Kɔ Zo Nyia Anyuhɔlɛ
ƐBƆLE ɔ bo kɛ ɛfa Baebolo ngyinlazo wɔali gyima la, ninyɛne mɔɔ ɛnee bie a yeha ɛ nwo mɔɔ le kɛ kɛzi ɛdwenle, wɔ ɛdendɛlɛ nee wɔ ɛbɛlabɔlɛ bɔle ɔ bo kɛ ɔkakyi ngyikyi ngyikyi. Ɛyɛle ɛhye mɔ bɔbɔ dɔɔnwo kolaa na wɔava ɛ nwo wɔawula Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu ne anu. Bie a wɔnyia anyuhɔlɛ wɔdwu ɛleka mɔɔ wɔyila wɔ ngoane zo wɔmaa Gyihova a. Asoo ɛhye kile kɛ ɔwɔ kɛ ɛmaa wɔ anyuhɔlɛ ne abo pɛ? Kyɛkyɛ. Wɔ ɛzɔnenlɛ ne le ye mɔlebɛbo ala.
Ɛnee ɛdoavolɛ Temɔte ɛlɛsonle kɛ Asafo nu kpanyinli wɔ mekɛ mɔɔ Pɔɔlo hanle hilele ye kɛ ‘ɔdwenledwenle’ folɛdulɛ mɔɔ bɛva bɛmaa ye nee ɛzonlenlɛ nwo adenle mɔɔ yenyia—‘ɔva ye ahonle ɔli’ ninyɛne ɛhye mɔ anzi—amaa ye “anyuhɔlɛ ala ali wɔ menli kɔsɔɔti anyunlu” anwo la. (1 Tem. 4:12-15, NW) Saa bɔ zo mɔɔ ɛlɛbɔ ɔ bo wɔava nɔhalɛ adenle ne azo anzɛɛ ɛlɛ anwubielɛ dɔɔnwo wɔ Keleseɛne ɛbɛlabɔlɛ nu bɔbɔ a, ɔwɔ kɛ ɛmaa anyuhɔlɛ mɔɔ ɛbanyia la kyia wɔ.
Ndelebɛbo Nee Nzenzaleɛ
Wɔ Ɛfɛsɛsema 3:14-19, yɛkenga kɛ ɛzoanvolɛ Pɔɔlo zɛlɛle kɛ ɔ gɔnwo mɔ diedima bahola ade kɛzi nɔhalɛ ne “tɛtɛlɛ nee ye tendenle, ye anwumahɔlɛ nee ye kuma si de la abo” kpalɛ. Ɛhye ati Gyisɛse vale menli nu ahyɛlɛdeɛ manle amaa bɛahilehile, bɛadenrɛdenrɛ mediema na bɛamaa asafo ne anwosesebɛ. Saa yɛdwenledwenle Nyamenle Edwɛkɛ ne anwo na yɛmaa kilehilevolɛma mɔɔ lɛ anwubielɛ la kile yɛ adenle a, ɔbahola yeaboa yɛ yeamaa ‘yɛanyi’ sunsum nu.—Ɛfɛ. 4:11-15.
Zɔhane ɛnyilɛ ne bamaa ‘yɛanyia subane fofolɛ.’ Ɛhye kile kɛ ɔwɔ kɛ yɛnyia adwenle mɔɔ nee Nyamenle nee Kelaese ɛdeɛ ne yia la. Ɔhyia kɛ dahuu yɛnwu kɛzi bɛdwenle la amaa ‘yɛava yɛ su fofolɛ ne yɛawula.’ (Ɛfɛ. 4:23, 24) Saa ɛsukoa Edwɛkpa ne a, asoo ɛnwu Kelaese ɛbɛlabɔlɛ nwo edwɛkɛ ne kɛ ndonwo mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛdi ɔ nzi ɔ? Asoo ɛyɛ subane titile bie mɔɔ Gyisɛse lale ye ali la nzonlɛ na ɛbɔ mɔdenle kɛ ɛbava wɔali gyima wɔ wɔ ɛbɛlabɔlɛ nu?—1 Pita 2:21.
Ninyɛne mɔɔ ɛka nwolɛ edwɛkɛ wɔ wɔ adawubɔlɛ nu la bahola amaa menli anwu kɛzi wɔnyia anyuhɔlɛ la. Menli mɔɔ ɛva su fofolɛ ne ɛwula la ɛmbɔ adalɛ, ɛnyɛ aholoba, ɛmbɔ ngoayɛ mgbane mgbane anzɛɛ ɛndendɛ ɛtane. Emomu, ‘bɛtendɛ kɛnlɛma mɔɔ maa ngɔzo na yeayɛ nvasoɛ yeamaa bɛdabɛ mɔɔ bɛtie la.’ (Ɛfɛ. 4:25, 26, 29, 31; 5:3, 4; Dwuudu 16) Edwɛkɛ mɔɔ bɛka wɔ fealera nu nee asafo ayia bo la maa ɔda ali kɛ nɔhalɛ ne ɛlɛkakyi bɛ ɛbɛlabɔlɛ.
Saa ɛmmaa ‘adalɛma ngilehilelɛ nee agyiba ne mɔ ɛmbɔ wɔ ɛngɔ ɛmba kɛ selɛkye nee anwoma’ a, ɛnee ɛhye noko kile kɛ ɛlɛnyia anyuhɔlɛ. (Ɛfɛ. 4:14) Kɛ neazo la, saa ewiade ne fa nzuzulɛ fofolɛ, ngyinlazo anzɛɛ anyelielɛ ninyɛne gyegye wɔ a, kɛzi ɛyɛ wɔ nyɛleɛ ɛ? Asoo ɔyɛ sɔnea ɔmaa wɔ kɛ ɛva mekɛ ne mɔɔ ɛfa wɔali sunsum nu ninyɛne nwo gyima la bie ɛli ɛhye mɔ anzi ɔ? Saa ɛyɛ ye zɔ a ɔbahola yeazi wɔ sunsum nu anyuhɔlɛ adenle. Nea kɛzi nrɛlɛbɛ wɔ nu kɛ yɛbadɔ mekɛ yɛamaa sunsum nu ninyɛne a!—Ɛfɛ. 5:15, 16, NW.
Kɛzi ɛ nee menli gyɛne di la noko bahola ahile kɛzi wɔnyia anyuhɔlɛ wɔ sunsum nu la. Asoo wɔzukoa kɛ ɛbaze ɛ mediema ‘anwunvɔne, na wɔava bɛ ɛtane wɔahyɛ bɛ’ ɔ?—Ɛfɛ. 4:32.
Ɔwɔ kɛ anyuhɔlɛ mɔɔ wɔnyia wɔ kɛzi ɛyɛ ninyɛne wɔ Gyihova adenle zo la da ali wɔ asafo ne anu nee sua nu. Eza ɔwɔ kɛ ɔda ali wɔ sukulu, bagua nu nee gyima nu. (Ɛfɛ. 5:21–6:9) Saa wɔ subane kpalɛ ne da ali wɔ tɛnlabelɛ ɛhye mɔ anu bɔkɔɔ a, ɛnee wɔ anyuhɔlɛ ne ɛlɛda ali.
Fa Wɔ Ahyɛlɛdeɛ Ne Di Gyima
Gyihova ɛmaa yɛ nuhua biala ahyɛlɛdeɛ nee ninyɛne mɔɔ yɛbɔ nuhua mɔdenle a. Ɔkpondɛ kɛ yɛfa ɛhye yɛboa awie mɔ wɔ adenle mɔɔ ɔbamaa yealua yɛ nwo zo yeala ye ɛlolɛ ne ali la azo. Wɔ ɛhye anwo, ɛzoanvolɛ Pita hɛlɛle kɛ: “Kɛmɔ bɛ muala bɛnea bɛ Nyamenle ahyɛlɛdeɛ ngakyile ne mɔ boɛ la, ko biala ɛva ye ɛdeɛ mɔɔ yenyia ye la ɛkpondɛ ɔ gɔnwo mɔ kpalɛ ɛyɛlɛ.” (1 Pita 4:10) Kɛzi ɛlɛnea wɔ ɛdeɛ ne azo ɛ?
Pita doale zolɛ kɛ: “Sonla ne mɔɔ ka Nyamenle edwɛkɛ la ɛnlea ɛha Nyamenle edwɛkɛ ne.” (1 Pita 4:11) Ngyɛnu ɛhye si ɛzonlelilɛ mɔɔ la yɛ nwo zo kɛ yɛbadendɛ yɛamaa ɔ nee Nyamenle Edwɛkɛ ne ayia la azo amaa yɛaye Nyamenle ayɛlɛ. Ɔwɔ kɛ adenle mɔɔ yɛdua zo yɛtendɛ la noko ye Gyihova ayɛlɛ. Ndetelɛ mɔɔ yɛnyia yɛfi Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu ne anu la bahola aboa wɔ yeamaa wɔanyia ahyɛlɛdeɛ ɛhye azo nvasoɛ—na wɔalua kɛzi ɛboa awie mɔ la azo wɔaye Nyamenle ayɛlɛ. Kɛmɔ ɛhye le wɔ bodane la ati, kɛzi ɔwɔ kɛ ɛnwu anyuhɔlɛ mɔɔ wɔnyia wɔ sukulu ne anu la ɛ?
Kɛ ɛbadwenle ɛdendɛlɛ subane ne mɔɔ wɔli nwolɛ gyima wɔ wɔ kɛlata ne azo anzɛɛ gyimalilɛ holɛ ko ne mɔɔ bɛva bɛmaa wɔ anwo la, suzu kɛzi ndetelɛ ne ɛmaa wɔnyia anyuhɔlɛ wɔ ayɛlɛyelɛ afɔle mɔɔ ɛfa ɛmaa anu la anwo. Sukulu ne siezie yɛ ɔmaa yɛyɛ yɛ daselɛlilɛ gyima ne kpalɛ. Yemɔti biza ɛ nwo kɛ: ‘Asoo mesiezie mɔɔ mebaha wɔ daselɛlilɛ nu la kpalɛ? Asoo mezukoa kɛ mebahile menli mɔɔ medi bɛ daselɛ la anwo anyelielɛ? Asoo medua kpuyia bie mɔɔ mebabiza la azo meyɛ ngyehyɛleɛ mɔɔ bamaa meanyia adenle meayɛ sia kɔkpɔla? Saa me nee awie ɛlɛsukoa Baebolo ne a, asoo melɛbɔ mɔdenle meanyia anyuhɔlɛ kɛ kilehilevolɛ mɔɔ ye edwɛkɛ ka ahonle?’
Mmabu ɛzonlenlɛ nu adenle mɔɔ wɔnyia la ala kɛ wɔnyia anyuhɔlɛ. Tɛ gyimalilɛ mɔɔ ɛyɛ la a maa bɛnwu wɔ anyuhɔlɛ a, emomu mɔɔ ɛyɛ ye wɔ wɔ gyimalilɛ ne anwo la. Saa wɔ gyimalilɛ ne kile kɛ ɔwɔ kɛ ɛkilehile a, biza ɛ nwo kɛ: ‘Asoo menvale kɛzi bɛkilehile la anwo mɛla ne menlile gyima? Asoo menyɛle me gyimalilɛ ne wɔ adenle mɔɔ ɔmanle menli mɔɔ bɛdele la yɛle nzenzaleɛ bie wɔ bɛ ɛbɛlabɔlɛ nu ɔ?’
Folɛdulɛ ne mɔɔ se yɛva yɛ ahyɛlɛdeɛ ne yɛli gyima la kile kɛ yɛfi yɛ ɛhulolɛ nu yɛayɛ debie. Asoo ɛfi wɔ ɛhulolɛ nu ɛ nee awie mɔ dua daselɛlilɛ nu? Asoo ɛfa nwolɛ adenle ne ɛboa wɔ asafo ne anu amra mɔɔ bɛle fofolɛ, ngakula anzɛɛ bɛnlɛ anwosesebɛ la? Asoo ɛtu ɛ nwo ɛmaa na ɛboa ɛmaa bɛsiezie Belemgbunlililɛ Asalo ɛkɛ anzɛɛ ɛdua ndenle ngakyile zo ɛboa wɔ maangyebakyi nee maanzinli nyianu bo? Ɛbahola wɔayɛ adekpakyelɛ boavolɛ ɔvi mekɛ mɔɔ kɔ mekɛ la ɔ? Asoo ɛbahola wɔazonle kɛ adekpakyelɛnli anzɛɛ wɔaboa wɔ asafo mɔɔ bɛhyia moalɛ kpole la anu? Saa ɛle adiema nrenya a, asoo ɛlɛbɔ mɔdenle wɔadwu mɔɔ Ngɛlɛlera ne kpondɛ kɛ bɛyɛ na bɛafɛta kɛ azonvolɛ nee mgbanyima la anwo? Wɔ ɛhulolɛ nu mɔɔ ɛfi ɛboa na ɛdie gyimalilɛ ɛto nu la kile kɛ ɛlɛnyia anyuhɔlɛ.—Edw. 110:3.
Gyima Mɔɔ Anwubielɛ Di La
Saa ɛte nganeɛ kɛ ɛngola ɛnyɛ dɔɔnwo ɔluakɛ ɛnlɛ anwubielɛ wɔ Keleseɛne ɛbɛlabɔlɛ nu a, ka wɔ ahonle to azule nu. Nyamenle Edwɛkɛ ne kola maa “mɔɔ ɛnze nrɛlɛbɛ la nwu nrɛlɛbɛ.” (Edw. 19:7; 119:130; Mrɛ. 1:1-4) Baebolo ngyinlazo mɔɔ yɛfa yɛdi gyima la maa yɛnyia Gyihova nrɛlɛbɛ ne mɔɔ ɔdi munli, na ɔsonle bolɛ ɔtɛla debie biala mɔɔ anwubielɛ bamaa yɛanyia la azo nvasoɛ. Ɛhye ati, saa yɛlɛnyia anyuhɔlɛ wɔ ɛzonlenlɛ mɔɔ yɛfa yɛmaa Gyihova la anu a, ɔmaa yɛnyia anwubielɛ mɔɔ ɔsonle bolɛ. Kɛzi yɛbava yɛali gyima yɛamaa nvasoɛ ara zo ɛ?
Saa awie nyia ɛbɛlabɔlɛ nu tɛnlabelɛ bie mɔ anwo anwubielɛ a, ɔbahola yeaha kɛ: ‘Meyia tɛnlabelɛ ɛhye bie ɛlɛ. Meze mɔɔ mebayɛ a.’ Asoo nrɛlɛbɛ wɔ nu kɛ yɛbayɛ ye zɔ? Mrɛlɛbulɛ 3:7 bɔ kɔkɔ kɛ: “Mmabu ɛ nwo kɛ ɛze nrɛlɛbɛ.” Ɔwɔ kɛ anwubielɛ maa yɛnwu ninyɛne mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛsuzu nwolɛ wɔ mekɛ mɔɔ yɛlɛdi ɛbɛlabɔlɛ nu tɛnlabelɛ bie mɔ anwo gyima la. Noko saa yɛlɛnyia anyuhɔlɛ wɔ sunsum nu bɔbɔ a, ɔwɔ kɛ anwubielɛ mɔɔ yɛnyia la maa ɔtɛnla yɛ adwenle nee yɛ ahonle nu kɛ yɛhyia Gyihova nyilalɛ amaa yeawie yɛ boɛ. Noko, tɛ anwodozo mɔɔ yɛlɛ mɔɔ yɛfa yɛgyinla tɛnlabelɛ nloa la a kile kɛ yɛnyia anyuhɔlɛ a, emomu Gyihova mɔɔ yɛbahɔ ye ɛkɛ ne ndɛndɛ yɛalie adehilelɛ mɔɔ fane yɛ ɛbɛlabɔlɛ nwo la. Ɛhye da ali wɔ anwodozo mɔɔ yɛlɛ kɛ ɔdaye a ɔmaa ninyɛne nwo adenle ɔmaa bɛsisi, ye nu diedi mɔɔ yɛlɛ nee agɔnwolɛvalɛ kpalɛ mɔɔ yɛ nee yɛ anwuma Selɛ ne lɛ la anu.
Ko Kɔ Ɛ Nyunlu Dahuu
Ɔnva nwo kɛ ɛnee ɛzoanvolɛ Pɔɔlo le Keleseɛnenli mɔɔ bɛkpokpa ye na yenyi sunsum nu la, ɔnwunle kɛ ɔwɔ kɛ ɔbɔ ‘mɔdenle ɔdwu mɔɔ wɔ ɔ nyunlu la anwo’ amaa yeanyia ngoane ahyɛlɛdeɛ ne. (Fel. 3:13-16) Asoo ɛlɛ adwenle zɔhane bie?
Nienwu a wɔnyia anyuhɔlɛ wɔhɔdwu a? Gyinla kɛzi wɔva su fofolɛ ne wɔwula, kɛzi wɔbɛlɛ ɛ nwo aze wɔmaa Gyihova tumililɛ ne nee kɛzi ɛlɛfa wɔ ahyɛlɛdeɛ ne wɔali gyima bɔkɔɔ wɔaye Gyihova ayɛlɛ la azo nea anyuhɔlɛ mɔɔ wɔnyia la. Mekɛ mɔɔ ɛlɛnyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu ndetelɛ ne azo nvasoɛ la, ɔwɔ kɛ subane ngakyile mɔɔ bɛha nwolɛ edwɛkɛ wɔ Nyamenle Edwɛkɛ ne anu la da ali fane dɔɔnwo wɔ kɛzi ɛtendɛ na ɛkilehile la anu. Mmabu ɛ nye ɛgua ninyɛne ɛhye mɔ mɔɔ wɔnyi wɔ nuhua la azo. Maa ɛ nye ɛlie nwolɛ, na menli banwu wɔ anyuhɔlɛ ne.