TILE 16
Mediema Mɔɔ Koyɛlɛ Wɔ Bɛ Avinli
GYIHOVA NYAMENLE nee Yizilayɛma luale kɛ menli mɔɔ ye duma la bɛ nwo zo wɔ ɛvolɛ kɛyɛ 1,500 anu. Akee Gyihova “hakyile ɔ nye wɔ maanle maanle ne anu na ɔyele menli bie wɔ bɛ avinli ɔmaanle ye duma ne.” (Gyi. 15:14) Menli mɔɔ Gyihova duma la bɛ nwo zo la bayɛ ye alasevolɛ, bɛbayɛ ko wɔ nzuzulɛ nee nyɛleɛ nu ɔnva nwo ɛleka biala mɔɔ bɛde wɔ azɛlɛ ye azo la. Mɛla ɛhye mɔɔ Gyisɛse vale maanle ye ɛdoavolɛma la a bamaa menli ayɛ ko na bɛazonle Nyamenle a: “Yemɔti, bɛhɔ, bɛyɛ maanle maanle kɔsɔɔti anu menli me ɛdoavolɛma, bɛzɔne bɛ wɔ Selɛ ne, Ralɛ ne nee sunsum nwuanzanwuanza ne duma nu, bɛhilehile bɛ bɛmaa bɛli ninyɛne kɔsɔɔti mɔɔ meha mehile bɛ la azo.”—Mat. 28:19, 20.
Ɛboka ewiade amuala Kilisiene mediema mɔɔ koyɛlɛ wɔ bɛ avinli mɔɔ bɛmmaa maanle, aneɛ anzɛɛ ezukoa gyinlabelɛ ɛmkpakyekpakye bɛ nu la anwo
2 Saa ɛyila ɛ nwo zo ɛmaa Gyihova na bɛsɔne wɔ a, ɛnee wɔrayɛ Gyisɛse Kelaese ɛdoavolɛ. Ɛboka ewiade amuala Kilisiene mediema mɔɔ koyɛlɛ wɔ bɛ avinli mɔɔ bɛmmaa maanle, aneɛ anzɛɛ ezukoa gyinlabelɛ ɛmkpakyekpakye bɛ nu la anwo. (Edw. 133:1) Ɛhye maa ɛkulo ɛ gɔnwo mɔ mɔɔ wɔ asafo ne anu la na ɛbu bɛ. Bie a asolo bɛ nuhua bie mɔ nwonane, maanle mɔɔ bɛvi nu anzɛɛ nwomazukoalɛ, na ninyɛne ɛhye mɔ ati bie a mɔlebɛbo ne ɛnee ɛ nye ɛnlie bɛ nwo. Wɔnyia mediema ɛlɔlɛ mɔɔ anu yɛ se tɛla agɔnwolɛvalɛ biala mɔɔ wɔ menli avinli, ɛzonlenlɛ nu anzɛɛ abusua nu la.—Maake 10:29, 30; Kɔl. 3:14; 1 Pita 1:22.
BƐHAKYILE ADWENLE MƆƆ ƐNEE BƐLƐ LA
3 Saa ɔyɛ se ɔmaa bie mɔ kɛ bɛbaye menli mɔɔ asolo bɛ nwonane, maanyɛlɛ, anzɛɛ debie gyɛne biala anwo adwenle ɛtane mɔɔ ɛzɔ ndinli la bɛavi bɛ nu a, ɔwɔ kɛ bɛsuzu alimoa Dwuu Kilisienema mɔɔ ɛnee ɔwɔ kɛ bɛye menli mɔɔ bɛnle Dwuuma ɛzonlenlɛ nu la anwo adwenle ɛtane mɔɔ ɛnee bɛlɛ la bɛfi bɛ nu la anwo. Mɔɔ bɛhanle bɛhilele Pita kɛ ɔhɔ Wulomu sogya kpanyinli Kɔnileɛse sua nu la, Gyihova zieziele Pita maanle gyima ne.—Gyima ne, tile 10.
4 Bɛhanle bɛhilele Pita wɔ ɛnyelɛzodeɛnwunlɛ nu kɛ ɔhu nane bie mɔ mɔɔ ɛnee nwolɛ ɛnde ɛmmaa Dwuuma la bie ɔli. Mɔɔ Pita kpole la, ɛnelɛ bie vi anwuma zele ye kɛ: “Mmaka kɛ ninyɛne mɔɔ Nyamenle ɛde nwolɛ la anwo ɛgua evinli.” (Gyi. 10:15) Deɛ ɛhye mɔɔ Nyamenle yɛle la a maanle Pita nyianle adwenle kpalɛ wɔ gyima mɔɔ bɛvale bɛmaanle ye, kɛ ɔhɔ maanle maanle ne anu amra bie ɛkɛ la anwo a. Pita lile Gyihova adehilelɛ ne azo na ɔzele menli mɔɔ ɛyia ɛkɛ ne la kɛ: “Bɛdabɛ bɛze ye wienyi kɛ mɛla ɛmmaa adenle kɛ Dwuunli nee awie mɔɔ ɔnle Dwuunli la kɛdu anzɛɛ ɔkɛbikye ye, noko Nyamenle ɛmaa menwu ye kɛ ɔnle kɛ mebu awie biala kɛ ɔ nwo ɛgua evinli anzɛɛ ɔ nwo ɛnde. Yemɔti a mekɛ mɔɔ bɛvɛlɛle me la, meandwenlehwenle me bo aze na mera a.” (Gyi. 10:28, 29) Yemɔ anzi, Pita nwunle daselɛ mɔɔ kile kɛ Gyihova ɛlie Kɔnileɛse nee ye sua nu amra ɛdo nu la.
5 Ɛnee ɔwɔ kɛ Sɔɔlo mɔɔ vi Taasɛse, Falasiinli bie mɔɔ ɛnee ze nwoma kpalɛ la bɛlɛ ɔ nwo aze na ɔ nee menli mɔɔ ɔ nee bɛ ɛnli la tu. Ɛnee ɔwɔ kɛ ɔdie adehilelɛ ɔfi bɛ ɛkɛ bɔbɔ. (Gyi. 4:13; Gal. 1:13-20; Fel. 3:4-11) Yɛ adwenle ala a yɛbahola yɛava yɛabu nzenzaleɛ mɔɔ ɔbayɛ kɛ menli ɛhye mɔ, Sɛgyeɛse Pɔɔlɛse, Dayoneseɛse, Damalese, Faelimɔn, Onɛsemɛse nee menli gyɛne yɛle wɔ adwenle mɔɔ ɛnee bɛlɛ ye wɔ mekɛ mɔɔ bɛliele edwɛkpa ne bɛdole nu na bɛrayɛle Gyisɛse Kelaese ɛdoavolɛma la anu a.—Gyi. 13:6-12; 17:22, 33, 34; Fae. 8-20.
KƐZI KOYƐLƐ BAHƆ ZO ADƐNLA YƐ AVINLI LA
6 Ɔda ali kɛ ɛlɔlɛ mɔɔ mediema mɔɔ wɔ asafo ne anu lale ye ali la a boale wɔ maanle ɛbikyele Gyihova na ɛrale ye ahyehyɛdeɛ ne anu a. Ɛnwunle nɔhalɛ ɛlɔlɛ nwo sɛkɛlɛneɛ ne mɔɔ maa Gyisɛse Kelaese nɔhalɛ ɛdoavolɛma da ali kɛ mɔɔ ɔhanle la: “Melɛmaa bɛ mɛla fofolɛ kɛ bɛhulo bɛ nwo ngoko; kɛ mɔɔ mehulo bɛ la, bɛdabɛ noko bɛhulo bɛ nwo ngoko. Saa bɛkulo bɛ nwo a—menli kɔsɔɔti banwu kɛ bɛle me ɛdoavolɛma.” (Dwɔn 13:34, 35) Mekɛ mɔɔ ɛnwunle kɛ ɛlɔlɛ mɔɔ wɔ asafo ne anu la le ɛlɔlɛ mɔɔ wɔ mediema mɔɔ wɔ ewiade amuala avinli la anwo sɛkɛlɛneɛ ekyi bie ala la, akee ɛ nye raliele Gyihova ahyehyɛdeɛ ne anwo kpalɛ. Ɛlɛnwu Baebolo ngapezo mɔɔ se bɛbaboɔboa menli nloa wɔ mekɛ mɔɔ li amozi la anu bɛamaa bɛazonle Gyihova wɔ anzodwolɛ nee koyɛlɛ nu mɔɔ ɛlɛba nu la.—Maeka 4:1-5.
7 Saa ɛdwenle ninyɛne dɔɔnwo mɔɔ tete menli avinli mɔɔ wɔ ɛkɛ ne ɛnɛ la anwo a, nwane a zuzule kɛ menli mɔɔ vi “maanle maanle nee mbusua nee menli nee aneɛ ngakyile nu la” bahola ayɛ ko a? (Yek. 7:9) Suzu ngakyile mɔɔ wɔ menli mɔɔ bɛ nye ɛbuke kpalɛ nee menli mɔɔ tete amaamuo ne ala a bɛtɛdɛ nu avinli la anwo nea. Suzu ɛzonlenlɛ nu manzonle mɔɔ wɔ menli mɔɔ bɛ nwonane ɛnle ko na bɛnvi maanle ko anu avinli la noko anwo nea. Kɛmɔ maanle nwo ɛhulolɛ ɛlɛkyia menli dɔɔnwo la ati, yemaa maanyɛlɛ ɛkpakyekpakye menli nu ɛdɛla mekɛ biala. Na saa ɛsuzu menli ezukoa gyinlabelɛ nee ninyɛne dɔɔnwo mɔɔ fa mgbakyemgbakyenu ba la anwo a, koyɛlɛ kpalɛ mɔɔ bɛmaa yeara menli mɔɔ vi maanle, aneɛ, mbusua nee gyinlabelɛ kɔsɔɔti anu avinli la le nwanwane debie mɔɔ kyesɛ Nyamenle, Tumivolɛ Bedevinli ne ala na yeamaa yeayɛ boɛ a.—Zɛk. 4:6.
8 Noko zɛhae koyɛlɛ ne wɔ ɛkɛ, na saa ɛyila ɛ nwo zo ɛmaa Gyihova na bɛsɔne wɔ kɛ ye Dasevolɛ a, ɛnee wɔraboka nwo. Saa ɛlɛnyia koyɛlɛ zɔhane azo nvasoɛ a, ɛnee ɔle wɔ gyima kɛ ɛbaboa wɔamaa yeadɛnla ɛkɛ. Yɛyɛ ɛhye ɔlua ɛzoanvolɛ Pɔɔlo edwɛkɛ mɔɔ wɔ Galeehyeama 6:10 mɔɔ yɛtie la azo: “Mekɛ biala mɔɔ yɛkɛnyia nwolɛ adenle ne la, bɛmaa yɛyɛ kpalɛ yɛmaa menli kɔsɔɔti, titili bɛdabɛ mɔɔ yɛ nee bɛ lɛ diedi ko la.” Yɛdi folɛdulɛ ɛhye noko azo: “Bɛmmafa manzonlehwenlɛ anzɛɛ anwomemaazo bɛyɛ debie biala, emomu bɛbɛlɛ bɛ nwo aze na bɛbu bɛ gɔnwo mɔ bɛdɛla bɛ nwo, bɛmmadwenle bɛ ngomekye bɛ boɛyɛlɛ nwo, emomu bɛdwenle awie mɔ noko ɛdeɛ nwo.” (Fel. 2:3, 4) Saa yɛbɔ mɔdenle yɛnwu yɛ mediema mrenyia nee mraalɛ kɛ mɔɔ Gyihova nwu bɛ la na yɛannea bɛ kɛ mɔɔ bɛde ye wɔ yɛ nye zo la a, yɛ nee bɛ bɛahɔ zo adɛnla wɔ anzodwolɛ nee anyelielɛ nu.—Ɛfɛ. 4:23, 24.
YƐDWENLE YƐ GƆNWO MƆ ANWO
9 Kɛ mɔɔ ɛzoanvolɛ Pɔɔlo yɛle nwolɛ ndonwo maanle yɛ la, asafo ne anu ɛtɛkyehyɛle, emomu yɛkulo yɛ nwo ngoko ngoko. (1 Kɔl. 12:14-26) Bie a yɛ mediema ne mɔ bie wɔ moa kpalɛ wɔ ewiade ye ɛleka biala ɛdeɛ, noko bɛ boɛyɛlɛ nwo hyia yɛ kpalɛ. Saa bɛlɛkpɔ yɛ mediema ne mɔ bie a, ɔgyegye yɛdayɛ mɔɔ yɛha la kpalɛ. Saa bie mɔ noko ɛnlɛ nwonane afoa nu ninyɛne mɔɔ bɛhyia nwo, anzɛɛ esiane ɛdo bɛ anzɛɛ konle ɛzi bɛ maanle nu a, mediema mɔɔ ɛha la anwo pele bɛ kɛ bɛbakpondɛ ndenle bɛalua zo bɛamaa bɛ sunsum nu nee nwonane afoa nu moalɛ.—2 Kɔl. 1:8-11.
10 Ɔwɔ kɛ yɛ muala yɛsɛlɛ yɛmaa yɛ mediema ne mɔ kenle ko biala. Bie mɔ ɛlɛyia sɔnea mɔɔ ɔbamaa bɛayɛ ɛtane la. Yɛkola yɛnwu ngyegyelɛ mɔɔ bie mɔ ɛlɛyia la. Bie mɔ noko gyima nu amra nee bɛ sua nu amra mɔɔ bɛnle alasevolɛ la dwazo tia bɛ mɔɔ yɛnnwu ye a. (Mat. 10:35, 36; 1 Tɛs. 2:14) Ɛhye hyia yɛ ɔluakɛ yɛboka ewiade amuala mediemayɛlɛ ne anwo. (1 Pita 5:9) Yɛ nuhua bie mɔ ɛlɛyɛ gyima ɛsesebɛ wɔ Gyihova ɛzonlenlɛ gyima ne anu, bɛdi edwɛkɛhanlɛ gyima ne nee asafo ne mɔ anyunlu. Yɛɛ bɛva ewiade amuala gyima ne azo ɛnleanlɛ noko bɛwula bie mɔ asa anu. Saa bɔbɔ yɛnlɛ debie mɔɔ yɛbava yɛamaa bɛ a, yɛbahola yɛayɛ asɔne yɛamaa bɛ muala yɛava yɛahile kɛ yɛkulo bɛ na yɛdwenle bɛ nwo kpalɛ.—Ɛfɛ. 1:16; 1 Tɛs. 1:2, 3; 5:25.
11 Ɔlua basabasayɛlɛ nee esiane mɔɔ ɛlɛsisi wɔ awieleɛ mekɛ ye anu la ati, ɔwɔ kɛ Gyihova menli siezie bɛ nwo kɛ bɛbaboa bɛ nwo. Ɔdwu mekɛ ne bie a, esiane mɔɔ le kɛ azɛlɛkpusulɛ nee azuyilɛ ti ɔbahyia kɛ bɛkpondɛ nwonane afoa nu moalɛ dɔɔnwo. Alimoa Kilisienema yɛle neazo kpalɛ wɔ ɛhye anu. Ɛdoavolɛma mɔɔ wɔ Anteɔko la hakyele Gyisɛse folɛdulɛ ne na bɛvale anyelielɛ bɛvale nwonane afoa nu ninyɛne bɛhɔboale mediema mɔɔ bɛwɔ Dwudiya la. (Gyi. 11:27-30; 20:35) Nzinlii ɛzoanvolɛ Pɔɔlo maanle Kɔlentema anwosesebɛ kɛ bɛboa moalɛ gyima zɛhae mɔɔ bɛdi nwolɛ gyima pɛpɛɛpɛ la. (2 Kɔl. 9:1-15) Ɛnɛ mekɛ ye, saa esiane to yɛ mediema na bɛhyia nwonane afoa nu moalɛ a, ahyehyɛdeɛ ne nee Kilisienenli ko biala yɛ ye ndɛ fa mɔɔ bɛhyia nwo la kɔmaa bɛ.
BƐYE YƐ BƐZIE AHANE KƐ YƐYƐ GYIHOVA ƐHULOLƐDEƐ
12 Yɛ ewiade amuala mediemayɛlɛ ne mɔɔ koyɛlɛ wɔ yɛ avinli la, le ahyehyɛdeɛ mɔɔ yɛ Gyihova ɛhulolɛdeɛ. Kɛkala ye ɛhulolɛdeɛ a le kɛ bɛbabɔ Belemgbunlililɛ ne anwo edwɛkpa ne nolo wɔ azɛlɛ ye azo amuala bɛamaa yeayɛ daselɛ yeamaa maanle maanle ne mɔ. (Mat. 24:14) Gyihova ɛhulolɛdeɛ a le kɛ mekɛ mɔɔ yɛlɛyɛ gyima ɛhye la, yɛbabɔ yɛ ɛbɛla yɛamaa ɔ nee ye tenlene ngyinlazo ne mɔ mɔɔ kpogya la ayia. (1 Pita 1:14-16) Ɔwɔ kɛ yɛnyia ɛhulolɛ kɛ yɛbabɛlɛ yɛ nwo aze yɛamaa yɛ nuhua ko biala na yɛayɛ gyima yɛadɛlɛ edwɛkpa ne anu. (Ɛfɛ. 5:21) Tɛ mekɛ ɛhye a ɔwɔ kɛ yɛkpondɛ ninyɛne mɔɔ hyia yɛ a, emomu, ɔwɔ kɛ yɛfa Nyamenle Belemgbunlililɛ ne yɛdimoa yɛ ɛbɛlabɔlɛ nu. (Mat. 6:33) Saa yɛkakye ɛhye na edwɛkpa ne ati yɛbɔ nu yɛyɛ gyima a, ɔbamaa yɛ nye alie, yɛ kunlu badwo yɛ nwo ɛnɛ na yɛanyia nyilalɛ dahuu.
13 Kɛ Gyihova Alasevolɛ la, yɛle ngakyile yɛfi alesama mɔɔ ɛha la anwo, bɛye yɛ bɛzie ahane kɛ menli mɔɔ yɛ nwo te na yɛbɔ mɔdenle wɔ yɛ Nyamenle ne ɛzonlenlɛ nu a. (Tae. 2:14) Gyihova mɔɔ yɛsonle ye la maa yɛyɛ ngakyile. Tɛ gyima ala a yɛ nee yɛ mediema mɔɔ wɔ azɛlɛ ye ɛleka biala la bɔ nu yɛ a, emomu, eza yɛka nɔhalɛ aneɛ kokye ne na yɛbɔ yɛ ɛbɛla yɛmaa ɔ nee nɔhalɛ ne mɔɔ yɛka nwolɛ edwɛkɛ la yia. Gyihova luale ye ngapezonli Zɛfanaya anwo zo hanle dole ɛkɛ ne kɛ: “Mebahakyi menli ne mɔ aneɛ ne meayɛ ye aneɛ tagyee, amaa bɛ muala bɛabɔ Gyihova duma, na bɛazonle ye wɔ koyɛlɛ nu.”—Zɛf. 3:9.
14 Akee Gyihova maanle Zɛfanaya hanle ewiade amuala mediemayɛlɛ ne mɔɔ ɛra nu ɛnɛ la anwo edwɛkɛ kɛ: “Yizilayɛma mɔɔ baha la ɛnrɛva ɛtaneyɛlɛ ɛnrɛzie bɛ nye zo; bɛnrɛbɔ adalɛ, anzɛɛ bɛnrɛnwu mɛlɛbɛla ɛtafinlimalɛ wɔ bɛ nloa anu; bɛbadidi na bɛala, na awie biala ɛnrɛha bɛ ɛzulolɛ.” (Zɛf. 3:13) Kɛmɔ yɛde Gyihova nɔhalɛ Edwɛkɛ ne abo kpalɛ, yɛhakyi yɛ adwenle na yɛbɔ yɛ ɛbɛla yɛmaa ɔ nee ye ngyinlazo ne mɔ yia la ati, yɛkola yɛfa koyɛlɛ yɛyɛ gyima. Yɛkola yɛyɛ ninyɛne mɔɔ wɔ sonla nye zo a ɔnrɛyɛ boɛ la. Nɔhalɛ nu, yɛle menli ngakyile, Nyamenle menli mɔɔ bɛwula ye anyunlunyia wɔ azɛlɛ ye azo ɛleka biala a.—Maeka 2:12.