Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • w25 June m. 26-31
  • Yɛzukoa Debie Yɛvi Yɛ Kilehilevolɛ Kpole Kpalɛ Ne Ɛkɛ

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Yɛzukoa Debie Yɛvi Yɛ Kilehilevolɛ Kpole Kpalɛ Ne Ɛkɛ
  • Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • ME AWOVOLƐ NEAZO NE
  • MEMBƆLE DAHUU ƐZONLENLƐ GYIMA NE ABO
  • YƐYƐLE EDWƐKPATƐLƐVOLƐMA
  • YƐHƆLE EUROPE NEE AFRICA
  • YƐHƆLE MAANLE MƆƆ WƆ ADUDULEƐ NEHANE LA ANU
  • YƐZIALE YƐHƆLE AFRICA
  • Mebɔ Kpɔkɛ Kɛ Menrɛmaa Me Sa Nu Ɛnrɛdo
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2018
  • Gyihova Yilale Me Maanle Ɔbole Zo
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2019
  • Gyihova ‘Ɛmaa Me Ndenle Ɛdenrɛ Fɔɔnwo’
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2021
  • Anyelielɛ Edwɛkɛ Nee Mɔɔ Yɛzukoale Wɔ Gyihova Ɛzonlenlɛ Nu
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2023
Nea Dɔɔnwo
Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
w25 June m. 26-31
Franco Dagostini.

ƐBƐLABƆLƐ NU EDWƐKƐ

Yɛzukoa Debie Yɛvi Yɛ Kilehilevolɛ Kpole Kpalɛ Ne Ɛkɛ

FRANCO DAGOSTINI ANLOA EDWƐKƐ

NINYƐNE mɔɔ hanle me nee me ye ɛzulolɛ wɔ yɛ adekpakyelɛ nee edwɛkpatɛlɛvolɛ gyima ne anu la bie mɔ a le sogyama mɔɔ bɛdedɛ adu bɛgyigyi adenle nu, barrier mɔɔ ɛlɛsɔ, ahumuakyima, konle yɛɛ ɔyɛ a yɛnriandi yɛfi yɛ sua nu. Ɔwɔ nu kɛ yɛyiale ngyegyelɛ dɔɔnwo wɔ yɛ ɛbɛlabɔlɛ nu ɛdeɛ, noko yɛ nye die kpɔkɛ mɔɔ yɛsisile la anwo! Wɔ ɔ muala anu, yɛnwu ye kɛ Gyihova boale yɛ yɛɛ yɛnyia nyilalɛ dɔɔnwo. Eza kɛmɔ ɔle yɛ Kilehilevolɛ Kpole Kpalɛ ne la ati, yehilehile yɛ ninyɛne mɔɔ sonle bolɛ kpalɛ la.—Dwobu 36:22; Aye. 30:20.

ME AWOVOLƐ NEAZO NE

Mɔɔ ɔka ekyii 1960 dwu la, me awovolɛ dule vile Italy hɔle Kindersley mɔɔ wɔ Saskatchewan, Canada la. Yeangyɛ biala, bɛzukoale nɔhalɛ ne na yemɔ rayɛle debie mɔɔ ɛnee hyia yɛ kpalɛ a. Mekakye kɛ wɔ me ngakula nu ɛnee me nee me abusua ne fa mekɛ dɔɔnwo kɔ daselɛlilɛ, ɔti ɔyɛ a meka medi nwɔhoa kɛ membɔle ɔ bo kɛ meyɛ “adekpakyelɛ boavolɛ” gyima ne la ɛnee meli ɛvolɛ mɔtwɛ!

Franco ngakula nu, ɔ nee ye awovolɛ yɛɛ ɔ mediema ne mɔ.

Me nee me abusua ne, kɛyɛ 1966

Ɛnee me awovolɛ le ehyiavolɛma; noko bɛyɛle kɛzi bɛfa ninyɛne bɛbɔ afɔle bɛmaa Gyihova la anwo neazo kɛnlɛma. Kɛ neazo la, wɔ 1963, bɛdɔnenle bɛ nwo ninyɛne dɔɔnwo amaa bɛanyia ezukoa bɛahɔ maanle maanle avinli nyianu mɔɔ bɛyɛle ye wɔ Pasadena, California, U.S.A. la bie. Wɔ 1972, yɛpɛle adenle kɛyɛ kilomita 1,000 (kɛyɛ mayɛlɛ 620) yɛhɔle Trail, British Columbia, Canada, kɛ yɛkabɔ edwɛkpa ne nolo yɛahile menli mɔɔ vi Italy mɔɔ bɛde ɛkɛ ne la. Ɛnee me papa siezie kɔmpɛlɛ bie anu. Saa bɛmaa ye gyima dɔɔnwo mɔɔ ɔbamaa yeanyia ezukoa dɔɔnwo a, ɔnyɛ amaa yeanyia mekɛ yeayɛ sunsum nu ninyɛne.

Me nye die neazo kɛnlɛma mɔɔ me awovolɛ yɛle maanle me nee me mediema nsa ne la anwo. Bɛ neazo ne le ndetelɛ mɔɔ menlimoale menyianle ye wɔ Gyihova ɛzonlenlɛ nu a, na ɔmaanle menyianle ɛzukoalɛdeɛ mɔɔ mebahakye wɔ me ɛbɛlabɔlɛ kɔsɔɔti anu a. Yemɔ a le kɛ: Saa medimoa mekpondɛ Belemgbunlililɛ ne a Gyihova banlea me.—Mat. 6:33.

MEMBƆLE DAHUU ƐZONLENLƐ GYIMA NE ABO

Wɔ 1980, mengyale Debbie, adiema raalɛ anwofɛlɛko bie mɔɔ ɛnee Gyihova ɛzonlenlɛ ala a gyi ɔ nye zo la. Ɛnee yɛkulo kɛ yɛyɛ dahuu ɛzonlenlɛ gyima ne bie, ɔti mɔɔ yɛgyale la ye siane nsa anzi Debbie bɔle adekpakyelɛ gyima ne abo. Yɛgyale la anzi ɛvolɛ ko, yɛdule yɛhɔle asafo ekyi bie mɔɔ ɛnee bɛhyia moalɛ wɔ ɛkɛ la anu na medame noko membɔle adekpakyelɛ gyima ne abo.

Franco nee Debbie wɔ kenle mɔɔ bɛgyale la.

Kenle mɔɔ yɛgyale la, 1980

Mekɛ ekyii guale nu la, yɛ sa nu dole na yɛzile kpɔkɛ kɛ yɛsia yeahɔ yɛ sua zo. Noko yɛlimoale yɛ nee yɛ maangyebakyi zo neavolɛ ne dendɛle. Ɔvile ɛlɔlɛ nu ɔhanle ye wienyi ɔhilele yɛ kɛ: “Ngyegyelɛ ne bie vi bɛ. Bɛva bɛ adwenle bɛzie bɛ ngyegyelɛ ne azo somaa. Noko saa bɛka kɛ bɛkpondɛ nyilalɛ mɔɔ bɛlɛnyia la a, bɛbanwu ye.” Ɛnee folɛdulɛ mɔɔ yɛhyia nwolɛ la ala ɛne. (Edw. 141:5) Yɛvale folɛdulɛ ne yɛlile gyima ndɛndɛ na yeangyɛ yɛnwunle kɛ amuanrɛɛ ɛnee yɛnyia nyilalɛ dɔɔnwo. Ɛnee mediema dɔɔnwo mɔɔ wɔ asafo ne anu la kulo kɛ bɛyɛ dɔɔnwo bɛmaa Gyihova, na ɛnee ngakula nee bɛdabɛ mɔɔ bɛ hu mɔ anzɛɛ bɛ ye mɔ ɛnle diedima bɔbɔ la boka nwo. Ɛnee ɛhye le ɛzukoalɛdeɛ kpole kpalɛ maa yɛ. Yɛzukoale kɛ yɛbava yɛ adwenle yɛazie nyilalɛ mɔɔ yɛlɛnyia la azo na yɛahendɛ Gyihova kɔkpula kɛ ɔbali ninyɛne nwo gyima. (Maeka 7:7) Yɛ nye liele bieko yɛɛ ninyɛne hakyile.

Mediema mɔɔ hilele yɛ debie wɔ adekpakyelɛma sukulu mɔɔ yɛlimoale yɛhɔle la anu la ɛhɔzonle wɔ maanle gyɛne zo ɛlɛ. Mɔɔ bɛvale nvoninli mɔɔ bɛpepɛle na bɛhanle bɛ ngyegyelɛ nee nyilalɛ mɔɔ bɛnyianle la anwo edwɛkɛ bɛhilele yɛ la, ɔmaanle yɛdayɛ noko yɛnyianle ɛhulolɛ kɛ yɛbayɛ edwɛkpatɛlɛvolɛma. Ɔti yɛzile kpɔkɛ kɛ yɛbazɔ gyima zɔhane yɛanlea.

Bɛlɛpiepia ezukɔtweaba bɛavi Belemgbunlililɛ Asalo ne ɛleka mɔɔ bɛfa kale bɛsiezie la.

Yɛwɔ British Columbia Belemgbunlililɛ Asalo bie anu, 1983

Amaa yɛadwu zɔhane bodane ne anwo la, wɔ 1984, yɛpɛle adenle mɔɔ bo kilomita 4,000 (mayɛlɛ 2,485) la yɛvile British Columbia yɛhɔle Quebec, ɛleka mɔɔ bɛka Fenlanze la. Ɛnee ɔhyia kɛ yɛsukoa amaamuo nee aneɛ fofolɛ. Ngyegyelɛ bieko mɔɔ yɛyiale la a le kɛ ɔngyɛ ɛnee yɛ nwo ezukoa ɛwie. Ɔdwule mekɛ bie bɔbɔ la ɛnee aleɛ mɔɔ yɛdi la ala a le nrɛlɛbɛta bo zo bie mɔɔ yɛhɔsesale ye wɔ ɛyazonlɛnli bie egyinli nu la. Debbie zukoale kɛzi ɔbava nrɛlɛbɛta yeado aleɛ ngakyile la! Ɔnva nwo ngyegyelɛ mɔɔ yɛyiale la amuala, yɛbɔle mɔdenle kɛ yɛbava anyelielɛ yɛagyinla ɔ muala anloa. Bieko, yɛnwunle kɛ ɛnee Gyihova ɛlɛnea yɛ.—Edw. 64:10.

Kenle ko bie mɔɔ ɛnee yɛ nye ɛnla la, awie vɛlɛle yɛ wɔ fonu zo. Bɛdole ɛsalɛ bɛvɛlɛle yɛ kɛ yɛrayɛ gyima wɔ Canada Bɛtɛle. Mɔɔ bɛvɛlɛle yɛ wɔ Bɛtɛle la, yɛ nye liele ɛdeɛ noko yɛanyɛ yɛ fɛ kpalɛ; ɔluakɛ ɛnee yɛlimoa yɛhyehyɛ Geleade sukulu ademizalɛ kɛlata ne bie. Noko yɛliele ɛsalɛdolɛ ne yɛdole nu. Mɔɔ yɛhɔdwule Bɛtɛle la, yɛbizale Adiema Kenneth Little mɔɔ ɛnee boka Ɔfese Kɔmatii ne anwo la kɛ, “Saa bɛka kɛ yɛhɔ Geleade a duzu a yɛbayɛ a?” Ɔbuale kɛ, “Saa ɔdwu zo a yɛbanwu mɔɔ yɛbayɛ a.”

Wɔ dapɛne ko anzi, yɛdwule bodane zɔhane anwo ɔluakɛ bɛdole ɛsalɛ bɛvɛlɛle me nee Debbie kɛ yɛhɔ Geleade sukulu ne bie. Ɔti ɛnee ɔwɔ kɛ yɛsi mɔɔ yɛbayɛ la anwo kpɔkɛ. Adiema Little hanle hilele yɛ kɛ: “Ɔnva nwo biala mɔɔ bɛbakpa la, ɔbadwu mekɛ ne bie la bɛ kunlu anu a anrɛɛ bɛamkpa yemɔ. Biala mɔɔ bɛbakpa la le kpalɛ ɔluakɛ Gyihova kola yila biala azo.” Yɛliele ɛsalɛdolɛ ne yɛdole nu na wɔ ɛvolɛ dɔɔnwo anu, yɛnwunle kɛ Adiema Little folɛdulɛ ne le nɔhalɛ bɔkɔɔ. Yɛta yɛka edwɛkɛ mɔɔ ɔhanle ɔhilele yɛ la yɛkile menli gyɛne mɔɔ bɛdabɛ noko ɔwɔ kɛ bɛkpa gyimalilɛ mɔɔ bɛbayɛ la.

YƐYƐLE EDWƐKPATƐLƐVOLƐMA

(Bɛne zo) Ulysses Glass

(Fema zo) Jack Redford

Yɛ nye liele kɛ ɛnee yɛboka sukoavoma 24 ne mɔɔ hɔle Geleade sukulu mɔɔ tɔ zo 83 mɔɔ bɛyɛle ye wɔ Brooklyn, New York, wɔ April 1987 la anwo la. Ɛnee Adiema Ulysses Glass nee Adiema Jack Redford a le yɛ kilehilevolɛma titili a. Yɛ nye zo katete yɛ la ɛnee siane nnu ne ɛdwu, ɔti yɛwiele sukulu ne wɔ September 6, 1987. Bɛmaanle yɛ nee Adiema John nee ɔ ye Marie Goode hɔzonlenle wɔ Haiti.

Franco nee Debbie ɛhɔ daselɛlilɛ wɔ Haiti ɛnwea bie anloa.

Yɛwɔ Haiti, 1988

Wɔ 1962 mɔɔ bɛdule edwɛkpatɛlɛvolɛma bɛvile Haiti la, bɛanva bieko bɛangɔ ɛkɛ. Yɛwiele sukulu ne la dapɛne nsa anzi, yɛkanwu ye la ɛnee yɛvea Haiti awoka ne mɔ akunlu nehane yɛlɛsonle asafo ekyi bie mɔɔ nolobɔlɛma 35 a wɔ nu la. Ɛnee yɛtɛnyinle biala yɛɛ yɛnlɛ anwubielɛ na ɛnee yɛ ngomekye a yɛde edwɛkpatɛlɛvolɛma awuke ne anu a. Ɛnee menli ne di ehyia yɛɛ bɛ nuhua dɔɔnwo ɛnze kenga. Mekɛ mɔɔ yɛbɔle edwɛkpatɛlɛvolɛ gyima ne abo la, yɛnwunle konle konle, sogyama mɔɔ bɛdua konle zo bɛtu arane, barrier mɔɔ ɛlɛsɔ yɛɛ ahumuakyima.

Yɛzukoale ninyɛne dɔɔnwo yɛvile Haiti mediema mrenyia nee mraalɛ mɔɔ bɛ nye die na bɛkola bɛgyinla ngyegyelɛ nloa kpalɛ la ɛkɛ. Ɛnee ɛbɛlabɔlɛ ɛnla aze ɛmmaa bɛ nuhua dɔɔnwo ɛdeɛ, noko ɛnee bɛkulo Gyihova nee daselɛlilɛ gyima ne kpalɛ. Ɛnee adiema raalɛ kpanyinli bie ɛnze kenga noko ɛnee ngɛlɛlera kɛyɛ 150 gua ɔ ti anu. Mɔɔ dole yɛ kenle ko biala la maanle anwodozo mɔɔ yɛlɛ kɛ yɛbabɔ Belemgbunlililɛ edwɛkpa ne mɔɔ ɔle alesama ngyegyelɛ kɔsɔɔti sɔbelɛ nolo la yɛle kpole. Saa yɛnwu yɛ Baebolo sukoavoma bie mɔ mɔɔ bɛrayɛ dahuu adekpakyelɛma, adekpakyelɛ titilima yɛɛ asafo nu mgbanyima la a, ɔmaa yɛ nye die kpole.

Mɔɔ yɛwɔ Haiti la, yɛyiale Mormon kpavolɛ bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Trevor mɔɔ ɔdaye noko ɔle edwɛkpatɛlɛvolɛ la, na yɛnyianle nwolɛ adenle yɛ nee ye bɔle Baebolo ne anwo adawu kenle ngoko bie. Wɔ ɛvolɛ ekyi anzi, ɔnwanle me kɛlɛta bie mɔɔ ɛnee me nye ɛnla la. Ɔhɛlɛle kɛ: “Bɛbazɔne me wɔ nyianu mɔɔ ɔnrɛhyɛ yɛbahɔ la abo! Mekulo kɛ mesia meba Haiti na mebayɛ adekpakyelɛ titili gyima ne wɔ ɛleka mɔɔ ɛnee mesonle kɛ edwɛkpatɛlɛvolɛ wɔ mormon asɔne ne anu la.” Na ɔ nee ɔ ye bɔle nu yɛle gyima ɛhye ɛvolɛ dɔɔnwo.

YƐHƆLE EUROPE NEE AFRICA

Franco de ye ɛkponle nwo ɛlɛyɛ gyima.

Melɛyɛ gyima wɔ Slovenia, 1994

Bɛhanle kɛ yɛhɔyɛ gyima wɔ Europe ɛleka mɔɔ ɛnee akee bɛlɛmaa yɛ adenle bɛamaa yɛayɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne wɔ ɛkɛ la. Wɔ 1992, yɛdule yɛhɔle Ljubljana, Slovenia, ɛnee ɔbikye ɛleka mɔɔ bɛtetele me awovolɛ kolaa na bɛadu bɛahɔ Italy la. Ɛnee konle tɛkɔ zo wɔ ɛleka mɔɔ ɛnee bɛfɛlɛ ye Yugoslavia la. Ɛnee Bɛtɛle ne mɔɔ wɔ Vienna, Austria nee ɔfese mɔɔ wɔ Zagreb, Croatia, yɛɛ Belgrade, Serbia la a nea ɛkɛ ne gyima ne azo a. Bɛhanle kɛ ɔwɔ kɛ maanle ɛhye mɔ biala nyia ɔ ti anwo Bɛtɛle.

Ɔti ɛhye bahile kɛ ɔwɔ kɛ yɛsukoa aneɛ nee amaamuo fofolɛ. Ɔyɛ a sua ne azo amra ka kile yɛ kɛ, “Jezik je težek,” mɔɔ kile kɛ “Aneɛ ne yɛ se kpalɛ.” Na ɛnee ɔle nɔhalɛ noko! Yɛ nye liele kɛzi mediema vale nɔhalɛlilɛ liele nzenzaleɛ mɔɔ ahyehyɛdeɛ ne yɛle la dole nu ndɛndɛ la anwo yɛɛ yɛnwunle kɛzi Gyihova yilale bɛ la. Eza yɛnwu kɛzi dahuu Gyihova fi ɛlɔlɛ nu di ngyegyelɛ nwo gyima wɔ mekɛ kpalɛ nu la. Ɛzukoalɛdeɛ mɔɔ yɛnyianle ye dɛba la boale yɛ maanle yɛgyinlanle ngyegyelɛ nloa wɔ Slovenia yɛɛ yɛzukoale bie yɛbokale nwo.

Noko ɛnee eza yɛbayɛ nzenzaleɛ dɔɔnwo. Wɔ ɛvolɛ 2000 ne anu bɛmaanle yɛhɔle Côte d’Ivoire mɔɔ wɔ West Africa la. Wɔ November 2002, kɛmɔ ɛnee konle ɛlɛkɔ zo wɔ maanle ne anu la ati bɛvale yɛ bɛhɔle Sierra Leone. Ɛnee bɔ zo mɔɔ konle mɔɔ bɛhonle ye ɛvolɛ 11 wɔ maanle ne anu la abo ɛpɛ a. Ɛnee ɔyɛ se kɛ yɛbavi Côte d’Ivoire arɛlevilɛ nu zɔhane. Noko anwubielɛ mɔɔ yɛnyianle la maanle yɛ nye liele dahuu.

Yɛvale yɛ adwenle yɛziele anyuhɔlɛ mɔɔ ɛnee yɛlɛnyia wɔ azɛlɛsinli ne anu nee yɛ mediema mɔɔ bɛvale ɛvolɛ dɔɔnwo bɛgyinlanle konle ne anloa la azo. Ɛnee bɛdi ehyia noko ɛnee bɛkulo kɛ bɛ nee awie mɔ kyɛ mɔɔ bɛlɛ la. Adiema raalɛ bie vale adɛladeɛ maanle Debbie. Mɔɔ Debbie hanle kɛ ɔnrɛlie la, adiema raalɛ ne hanle kɛ: “Mekɛ mɔɔ konle ne zile la, mediema mɔɔ wɔ maanle gyɛne zo la boale yɛ. Kɛkala yedwu yɛ nwo zo kɛ yɛdayɛ noko yɛbaboa.” Yɛva yɛyɛ yɛ bodane kɛ yɛbazukoa bɛ neazo ne.

Akee yɛziale yɛhɔle Côte d’Ivoire, noko maanyɛlɛ nu ngyegyelɛ mɔɔ wɔ ɛkɛ ne la maanle basabasayɛlɛ rale maanle ne anu bieko. Ɔti wɔ November 2004, bɛvale alopile ekyi bie bɛvale yɛ bɛvile ɛkɛ na yɛ nuhua biala vale baage ekyi ko ala. Yɛlale Fenlanze sogyama azokoɛleɛ bie azɛlɛ ne anwo nɔe ne na aleɛ hyenle la bɛvale alopile bɛ nee yɛ hɔle Switzerland. Yɛhɔdwule Bɛtɛle ɛkɛ ne nɔɔzo, na Ɔfese Kɔmatii ne nee Azonvolɛ Ndetelɛ Sukulu kilehilevolɛma ne yɛɛ bɛ ye mɔ liele yɛ kɛnlɛma, bɛyɛle yɛ atuu, bɛmaanle yɛ aleɛ yɛɛ Switzerland twokileti dɔɔnwo. Mɔɔ bɛyɛle la hanle yɛ ahonle kpalɛ.

Franco gyi Belemgbunlililɛ Asalo bie bama ne azo ɛlɛmaa ɛdendɛlɛ wɔ Côte d’Ivoire.

Melɛtendɛ meahile tutanema bie wɔ Côte d’Ivoire, 2005

Bɛmaanle yɛhɔyɛle gyima ekyi wɔ Ghana na yeangyɛ yɛziale yɛhɔle Côte d’Ivoire wɔ mekɛ mɔɔ konle ne hanle aze la. Atiakunlukɛnlɛma mɔɔ mediema lale ye ali la boale yɛ maanle yɛgyinlanle adendulɛ ɛzulolɛ ɛhye mɔ anloa na yɛholale yɛyɛle gyimalilɛ ngyikyi mɔɔ bɛvale bɛmaanle yɛ la. Me nee Debbie liele dole nu kɛ Gyihova menli mɔɔ wɔ ewiade amuala la da mediemalɔlɛ zɛhae ali ɛdeɛ, noko yɛnrɛbu ye debie ekyi ɛlɛ. Nɔhalɛ ne a le kɛ, nzinlii yɛranwunle kɛ ɛnee ngyegyelɛ ɛhye mɔ amuala boka yɛ ndetelɛ ne anwo.

YƐHƆLE MAANLE MƆƆ WƆ ADUDULEƐ NEHANE LA ANU

Franco nee Debbie ɛlɛnea tete ninyɛne mɔɔ ɛzɛkye la wɔ maanle bie mɔɔ wɔ Aduduleɛ nehane la anu.

Yɛwɔ Aduduleɛ nehane, 2007

Wɔ 2006, yɛnyianle kɛlata bie yɛvile ewiade amuala gyima ne ati kɛ bɛmaa yɛ gyimalilɛ fofolɛ wɔ maanle bie mɔɔ wɔ Aduduleɛ nehane la anu. Yemɔ eza bahile kɛ yɛbayia tɛnlabelɛ nee ngyegyelɛ fofolɛ yɛɛ ɔbahyia kɛ yɛsukoa aneɛ nee amaamuo fofolɛ ngakyile. Ɛnee yɛbazukoa ninyɛne dɔɔnwo wɔ ɛleka ɛhye mɔɔ maanyɛlɛ nee ɛzonlenlɛ fa ngyegyelɛ dɔɔnwo ba ɛkɛ la. Yɛ nye liele aneɛ ngakyile mɔɔ ɛnee bɛka ye wɔ asafo ne mɔ anu la anwo yɛɛ yɛnwunle kɛzi yɛdi ahyehyɛdeɛ ne adehilelɛ zo a ɔmaa yɛyɛ ko la. Yɛhulole mediema ne mɔ edwɛkɛ ɔluakɛ bɛ nuhua dɔɔnwo vale akɛnrasesebɛ gyinlanle dwazotia mɔɔ bɛ mbusuafoɔ, bɛ gɔnwo mɔ sukuluma, menli mɔɔ bɛ nee bɛ yɛ gyima yɛɛ menli mɔɔ de bikye bɛ la vale rale bɛ nwo zo la anloa kpundii.

Wɔ 2012 yɛhɔle nyianu titili mɔɔ bɛyɛle ye wɔ Tel Aviv, Israel la bie. Wɔ Pɛntekɔso 33 Y.M. mɔɔ Gyihova menli yɛle ayia kpole zɛhae wɔ Israel la, mekɛ ɛhye a limoa mɔɔ bɛyɛle bieko a. Ɔle mekɛ mɔɔ yɛ rɛle ɛnrɛvi ye ɛlɛ!

Wɔ mekɛ zɔhane, bɛmaanle yɛhɔle maanle mɔɔ bɛmmaa yɛ adenle bɛmmaa yɛnyɛ yɛ ɛzonlenlɛ gyima ne wɔ ɛkɛ la anu. Yɛvale yɛ mbuluku ne mɔ bie yɛhɔle, yɛhɔle daselɛlilɛ yɛɛ yɛhɔle nyianu ngyikyi mɔɔ bɛyɛle la bie. Ɛnee sogyama mɔɔ bɛdedɛ adu la ɛva sua ne azo yɛɛ ɛnee bɛtoto barrier wɔ ɛleka biala, noko kɛmɔ yɛmaanle yɛ nye lale ɛkɛ wɔ mekɛ mɔɔ yɛ nee mediema ne mɔ lua la ati ɛhwee anyɛ yɛ.

YƐZIALE YƐHƆLE AFRICA

Franco ɛlɛkɛlɛ debie wɔ ye laptop ne azo.

Melɛsukoa ɛdendɛlɛ mɔɔ mebamaa la wɔ Kinshasa, Congo, 2014

Wɔ 2013, bɛmaanle yɛ gyimalilɛ ngakyile bie—kɛ yɛhɔyɛ gyima wɔ Kinshasa, Congo Bɛtɛle ɛkɛ. Maanle ne le kpole yɛɛ nuhua le kɛnlɛma, noko ɛnee ehyia wɔ ɛkɛ kpalɛ yɛɛ bɛta bɛko. Mɔlebɛbo ne yɛhanle kɛ, “Yɛze Africa; yɛbahɔ.” Noko ɛnee yɛlɛ ninyɛne dɔɔnwo yɛsukoa, titili wɔ mekɛ mɔɔ yɛlɛtu adenle yɛahɔ ɛleka mɔɔ bɛ ndenle ne mɔ ɛnle kpalɛ la. Yɛnwunle ninyɛne mgbalɛ dɔɔnwo mɔɔ yɛbahola yɛava yɛ adwenle yɛazie zo a, ɛhye mɔ bie a le kɛzi yɛ mediema ne mɔ gyinla kpundii na bɛ nye die ɔnva nwo kɛ bɛ nwo kyele bɛ, kɛzi bɛkulo daselɛlilɛ ɛhɔlɛ nee mɔdenle mɔɔ bɛbɔ bɛkɔ debiezukoalɛ nee nyianu ne mɔ la. Yɛnwunle kɛzi Gyihova boale maanle Belemgbunlililɛ gyima ne nyianle anyuhɔlɛ la. Ɛvolɛ dɔɔnwo mɔɔ yɛvale yɛyɛle dahuu ɛzonlenlɛ gyima ne wɔ Congo la maanle yɛnyianle ɛzukoalɛdeɛ nee agɔnwolɛma dɔɔnwo.

Franco lua daselɛlilɛ nu, ɔ nee mediema ekpunli bie ɛlɛtia ahɔ namule bie azo.

Yɛlua daselɛlilɛ nu wɔ South Africa, 2023

Wɔ 2017 awieleɛ, eza bɛmaanle yɛ gyimalilɛ fofolɛ—bɛmaanle yɛhɔle South Africa. Ɛkɛ ne a le Bɛtɛle kpole kpalɛ mɔɔ yɛyɛ gyima wɔ nu a, yɛɛ gyimalilɛ mɔɔ bɛvale bɛmaanle yɛ wɔ ɛkɛ ne la le ngakyile bɔkɔɔ. Ɛnee eza ɔwɔ kɛ yɛsukoa ninyɛne fofolɛ dɔɔnwo, noko anwubielɛ mɔɔ ɛnee yɛnyia ye dɛba la boale yɛ. Yɛkulo yɛ mediema mrenyia nee mraalɛ mɔɔ bɛva ɛvolɛ dɔɔnwo bɛgyinla kpundii la. Asolo ɛleka mɔɔ Bɛtɛle abusua ne anu amra vi nee bɛ amaamuo ɛdeɛ, noko kɛzi bɛfa koyɛlɛ bɛyɛ gyima la yɛ nwanwane. Kɛmɔ Gyihova menli fa subane fofolɛ ne wula na bɛfa Baebolo ngyinlazo bɛdi gyima la ati, ɛkola ɛnwu ye wienyi kɛ Gyihova ɛlɛboa bɛ yeamaa bɛadɛnla anzodwolɛ nu.

Me nee Debbie ɛnyia gyimalilɛ ngakyile mɔɔ yɛ anyelielɛ la wɔ ɛvolɛ dɔɔnwo anu, yɛzukoale kɛ yɛ nee menli mɔɔ asolo bɛ amaamuo la badɛnla yɛɛ eza yɛzukoale aneɛ ngakyile. Tɛ mekɛ ne amuala a ɛnee ɔla aze a, noko yɛnwunle ye dahuu kɛ Gyihova dua ye ahyehyɛdeɛ ne nee yɛ mediemayɛlɛ ne azo ɔda ye ɛlɔlɛ kpundii ne ali ɔkile yɛ. (Edw. 144:2) Yɛdie yɛdi kɛ ndetelɛ mɔɔ yɛnyia ye wɔ dahuu ɛzonlenlɛ gyima ne anu la ɛmaa yɛyɛ Gyihova azonvolɛ kpalɛ.

Me nye sɔ ndetelɛ mɔɔ me awovolɛ vale maanle me, kɛzi me ye Debbie boa me, yɛɛ neazo ngɛnlɛma mɔɔ yɛ mediema mɔɔ bɛwɔ ewiade amuala la yɛ la kpalɛ. Mekɛ mɔɔ yɛlɛdwenle mɔɔ bahola azi wɔ yɛ ɛbɛlabɔlɛ nu kenle bie anwo la, yɛbɔ kpɔkɛ kɛ yɛbahɔ zo yɛazukoa debie biala mɔɔ yɛ Kilehilevolɛ Kpole Kpalɛ ne kulo kɛ yɛsukoa la.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie