TILE 17
Beta Gyihova Ahyehyɛdeɛ Ne
ƐDOAVOLƐ Gyemise hɛlɛle kɛ: “Bɛbikye Nyamenle, na ɔbabikye bɛ.” (Gye. 4:8) Gyihova ɛnle anwuma anzɛɛ moa somaa mɔɔ yɛ sinlidɔlɛ ti ɔnde mɔɔ yɛka a. (Gyi. 17:27) Kɛ ɔkɛyɛ na yɛahwe yɛabikye Nyamenle ɛ? Yɛbahola yɛayɛ ɛhye ɔlua agɔnwolɛvalɛ kpalɛ mɔɔ yɛ nee Gyihova bɛanyia ye mɔɔ asɔneyɛlɛ mɔɔ vi ahonle nu boka nwo la azo. (Edw. 39:12) Eza yɛ nee Nyamenle nyia agɔnwolɛvalɛ mɔɔ anu yɛ se ɔlua ye Edwɛkɛ Baebolo ne mɔɔ yɛsukoa ye dahuu la azo. Yɛdua adenle ɛhye azo yɛnwu Gyihova Nyamenle, ye bodane ne mɔ nee mɔɔ ɔkpondɛ kɛ yɛyɛ la. (2 Tim. 3:16, 17) Ɛhye maa yɛsukoa kɛ yɛbahulo ye na yɛakpo kɛ yɛbayɛ ɛtane yɛatia ye.—Edw. 25:14.
2 Noko, Gyihova Ara, Gyisɛse angomekye anwo zo a yɛkola yɛdua yɛbikye ye a. (Dwɔn 17:3; Wlo. 5:10) Dasanli biala ɛnrɛhola ɛnrɛmaa yɛnrɛnwu Gyihova adwenle kpalɛ kɛ Gyisɛse ala. Ɛnee ɔbikye ɔ Ze kpalɛ yemɔti ɔholale ɔhanle kɛ: “Awie biala ɛnze Ralɛ ne sonla holɛ kɛ Selɛ ne, yɛɛ awie biala ɛnze Selɛ ne sonla holɛ kɛ Ralɛ ne nee awie biala mɔɔ Ralɛ ne kulo kɛ ɔda ye ali ɔkile ye la.” (Luku 10:22) Ɔti saa yɛsukoa Edwɛkpa ne mɔ na yɛnwu mɔɔ bɛka ye wɔ kɛzi ɛnee Gyisɛse dwenle na ɔte nganeɛ la anwo a, nɔhalɛ nu, ɛnee yɛlɛsukoa kɛzi Gyihova dwenle na ɔte nganeɛ la. Adwenle zɛhae boa yɛ maa yɛbikye yɛ Nyamenle ne.
3 Yɛbikye Gyihova kpalɛ wɔ Nyamenle Ara ne tileyɛlɛ bo ɔlua ye ahyehyɛdeɛ ne foa mɔɔ wɔ azɛlɛ ye azo mɔɔ boa yɛ maa yɛnwu kɛzi yɛbayɛ Nyamenle ɛhulolɛdeɛ mɔɔ yɛbabeta ye la azo. Kɛ mɔɔ bɛha ye wɔ Mateyu 24:45-47 la, yɛ Menle ne, Gyisɛse Kelaese ɛkpa “akɛlɛ nɔhavo nee badwema ne” kɛ ɔmaa diedima mɔɔ wɔ ye sua nu la “aleɛ wɔ mekɛ kpalɛ nu.” Ɛnɛ, akɛlɛ nɔhavo ne maa yɛ sunsum nu aleɛ dɔɔnwo. Gyihova dua bɛ nwo zo tu yɛ folɛ kɛ yɛgenga Baebolo ne alehyenlɛ biala, yɛhɔ yɛ Kilisiene ayia ne mɔ dahuu na yɛva yɛ nwo yɛwula “Belemgbunlililɛ ne anwo edwɛkpa” ne nolobɔlɛ nu kpalɛ. (Mat. 24:14; 28:19, 20; Dwɔh. 1:8; Edw. 1:1-3) Yɛngulo kɛ yɛnyia sonla adwenle wɔ akɛlɛ nɔhavo ne anwo ɛlɛ. Ɔwɔ kɛ yɛbɔ mɔdenle yɛbeta Gyihova ahyehyɛdeɛ ne foa mɔɔ wɔ azɛlɛ ye azo la na yɛdi ye adehilelɛ zo. Ɛhye bamaa yɛabikye Gyihova, yɛ Nyamenle ne, ɔbamaa yɛ nwo ayɛ se na yɛanyia banebɔlɛ ɔnva nwo sɔnea mɔɔ yɛbayia la.
DEƐMƆTI SƆNEA ƐLƐSO LA
4 Bie a wɔdɛnla asafo ne anu wɔhyɛ. Saa ɔle zɔ a, ɛnee ɛze mɔɔ munlililɛ nu anwo sɔnea mɔɔ yɛgyinla ɔ nloa la kile la. Noko saa kenlensa ye ala bɔbɔ a wɔranwu Gyihova na ɛ nee ye menli ne ɛlɛtu a, ɛze kɛ Seetan Abɔnsam dwazo tia awie biala mɔɔ bɛlɛ ɔ nwo aze maa Gyihova tumililɛ ne la. (2 Tim. 3:12) Yemɔti, saa wɔgyinla sɔnea ekyi anzɛɛ dɔɔnwo anloa bɔbɔ a, ɔnle kɛ ɛmaa debie biala ka wɔ ɛzulolɛ anzɛɛ maa ɛ sa nu to. Gyihova ɛbɔ ɛwɔkɛ kɛ ɔbazɔ wɔ nu, ɔbalie wɔ na yeamaa wɔ ngoane kenle bie.—Hib. 13:5, 6; Yek. 2:10.
5 Yɛ muala yɛbahola yɛayia sɔnea wɔ Seetan ngyehyɛleɛ ne mekɛ ɛhye mɔɔ ɛha la anu. Ɔvi mekɛ mɔɔ bɛvale Nyamenle Belemgbunlililɛ ne bɛziele ɛkɛ wɔ 1914 la, bɛzi Seetan adenle mɔɔ ɔngola ɔngɔ anwuma, ɛleka mɔɔ Gyihova wɔ la. Bɛvuandinle ye bɛdole azɛlɛ ye azo, ɛleka mɔɔ ɔ nee ye anwumabɔvolɛ atisesebɛma ne wɔ na bɛngola bɛngɔ ɛleka gyɛne biala la. Ngyegyelɛ dɔɔnwo ne mɔɔ wɔ azɛlɛ ye azo mɔɔ Gyihova azonvolɛ mɔɔ bɛyɛ bɛ kpɔdekpɔde kpalɛ boka nwo la vi ɛya mɔɔ Seetan ɛva la, na ɔdi daselɛ kɛ yɛde tumi ɛtane ne mɔɔ ɔlɛdi ye wɔ alesama anwo zo la awieleɛ mekɛ nu.—Yek. 12:1-12.
6 Kɛmɔ Seetan ɛva ye tɛnlabelɛ ɛtane ne anwo ɛya la ati, ɔze kɛ ye mekɛ ɛha ekyi bie ala. Ɔ nee ye mbɔnsam ne mɔ ɛlɛbɔ mɔdenle kɛ bɛsɛkye edwɛkɛhanlɛ gyima ne nee koyɛlɛ mɔɔ wɔ Gyihova azonvolɛ avinli la. Ɛhye maa yɛkɔgyinla sunsum nu konle ne mɔɔ bɛha nwolɛ edwɛkɛ kɛ “tɛ nwonane nee mogya a yɛ nee bɛ ɛlɛko a, emomu yɛ nee arane ngakyile, tumililɛ ngakyile, ewiade ɛhye awozinli nu tumivolɛma nee sunsum ɛtane ɛlɔne mɔɔ bɛwɔ anwuma lɔ la a ɛlɛko” la anloa. Saa yɛbahola yɛali konim na yɛagyinla Gyihova afoa a, ɔnle kɛ yɛmaa yɛ sa nu to wɔ konle ne anu, emomu ɔwɔ kɛ yɛwula yɛ sunsum nu konle ninyɛne ne. Ɔwɔ kɛ ‘yɛgyinla kpundii yɛko yɛtia Abɔnsam agyiba ne mɔ.’ (Ɛfɛ. 6:10-17) Ɛhye kile kɛ ɔwɔ kɛ yɛgyinla kpundii.
GYINLA KPUNDII
7 Kpundiigyinlanlɛ kile kɛ “ɛgyinla anwongyelelɛ anzɛɛ amaneɛnwunlɛ nloa.” Wɔ sunsum nu, kpundiigyinlanlɛ kile awie mɔɔ si pi yɛ mɔɔ le kpalɛ wɔ anwongyelelɛ, dwazotia nee ɛkpɔlɛ mekɛ nu anzɛɛ gyinla ninyɛne mɔɔ bɛyɛ kɛ bɛmaa yeagyakyi ye munlililɛ nu na yeavi Nyamenle anwo anloa la. Ɔwɔ kɛ yɛsukoa kɛ bɛbagyinla kpundii. Ɛhye die mekɛ. Mekɛ mɔɔ yɛlɛnyi sunsum nu la, ɔboa yɛ ɔmaa yɛgyinla kpundii. Saa yɛbayɛ Kilisienema na yɛgyinla yɛ diedi ne anwo sɔnea ngyikyi nloa a, ɔmaa yɛnyia anwosesebɛ mɔɔ yɛbava yɛagyinla sɔnea mgbole mɔɔ bara la anloa la. (Luku 16:10) Ɔnle kɛ yɛkendɛ kɛ yɛmaa sɔnea mgbole ara yɛ nwo zo kolaa na yɛabɔ kpɔkɛ kɛ yɛgyinla kpundii wɔ diedi ne anu. Ɔwɔ kɛ yɛsi pi kolaa na sɔnea ne ara. Mɔɔ ɛzoanvolɛ Pita kile kɛ ɔwɔ kɛ yɛnyia subane mgbalɛ gyɛne yɛboka kpundiigyinlanlɛ nwo la, ɔhɛlɛle kɛ: “Bɛbɔ mɔdenle biala bɛva ɛbɛla kpalɛ bɛboka bɛ diedi ne anwo, na bɛva ndelebɛbo bɛboka bɛ ɛbɛla kpalɛ nwo, bɛva bɛnwozohomonlɛ bɛboka bɛ ndelebɛbo nwo, bɛva kpundiigyinlanlɛ bɛboka bɛnwozohomonlɛ nwo, bɛva nyamenlezonlenlɛ kpalɛ bɛboka bɛ kpundiigyinlanlɛ nwo, bɛva mediema ɛlɔlɛ bɛboka bɛ nyamenlezonlenlɛ kpalɛ nwo, na bɛva menli nwo ɛlɔlɛ bɛboka bɛ mediema ɛlɔlɛ nwo.”—2 Pita 1:5-7; 1 Tim. 6:11.
Mekɛ mɔɔ yɛlɛyia sɔnea na yɛlɛdi zolɛ konim la, ɛnee yɛ kpundiigyinlanlɛ ne ɛlɛyɛ kpole
8 Gyemise hɛlɛle deɛmɔti ɔhyia kɛ yɛgyinla kpundii la kɛ: “Me mediema, saa bɛyia sɔnea ngakyile dɔɔnwo a, bɛli nwolɛ fɛlɛko kpole, na bɛnwu ye kɛ bɛ diedi ne mɔɔ bɛzɔ bɛnlea la bamaa bɛanyia anwosesebɛ kpole bɛagyinla kpundii. Noko bɛmaa kpundiigyinlanlɛ ɛwie ye gyima, amaa bɛali munli bɔkɔɔ mɔɔ edwɛkɛ biala ɛnle bɛ nwo wɔ ninyɛne kɔsɔɔti anu, na bɛangyia debie biala anwo.” (Gye. 1:2-4) Ɔhanle kɛ ɔwɔ kɛ Kilisienema nwu ye kɛ sɔnea bara na bɛmaa bɛ nye die nwo ɔluakɛ bɛmaa yɛsukoa kɛ yɛbagyinla kpundii. Asoo wɔdwenle nwolɛ zɔhane? Akee Gyemise hilele kɛ kpundiigyinlanlɛ mumua ne maa yɛ Kilisiene subane ne di munli na Nyamenle die yɛ to nu bɔkɔɔ. Ɛhɛe, mekɛ mɔɔ yɛlɛyia sɔnea na yɛlɛdi zolɛ konim la, ɛnee yɛ kpundiigyinlanlɛ ne ɛlɛyɛ kpole. Kpundiigyinlanlɛ noko maa yɛnyia subane ngɛnlɛma gyɛne mɔɔ yɛhyia nwo la.
9 Gyihova anye die yɛ kpundiigyinlanlɛ nwo; ɔbamaa yeamaa yɛ dahuu ngoane. Gyemise doale zolɛ kɛ: “Anyelielɛ a le sonla mɔɔ kɔ zo gyinla kpundii wɔ sɔnea nu la, ɔluakɛ saa bɛdie ye bɛto nu a, ɔbanyia ngoane abotile ne mɔɔ Gyihova ɛva ɛbɔ bɛdabɛ mɔɔ bɛkɔ zo bɛkulo Ye la ɛwɔkɛ la.” (Gye. 1:12) Ɛhɛe, ngoane ɛnyianlɛ ti a yɛgyinla kpundii a. Kpundiigyinlanlɛ ɛnle nu a, yɛnrɛhola nɔhalɛ ne anu tɛnla. Saa yɛmaa ewiade ne anu ninyɛne fo yɛ nwo zo a, yɛbazia yɛahɔ ewiade ne anu. Saa yɛngola yɛngyinla kpundii a, yɛnrɛnyia Gyihova sunsum nwuanzanwuanza ne, yemɔti yɛnrɛhola yɛnrɛzo ye ma ne wɔ yɛ ɛbɛlabɔlɛ nu.
10 Kɛ Kilisienema la, saa yɛbahola yɛagyinla kpundii wɔ mekɛ ɛsesebɛ ɛhye anu a, ɔwɔ kɛ yɛnyia amaneɛnwunlɛ nwo adwenle kpalɛ. Kakye kɛ Gyemise hɛlɛle kɛ: “Bɛli nwolɛ fɛlɛko kpole.” Mekɛ ala mɔɔ nwonane nu anzɛɛ adwenle nu amaneɛnwunlɛ wɔ ɛkɛ la, ɛhye ɛyɛlɛ bahola ayɛ se. Noko kakye kɛ wɔ kenle bie ngoanelielɛ nwo hyia. Ɛzoanvolɛma ne anwubielɛ maa yɛnwu kɛzi yɛbahola yɛamaa yɛ nye alie wɔ amaneɛnwunlɛ mekɛ nu la. Edwɛkɛ ne wɔ Gyima ne buluku ne anu, ɔkenga kɛ: “Bɛdiele ye folɛdulɛ ne na bɛvɛlɛle ɛzoanvolɛma ne, bɛbole bɛ na bɛhanle bɛhilele bɛ kɛ bɛmmaka Gyisɛse duma ne anwo edwɛkɛ bieko, na bɛgyakyile bɛ bɛmaanle bɛhɔle. Ɔti bɛvale fɛlɛkolilɛ bɛvile Sanhedelin ne anyunlu ɛkɛ bɛhɔle, ɔluakɛ bɛbule bɛ kɛ ye duma ne ati ɔfɛta kɛ bɛgua bɛ nyunlu aze.” (Gyi. 5:40, 41) Ɛzoanvolɛma ne dele ɔ bo kɛ amaneɛ mɔɔ bɛnwunle ye la kile kɛ bɛdiele Gyisɛse edwɛkɛ ne yemɔti Gyihova ɛlie bɛ ɛdo nu. Ɛvolɛ dɔɔnwo anzi, mɔɔ ɛnee Pita ɛlɛkɛlɛ ye kɛlata ne mɔɔ limoa la, ɔhilele nvasoɛ mɔɔ wɔ amaneɛ zɛhae mɔɔ tenleneyɛlɛ ti yɛbanwu ye azo la.—1 Pita 4:12-16.
11 Pɔɔlo nee Saelase noko nyianle anwubielɛ zɔhane bie. Mekɛ mɔɔ ɛnee bɛlɛyɛ bɛ edwɛkpatɛlɛvolɛ gyima ne wɔ Felepae la, bɛhyele bɛ bɛbɔle bɛ somolɛ kɛ bɛlɛgyegye suakpole ne yɛɛ bɛlɛbɔ amaamuo mɔɔ mɛla ɛmmaa nwolɛ adenle la nolo. Ɛhye maanle bɛbole bɛ kpalɛ na bɛguale bɛ efiade. Baebolo ne ka kɛ mekɛ mɔɔ ɛnee bɛwɔ efiade ɛkɛ na bɛtɛyɛle bɛ nganlɛ ne mɔ ayile la, “kɛyɛ nɔɔzo bulu nee nwiɔ, ɛnee Pɔɔlo nee Saelase ɛlɛyɛ asɔne na bɛlɛto edwɛne bɛaye Nyamenle ayɛlɛ, na ɛnee pilizama ne ɛlɛtie bɛ.” (Gyi. 16:16-25) Pɔɔlo nee ɔ gɔnwo ne bule amaneɛ mɔɔ ɛnee bɛlɛnwu ye bɛamaa Kelaese la kɛ ɔle bɛ munli nu mɔɔ bɛgyinla bɛamaa Nyamenle nee menli la anwo daselɛ, na eza ɔbamaa bɛanyia adenle bɛali menli mɔɔ kpondɛ kɛ bɛtie edwɛkpa ne la daselɛ. Ɛnee awie mɔ noko ngoane la esiane nu. Wɔ zɔhane nɔe ne, pilizama sinzavolɛ ne nee ye sua nu amra diele edwɛkpa ne na bɛrayɛle ɛdoavolɛma. (Gyi. 16:26-34) Pɔɔlo nee Saelase vale bɛ nwo dole Gyihova, ye tumi ne nee ɛhulolɛ mɔɔ ɔlɛ kɛ ɔbazɔ bɛ nu wɔ bɛ amaneɛnwunlɛ nu la azo. Bɛanye bɛ rɛle bɛando bɛ sa nu.
12 Ɛnɛ noko, Gyihova ɛva ninyɛne mɔɔ yɛhyia nwo mɔɔ baboa yɛ wɔ sɔnea mekɛ nu la amuala ɛmaa yɛ. Ɔkpondɛ kɛ yɛgyinla kpundii. Yeva ye Edwɛkɛ ne yemaa yɛ, amaa yɛanyia ye bodane ne mɔ anwo nɔhalɛ ndelebɛbo. Ɛhye maa yɛ diedi nu mia. Yɛkola yɛ nee yɛ mediema diedima tu na yɛfa ɛzonlenlɛ nwuanzanwuanza yɛmaa. Eza yɛdua asɔneyɛlɛ zo yɛ nee Gyihova mumua ne nyia agɔnwolɛvalɛ kpalɛ. Ɔtie yɛ ayɛlɛyelɛ nee yɛ ahonle nu mɔɔ yɛfi yɛsɛlɛ kɛ ɔboa yɛ ɔmaa yɛ nwo ɛde wɔ ɔ nyunlu la. (Fel. 4:13) Na ɔnle kɛ yɛbu yɛ nye yɛgua anwosesebɛ ne mɔɔ yɛdwenledwenle anyelazo ne mɔɔ la yɛ nyunlu la anwo a, ɔmaa yɛnyia la azo.—Mat. 24:13; Hib. 6:18; Yek. 21:1-4.
YƐGYINLA SƆNEA NGAKYILE NLOA
13 Sɔnea mɔɔ yɛyia bɛ ɛnɛ la le kɛ mɔɔ Gyisɛse Kelaese alimoa ɛdoavolɛma ne yiale la pɛpɛɛpɛ. Ɛnɛ mekɛ ye, dwazotiama mɔɔ bɛnga Gyihova Alasevolɛ anwo edwɛkɛ kpalɛ bɛngile bɛ la tendɛ tia yɛ na bɛyɛ yɛ basabasa. Kɛ mɔɔ bɛyɛle ye wɔ ɛzoanvolɛma ne mekɛ zo la, ɛzonlenlɛ nu mgbanyima mɔɔ bɛle kyengye mɔɔ Nyamenle Edwɛkɛ ne kpa bɛ ngilehilelɛ nee bɛ nyɛleɛ ne mɔ anwo ɛdanlɛ la a gyinla awie mɔ anzi bɛmaa bɛdwazo bɛtia yɛ a. (Gyi. 17:5-9, 13) Ɔyɛ a, Gyihova menli fa bɛ edwɛkɛ kɔ kɔɔto na arane mgbanyima ka bie maa bɛ na bɛ nwo tɔ bɛ. (Gyi. 22:25; 25:11) Noko akee, tumivolɛma noko fa bɛ sa to yɛ gyima ne azo wɔ maanle bie mɔ anu kɛ bɛmaa yɛagyakyi yɛ Kilisiene ɛzonlenlɛ gyima ne. (Edw. 2:1-3) Wɔ tɛnlabelɛ zɛhae mɔ anu, yɛfa akɛnrazilɛ yɛdi ɛzoanvolɛ nɔhavoma ne mɔɔ hanle kɛ: “Ɔwɔ kɛ yɛtie Nyamenle kɛ tumivolɛ na tɛ menli ɔ” la, neazo ne anzi.—Gyi. 5:29.
14 Mekɛ mɔɔ maanle nwo ɛhulolɛ ɛlɛnyia anyuhɔlɛ wɔ ewiade la, bɛgyegye menli mɔɔ bɔ edwɛkpa ne nolo la kɛ bɛgyakyi bɛ gyima ne mɔɔ Nyamenle ɛva ɛmaa bɛ la. Nyamenle azonvolɛ kɔsɔɔti te kɔkɔbɔlɛ mɔɔ wɔ Yekile 14:9-12 mɔɔ fale “nane anwo ɛzulolɛ ne nee ye ananze ne” ɛzonlenlɛ nwo la abo kpalɛ. Yɛze kɛzi Dwɔn edwɛkɛ ɛhye anwo hyia la: “Ɛke a kpundiigyinlanlɛ nwo hyia wɔ nwuanzanwuanzama ne afoa nu a, bɛdabɛ mɔɔ bɛdi Nyamenle mɛla zo na bɛlɛ Gyisɛse diedi ne anu ɛsesebɛ la.”
15 Bie a sɔnea mɔɔ konle, arane mɔɔ bahakyi, anzɛɛ ɛkpɔlɛ nee gyima ne mɔɔ bɛfa bɛ sa bɛto zo bava ara la, ɛnrɛmaa yɛnrɛhola yɛnrɛyɛ yɛ Kilisiene ɛzonlenlɛ gyima ne wɔ wienyi nu. Bie a yɛnrɛhola yɛnrɛyia nu kɛ asafo. Yɛnrɛhola yɛ nee Bɛtɛle ɛnrɛli ngitanwo. Maangyebakyi zo neavolɛma ɛnrɛrakpɔla yɛ bieko. Wɔannea a yɛnrɛnyia mbuluku. Saa ninyɛne ɛhye mɔ bie si a, duzu a ɔwɔ kɛ ɛyɛ a?
16 Mualɛ ne a le kɛ, yɛ mɔɔ ɛbahola ye yɛ wɔ tɛnlabelɛ ne anwo la. Ɔwɔ kɛ ɛkola ɛyɛ ɛ ti anwo debiezukoalɛ. Ekpunli ngyikyi bahola ayia wɔ mediema azua nu azukoa debie. Bɛbahola bɛava mbuluku mɔɔ yɛzukoa bɛ dɛba nee Baebolo ne bɛayɛ debiezukoalɛ ne. Bɛmmadwenledwenle anzɛɛ bɛmmamaa ɛzulolɛ ka bɛ. Neazo Eku ne bahola ava mekɛ ekyi ayɛ ngyehyɛleɛ mɔɔ ɔbalua zo ɔ nee mediema mɔɔ fɛta la ali ngitanwo la.
17 Saa ɛ nee ɛ mediema Kilisienema mɔɔ bɛha la amuala avinli te bɔbɔ a, kakye kɛ ɛ nee Gyihova nee ɔ Ra Gyisɛse Kelaese avinli ɛtɛtele. Wɔ anyelazo ne anu bahola amia. Gyihova bahola adie wɔ asɔneyɛlɛ na yeava ye sunsum ne yeamaa wɔ anwosesebɛ. Kpondɛ adehilelɛ fi ye ɛkɛ. Kakye kɛ ɛle Gyihova sonvolɛ yɛɛ ɛle Gyisɛse Kelaese ɛdoavolɛ. Ɔti, saa ɛnyia nwolɛ adenle biala a, fa di daselɛ. Gyihova bayila wɔ mɔdenlebɔlɛ ne azo na ɔnrɛhyɛ awie mɔ noko baraboka ɛ nwo wɔ nɔhalɛ ɛzonlenlɛ nu.—Gyi. 4:13-31; 5:27-42; Fel. 1:27-30; 4:6, 7; 2 Tim. 4:16-18.
18 Noko saa bɛfa ewule bɛnwulonwunla wɔ kɛ ɛzoanvolɛ ne mɔ nee awie mɔ gyɛne la a, fa ɛ nwo to “Nyamenle ne mɔɔ dwazo mowuamra la” anwo zo. (2 Kɔl. 1:8-10) Ewudwazo ne anu diedi bahola aboa wɔ yeamaa wɔagyinla, bɔbɔ dwazotia mɔɔ anu yɛ se kpalɛ la anloa. (Luku 21:19) Kelaese Gyisɛse yɛle nwolɛ neazo; ɛnee ɔze kɛ saa ɔdi nɔhalɛ wɔ sɔnea nu a, ɔbamaa awie mɔ anwosesebɛ yeamaa bɛagyinla. Ɛbahola wɔamaa ɛ mediema anwosesebɛ wɔ adenle ko ne ala azo.—Dwɔn 16:33; Hib. 12:2, 3; 1 Pita 2:21.
19 Saa ɛye ɛkpɔlɛ nee dwazotia ɛsie ahane a, tɛnlabelɛ mɔɔ anu yɛ se la dɔɔnwo wɔ ɛkɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛgyinla ɔ nloa a. Kɛ neazo la, bie mɔ asa anu ɛdo ɔluakɛ bɛ azɛlɛsinli ne anu amra le anyetele. Ɔwɔ kɛ bie mɔ noko gyinla bɛdabɛ mumua ne bɛ nwonane nu anzɛɛ nganeɛdelɛ nu anwonyane anzɛɛ bɛtɛɛyɛlɛ mɔɔ vi sonla sinlidɔlɛ la anloa. Ɛnee ɔwɔ kɛ ɛzoanvolɛ Pɔɔlo noko gyinla sɔnea ɛhye mɔ bie mɔɔ zile ye ɛzonlenlɛ gyima ne adenle anzɛɛ ɔmaanle ɔyɛle se la anloa. (2 Kɔl. 12:7) Ɛpafulodaetɛse, ɛvoya mɔɔ limoa la anu Kilisienenli bie mɔɔ vi Felepae la noko lile “nyane kɛ [ɔ gɔnwo mɔ dele] kɛ ɔ nwo dole ye la.” (Fel. 2:25-27) Yɛ sinlidɔlɛ nee awie mɔ ɛdeɛ bahola amaa yɛayia ngyegyelɛ mɔɔ ɔbayɛ se kɛ yɛbagyinla ɔ nloa la. Bie a yɛ nee yɛ gɔnwo Kilisienenli anzɛɛ yɛ abusua ne anu sonla bie bɔbɔ banyia edwɛkɛ. Noko menli mɔɔ fa Gyihova Edwɛkɛ ne anu folɛdulɛ yɛ gyima la bahola agyinla ngyegyelɛ ɛhye mɔ anloa na bɛali zo konim.—Yiz. 2:3-5; 1 Kɔl. 9:27; 13:8; Kɔl. 3:12-14; 1 Pita 4:8.
BƆ KPƆKƐ KƐ ƐBALI NƆHALƐ
20 Ɔwɔ kɛ yɛtoa Gyisɛse Kelaese, ahenle mɔɔ Gyihova ɛkpa ye kɛ asafo ne Ati la. (Kɔl. 2:18, 19) Ɔwɔ kɛ yɛ nee “akɛlɛ nɔhavo nee badwema ne” nee menli mɔɔ bɛkpa bɛ kɛ neavolɛma la bɔ nu yɛ gyima. (Hib. 13:7, 17) Saa yɛdi teokelase ngyehyɛleɛ nzi kpalɛ na yɛ nee menli mɔɔ di yɛ nyunlu la yɛ ko a, bɛbayɛ ngyehyɛleɛ bɛamaa yɛayɛ Gyihova ɛhulolɛdeɛ. Ɔwɔ kɛ yɛfa asɔneyɛlɛ nwo adenle ne yɛdi gyima kpalɛ. Kakye kɛ efiade bane biala ɛnrɛhola ɛnrɛzi adwelie mɔɔ yɛ nee yɛ anwuma Selɛ ne di la adenle anzɛɛ ɛnrɛzɛkye koyɛlɛ mɔɔ wɔ yɛ nee yɛ mediema avinli la.
21 Bɛmaa yɛbɔ kpɔkɛ na yɛgyinla kpundii yɛyɛ mɔɔ yɛbahola biala la yɛha edwɛkɛ ne, na yɛmia yɛ nwo wɔ gyima ne mɔɔ Gyisɛse Kelaese mɔɔ bɛdwazole ye la vale ziele ɛkɛ ne kɛ ye ɛdoavolɛma ɛyɛ la anu: “Yemɔti, bɛhɔ, bɛyɛ maanle maanle kɔsɔɔti anu menli me ɛdoavolɛma, bɛzɔne bɛ wɔ Selɛ ne, Ralɛ ne nee sunsum nwuanzanwuanza ne duma nu, bɛhilehile bɛ bɛmaa bɛli ninyɛne kɔsɔɔti mɔɔ meha mehile bɛ la azo.” (Mat. 28:19, 20) Bɛmaa yɛgyinla kpundii kɛ mɔɔ Gyisɛse yɛle la. Bɛmaa yɛva Belemgbunlililɛ ne nee dahuu ngoane nwo anyelazo ne yɛzie yɛ nyunlu dahuu. (Hib. 12:2) Kɛ Kelaese ɛdoavolɛma la, yɛnyia nwolɛ adenle kɛ yɛbamaa Gyisɛse ngapezo ne mɔɔ fale “mekɛ ɛhye awieleɛ” ne anwo la ara nu. Ɔhanle kɛ: “Bɛbabɔ Belemgbunlililɛ ne anwo edwɛkpa ɛhye nolo wɔ azɛlɛ ye azo amuala bɛava bɛali maanle maanle ne amuala daselɛ, kolaa na awieleɛ ne ara.” (Mat. 24:3, 14) Saa yɛfi ahonle muala anu yɛfa yɛ nwo yɛwula gyima zɔhane anu wɔ mekɛ ɛhye anu na yɛnyia dahuu ngoane ne bie wɔ Gyihova tenleneyɛlɛ ewiade fofolɛ ne anu a, yɛ nye balie kpole!