Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • be ɛzukoalɛdeɛ 25 m. 166-m. 169 ɛden. 5
  • Ɛdendɛlɛ Kɛlata Mɔɔ Bɛfa Bɛdi Gyima

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Ɛdendɛlɛ Kɛlata Mɔɔ Bɛfa Bɛdi Gyima
  • Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • Ɛdendɛlɛ Kɛlata Ɛhyehyɛlɛ
    Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
  • Ɛdendɛlɛ Mɔɔ Bɛngenga
    Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
  • Bagua Nu Ɛdendɛlɛ Ɛziezielɛ
    Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
  • Asafo Ne Anu Ɛdendɛlɛ Ngakyile Mɔɔ Ɛbaziezie
    Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
Nea Dɔɔnwo
Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
be ɛzukoalɛdeɛ 25 m. 166-m. 169 ɛden. 5

ƐZUKOALƐDEƐ 25

Ɛdendɛlɛ Kɛlata Mɔɔ Bɛfa Bɛdi Gyima

Duzu a ɔhyia kɛ ɛyɛ a?

Fa ɛdendɛlɛ kɛlata mɔɔ wɔhyehyɛ anzɛɛ wɔhye wɔgua ɛ ti anu la di gyima tɛla kɛ ɛbahɛlɛ edwɛkɛ ne amuala na wɔagenga.

Duzu ati a ɔhyia a?

Ɛdendɛlɛ kɛlata boa maa ɛhyehyɛ wɔ nzuzulɛ mɔɔ ɛbala ye ali la. Ɔmmaa ɔnyɛ se kɛ ɛbavi ahonle nu wɔadendɛ na wɔamaa wɔ ɛdendɛlɛ ne ayɛ adawubɔlɛ.

SAA menli dɔɔnwo te kɛ bɛbava ɛdendɛlɛ kɛlata bɛamaa ɛdendɛlɛ a, ɛzulolɛ ka bɛ. Bɛte nganeɛ kɛ saa bɛkɛlɛ anzɛɛ bɛkye mɔɔ bɛbaha la amuala bɛgua bɛ ti anu a, yemɔ le kpalɛ.

Noko yɛngɛlɛ edwɛkɛ mɔɔ yɛka ye alehyenlɛ biala la. Yɛyɛ ɛhye wɔ mekɛ mɔɔ yɛ nee yɛ mbusuafoɔ nee yɛ gɔnwo mɔ ɛlɛdi adwelie la. Saa yɛlɛdi daselɛ a yɛyɛ zɔ. Eza yɛyɛ ɛhye wɔ mekɛ mɔɔ yɛlɛyɛ yɛ ti anwo anzɛɛ yɛgyi ekpunli bie agyakɛ anu yɛlɛyɛ nzɛlɛlɛ mɔɔ vi ahonle nu la.

Saa ɛlɛfa ɛdendɛlɛ mɔɔ bɛhɛlɛ nuhua edwɛkɛ ne amuala anzɛɛ ɛdendɛlɛ kɛlata wɔamaa ɛdendɛlɛ a, ɛnwu ngakyile bie wɔ nu ɔ? Edwɛkɛ mɔɔ bɛhɛlɛ mɔɔ ɛbagenga la baboa wɔ yeamaa wɔagenga ye pɛpɛɛpɛ na wɔava edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ wɔkpa la wɔali gyima kpalɛ, noko tɛ mekɛ ne amuala a ɔka menli ahonle a. Ɛdendɛmunli ekyi mɔɔ ɛbagenga la bamaa wɔava ɛnelɛ mɔɔ le ngakyile fi kɛzi ɛtendɛ dɛba la anwo la wɔadendɛ. Saa ɛfa wɔ adwenle ɛsie wɔ kɛlata ne azo ɛtɛla wɔ tievolɛma a, bie a bɛ nuhua dɔɔnwo ɛnrɛdie ye kpalɛ. Noko saa bɛnwu kɛ ɛdwenle bɛ nwo na ɛlɛkakyihakyi wɔ edwɛkɛ ne wɔamaa yeavane bɛ tɛnlabelɛ ne anwo a, bɛbadie. Ɛdendɛlɛ mɔɔ bɛnnea kɛlata zo bɛngenga la ka ahonle kpalɛ.

Bɛziezie Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu ne amaa yeaboa wɔ yɛ dahuu asetɛnla nu. Saa yɛyia agɔnwolɛma a, yɛndwe kɛlata bie yɛnvinde yɛngenga yɛ edwɛkɛ yɛngile bɛ amaa yɛava edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ fɛta la yɛali gyima. Wɔ daselɛlilɛ nu, yɛngenga edwɛkɛ mɔɔ bɛhɛlɛ, ɔluakɛ bie a yɛsulo kɛ yɛ rɛle bavi edwɛkɛ titile bie mɔ mɔɔ yɛkulo kɛ yɛ nee menli suzu nwolɛ la ati. Saa bɛlɛyɛ yɛkile wɔ kɛzi bɛbali daselɛ wɔ tɛnlabelɛ zɛhae anu a, sukoa kɛ ɛbava ɛ ne mumua ne wɔadendɛ. Saa ɛsiezie ɛ nwo kpalɛ a, ɛbanwu kɛ ɛdendɛlɛ kɛlata, kɛ wɔhɛlɛ anzɛɛ wɔhye wɔgua ɛ ti anu la baboa wɔ yeamaa wɔahakye edwɛkɛ mɔɔ ɛkulo kɛ bɛsuzu nwo la. Noko kɛzi ɛbahola wɔanyia anwodozo wɔava bie wɔali gyima ɛ?

Hyehyɛ Mɔɔ Ɛbaha La. Amaa wɔahola wɔanlea ɛdendɛlɛ kɛlata zo wɔadendɛ la, ɔwɔ kɛ ɛhyehyɛ wɔ edwɛkɛ ne mɔ. Ɛhye ɛngile kɛ ɛbakpa edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ ɛkulo kɛ ɛfa ɛdi gyima la. Ɔkile kɛ ɛbadwenle mɔɔ ɛbaha la anwo kolaa na wɔadendɛ.

Awie mɔɔ ɔpele ɔ nwo la ta ka edwɛkɛ kolaa na yeanwu kɛ ɔze a anrɛɛ yeanga. Bie a awie gyɛne noko baha edwɛkɛ mɔɔ ɔndwenle nwolɛ, ɔfa edwɛkɛ ne mɔ ɔbobɔ nuhua. Ɛbahola wɔali subane ɛhye mɔ azo kpalɛ ɔlua kɛzi ɛbagyinla wɔaziezie edwɛkɛ wɔ ɛ ti anu kolaa na wɔabɔ ɔ bo wɔadendɛ la azo. Mɔɔ lumua, maa wɔ bodane ne ɛdɛnla wɔ adwenle nu, bieko, kpondɛ adenle mɔɔ saa ɛdua zo ɛyɛ a ɔbamaa wɔadwu wɔ bodane ne anwo la, akee bɔ ɔ bo tendɛ.

Ɛlɛsiezie ɛ nwo wɔamaa daselɛlilɛ ɔ? Mmaboɔboa mbuluku mɔɔ ɛbava wɔahɔ la ala anloa, emomu nyia mekɛ siezie edwɛkɛ mɔɔ ɛbaha la. Saa ɛsi kpɔkɛ kɛ ɛfa nzuzulɛ mɔɔ wɔ Yɛ Belemgbunlililɛ Gyima ne anu la ko wɔali gyima a, anrɛɛ kenga ye fane dɔɔnwo nwu adwenle titile mɔɔ wɔ nu la wienyi. Fa ɛdendɛmunli ko anzɛɛ nwiɔ kɛlɛ edwɛkɛ titile mɔɔ wɔ nu la. Maa edwɛkɛ ne ɛvane ɛdawɔ mumua ne nee tɛnlabelɛ mɔɔ wɔ wɔ azɛlɛsinli ne anu la anwo. Saa ɛhyehyɛ edwɛkɛ mɔɔ ɛbaha la wɔ ɛ ti anu a, ɔbaboa. Kɛzi ɔwɔ kɛ ɛyɛ ye ɛ? (1) Ɛbahola wɔaha debie mɔɔ gyegye menli mɔɔ wɔ wɔ ɛkɛ ne la anwo edwɛkɛ wɔabɔ ɔ bo. Maa suamenle ne ɛhile ye adwenle. (2) Maa debie fɔɔnwo mɔɔ ɛbaha wɔ edwɛkɛtile ne anwo nee ngɛlɛlera ko anzɛɛ nwiɔ mɔɔ ka ɛwɔkɛ mɔɔ Nyamenle ɛbɔ kɛ ɔbali nwolɛ gyima la ɛdɛnla wɔ adwenle nu. Saa ɛnyia adenle a, si zolɛ kɛ Gyihova balua ye Belemgbunlililɛ ne, ye anwuma arane ne azo a ayɛ ɛhye a. (3) Maa ahenle anwosesebɛ maa ɔva mɔɔ bɛzuzu nwolɛ la ɔli gyima. Ɛbahola wɔamaa ye buluku anzɛɛ ɛ nee ye ahyehyɛ Baebolo ɛzukoalɛ na bɛadoa bɛ adawubɔlɛ ne azo.

Ɔwɔ kɛ ɛhyehyɛ edwɛkɛ ɛhye mɔɔ bie a ɔbahyia kɛ ɛka la wɔ wɔ adwenle nu ala. Saa ɛkulo kɛ ɛnea kɛlata zo wɔ mekɛ mɔɔ lumua mɔɔ ɛtendɛ wɔahile awie la a, ɛbahola wɔahɛlɛ edwɛkɛ ekyi mɔɔ ɛbava wɔayɛ wɔ mukenye ne, ngɛlɛlera ko anzɛɛ nwiɔ, nee edwɛkɛ ekyi mɔɔ ɛbava wɔawie la. Anwoziezielɛ nee ɛdendɛlɛ kɛlata zɛhae mɔɔ yɛbava yɛali gyima la baboa yɛ yeamaa yɛahoati ɛdendɛlɛ tendenle, yɛaha edwɛkɛ mɔɔ nuhua la ɛkɛ mɔɔ ɔnrɛyɛ se kɛ ɔbahakye la.

Saa bɛta bɛbiza kpuyia bie mɔ wɔ wɔ azɛlɛsinli ne anu a, bie a ɛyɛ nwolɛ neɛnleanu a ɔbaboa. Fane dɔɔnwo ne ala, ɛhyia edwɛkɛ titile nwiɔ anzɛɛ nsa nee ngɛlɛlera bie mɔ mɔɔ foa zo la ala. Bie a ɛbanyia edwɛkɛ mɔɔ ɛhyia nwo la wɔ “Bible Topics for Discussion” (Baebolo Nu Edwɛkɛ Adile Maa Adawubɔlɛ) anzɛɛ edwɛkɛtile ngyikyi mɔɔ wɔ Reasoning From the Scriptures ne anu la anu. Bie a ɛbanyia edwɛkɛ bie mɔɔ bɛha mɔɔ ɔbaboa la wɔ ɛleka gyɛne. Hyehyɛ ɛdendɛlɛ kɛlata sikalɛ, yɛ edwɛkɛ ne mɔɔ wɔde la kɔpe boka nwo na fa boka ninyɛne mɔɔ ɛbava wɔahɔ daselɛlilɛ la anwo. Saa suamenle ne biza kpuyia anzɛɛ ɔnlie edwɛkɛ bie ɔndo nu a, maa ɔnwu kɛ ɛ nye die nwo kɛ ɛbaha wɔ diedi ne anwo edwɛkɛ wɔahile ye. (1 Pita 3:15, 16) Gyinla ɛdendɛlɛ kɛlata ne azo bua ye.

Saa ɛgyinla wɔ abusua ne, daselɛlilɛ ekpunli anzɛɛ asafo ne agyakɛ nu wɔayɛ nzɛlɛlɛ a, ɔhyia noko kɛ ɛsiezie mɔɔ ɛbaha la. Kɛmɔ Luku 11:2-4 ka la, Gyisɛse manle ye ɛdoavolɛma ne nzɛlɛlɛ kpalɛ nwo neazo. Mɔɔ bɛyila Gyɛlusalɛm ɛzonlenlɛ sua ne azo la, Sɔlɔmɔn yɛle nzɛlɛlɛ tendenle. Ɔda ali kɛ ɔlumuale ɔdwenlenle edwɛkɛ ne anwo. Ɔlumuale ɔvale ye adwenle ɔziele Gyihova nee Ye ɛwɔkɛ mɔɔ ɔbɔle Devidi; ɛzonlenlɛ sua ne; yɛɛ akee tɛnlabelɛ fɔɔnwo bie mɔ nee menli ekpunli ekpunli ne azo. (1 Arl. 8:22-53) Neazo ɛhye mɔ bahola aboa yɛ.

Maa Wɔ Ɛdendɛlɛ Kɛlata Ne Ɛyɛ Sikalɛ. Ɛhyehyɛ kɛlata wɔamaa ɛdendɛlɛ ɔ? Edwɛkɛ dodo nyɛ a ɔwɔ kɛ ɛkɛlɛ a?

Kakye kɛ ɛdendɛlɛ kɛlata bodane a le kɛ ɔmaa wɔahakye nzuzulɛ mɔɔ ɛkpondɛ kɛ ɛda ye ali la. Bie a ɛbade nganeɛ kɛ saa ɛkɛlɛ ɛdendɛmunli ekyi mɔɔ ɛbava wɔabuke wɔ edwɛkɛ ne anye a, ɔbaboa. Akee fa wɔ adwenle sie nzuzulɛ ne mɔ azo, na tɛ edwɛkɛ agbɔkɛ ne mɔ. Saa ɛbahɛlɛ nzuzulɛ ɛhye mɔ a, anrɛɛ maa ɔyɛ sikalɛ. Ɔwɔ kɛ ɛmaa edwɛkɛ titile ne mɔ mɔɔ ɛbahilehile nu la da ali wɔ wɔ ɛdendɛlɛ kɛlata ne azo. Ɛbahola wɔava ngɛlɛlera mgbole wɔahɛlɛ, wɔapepɛ ɔ bo, anzɛɛ wɔava kɔla wɔayɛ bɛ nzonlɛ. Kɛlɛ nzuzulɛ mɔɔ ɛkulo kɛ ɛkilehile nu la wɔ edwɛkɛ titile biala abo. Bɔ ngɛlɛlera mɔɔ ɛkpondɛ kɛ ɛkenga la. Ɔle kpalɛ kɛ ɛbagenga edwɛkɛ ne wɔavi Baebolo ne anu. Yɛ ndonwo mɔɔ ɛkulo kɛ ɛfa ɛdi gyima la nzonlɛ. Eza ɛnyia edwɛkɛ mɔɔ fɛta mɔɔ awie bie ɛha la a ɔbaboa. Maa edwɛkɛ mɔɔ hyia la ɛrɛla wɔ kɛlata ne azo. Saa ɛhyehyɛ wɔ ɛdendɛlɛ kɛlata ne kɛnlɛma a, ɔnrɛyɛ se kɛ ɛbava wɔali gyima.

Bie mɔ fa ɛdendɛlɛ kɛlata mɔɔ nuhua edwɛkɛ ne anzo la di gyima. Bie a edwɛkɛ titile ekyi, ngɛlɛlera mɔɔ tendɛvolɛ ne baha ye ɔ nloa, nee nvoninli mɔɔ baboa ye yeamaa yeahakye ye nzuzulɛ ne mɔ la a wɔ zo a. Wɔ adenle sikalɛ ɛhye azo, tendɛvolɛ ne bahola aha ye edwɛkɛ ne adoɔdoa zo na yeayɛ ye wɔ adawubɔlɛ adenle zo. Ɛzukoalɛdeɛ ɛhye bodane ɛne.

Ɛbanwu ngilehilenu mɔɔ fane “Ɛdendɛlɛ Kɛlata Ɛhyehyɛlɛ” nwo la wɔ buluku ɛhye mukelɛ 39 mɔɔ kɔ 42. Saa ɛkenga edwɛkɛ zɔhane wɔ mekɛ mɔɔ ɛlɛyɛ ɛzukoalɛdeɛ ɛhye, “Ɛdendɛlɛ Kɛlata Mɔɔ Bɛfa Bɛdi Gyima” la anwo gyima a, ɔbaboa wɔ.

Kɛzi Ɛbava Ɛdendɛlɛ Kɛlata Ne Wɔali Gyima La. Badwu ɛke, tɛ wɔ bodane ala a le kɛ ɛsiezie wɔ ɛdendɛlɛ ne kɛ ɛdendɛlɛ kɛlata. Emomu kɛ ɛfa ɛdendɛlɛ kɛlata ne wɔali gyima kpalɛ.

Mɔɔ lumua la a le kɛ ɛbazukoa kɛzi ɛbamaa ɛdendɛlɛ ne la. Nea edwɛkɛtile ne, kenga edwɛkɛ titile biala, na suzu kɛzi edwɛkɛ titile ɛhye mɔ anu biala fane edwɛkɛtile ne anwo la anwo. Yɛ mekɛ dodo mɔɔ ɛbava wɔahilehile edwɛkɛ titile biala anu la nzonlɛ. Akee sia sukoa edwɛkɛ titile mɔɔ lumua la. Ti ngilehilenu, ngɛlɛlera, ndonwo nee neazo mɔɔ ɛkulo kɛ ɛfa ɛdi gyima la anu. Sia neɛnlea edwɛkɛ ne anu fane dɔɔnwo kɔkpula kɛ ɛbade foa zɔhane abo kpalɛ la. Yɛ edwɛkɛ titile mɔɔ ɛha la noko zɔhane ala. Nea mɔɔ ɛbahola wɔaye wɔavi nu amaa wɔawie wɔ mekɛ nloa la. Akee ti ɛdendɛlɛ ne amuala anu. Fa wɔ adwenle sie adwenle mɔɔ wɔ nu la azo, na tɛ edwɛkɛ agbɔkɛ ne. Mmakye ɛdendɛlɛ ne ɛgua ɛ ti anu.

Saa ɛlɛmaa ɛdendɛlɛ ne a, ɔwɔ kɛ ɛkola ɛnea tievolɛma anyunlu kpalɛ. Ɛkenga ngɛlɛlera bie ɛwie a, ɔwɔ kɛ ɛkola ɛkilehile edwɛkɛ ne mɔɔ wɔ Baebolo ne anu la anu mɔɔ ɛnnea wɔ kɛlata ne azo a. Zɔhane ala a saa ɛfa ndonwo bie wɔali gyima a, kɛ anrɛɛ ɛbanlea wɔ kɛlata ne azo la, ka ye kɛmɔ ɛbaha wɔahile ɛ gɔnwo mɔ la. Saa ɛlɛtendɛ a, mmanea wɔ kɛlata ne azo ɛkenga ɛdendɛmunli biala. Fi wɔ ahonle nu tendɛ, na wɔ edwɛkɛ ne baha wɔ tievolɛma ne ahonle.

Saa ɛnwu kɛzi bɛfa ɛdendɛlɛ kɛlata bɛdi gyima kpalɛ a, ɛnee wɔdu egyakɛ mɔɔ hyia mɔɔ bamaa wɔayɛ bagua nu tendɛvolɛ kpalɛ a.

KƐZI ƐBAYƐ YE LA

  • Maa nvasoɛ mɔɔ wɔ ɛdendɛlɛ kɛlata mɔɔ bɛfa bɛdi gyima azo la ɛdɛnla wɔ adwenle nu.

  • Dwenle mɔɔ ɛbaha la anwo kolaa na wɔadendɛ wɔ wɔ adawubɔlɛ nu.

  • Sɛlɛ Gyihova na maa ɔyɛ wɔ subane kɛ ɛbava ɛ nwo wɔawula asafo debiezukoalɛ nu amaa wɔanyia anwodozo wɔava ɛdendɛlɛ kɛlata wɔali gyima.

  • Yɛ wɔ kɛlata ne sikalɛ mɔɔ ye ɛgengalɛ ɛnyɛ se.

  • Ti adwenle mɔɔ wɔ nu la anu fa siezie ɛ nwo, mmakye edwɛkɛ agbɔkɛ ne mɔ ɛgua ɛ ti anu.

GYIMAYƐLƐ: Kolaa na wɔahɔ daselɛlilɛ dapɛne ɛhye la, siezie edwɛkɛ fɔɔnwo mɔɔ ɛkulo kɛ ɛka la wɔ wɔ adwenle nu. (Nea mukelɛ 167, ɛdendɛkpunli 3.) Ɛwɔ daselɛlilɛ nu a, yɛ fane dodo mɔɔ ɛvale edwɛkɛ ɛhye mɔɔ ɛzieziele la ɛlile gyima anzɛɛ ɛholale ɛhanle edwɛkɛ titile mɔɔ wɔ nu la nzonlɛ.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie