée la rale yɛ asafo ne anu. Me nye liele kɛzi ɔbɔ mɔdenle wɔ azua nu daselɛlilɛ ne anu la anwo. Ɛnee metɛla ye kpanyinli ekyi noko ɛnee menyɛ dɔɔnwo wɔ daselɛlilɛ nu. Menganle ye wɔ me ti anu kɛ: ‘Me awovolɛ le Alasevolɛ, noko Dorothée anwo sonla biala ɛnle nɔhalɛ ne anu. Ɔ nee ye mame mɔɔ ɛnde kpɔkɛ la a de a, noko dahuu ɔkɔ daselɛlilɛ!’ Ye neazo ne maanle menyianle ɛhulolɛ kɛ mebayɛ dɔɔnwo meamaa Gyihova. Yeangyɛ, me nee Dorothée bɔle nu yɛle adekpakyelɛ gyima ne. Yɛlimoale yɛyɛle adekpakyelɛ boavolɛma yɛɛ nzinlii yɛrayɛle dahuu adekpakyelɛma a. Medame noko membɔle mɔdenle wɔ daselɛlilɛ nu kɛ Dorothée la. Ɔdaye a ɔboale me ɔmaanle menyianle Baebolo sukoavo mɔɔ limoa a. Nzinlii, ɛnee akee menzulo kɛ me nee awie mɔ badendɛ wɔ azua nu, awɔdenle zo nee tɛnlabelɛ gyɛne nu.
Mɔɔ menyɛle dahuu adekpakyelɛ gyima ne ɛvolɛ ko la, adiema nrenyia bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Heinz mɔɔ vi Austria la rale yɛ asafo ne anu. Mekɛ bie mɔɔ ɔhɔkpɔlale ɔ diema nrenyia bie mɔɔ le Dasevolɛ wɔ Canada la yɛɛ ɔzukoale nɔhalɛ ne a. Bɛhanle kɛ Heinz ɛrazonle kɛ adekpakyelɛ titili wɔ yɛ asafo ne mɔɔ wɔ Vienna la anu. Menwunle ye ala la a me nye liele ɔ nwo a. Noko ɛnee ɔkulo kɛ ɔyɛ edwɛkpatɛlɛvolɛ, noko mame ɛnee ɔnle me adwenle nu kɛ mebayɛ edwɛkpatɛlɛvolɛ. Ɔti mɔlebɛbo ne ɛnle mengulo kɛ ɔbanwu kɛ me nye die ɔ nwo. Noko nzinlii me nee Heinz dule na yɛgyale; akee yɛbɔle nu yɛyɛle adekpakyelɛ gyima ne wɔ Austria.
YƐVALE EDWƐKPATƐLƐVOLƐ GYIMA NE YƐYƐLE YƐ BODANE
Ɛnee Heinz ta ka ɛhulolɛ mɔɔ ɔlɛ kɛ ɔbayɛ edwɛkpatɛlɛvolɛ la anwo edwɛkɛ kile me. Yeantinlitinli me nwo zo kɛ ɔwɔ kɛ medie meto nu kɛ mebayɛ edwɛkpatɛlɛvolɛ ɛdeɛ, noko ɔyɛ a ɔbiza me kɛ, “Kɛmɔ yɛtɛwole la ati, yɛbahola yɛayɛ dɔɔnwo wɔ Gyihova ɛzonlenlɛ nu ɔ?” Kɛmɔ mese nyiane la ati, ɛnee mesulo kɛ mebayɛ edwɛkpatɛlɛvolɛ. Nɔhalɛ nu, ɛnee mehola meyɛ adekpakyelɛnli ɛdeɛ, noko ɛnee mesuzu kɛ menrɛhola edwɛkpatɛlɛvolɛ gyima ne bie yɛ. Noko Heinz zile abotane boale me maanle menyianle ɛhulolɛ kɛ mebayɛ bie. Eza ɔmaanle me anwosesebɛ ɔmaanle menvale me adwenle menziele awie mɔ mɔɔ meboa bɛ la azo na tɛ ninyɛne mɔɔ maa me ahonle tu la azo ɔ. Ye folɛdulɛ ne boale me kpalɛ.
Heinz ɛlɛnea Ɛzinzalɛ Arane Debiezukoalɛ zo wɔ Serbo-Croatian asafo ekyi bie mɔɔ wɔ Salzburg, Austria la anu, 1974
Ngyikyi ngyikyi, menyianle ɛhulolɛ kɛ mebayɛ edwɛkpatɛlɛvolɛ gyima ne bie, ɔti yɛhyehyɛle Geleade Sukulu ademizalɛ kɛlata. Noko adiema nrenyia ne mɔɔ ɛnee nea Bɛtɛlɛ ne azo la hanle kɛ menlimoa menea kɛ mebanyia anyuhɔlɛ ekyi wɔ Nrelenza aneɛ ne anu a. Membɔle mɔdenle kɛ menyia anyuhɔlɛ wɔ me Nrelenza ɛhanlɛ nu, noko wɔ ɛvolɛ nsa anzi, arɛlevilɛ nu ala bɛmaanle yɛ gyimalilɛ fofolɛ wɔ Serbo-Croatian asafo bie mɔɔ wɔ Salzburg, Austria la anu. Yɛyɛle gyima ɛvolɛ nsuu wɔ azɛlɛsinli zɔhane anu, yɛvale nuhua ɛvolɛ ko bɔbɔ yɛyɛle maangyebakyi zo neavolɛ gyima ne bie. Ɛnee Serbo-Croatian aneɛ ne yɛ se kpalɛ, noko yɛnyianle Baebolo sukoavoma dɔɔnwo.
Akee wɔ 1979, mediema mɔɔ li gyima ne ati wɔ Bɛtɛle la hanle kɛ yɛhɔlie yɛ menle ekyii wɔ Bulgaria. Kɛmɔ ɛnee bɛva bɛ sa bɛdo edwɛkɛhanlɛ gyima ne azo wɔ ɛkɛ ne la ati, bɛhanle kɛ yɛyɛ yɛ nwo kɛ asɛɛ yɛhɔ ɛkɛ ne kɛ yɛkalie yɛ menle la. Bɛanga kɛ yɛhɔyɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne wɔ ɛkɛ, emomu bɛhanle kɛ yɛva mbuluku mɔɔ bɛyɛ ye ngyikyi la yɛvea yɛ nwo yɛhɔmaa mediema mraalɛ nnu mɔɔ de Bulgaria suakpole Sofia azo la. Me ahonle dule, noko Gyihova boale me. Mɔɔ menwunle akɛnrasesebɛ mɔɔ mediema mraalɛ zɔhane mɔ lɛ nee kɛzi bɛ nye die ɔnva nwo kɛ bɛbahola bɛahye bɛ bɛagua efiade la, ɔmaanle medame noko menyianle anwodozo kɛ mebayɛ debie biala mɔɔ Gyihova ahyehyɛdeɛ ne baha kɛ menyɛ la.
Noko yɛbizale Geleade sukulu ne anwo adenle bieko, na mekɛ ɛhye ɛdeɛ, bɛvɛlɛle yɛ. Ɛnee yɛ adwenle yɛ yɛ kɛ bɛbamaa yɛahɔ sukulu ne mɔɔ bɛyɛ ye Nrelenza nu la bie wɔ United States. Noko wɔ November 1981, bɛbɔle ɔ bo kɛ bɛyɛ Geleade Sukulu ne bie wɔ Wiesbaden, Germany Bɛtɛle ɛkɛ. Ɔti yɛholale yɛhɔle sukulu ne bie wɔ German aneɛ nu, na ɛnee mete aneɛ zɔhane kpalɛ. Nienwu a yɛwie sukulu ne a bɛbamaa yɛahɔ a?
YƐHƆLE MAANLE MƆƆ KONLE TA SI ƐKƐ LA ANU
Bɛmaanle yɛ gyimalilɛ wɔ Kenya! Noko Kenya Bɛtɛle ne bizale yɛ kɛ saa yɛbahulo kɛ yɛbahɔyɛ gyima wɔ Uganda a. Wɔ ɛvolɛ mɔɔ bo bulu mɔɔ ɛnee ɛpɛ nu la, sogyama mɔɔ Sogya kpanyinli Idi Amin li bɛ ti la hɔdule arane mɔɔ de zo la vile ebia zo. Ɔvi mekɛ zɔhane mɔɔ ɔbɔle ɔ bo kɛ ɔdi tumi la, ɔmaanle bɛhunle menli apenle dɔɔnwo yɛɛ menli mgbe dɔɔnwo nwunle amaneɛ. Akee wɔ 1979, eza bɛdule Uganda arane mɔɔ ɛnee wɔ ɛkɛ la noko ebia zo. Bie a ɛte deɛmɔti ɛnee mesulo kɛ bɛbadu meahɔ maanle zɛhae anu la abo. Noko ɛnee Geleade sukulu ne ɛtete yɛ kɛ yɛva yɛ nwo yɛdo Gyihova anwo zo. Ɔti yɛliele yɛdole nu.
Ɛnee tɛnlabelɛ mɔɔ wɔ Uganda la ɛnle kpalɛ fee. Ɛnee arane ne ɛngola ɛmmaa maanlema ne nzule, laete nee ninyɛne gyɛne mɔɔ hyia la. Telefonu ɛnyɛ gyima. Menli toto awie mɔ etu na bɛwua bɛ, titili ɔdwu nɔsolɛ nu a. Ɔti aleɛ dwo ala a, awie biala ɛnvinde yɛɛ bɛ anyelazo, bɔbɔ bɛ asɔneyɛlɛ a le kɛ awie biala ɛnrɛra bɛ nwo zo ɛnrɛwua bɛ anzɛɛ ɛnrɛhu bɛ. Ɔnva nwo kɛ ɛnee ninyɛne nu yɛ se kpalɛ wɔ Uganda la, ɛnee mediema ne mɔ lɛ bɛ diedi ne anu kpundii!
Yɛlɛto aleɛ wɔ Waiswa abusua ne sua nu ɛkɛ
Wɔ 1982, me nee Heinz hɔdwule Uganda suakpole Kampala azo. Yɛ nee Adiema Sam nee Christina Waiswa, bɛ mra nnu yɛɛ bɛ mbusuafoɔ gyɛne nna dɛnlanle siane nnu. Ɛnee adiema Waiswa nee ɔ ye yɛɛ bɛ abusua ne ta di aleɛ ko kenle ko biala, ɛhye ati a ɛlielɛ mɔɔ bɛliele yɛ wɔ bɛ sua nu la yɛ nwanwane la. Mekɛ mɔɔ yɛ nee Waiswa abusua ne de la, yɛzukoale ninyɛne dɔɔnwo mɔɔ boale yɛ wɔ yɛ edwɛkpatɛlɛvolɛ gyima ne anu a. Kɛ neazo la, yɛzukoale kɛ yɛbava nzule ekyi bie yɛabia na yɛazɔ nzule ne mɔɔ yɛvale yɛnrinzinle yɛ nwo la amaa yɛava yɛafelahye tiefi ne. Wɔ 1983, me nee Heinz nyianle sua hayele wɔ Kampala ɛleka mɔɔ anwobanebɔlɛ wɔ la.
Yɛ nye liele ɛzonlenlɛ gyima ne anu kpalɛ. Mekakye kɛ yɛvale magazine mɔɔ bo 4,000 la yɛmaanle menli wɔ siane ko anu! Noko menli mɔɔ wɔ ɛkɛ la a maanle yɛ nye liele kpalɛ a. Ɛnee bɛbu Nyamenle kpalɛ yɛɛ bɛkulo kɛ bɛsukoa Baebolo ne. Ɛnee me nee Heinz anu ko biala lɛ Baebolo sukoavoma 10 mɔɔ kɔ 15. Na yɛzukoale ninyɛne dɔɔnwo yɛvile yɛ sukoavoma ne ɛkɛ. Kɛ neazo la, ɛnee bɛpɛ adenle bɛkɔ debiezukoalɛ bɛba noko yeangyegye bɛ yɛɛ dahuu bɛ nyunlu le ɛzelekɛ.
Wɔ 1985 nee 1986, eza sogyama hanle konle nwiɔ bieko wɔ Uganda. Ɛnee yɛta yɛnwu ngakula mɔɔ bɛva bɛ bɛboka sogyama ne anwo la kɛ bɛdedɛ adu yɛɛ bɛ nye wɔ awie biala mɔɔ lua adenle azo la anwo. Mekɛ zɔhane, ɛnee yɛta yɛyɛ asɔne kɛ Gyihova ɛboa yɛ ɛmaa yɛla nwunu ali na yɛzie yɛ nwo dii wɔ mekɛ mɔɔ yɛlɛkpondɛ menli mɔɔ kulo nɔhalɛ ne la. Na Gyihova buale yɛ asɔneyɛlɛ ne mɔ. Saa yɛyia awie mɔɔ ɔ nye die Belemgbunlililɛ edwɛkpa ne anwo la ala a, yɛ rɛle fi kɛzi yɛ ahonle ɛdu la.
Me nee Heinz yɛɛ Tetjana (ɔgyi yɛ avinli)
Eza yɛ nye die nwo kɛ yɛbali nyɛvolɛ mɔɔ ɛra maanle ne anu la daselɛ. Kɛ neazo la, yɛyiale Murat nee Dilbar Ibatullin, agyalɛma bie mɔɔ bɛvi Tatarstan (Central Russia) na yɛ nee bɛ zukoale debie. Ɛnee Murat le dɔketa. Bɛ mu nwiɔ bɛrale nɔhalɛ ne anu na bɛzonle Gyihova too badwu ɛnɛ. Nzinlii menyiale Tetjana Vileyska, raalɛ bie mɔɔ vi Ukraine mɔɔ ɛnee adwenleadwenle ɛdɔ ɔ nwo la ati ɔkulo kɛ ɔku ɔ nwo la. Mɔɔ bɛzɔnenle Tetjana la, ɔziale ɔhɔle Ukraine, na nzinlii, ɔrayɛle edwɛbohilelɛnli mɔɔ ɔboa ɔmaa bɛkile yɛ mbuluku ne mɔ abo bɛkɔ Ukrainian aneɛ nu a.a
BƐMAANLE YƐ GYIMALILƐ FOFOLƐ
Wɔ 1991, me nee Heinz hɔle Austria kɛ yɛkalie yɛ menle, noko ɛkɛ ne Bɛtɛle ne hanle hilele yɛ kɛ bɛmaa yɛ gyimalilɛ fofolɛ; yɛbahɔ Bulgaria. Bɛvale bɛ sa bɛdole yɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne azo wɔ Europe maanle dɔɔnwo anu, noko ninyɛne hakyile ɔti bɛmaanle Gyihova Alasevolɛ adenle kɛ bɛbahola bɛayɛ bɛ gyima na Bulgaria boka nwolɛ. Kɛ mɔɔ menganle la, mɔɔ bɛvale bɛ sa bɛdole yɛ gyima ne azo la, ɛnee me nee Heinz fa mbuluku mɔɔ bɛyɛ bɛ ngyikyi la vea yɛ nwo kɔ ɛkɛ. Noko kɛkala mɔɔ bɛse yɛhɔyɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne wɔ ɛkɛ.
Bɛhanle bɛhilele yɛ kɛ yɛmmasia yɛkɔ Uganda. Ɔti yɛanzia yɛangɔ yɛ sua ne mɔɔ wɔ Uganda la anu kɛ yɛkava yɛ ninyɛne na yɛahɛla yɛ gɔnwo mɔ bɔbɔ. Yɛhɔle Germany Bɛtɛle, bɛmaanle yɛ kale na yɛzenle yɛhɔle Bulgaria. Yɛhɔbokale ekpunli bie mɔɔ wɔ Sofia la anwo, ɛnee nolobɔlɛma 20 a wɔ ekpunli ne anu a.
Yɛyiale ngyegyelɛ fofolɛ ngakyile wɔ Bulgaria. Mɔɔ limoa, ɛnee yɛnde ɛkɛ ne aneɛ ne. Eza The Truth That Leads to Eternal Life nee Me Buluku Mɔɔ Ɔka Baebolo Nu Edwɛkɛ ne ala a ɛnee bɛyɛ ye wɔ Bulgarian aneɛ nu a. Na ɛnee ɔnla aze kɛ yɛbanyia Baebolo sukoavo. Ɔnva nwo ngyegyelɛ ɛhye mɔ amuala, ɛnee yɛ ekpunli ekyi ne mɔɔ bɛbɔ mɔdenle la anye bolo wɔ edwɛkɛhanlɛ gyima ne anu. Asɔne titili mɔɔ wɔ ɛkɛ la nwunle ɛhye na yemɔ a bɔle ngyegyelɛ kpole mumua ne abo a.
Wɔ 1994, arane ne anlie Gyihova Alasevolɛ ando nu bieko, ɔti ɛnee menli bu bɛ kɛ bɛle eku anwo ɛzulolɛ bie. Bɛhyele yɛ mediema bie mɔ bɛguale efiade. Bɛhanle yɛ nwo adalɛ edwɛkɛ wɔ TV nee riledio zo, bɛse Gyihova Alasevolɛ ku bɛ mra na eza bɛdi bɛ gɔnwo mɔ Alasevolɛ adwenle bɛmaa bɛku bɛ nwo. Ɛnee ɔyɛ se ɔmaa me nee Heinz kɛ yɛbahɔ daselɛlilɛ. Ɛnee yɛta yɛyia menli mɔɔ fa ɛya teɛdea yɛ nu, bɛfɛlɛ kpolisima kɛ bɛrahye yɛ na bɔbɔ bɛtoto ninyɛne bɛbɔ yɛ la. Ɛnee yɛngola yɛnva yɛ mbuluku ne mɔ bie yɛngɔ maanle ne anu, yɛɛ yɛnnyia ɛleka yɛnhaye yɛnyɛ debiezukoalɛ. Kenle ko bie bɔbɔ, kpolisima razɛkyele nyianu mɔɔ yɛlɛyɛ la. Ɛnee me nee Heinz ɛtɛyiale menli mɔɔ bɛkpɔ yɛ zɛhae la bie ɛlɛ. Ɛnee ɛhye le ngakyile fi menli mɔɔ wɔ Uganda mɔɔ bɛkulo kɛ bɛsukoa nɔhalɛ ne la anwo! Duzu a boale yɛ maanle yɛgyinlanle ngyegyelɛ ɛhye anloa a?
Mediema mɔɔ yɛ nee bɛ dule la boale yɛ. Bɛ nye liele kɛ bɛnwunle nɔhalɛ ne la yɛɛ bɛ nye zɔle moalɛ mɔɔ yɛvale yɛmaanle bɛ la. Yɛ muala yɛboale yɛ nwo ngoko. Zɔhane anwubielɛ ne mɔ ɛmaa yɛnwu kɛ saa yɛkulo menli a, yɛ nye bahola alie wɔ gyimalilɛ biala anu.
Yɛwɔ Bulgaria Bɛtɛle, 2007
Noko nzinlii, ninyɛne yɛle kpalɛ. Bɛvale yɛ ahyehyɛdeɛ ne bɛwulale mɛla bo wɔ 1998, na yeangyɛ, yɛnyianle mbuluku dɔɔnwo wɔ Bulgarian aneɛ nu. Akee wɔ 2004, bɛyilale Bɛtɛle fofolɛ mɔɔ bɛzile la azo. Kɛkala, asafo 57 a wɔ Bulgaria a, yɛɛ bɛlɛ nolobɔlɛma 2,953. Wɔ 2024 ɛzonlenlɛ ɛvolɛ ne anu, menli 6,475 a hɔle Ngakyelɛlilɛ ne bie a. Mekɛ bie mɔɔ ɛraze ɛhɔ la, ɛnee mediema mraalɛ nnu ala a wɔ Sofia a, kɛkala asafo ngɔnla a wɔ ɛkɛ a! Yɛnwu ye kɛ amgba ‘mɔɔ le nretee la ɛyɛ apenle.’—Aye. 60:22.
MENGYINLANLE ME SƆNEA NE MƆ ANLOA
Anwondolɛ noko angyakyi me. Ninyɛne nwunwunle me sonlabaka ne anu, na ko bie mɔɔ ɔnwunle me ati anu. Bɛvale me bɛvale ayileyɛlɛ mɔɔ anloa yɛ se kpalɛ la anu wɔ India yɛɛ bɛgyinlanle me nwo zo bɛyɛle me apelehyɛne too dɔnehwele 12 na bɛahola bɛayeye nuhua dɔɔnwo. Mendɛnlanle India Bɛtɛle ɛkɛ ne too mendele kpɔkɛ, na akee yɛziale yɛhɔdoale yɛ gyimalilɛ ne azo wɔ Bulgaria.
Ewule bie mɔɔ wɔ Heinz abusua ne anu la bɔle ɔ bo kɛ ɔgyegye ye. Ɛnee ɔmmaa ɔngola tia anzɛɛ tendɛ kpalɛ yɛɛ ɛnee ɔyɛ se ɔmaa ye kɛ ɔbaheha ɔ nwo. Mekɛ ɛlɛkɔ la, ɛnee ye anwodolɛ ne ati ɔwɔ kɛ meboa ye memaa ɔyɛ debie biala. Ɔdwu mekɛ ne bie a ɛnee mewie fɛ yɛɛ ɛnee mesulo kɛ bie a menrɛhola menrɛnlea ye. Noko ɛnee adiema kpavolɛ bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Bobi la ta nee Heinz kɔ daselɛlilɛ. Yeanyɛ Bobi nyiane kɛ ɔ nee Heinz balua ɔnva nwo kɛ ɔngola tendɛ anzɛɛ ɔngola tia kpalɛ la. Saa ɔwɔ kɛ meyɛ debie meboa Heinz na mengola ye yɛ a, Bobi wɔ ɛkɛ dahuu kɛ ɔbaboa. Me nee Heinz zile kpɔkɛ kɛ yɛnrɛwo wɔ ewiade ɛhye anu ɛdeɛ, noko yɛdele nganeɛ kɛ Gyihova maanle Bobi yɛle kɛ yɛ ra la!—Maake 10:29, 30.
Eza Heinz nyianle kansa. Alɔbɔlɛ edwɛkɛ ne a le kɛ, me hu mɔɔ mekulo ye kpalɛ la wule wɔ 2015. Me nwo dɔ me hu kpalɛ ɔluakɛ ɛnee saa me ahonle tu a ɔdaye a ɔboa me a. Ɔyɛ se kɛ mebalie meado nu kɛ ɔnle ɛkɛ ne bieko. Wɔ me adwenle nu, ɔtɛte aze! (Luku 20:38) Kenle ko biala, medwenle edwɛkɛ kɛnlɛma mɔɔ ɛnee ɔka ɔkile me nee folɛ kpalɛ mɔɔ ɛnee ɔtu me la anwo. Ɔyɛ me fɛ kɛ yɛbɔle nu yɛzonlenle Gyihova la.
MEYƐ GYIHOVA MO KƐ ƆBOALE ME LA
Gyihova boale me wɔ me ngyegyelɛ ne mɔ kɔsɔɔti anu. Eza ɔboale me ɔmaanle menlile me nyianezelɛ ne azo na merayɛ edwɛkpatɛlɛvolɛ mɔɔ me nye die menli nwo la. (2 Tim. 1:7) Meyɛ Gyihova mo kɛ kɛkala me nee me diema raalɛ kakula ne amunwiɔ yɛ dahuu ɛzonlenlɛ gyima ne bie la. Ɛnɛ, ɔ nee ɔ hu ɛlɛyɛ maangyebakyi zo neavolɛ gyima ne bie wɔ Europe na bɛkpɔlɔkpɔla asafo ngakyile mɔɔ bɛka Serbian aneɛ la. Gyihova ɛbua me papa asɔne ne mɔɔ ɔyɛle wɔ mekɛ mɔɔ yɛle ngakula la!
Mekɛ biala mɔɔ mebazukoa Baebolo ne la, ɔmaa me ahonle tɔ me azule nu. Mezukoa kɛ mebayɛ asɔne “ɛsesebɛ” wɔ mekɛ mɔɔ anu yɛ se la anu, kɛ mɔɔ Gyisɛse yɛle la. (Luku 22:44) Adenle ko mɔɔ Gyihova luale zo buale me asɔneyɛlɛ la a le kɛzi ɔmaanle me gɔnwo mɔ mɔɔ wɔ me asafo ne anu la lale ɛlɔlɛ nee atiakunlukɛnlɛma ali hilele me la; mewɔ Nadezhda asafo ne mɔɔ wɔ Sofia la anu. Bɛto bɛ sa bɛfɛlɛ me bɛmaa yɛbɔ nu yɛdielie yɛ nye na bɛta bɛka kɛzi bɛ nye sɔ me mɔdenlebɔlɛ la, na yemɔ maa me nye die kpalɛ.
Meta medwenledwenle ewudwazo ne anwo. Mepɛ ye nvoninli wɔ me adwenle nu kɛ menwu me awovolɛ kɛ bɛgyi yɛ sua ne anyunlu, na bɛ nwo tɛyɛ fɛ kɛ mekɛ mɔɔ bɛgyale la. Menwu kɛ me diema raalɛ ne ɛlɛto aleɛ. Menwu kɛ Heinz gyi ye ɛkpɔnwɔ ne anwo. Mepɛ ninyɛne ɛhye mɔ anwo nvoninli a, ɔmaa meye me adwenle mefi alɔbɔlɛlilɛ zo na meyɛ Gyihova mo.
Saa medwenle mɔɔ ɛzi me ɛbɛlabɔlɛ nu nee mɔɔ bazi kenle bie la anwo a, ɔmaa me nee Devidi yɛ adwenle bɔkɔɔ wɔ edwɛkɛ mɔɔ ɔhanle ye wɔ Edwɛne 27:13, 14 la anwo: “Saa menlɛ diedi kɛ mebanwu Gyihova kpalɛyɛlɛ ne wɔ teasema azɛlɛ ne azo a, anrɛɛ nienwu a mewɔ a? Fa ɛ nye to Gyihova anwo zo; nyia akɛnrasesebɛ na si wɔ ahonle. Ɛhɛe, fa ɛ nye to Gyihova anwo zo.”
a Nea Tetjana Vileyska ɛbɛlabɔlɛ nu edwɛkɛ wɔ December 22, 2000, Awake! m. 20-24 anu.