Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • w26 April m. 2-7
  • Gyihova Ɛtete Me Ɔvi Me Ngakula Nu

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Gyihova Ɛtete Me Ɔvi Me Ngakula Nu
  • Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2026
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • GYIHOVA TƐKƆ ZO TƐTETE ME
  • ADEKPAKYELƐ GYIMA NE MAANLE ME NYE LIELE
  • BƐMAANLE MENGƆLE SENEGAL
  • YƐYƐLE ADEKPAKYELƐ GYIMA NE WƆ NEW BRUNSWICK NEE QUEBEC
  • YƐKAKYE MENLI MƆƆ YƐLE GYIMA ƐSESEBƐ LA
  • MENZUKOALE DEBIE MENVILE MEDIEMA NƆHAVOMA GYƐNE ƐKƐ
  • YƐDULE YƐHƆLE UNITED STATES
  • Menyia Nyilalɛ Ɔluakɛ Menzukoale Menli Mɔɔ Yɛle Neazo Kpalɛ La
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2020
  • Yɛkile Awie Mɔ Anwo Anyelielɛ A, Ɔfa Nyilalɛ Ɔba Dahuu
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2023
  • Belemgbunlililɛ Ne Azonvolɛ Ɛtetelɛ
    Nyamenle Belemgbunlililɛ Di Tumi!
  • Mebɔ Kpɔkɛ Kɛ Menrɛmaa Me Sa Nu Ɛnrɛdo
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2018
Nea Dɔɔnwo
Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2026
w26 April m. 2-7
Adiema David Splane de ye ɛkponle nwo ɛlɛyɛ gyima.

ƐBƐLABƆLƐ NU EDWƐKƐ

Gyihova Ɛtete Me Ɔvi Me Ngakula Nu

DAVID SPLANE ANLOA EDWƐKƐ

MENEANLE kɛlata ne mɔɔ adiema nrenyia ne vale maanle me la koonwu. Edwɛkɛ mɔɔ wɔ kɛlata ne azo la se, “David Splane, April 8, 1953: ‘Proclaiming the World’s Doom.’” Membizale ye kɛ: “Nzɔne debie ɔ?” Ɔhanle kɛ, “Bɛmaa wɔ gyimalilɛ, ɛbamaa ɛdendɛlɛ wɔ Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulua ne anu.” Menganle kɛ, “Metɛkanle kɛ bɛmaa me gyimalilɛ biala!”

Noko ɛbaha kɛ melɛgyakyi edwɛkɛ ne bie nu, ɔti maa membɔ ɔ bo. Bɛwole me wɔ Ewiade Konle II la anu wɔ Calgary mɔɔ wɔ Canada la. Kɛyɛ ɛvolɛ 75 mɔɔ ɛpɛ nu la anu, adekpakyelɛnli kpavolɛ bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Donald Fraser la rabɔle yɛ anlenkɛ ne anu na me mame liele dole nu kɛ ɔ nee ye ɛzukoa Baebolo ne. Ɔ nye liele nɔhalɛ ne anwo, noko kɛmɔ ɛnee ɔnde kpɔkɛ fee la ati, yeammaa yeangola yeanyɛ dɔɔnwo wɔ asafo ne anu. Noko ɔnyianle anyuhɔlɛ na bɛzɔnenle ye wɔ 1950. Mɔɔ yɛ alɔbɔlɛ la a le kɛ, ɔwule wɔ ɛvolɛ nwiɔ anzi. Mekɛ zɔhane ɛnee me papa ɛnle nɔhalɛ ne anu, noko ɔmaanle Alasevolɛ ne mɔ yɛle me mame ɛzɛne ne.

Bɛyɛle ɛzɛne ne bɛwiele la ɔ nzi mekɛ ekyii, adiema raalɛ kpanyinli bie mɔɔ bɛkpokpa ye mɔɔ bɛfɛlɛ ye Alice la hanle kɛ memaa yɛhɔ debiezukoalɛ. Ɔze me ɔluakɛ mekɛ mɔɔ me mame te kpɔkɛ la, ɛnee ɔ nee me kɔ dapɛne awieleɛ debiezukoalɛ ne bie. Ɔti membizale me papa saa mebahola meahɔ a. Ɔliele ɔdole nu na ɔhanle kɛ ɔ nee me bahɔ “kenle ko ala” amaa yeayɛ adiema nrenyia ne mɔɔ maanle me mame ɛzɛne ɛdendɛlɛ ne la mo. Nɔsolɛ zɔhane, bɛyɛle Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu ne nee Ɛzonlenlɛ Nyianu ne. Ɔle kpalɛ bɔkɔɔ kɛ me papa hɔle ye debiezukoalɛ mɔɔ limoa la wɔ kenle ko zɔhane la. Ɔhɔle sukulu bie mɔɔ bɛfa bɛtete menli bɛmaa bɛnwu kɛzi bɛtendɛ bagua nu la, ɔti ɔ nye liele kɛzi bɛmaanle ɛdendɛlɛ ne mɔ ngɛnlɛma wɔ debiezukoalɛ ne abo la. Ɔti me papa zile kpɔkɛ kɛ ɔbahɔ debiezukoalɛ zɔhane bie dapɛne biala. Ngyikyingyikyi, ɔbɔle ɔ bo kɛ ɔkɔ debiezukoalɛ gyɛne mɔɔ ɛha la bie.

Mekɛ zɔhane, kolaa na adiema ne mɔɔ nea Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu ne azo la abɔ debiezukoalɛ ne abo la, ɔbobɔ mediema mɔɔ bɛhɛlɛ bɛ duma wɔ sukulu ne anu la aluma; saa ɛte wɔ duma a ɛdie zo kɛ “Mewɔ ɛke.” Kenle ko nɔsolɛ bie, menganle mengilele ye kɛ saa yɛba debiezukoalɛ bieko a ɔbɔ me duma. Adiema nrenyia ne hanvole me noko yeambiza me kɛ saa mete mɔɔ me duma mɔɔ ɔbabɔ la abo kile la a.

Mame, ɛnee mekulo kɛ bɛbɔ me duma ala—menze kɛ ɔkile kɛ mekpondɛ kɛ memaa ɛdendɛlɛ wɔ sukulu ne anu! Ye dapɛne bieko, bɛbɔle me duma na menvale anyelielɛ menliele zolɛ kɛ, “Mewɔ ɛke.” Yɛkpɔnenle la, mediema dɔɔnwo rahanvole me. Dapɛne dɔɔnwo anzi, bɛvale ɛdendɛlɛ ne mɔɔ menganle nwolɛ edwɛkɛ wɔ mɔlebɛbo ne la bɛmaanle me.

Me ahonle dule kpalɛ! Mekɛ zɔhane, ɛnee sukoavoma fa mitini nsia mɔɔ kɔ mɔtwɛ la maa ɛdendɛlɛ. Bɛnyɛ Baebolo ɛgengalɛ biala. Me papa boale me maanle menzukoale me ɛdendɛlɛ ne, na ɔmaanle membobɔle zo fane 20 kolaa na mekɛ ne adwu. Menwiele la, adiema ne mɔɔ nea sukulu ne azo la maanle me folɛdulɛ kɛnlɛma bie. Gyihova ɛlua me papa, mediema mrenyia nee mraalɛ mɔɔ bɔ mɔdenle yɛɛ Ye ahyehyɛdeɛ ne azo ɛtete me wɔ ɛvolɛ dɔɔnwo mɔɔ ɛze la anu.

GYIHOVA TƐKƆ ZO TƐTETE ME

Alice mɔɔ menlimoale menganle ɔ nwo edwɛkɛ la tetele me wɔ mekɛ mɔɔ membɔle daselɛlilɛ bo la. Mekɛ zɔhane, bɛmaanle yɛ anwosesebɛ kɛ yɛkenga ngɛlɛlera nsa yɛhile suamenle ne na akee yɛmaa ye buluku. Saa ɔdwu me nwo zo kɛ medi daselɛ a, Alice bɔ ye duma kile ahenle, ɔbɔ adawubɔlɛ ne abo na akee yeamaa meagenga ngɛlɛlera mɔɔ limoa la. Akee metoa adawubɔlɛ ne azo, mekenga ngɛlɛlera mɔɔ tɔ zo nwiɔ nee nsa na memaa ahenle buluku. Nzinlii, menwunle kɛzi medame mumua ne mebabɔ adawubɔlɛ bo la. Bɛzɔnenle me papa wɔ 1954, ɔti ɔdoale mɔɔ Alice ɛlɛyɛ la azo na ɔdaye mumua ne ɔtetele me wɔ daselɛlilɛ gyima ne anu. Ɛnee me papa angomekye a ɛlɛnea me a, noko ɔyɛle biala mɔɔ ɔbahola la ɔboale me ɔmaanle mengulole Gyihova. Saa ɔba ye sunsum nu ninyɛne nwo a, ɔnva ɔnli nwɔhoa. Ɔdwu kenle mɔɔ yɛbahɔ debiezukoalɛ la a, meze mɔɔ yɛbayɛ a yɛɛ dahuu meze mɔɔ yɛbayɛ ye Folɛ nee Molɛ nwonlomɔ biala la.

Wɔ ɛvolɛ 12 ne mɔɔ menvale mengɔle sukulu la anu, menzukoale ninyɛne dɔɔnwo mɔɔ ɛboa me wɔ me ɛbɛlabɔlɛ kɔsɔɔti anu la. Kɛ neazo la, menwunle Maths nye zo kpalɛ yɛɛ mendele Nrelenza aneɛmɛla ne abo kpalɛ. Kɛmɔ menzukoale Nrelenza aneɛ ne nee kɛzi bɛkɛlɛ edwɛkɛ bɛmaa nuhua da ɛkɛ na ɔyɛ fɛ kpalɛ la ati, ɔlɛboa me kpalɛ wɔ gyima mɔɔ melɛyɛ la anu. Meboka mediema mɔɔ kɛlɛ yɛ mbuluku ne mɔ la anwo.

Menli ta biza me deɛmɔti me nye die edwɛne nwo la. Me awovolɛ amunwiɔ anye die edwɛne nwo. Mɔɔ menlile ɛvolɛ nsuu la, membɔle ɔ bo kɛ mesukoa kɛzi bɛbɔ sanwule la noko me kilehilevolɛ ne dele nganeɛ kɛ menyɛ deɛ. Ɔti ɔhanle ɔhilele me papa kɛ ɔmaa mengyakyi. Na mete ye edwɛkɛ bo, ɔluakɛ mekɛ zɔhane ɛnee me nye ɛnlie nwo.

Aziane ekyii pɛle nu la, me papa nyianle awie fofolɛ mɔɔ ɔbahile me a. Mekɛ ɛhye ɛdeɛ, menzukoale sanwule ɛbɔlɛ nee edwɛnedolɛ na membɔle mɔdenle wɔ ɔ mu nwiɔ anu. Mɔɔ mele kakula la ɛnee me ne yɛ fɛ kpalɛ, ɔti menlile konim wɔ edwɛnedolɛ dɔɔnwo anu. Ɛnee me bodane a le kɛ mebayɛ kilehilevolɛ mɔɔ mekile awie mɔ edwɛne amaa meanyia ezukoa meanlea me nwo wɔ mekɛ mɔɔ melɛyɛ adekpakyelɛ gyima ne bie la. Noko menwunle kɛ amaa meanyia edwɛne nwo amodinli kɛlata la, ɔwɔ kɛ mefa mekɛ dɔɔnwo mesukoa debie na mekɛlɛ sɔnea ngakyile. Ɔti mengyakyile sukulu na membɔle dahuu adekpakyelɛ gyima ne abo. Membɔle ɔ bo 1963.

ADEKPAKYELƐ GYIMA NE MAANLE ME NYE LIELE

Mɔɔ menyɛle adekpakyelɛ ɛvolɛ ko la anzi, bɛkpale me kɛ adekpakyelɛ titili wɔ Kapuskasing mɔɔ wɔ Ontario la. Daniel Skinner mɔɔ me nee ye bɔle nu yɛle adekpakyelɛ gyima ne la le kpanyinli tɛla me kolaa. Ɔhilehilele me ngyehyɛleɛ mɔɔ asafo ne fa yɛ gyima la. Mɔɔ menlile ɛvolɛ 20 la, bɛkpale me bɛbokale Asafo Ɛzonlenlɛ Kɔmatii ne anwo, ɔti ɛnee melɛ ninyɛne dɔɔnwo mesukoa. Ɔyɛ me anyelielɛ kɛ ahyehyɛdeɛ ne ɛlɛsi zo bieko kɛ bɛtete mgbavolɛ la. Saa mgbavolɛ ɛhye mɔ bɔ bɛ nwo mɔdenle a, Gyihova bahola ava bɛ ali gyima.

Kapuskasing lɛ ye ngyegyelɛ. Wɔ ɛyɛlɛ mekɛ nu, maanle nu kola yɛ weɛlɛkɔkɔ kpalɛ. Me nee Dan ta tia kɔ ɛleka biala mɔɔ yɛkɔ la. Noko debie mɔɔ maanle me nye liele me gyimalilɛ ne anu la anu ko a le adiema raalɛ bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Linda Cole mɔɔ nzinlii rayɛle Linda Splane mɔɔ menyiale ye la.

Linda le nolobɔlɛnli mɔɔ bɔ mɔdenle kpalɛ mɔɔ lɛ Baebolo sukoavoma dɔɔnwo. Ɔyɛ nyele, ɔ ti akunlu le kɛnlɛma yɛɛ ɔkulo menli. Bɛfɛlɛ ye mame Goldie na ɔle adiema raalɛ mɔɔ di nɔhalɛ. Mɔlebɛbo ne, ye papa Allen anye anlie nɔhalɛ ne anwo. Ɔnva nwo mɔɔ Allen yɛle la, ɛnee Goldie ta fa Linda nee ɔ mediema mrenyia ne mɔ, John nee Gordon, kɔ debiezukoalɛ na ɔtetele bɛ wɔ daselɛlilɛ gyima ne anu. Ɔradwule mekɛ bie la, Goldie, Linda, John yɛɛ Gordon amuala rayɛle adekpakyelɛma. Ɛvolɛ bie anzi, Allen rale nɔhalɛ ne anu na ɔbɔle mɔdenle wɔ asafo ne anu.

Wɔ 1965, bɛdole ɛsalɛ bɛvɛlɛle me kɛ mengɔ Belemgbunlililɛ Gyima Sukulu ne mɔɔ bɛbava siane ko bɛayɛ ye wɔ Canada Bɛtɛle ne la bie amaa meanyia ndetelɛ dɔɔnwo. Mengɔle sukulu zɔhane la, bɛmaanle me Geleade sukulu ne anwo ademizalɛ kɛlata. Meandwenle edwɛkpatɛlɛvolɛ gyima ne anwo ɛlɛ ɔluakɛ menzuzule kɛ menrɛhola menrɛyɛ bie, noko mengyehyɛle ademizalɛ kɛlata ne. Bɛmaanle mengɔle sukulu ne mɔɔ tɔ zo 42 la bie. Wɔ Geleade, ɛnee yɛ kilehilevolɛma ne ta ka mɔdenle mɔɔ yɛlɛbɔ wɔ sukulu ne anu la anwo edwɛkɛ kile yɛ. Edwɛkɛ mɔɔ limoa mɔɔ bɛhanle la maanle menyianle ɛhulolɛ kɛ mebazukoa debie biala mɔɔ fale ahyehyɛdeɛ ne anwo la wɔ sukulu ne anu. Ɛnee meli ɛvolɛ 21 ala, ɔti folɛdulɛ zɔhane baboa me kpalɛ.

Ninyɛne mɔɔ yɛzukoale ye wɔ Geleade la anu ko a le kɛzi yɛ nee menli mɔɔ yɛ gyima wɔ riledio sitehyɛne nee TV zo yɛɛ menli mɔɔ kɛlɛ adwelielilɛ ngɛlata la badendɛ la. Me nye liele nwo kpalɛ. Menze kɛ ɛhye baboa me kpalɛ kenle bie kɛ mɔɔ mebahilehile nu nzinlii la.

BƐMAANLE MENGƆLE SENEGAL

Mɔɔ yɛwiele sukulu ne la, ɔ nzi mekɛ ekyii, me nee Michael Höhle mɔɔ me nee ye kabɔ nu ayɛ edwɛkpatɛlɛvolɛ gyima ne la dɔle adenle zo kɛ yɛkɔ Senegal mɔɔ wɔ Africa la. Mekɛ zɔhane ɛnee nolobɔlɛma kɛyɛ 100 a wɔ maanle ne anu a.

Mɔɔ menvale aziane dɔɔnwo menyɛle edwɛkpatɛlɛvolɛ gyima ne la anzi, bɛhanle bɛhilele me kɛ menva kenle ko wɔ dapɛne biala anu mengɔnyɛ gyima wɔ Bɛtɛle. Edwɛkpatɛlɛvolɛma sua bie anu ekpumgbunli ko a bɛvale bɛyɛle Bɛtɛle ne a. Bɛtɛle ne le ekyi ɛdeɛ, noko Adiema Emmanuel Paterakis mɔɔ nea gyima ne azo la maanle mengakyele ye dahuu kɛ ɔfese ne gyi ɛkɛ ne maa Gyihova ahyehyɛdeɛ ne mɔɔ wɔ maanle ne anu la. Kenle ko bie, Adiema Paterakis zile kpɔkɛ kɛ ɔwɔ kɛ yɛkɛlɛ ngɛlata yɛkɔmaa edwɛkpatɛlɛvolɛma kɔsɔɔti anwosesebɛ. Mekɛ zɔhane saa ɛkɛlɛ kɛlata ko na ɛkpondɛ kɛ ɛpelente ye dɔɔnwo a, ye bolɛ yɛ se kpalɛ, ɔti yɛvale typewriter yɛhɛlɛle ngɛlata ne mɔ ngoko ngoko. Ɔnle gyima ekyi o, ɔluakɛ ɔwɔ kɛ yɛnea kɛ yɛnrɛdi edwɛkɛkpɔkɛ ko bɔbɔ!

Nɔsolɛ nu mɔɔ mesia meahɔ sua nu la, Adiema Paterakis vale ɛnvulopu bie maanle me. Ɔhanle kɛ, “David, Ahyehyɛdeɛ ne ɛhɛlɛ wɔ kɛlata.” Nzinlii mɔɔ membukele ɛnvulopu ne anu la, menwunle kɛ ngɛlata ne mɔɔ mengɛlɛle la anu ko a vea nu a! Edwɛkɛ zɔhane maanle menwunle kɛ ɔwɔ kɛ menyia ɛbulɛ memaa ahyehyɛdeɛ ne ɔnva nwo ɛleka mɔɔ bɛlɛyɛ gyima ne la, saa ɛkɛ ne le ekyi o, saa ɔle kpole o.

Adiema Splane nee mediema ekpunli bie mɔɔ bɛ nye ɛlie la ɛlɛpɛ nvoninli.

Me nee me gɔnwo mɔ edwɛkpatɛlɛvolɛma wɔ Senegal, 1967

Menvale nolobɔlɛma dɔɔnwo mɔɔ wɔ asafo ne anu la agɔnwolɛ yɛɛ saa ɔdwu Folɛ nɔsolɛ nu a, meta mekɔkpɔla mediema mɔɔ wɔ ɛkɛ ne la bie. Mekɛ zɔhane mɔ yɛ anyelielɛ! Badwu ɛnɛ yɛtɛfɛlɛ yɛ nwo. Na kɛmɔ menzukoale Fenlanze wɔ ɛkɛ ne la ati, mefa medi gyima wɔ mekɛ mɔɔ melɛkpɔlɔkpɔla Bɛtɛle ngakyile mɔɔ bɛka Fenlanze la.

Wɔ 1968, me nee Linda yɛle ngyehyɛleɛ kɛ yɛbagya. Wɔ aziane dɔɔnwo anu, membɔle mɔdenle kɛ mebanyia gyima mɔɔ mebava me mekɛ ekyii meayɛ la amaa Linda ahola ara Senegal na me nee ye abɔ nu ayɛ adekpakyelɛ gyima ne wɔ ɛkɛ, noko bɛammaa gyimamenlema anva nyɛvolɛ gyima nu. Awieleɛ bɔkɔɔ ne menziale mengɔle Canada, yɛgyale na bɛmaanle yɛhɔyɛle adekpakyelɛ titilima wɔ Edmundston mɔɔ wɔ New Brunswick, sua ekyi bie mɔɔ wɔ Quebec maanzinli ne ɛweɛne zo la.

David nee Linda Splane gyi alienwo na bɛlɛsele.

Yɛ atɔfolɛlielɛ kenle ne, 1969

YƐYƐLE ADEKPAKYELƐ GYIMA NE WƆ NEW BRUNSWICK NEE QUEBEC

Ɛnee nolobɔlɛnli biala ɛnle ɛkɛ yɛɛ menli ekyi bie ala a yɛ nee bɛ sukoa Baebolo ne a. Roman asɔne ne a menli dɔɔnwo kɔ a. Na asɛɛ ɛkɔ awuke biala anu a, bɛhɛlɛ bɛbɔ ɛkɛ ne kɛ, Gyihova Alasevolɛ Mmaba Ɛke. Wɔ zɔhane mekɛ ne, ɛnee bɛnda bɛnga mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛyɛ ye wɔ sɛkɛlɛneɛ ɛhye mɔ anwo la anwo edwɛkɛ dɔɔnwo kɛ mɔɔ bɛka ye ɛnɛ la, ɔti yɛkɔ awuke biala anu, saa bɛhɛlɛ debie bɛbɔ ɛkɛ o, saa bɛtɛkɛlɛle bie bɛtɛbɔle ɛkɛ o. Dapɛne biala, Roman asɔne ne maa bɛkɛlɛ ye wɔ ɛleka mɔɔ yɛwɔ la adwelie kɛlata ne anu kɛ: “Bɛmaa yɛhɔkpondɛ Gyihova Alasevolɛ na yɛdu bɛ bo.” Alasevolɛ nna ala a wɔ Edmundston a. Bɛmɛ a le Victor nee Velda Norberg yɛɛ medame nee Linda, ɔti yɛze kɛ yɛ nwo edwɛkɛ a bɛlɛka a!

Me rɛle ɛnrɛvi mekɛ mɔɔ limoa mɔɔ maangyebakyi zo neavolɛ ne rakpɔlale yɛ la ɛlɛ. Mɔɔ ɔlile dapɛne ko wɔ yɛ nwo ɛkɛ ne la, ɔhanle kɛ, “Bie a debie titili mɔɔ bɛbahola bɛayɛ wɔ mekɛ mɔɔ bɛwɔ ɛke la a le kɛ, bɛbaboa menli bɛamaa bɛaye Gyihova Alasevolɛ anwo adwenle ɛtane mɔɔ bɛlɛ la bɛavi bɛ ti anu.” Ɔti yɛvale zɔhane bodane ne yɛziele yɛ nye zo, na ɔboale kpalɛ! Ngyikyi ngyikyi, akee menli ne nwunle ngakyile mɔɔ wɔ Gyihova Alasevolɛ mɔɔ bɛbɛlɛ bɛ nwo aze nee Roman asɔne ne anu mgbanyima mɔɔ bɛmemaa bɛ nwo zo la avinli la. Kɛkala, asafo ekyi ko wɔ Edmundston.

Mɔɔ yɛlile kɛyɛ ɛvolɛ ko wɔ ɛkɛ ne la, bɛhanle kɛ yɛhɔboa asafo kpole bie mɔɔ wɔ Quebec City la. Mediema mɔɔ wɔ ɛkɛ ne la liele yɛ ɛyɛvolɛ kɛnlɛma na yɛ nee bɛ dɛnlanle too siane nsia kolaa na bɛaha kɛ yɛhɔyɛ neavolɛ adenduvo gyima ne bie.

Yɛzonlenle asafo mɔɔ wɔ Quebec maanzinli nu la ɛvolɛ 14. Mekɛ zɔhane yɛ anyelielɛ kpalɛ! Ɛnee gyima mɔɔ yɛlɛyɛ wɔ Quebec la ɛlɛnyia anyuhɔlɛ kpalɛ, yɛɛ asafo ne mɔ noko ɛlɛnyia anyuhɔlɛ ɔti yɛta yɛnwu mbusua mɔɔ bɛwɔ asafo ko ne ala anu mɔɔ bɛlɛsukoa debie bɛamaa bɛazɔne bɛ la!

YƐKAKYE MENLI MƆƆ YƐLE GYIMA ƐSESEBƐ LA

Ɔngyɛ na ɛ nye alie mediema mɔɔ bɛwɔ Canada mɔɔ bɛka Fenlanze la anwo. Bɛka bɛ edwɛkɛ penyi penyi yɛɛ bɛ nye die. Noko tɛ dahuu a ɔla aze ɔmaa bɛ kɛ bɛbava nɔhalɛ ne bɛabɔ bɛ ɛbɛla a, yɛɛ dwazotia mɔɔ bɛ mbusuafoɔ fa ba bɛ nwo zo la anloa kola yɛ se kpalɛ. Ngakula bie mɔ awovolɛ mɔɔ bɛnle Alasevolɛ la ka kile bɛ wienyi kɛ, “Kpa ko, ɛ nee Gyihova Alasevolɛ ɛnrɛzukoa debie bieko anzɛɛ ɛ nee bɛ bazukoa na yɛadu wɔ yɛavi sua nu!” Dwazotia ɛhye mɔ amuala anzi, bɛlile nɔhalɛ bɛmaanle Gyihova. Gyihova anye balie bɛ nwo kpalɛ!

Eza mekulo kɛ meka dahuu adekpakyelɛma nee adekpakyelɛ titilima nɔhavoma mɔɔ yɛle gyima wɔ Quebec wɔ zɔhane mekɛ ne la anwo edwɛkɛ. Bɛ nuhua dɔɔnwo vi Canada ɛleka ngakyile a rale ɛkɛ a. Saa ɛye Fenlanze aneɛ ne mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛsukoa la ɛsie ahane a, eza ɔwɔ kɛ bɛsukoa kɛzi Roman asɔne ne maa menli dwenle nee bɛ ɛkɛ ne amaamuo ne anwo debie.

Ɛnee bɛta bɛmaa adekpakyelɛ titilima kɔyɛ gyima wɔ azɛlɛsinli mɔɔ wɔ moa mɔɔ nolobɔlɛnli biala ɛnle ɛkɛ la anu. Kɛmɔ menli ne ɛngulo Gyihova Alasevolɛ edwɛkɛ la ati, ɛnee ɔyɛ se kɛ bɛbanyia sua bɛahaye na bɛanyia gyima ekyi bɔbɔ bɛayɛ. Agyalɛma fofolɛ bɔbɔ nee bɛ gɔnwo mɔ bɔle nu dɛnlanle sua ko anu, bie a bɛlua nna, nsia anzɛɛ mɔtwɛ. Saa bɛyɛ ye zɔ a, yɛɛ bɛkola bɛtua sua ne anwo kakɛ a. Awie biala angola anhaye ɔ ti anwo sua. Adekpakyelɛma ɛhye mɔ yɛle gyima ɛsesebɛ kpalɛ. Saa bɛbɔ Baebolo ɛzukoalɛ bie abo a, bɛmaa bɛ nye kɔ nwo kpalɛ. Kɛkala mɔɔ nolobɔlɛma dɔɔnwo wɔ Quebec la, adekpakyelɛma zɔhane mɔ anu dɔɔnwo ɛhɔ ɛleka mɔɔ bɛhyia moalɛ kpole la.

Mɔɔ yɛlɛyɛ maangyebakyi zo neavolɛ gyima ne la, ɛnee yɛ nee ngakula mgbavolɛ nee mbɛlɛra ta kɔ daselɛlilɛ Folɛ nwonlomɔ. Ɛhye maanle yɛnwunle ngyegyelɛ mɔɔ bɛlɛyia la. Ɛnɛ, bie mɔ ɛlɛyɛ edwɛkpatɛlɛvolɛ gyima ne bie wɔ maanle gyɛne zo anzɛɛ bɛlɛyɛ gyimalilɛ fofolɛ.

Ɛnee asafo bie mɔ ɛngola ɛndua kakɛ mɔɔ yɛbɔ la, ɔti ɔkadwu siane ne awieleɛ la, yɛ ezukoa ɛwie bɔkɔɔ. Ɔba ye zɔ a, ɔwɔ kɛ yɛfa yɛ nwo yɛto Gyihova anwo zo bɔkɔɔ ɔluakɛ ɔdaye a ɔze tɛnlabelɛ mɔɔ yɛwɔ nu la. Yeangyakyi yɛ ɛlɛ. Yɛholale yɛhɔkpɔlɔkpɔlale asafo ne mɔ.

MENZUKOALE DEBIE MENVILE MEDIEMA NƆHAVOMA GYƐNE ƐKƐ

Mɔɔ mewɔ Quebec la, menyianle nwolɛ adenle dɔɔnwo kɛ mebalua riledio, TV yɛɛ adwelielilɛ ngɛlata zo meali menli daselɛ, ɔti ɔyɛle me fɛ kɛ menzukoale kɛzi bɛyɛ ɛhye la anwo debie wɔ Geleade la. Bɛta bɛmaa me nee Léonce Crépeault mɔɔ ɔdaye noko ɔle neavolɛ adenduvo la a kɔ a, na ɛnee ɔze kɛzi bɛ nee menli mɔɔ yɛ gyima wɔ riledio nee TV zo yɛɛ menli mɔɔ kɛlɛ adwelielilɛ ngɛlata la tendɛ la anye zo kpalɛ. Saa ɔ nee gyima ne anu mgbanyima ne mɔ bie ɛlɛtendɛ a, ɔmmaa bɛnnwu ye kɛ ɔze gyima ne anye zo, emomu ɔka kɛ: “Yɛmenle, me nee me gɔnwo ye le edwɛkpakavolɛma ala. Yɛnze kɛzi bɛtendɛ TV anzɛɛ riledio zo la anwo edwɛkɛ dɔɔnwo. Noko yɛ ahyehyɛdeɛ ne ɛzoa yɛ kɛ yɛmaa menli ɛde nyianu kpole bie mɔɔ Gyihova Alasevolɛ bayɛ la anwo edwɛkɛ. Yɛ nye balie moalɛ biala mɔɔ bɛbava bɛamaa yɛ la anwo.” Kɛmɔ ɔbɛlɛ ɔ nwo aze la ati, menli dɔɔnwo mɔɔ wɔ gyima ne anu la nyianle ɛhulolɛ kɛ bɛbaboa yɛ.

Nzinlii, ɛnee bɛmaa me nee Adiema Glen How, mɔɔ le yɛ lɔya ne mɔ ko la kɔka ninyɛne mɔ kye adwenle la anwo edwɛkɛ. Kɛmɔ ninyɛne ɛhye mɔ le mɛla nu edwɛkɛ mɔɔ bɛta bɛka nwolɛ edwɛkɛ wɔ TV nee riledio zo la ati, ndetelɛ mɔɔ menyianle ye wɔ Geleade nee anwubielɛ mɔɔ menyianle wɔ mekɛ mɔɔ me nee Léonce ɛlɛyɛ gyima la boale me. Ɔle nwolɛ adenle kpole mɔɔ menyianle kɛ me nee Adiema How bɔle nu yɛle gyima a. Saa ɔlɛdua mɛla adenle zo yeabɔ ahyehyɛdeɛ ne anwo bane a, ɔnzulo debie biala, noko mɔɔ hyia kpalɛ la a le kɛ ɔlɛ Gyihova anwo ɛlɔlɛ kpole.

Wɔ 1985, bɛmaanle mengɔyɛle gyima wɔ maangyebakyi bie mɔɔ bikye ɛleka mɔɔ me papa de la wɔ Canada adɔleɛ, na ɛhye maanle yɛholale yɛboale ye. Siane nsa anzi, ɔwule. Yɛdoale zo yɛyɛle gyima wɔ maangyebakyi ngakyile mɔɔ wɔ Canada adɔleɛ la anu kɔkpula 1989 mɔɔ bɛdole ɛsalɛ bɛvɛlɛle yɛ kɛ yɛrayɛ gyima wɔ United States Bɛtɛle la. Ɛhye kile kɛ ɔwɔ kɛ yɛgyakyi neavolɛ adenduvo gyima ne mɔɔ yɛvale asɛɛ ɛvolɛ 19 yɛyɛle la. Wɔ ɛvolɛ zɔhane mɔ amuala anu, yɛdɛnlanle awuke dɔɔnwo anu yɛɛ yɛlile aleɛ ngakyile dɔɔnwo wɔ mediema mɔɔ liele yɛ ɛyɛvolɛ la sua nu. Yɛyɛ mediema mɔɔ bɛmaanle yɛ ɛleka yɛlale na bɛdonle aleɛ bɛmaanle yɛ la mo!

YƐDULE YƐHƆLE UNITED STATES

Mɔɔ yɛhɔdwule Brooklyn la, bɛmaanle menyɛle gyima wɔ Service Department ne (Ɛzonlenlɛ Nwo Gyimalilɛleka). Ndetelɛ mɔɔ menyianle ye wɔ ɛkɛ la mɔɔ, me rɛle ɛnrɛvi ye ɛlɛ. Ninyɛne mɔɔ menzukoale la anu ko a le kɛ dahuu ɔwɔ kɛ menleɛnlea edwɛkɛ bie anu kpalɛ na ɔnle kɛ mefa me adwenle mebubu debie. Akee wɔ 1998, bɛmaanle mengɔnyɛle gyima wɔ Writing Department (Kɛlɛvolɛma Gyimayɛlɛleka), na metɛsukoa kɛzi bɛkɛlɛ edwɛkɛ la wɔ ɛkɛ. Menyianle nwolɛ adenle memboale Adiema John Barr mɔɔ ɛnee gyi Mbulukuhɛlɛlɛ Kɔmatii ne ati la wɔ ɛvolɛ dɔɔnwo anu. Me rɛle ɛnrɛvi ndetelɛ mɔɔ ɔvale ɔmaanle me nee ninyɛne mɔɔ yɛbɔle nu yɛyɛle la ɛlɛ. Ɛnee ɔlɛ subane ngɛnlɛma dɔɔnwo.

David nee Linda Splane yɛɛ John nee Mildred Barr ɛlɛpɛ nvoninli.

Me nee John nee Mildred Barr

Ɔyɛ anyelielɛ kpole kɛ ɛ nee mediema mrenyia nee mraalɛ mɔɔ bɛbɛlɛ bɛ nwo aze mɔɔ bɛyɛ gyima wɔ Kɛlɛvolɛma Gyimayɛlɛleka ne la babɔ nu ayɛ gyima. Dahuu bɛsɛlɛ Gyihova kɛ ɔboa bɛ wɔ bɛ gyimalilɛ ne anu na bɛze ye bɔkɔɔ kɛ Gyihova sunsum ne a boa bɛ maa bɛkola bɛyɛ debie biala a na tɛ bɛ anwosesebɛ ɔ.

Adiema Splane nee Watchtower edwɛndovoma 20 ɛlɛto edwɛne yɛɛ adiema raalɛ ko ɛlɛbɔ sanwule.

Me nee Watchtower edwɛndovoma ne ɛlɛto edwɛne wɔ 2009 ɛvolɛ ɛvolɛ ayia ne abo

Adiema Splane ɛlɛfa Baebolo amaa adiema raalɛ bie na ɔ nye ɛlie.

Melɛkyɛ Baebolo wɔ 2014 maanle maanle avinli nyianu ne mɔɔ bɛyɛle wɔ Seoul, South Korea la abo

Eza me nee Linda ɛnyia nwolɛ adenle ɛhɔkpɔlɔkpɔla yɛ mediema diedima gyɛne wɔ maanle 110 anu. Yɛnwu kɛzi edwɛkpatɛlɛvolɛma, Ɔfese Kɔmatii ne anu amra yɛɛ mediema gyɛne mɔɔ yɛ dahuu ɛzonlenlɛ gyima ne bie la kulo Gyihova la. Eza ɔle nyilalɛ kpole kɛ yɛnwunle kɛzi nolobɔlɛma mɔɔ wɔ ɛkɛ ne la ɛlɛfa mɔdenlebɔlɛ nee kpundiigyinlanlɛ ava Belemgbunlililɛ ne alimoa ɔnva nwo konle konle, ezukoa nwo ngyegyelɛ yɛɛ kpɔdekpɔdeyɛlɛ mɔɔ bɛlɛyia la. Gyihova kulo bɛ edwɛkɛ kpalɛ!

Linda ɛboa me kpole kpalɛ wɔ me gyimalilɛ ngakyile ne mɔ anu wɔ ɛvolɛ dɔɔnwo anu. Ɔle awie mɔɔ ɔkulo sonla kpalɛ na dahuu ɔkpondɛ ndenle ɔdua zo ɔboa awie mɔ. Eza ɔze kɛzi bɛbɔ adawubɔlɛ bo wɔ daselɛlilɛ nu la anye zo kpalɛ. Yeboa menli dɔɔnwo yemaa bɛra nɔhalɛ ne anu yɛɛ yeboa bɛdabɛ mɔɔ bɛvi asafo ne anu la bie mɔ yemaa bɛzia bɛra. Amgba Linda le ahyɛlɛdeɛ mɔɔ Gyihova ɛva ɛmaa me a! Kɛkala mɔɔ me nee Linda ɛlɛyɛ mrelera la, yɛ nye sɔ moalɛ mɔɔ mediema mgbavolɛ nee mbɛlɛra fa maa yɛ wɔ yɛ adendulɛ nee yɛ ngyianlɛ gyɛne nu la.—Maake 10:​29, 30.

Saa menea ɛvolɛ 80 mɔɔ ɛraze ɛhɔ la a, ɔmaa me nye die. Me nee edwɛndolɛnli ne mɔɔ hɛlɛle edwɛkɛ ɛhye la yɛ adwenle, ɔse: “O Nyamenle, ɛvale me ɛhilehilelɛ ɔvi me ngakula nu, na metɛbɔ wɔ nwanwane gyima ne mɔ nolo badwu ɛnɛ.” (Edw. 71:17) Mebɔ kpɔkɛ kɛ mebahɔ zo meayɛ ye zɔ wɔ mekɛ ala mɔɔ metɛte ngoane nu la.

a Ɛnɛ, ndetelɛ ɛhye boka dapɛne avinli debiezukoalɛ ne anwo.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie