Kɛzi Bɛyɛ Neɛnleanu La
BELEMGBUNLI SƆLƆMƆN dwenledwenlenle ninyɛne nwo na “ɔdɔle alagye kpalɛ ɔzieziele mrɛlɛ mɔɔ ɔbule la.” Duzu ati ɔ? Ɔboalekɛ ɛnee ɔ nye die kɛ ɔbahɛlɛ ‘edwɛkɛ mɔɔ le nɔhalɛ la.’ (Nolo. 12:9, 10) Luku ‘nleɛnleanle ninyɛne ɛhye mɔ anu boɛ, ɔvi bɛ mɔlebɛbo ne’ amaa yeahɛlɛ Kelaese ɛbɛlabɔlɛ nu edwɛkɛ ne fɔɔnwo. (Luku 1:3) Ɛnee Nyamenle azonvolɛ ɛhye mɔ ɛlɛyɛ neɛnleanu.
Duzu a le neɛnleanuyɛlɛ? Yemɔ a le kɛ ɛto ɛ rɛle aze wɔakpondɛ debie titile bie anwo edwɛkɛ. Ɛgengalɛ boka nwo, yɛɛ ɔwɔ kɛ yɛyɛ ye kɛmɔ yɛyɛ yɛ ti anwo debie ɛzukoalɛ la. Eza ɛbahola wɔabizebiza awie mɔ adwenle.
Duzu a maa yɛyɛ neɛnleanu a? Nwolɛ neazo ekyi ɛne. Bie a ɛ ti anwo debie ɛzukoalɛ anzɛɛ Baebolo ɛgengalɛ bamaa wɔanwu kpuyia bie mɔɔ hyia wɔ la. Bie a awie mɔɔ wɔli ye daselɛ la babiza kpuyia mɔɔ ɛbahulo kɛ ɛbanyia nwolɛ edwɛkɛ titile bie mɔɔ ɛbava wɔabua ye a. Bie noko a ɛnee ɛbamaa ɛdendɛlɛ.
Fa ye kɛ bɛmaa wɔ gyima kɛ ɛmaa ɛdendɛlɛ. Bie a menli dɔɔnwo ze mɔɔ ɛlɛba wɔaraha la anwo edwɛkɛ. Kɛ ɔkɛyɛ na wɔamaa edwɛkɛ ne avane bɛ nwo ɛ? Yɛ neɛnleanu maa wɔ edwɛkɛ ne ɛyɛ fɛ. Saa ɛfa daselɛ bie mɔ anzɛɛ neazo mɔɔ fɛta na ɔka wɔ tievolɛma ne ɛbɛlabɔlɛ ɛboka wɔ gyimalilɛ ne anwo a, edwɛkɛ bie mɔɔ ɔbayɛ kɛ bɛze ye dɛba bɔbɔ la baha bɛ yeamaa bɛayɛ nwolɛ debie. Bie a bɛzieziele edwɛkɛ ne mɔɔ ɛlɛdi nwolɛ gyima la bɛmanle kengavoma mɔɔ bɛwɔ ewiade amuala la, noko ɔwɔ kɛ ɛbuke edwɛkɛ ne anu, ɛyɛ ndonwo na ɛmaa edwɛkɛ ne fane asafo ne anzɛɛ sonla ko anwo. Kɛzi ɔwɔ kɛ ɛbɔ ɔ bo ɛ?
Kolaa na wɔayɛ neɛnleanu la, suzu wɔ tievolɛma anwo. Duzu a bɛze ye dɛba a? Duzu a ɔwɔ kɛ bɛnwu ye a? Akee nwu wɔ bodane ne. Asoo ɔwɔ kɛ ɛkilehile nu? ɛmaa bɛdie bɛto nu? ɛbɔ edwɛkɛ bie ɛgua? anzɛɛ ɛmaa ɔka bɛ ɔmaa bɛyɛ debie? Ngilehilenu kile kɛ ɛfa edwɛkɛ gyɛne wɔaboka edwɛkɛ nwo wɔamaa nuhua ala ɛkɛ. Bie a bɛze nwolɛ edwɛkɛ ekyi, noko ɔwɔ kɛ ɛmaa bɛnwu mekɛ anzɛɛ kɛzi bɛbava mɔɔ ɛlɛka la bɛali gyima la. Ɛmaa bɛalie bɛado nu kile kɛ ɛfa ngilenu nee daselɛ mɔɔ kile deɛmɔti debie le zɔ la wɔamaa. Edwɛkɛ mɔɔ ɛbɔ wɔagua la kile kɛ ɔwɔ kɛ ɛneɛnlea daselɛ mɔɔ wɔ nwo la anu kpalɛ na ɛnyia edwɛkɛ ne foa biala anwo ndelebɛbo. Nɔhalɛ nu, yɛnzu kpolera kyengye, emomu yɛkpondɛ ndenle kpalɛ mɔɔ yɛbalua zo yɛala edwɛkɛ ne ali la. Edwɛkɛ mɔɔ ɛmaa yeaha bɛ la kile kɛ ɛmaa yeaha bɛ ahonle. Ɔkile kɛ ɛmaa wɔ tievolɛma anye alie mɔɔ ɛlɛka la anwo na bɛava mɔɔ bɛlɛsuzu nwo la bɛali gyima. Menli mɔɔ ɛyɛ ɛhye wɔ ɛbɛlabɔlɛ nu tɛnlabelɛ mɔɔ anu yɛ se bɔbɔ anu la neazo ne bahola aha ahonle.
Asoo mekɛ ɛdwu kɛ ɛbɔ ɔ bo? Kyɛkyɛ. Suzu edwɛkɛ dodo mɔɔ ɛhyia nwolɛ la anwo. Bie a mekɛ noko hyia. Saa ɛka edwɛkɛ ne wɔahile awie mɔ a, mekɛ nyɛ a ɛbava wɔaha a? Mitini nnu anzɛɛ abulasa? Asoo ɔwɔ kɛ ɛdi mekɛ zo pɛpɛɛpɛ kɛmɔ bɛyɛ asafo debiezukoalɛ la, anzɛɛ ɛdawɔ a ɔwɔ kɛ ɛnea wɔ mekɛ ne a, kɛ neazo la, wɔ Baebolo ɛzukoalɛ ɛyɛlɛ anzɛɛ ɛkpɔlɔkpɔlalɛ nu?
Awieleɛ bɔkɔɔ ne, ninyɛne mɔɔ bɛfa bɛyɛ neɛnleanu la boni a ɛlɛ a? Ɛye mɔɔ ɛlɛ ye wɔ sua nu la ɛsie ahane a, asoo bie dɔɔnwo wɔ Belemgbunlililɛ Asalo mbulukuzielɛleka ne? Asoo mediema mɔɔ ɛva mekɛ tendenle ɛzonle Gyihova la bamaa wɔava bɛ neɛnleanuyɛlɛ ninyɛne ne wɔali gyima? Asoo mbulukuzielɛleka wɔ sua ne azo mɔɔ ɛbahola wɔayɛ neɛnleanu wɔ ɛkɛ ɔ?
Fa Yɛ Neɛnleanuyɛlɛ Debie Mɔɔ Tɛla Biala La Di Gyima—Baebolo Ne
Saa neɛnleanu ne mɔɔ ɛyɛ la fane ngɛlɛlera ne anu ndelebɛbo bie anwo a, fa Baebolo ne bɔ ɔ bo.
Neɛnlea Edwɛkɛ Mɔɔ Boka Nwo La Anu. Biza ɛ nwo kɛ: ‘Nwane a bɛhanle edwɛkɛ ɛhye bɛhilele ye a? Duzu a ngyɛnu mɔɔ bokɛboka nwo la maa ɔda ali wɔ tɛnlabelɛ mɔɔ ɔmanle bɛhanle edwɛkɛ ne anzɛɛ menli mɔɔ bɛwɔ nu la subane nwo a?’ Edwɛkɛ ɛhye mɔ bahola aboa yɛ yeamaa yɛade tɛkese ne abo, na eza yeamaa ɛdendɛlɛ ne mɔɔ ɛfa wɔali gyima wɔ nu la ayɛ fɛ.
Kɛ neazo la, bɛta bɛfa Hibuluma 4:12 bɛkile kɛzi tumi mɔɔ wɔ Nyamenle Edwɛkɛ ne anu ka ahonle na ɔkakyi ɛbɛlabɔlɛ la anu. Edwɛkɛ mɔɔ boka nwo la maa yɛte kɛzi ɛhye kola yɛ zɔ la abo kpalɛ. Ɔka anwubielɛ mɔɔ Yizilayɛma nyianle wɔ ɛvolɛ 40 mɔɔ bɛlile wɔ fienemgbole ne anu kolaa na bɛadwu azɛlɛ ne mɔɔ Gyihova vale bɔle Ebileham ɛwɔkɛ azo la anwo edwɛkɛ. (Hib. 3:7–4:13) Ɛnee “Nyamenle Edwɛkɛ ne,” ɛwɔkɛ mɔɔ yebɔ kɛ ɔbamaa bɛahɔlie bɛ menle wɔ ɛleka bie na ɔ nee ngyekyeleɛ mɔɔ ɔ nee Ebileham yɛle la ayia la ɛtɛkpale nwo; ɛnee ɔwɔ ɛkɛ na ɔlɛba nu. Ɛnee ɔwɔ kɛ Yizilayɛma die di. Noko, mekɛ mɔɔ Gyihova lile bɛ nyunlu ɔyele bɛ ɔvile Yigyibiti ɔvale bɛ ɔrale Boka Saenae azo na bɛdoale zo bɛhɔle Ɛwɔkɛ Azɛlɛ ne azo la, bɛ diedi kpole aze fane dɔɔnwo. Ɛhye ati, mɔɔ bɛyɛle ye wɔ adenle mɔɔ Nyamenle luale zo manle ye edwɛkɛ rale nu anwo la manle mɔɔ ɛnee wɔ bɛ ahonle nu la lale ali. Zɔhane ala a ɛnɛ noko, Nyamenle ɛwɔkɛ ne maa mɔɔ wɔ menli ahonle nu la da ali a.
Nea Ngɛlɛlera Mɔɔ Bɛhwe Adwenle Bɛhɔ Zo La. Wɔ Baebolo bie mɔ anu, bɛkile ngɛlɛlera gyɛne mɔɔ fane edwɛkɛ ne anwo la wɔ nu. Zɔhane a wɔ ɛdeɛ ne de ɔ? Saa ɔle zɔ a, ɛhye mɔ bahola aboa. Yɛ neazo ko mɔɔ wɔ New World Translation of the Holy Scriptures ne anu la nzonlɛ. Pita mɔɔ lumua 3:6 twe adwenle sie neazo mɔɔ Sɛla yɛle mɔɔ ɔwɔ kɛ Keleseɛne yelɛma sukoa la azo. Ngɛlɛlera mɔɔ bɛhwe adwenle bɛhɔ zo wɔ Mɔlebɛbo 18:12 la maa ɔda ali kɛ Sɛla vɛlɛle Ebileham kɛ ɔ menle wɔ “ɔ ti anu.” Ye mɛlɛbɛnwoaze ne ka ahonle. Ɛye ndelebɛbo ɛhye mɔ ɛsie ahane a, ngɛlɛlera mɔɔ bɛhwe adwenle bɛhɔ zo la ka Baebolo ngapezo bie mɔɔ ɛpe zo anzɛɛ Mɛla ngyekyeleɛ bie anwo edwɛkɛ. Noko nwu ye kɛ, ngɛlɛlera bie mɔ mɔɔ bɛhwe adwenle bɛhɔ zo la ɛngilehile edwɛkɛ ne anu. Bie a bɛka edwɛkɛ mɔɔ ɔ nee ye le ko anzɛɛ awie anzɛɛ azɛlɛ nwo edwɛkɛ.
Nea Mbuluku Mɔɔ Bɛhyehyɛ Baebolo Nu Edwɛkɛ Agbɔkɛ Wɔ Nu La Anu. Ɛhye le mbuluku mɔɔ bɛhyehyɛ Baebolo nu edwɛkɛ agbɔkɛ wɔ nu a. Ɔbahola yeaboa wɔ yeamaa wɔanwu ngɛlɛlera mɔɔ fane edwɛkɛ ne mɔɔ ɛlɛyɛ nwolɛ neɛnleanu anwo la. Mekɛ mɔɔ ɛlɛneɛnlea nu la, ɛbanwu edwɛkɛ ngakyile mɔɔ ɔbaboa wɔ a. Ɛbanwu daselɛ mɔɔ fane nɔhalɛ mɔɔ wɔ Nyamenle Edwɛkɛ ne anu la anwo “ndonwo.” (2 Tem. 1:13) “Bible Words Indexed” (Baebolo Nu Edwɛkɛ Agbɔkɛ Mɔɔ Bɛhyehyɛ la) wɔ New World Translation ne anu. Comprehensive Concordance ne anu edwɛkɛ bɔbɔ zonle kpalɛ. Saa bie wɔ aneɛ mɔɔ ɛkola ɛkenga la anu a, ɔbamaa wɔanwu ngɛlɛlera kɔsɔɔti mɔɔ fane Baebolo ne anu edwɛkɛkpɔkɛ titile biala anwo la.
Sukoa Kɛzi Ɛbava Neanleɛnuyɛlɛ Ninyɛne Gyɛne Wɔali Gyima La
Neɛnleanu ninyɛne gyɛne mɔɔ ‘akɛlɛ nɔhavo nee nrɛlɛbɛvolɛ’ ne ɛyɛ ɛmaa yɛ la wɔ ɛlɛka ne mɔɔ wɔ mukelɛ 33 la anu. (Mat. 24:45-47) Nuninyɛne wɔ ɛhye mɔ anu dɔɔnwo anu, yɛɛ bɛhyehyɛ edwɛkɛ agbɔkɛ wɔ bie mɔ anzi mɔɔ baboa wɔ yeamaa wɔanwu edwɛkɛ titile bie a. Bɛhyehyɛ Ɛzinzalɛ Arane ne nee Awake! ne anu edwɛkɛ mɔɔ ba ɛvolɛ ne anu la wɔ Ɛzinzalɛ Arane ne nee Awake! ne mɔɔ ba ɛvolɛ biala awieleɛ la anzi.
Saa ɛnwu edwɛkɛ mɔɔ wɔ mbuluku mɔɔ yɛfa yɛsukoa Baebolo ne anu la kpalɛ a, ɔbamaa wɔ neɛnleanuyɛlɛ ne ayɛ ndɛndɛ. Fa ye kɛ ɛkpondɛ kɛ ɛnwu ngapezo, ngilehilelɛ, Keleseɛne ɛbɛlabɔlɛ anzɛɛ kɛzi bɛfa Baebolo ngyinlazo bɛdi gyima la anwo edwɛkɛ. Bie a nwolɛ edwɛkɛ wɔ Ɛzinzalɛ Arane nu. Awake! ka ninyɛne mɔɔ ɛlɛsisi, ngyegyelɛ mɔɔ yɛlɛyia, ɛzonlenlɛ, abɔdeɛ nwo nrɛlɛbɛ nee menli mɔɔ wɔ azɛlɛ ngakyile zo la anwo edwɛkɛ. Bɛhyehyɛ kɛzi Edwɛkpa ne anu edwɛkɛ ne sisile doɔdoale zo la wɔ The Greatest Man Who Ever Lived ne anu. Ɛbanwu Baebolo nu mbuluku mɔɔ bɛhile ngyɛnu ko biala anu la wɔ mbuluku le kɛ Revelation—Its Grand Climax At Hand!, Pay Attention to Daniel’s Prophecy!, nee Isaiah’s Prophecy—Light for All Mankind foa nwiɔ ne amuala anu. Ɛbanwu Baebolo nu kpuyia ɛya dɔɔnwo mɔɔ bɛta bɛbiza wɔ daselɛlilɛ nu la anwo mualɛ wɔ Reasoning From the Scriptures ne anu. Saa ɛkpondɛ kɛ ɛte ɛzonlenlɛ ngakyile, bɛ ngilehilelɛ nee bɛ tetedwɛkɛ bo kpalɛ a, nea Mankind’s Search for God anu. Tetedwɛkɛ mɔɔ fane ɛnɛ mekɛ ye Gyihova Alasevolɛ nwo la wɔ Jehovah’s Witnesses—Proclaimers of God’s Kingdom ne anu. Saa ɛkpondɛ amaneɛbɔlɛ mɔɔ fane yɛ mekɛ ye ewiade amuala edwɛkɛhanlɛ gyima ne anwo a, nea Yearbook of Jehovah’s Witnesses mɔɔ ɛra fofolɛ la anu. Insight on the Scriptures ne le buluku mɔɔ ɔka Baebolo nu ninyɛne dɔɔnwo anwo edwɛkɛ yɛɛ eza ɔle azɛkɛlata. Saa ɛhyia edwɛkɛ mɔɔ fane menli, ɛleka ngakyile, ninyɛne, aneɛ ngakyile anzɛɛ Baebolo nu tetedwɛkɛ nwo a, ɛhye baboa kpalɛ.
“Watch Tower Publications Index.” Index (edwɛkɛ mɔɔ bɛhyehyɛ) ɛhye mɔɔ bɛyɛ ye wɔ aneɛ mɔɔ bo 20 anu la bamaa wɔanwu edwɛkɛ dɔɔnwo wɔ yɛ mbuluku ngakyile nu. Bɛhyehyɛ edwɛkɛ adile ne angome yɛɛ ngɛlɛlera ne angome. Saa ɛkpondɛ kɛ ɛfa edwɛkɛ adile ne mɔɔ bɛhyehyɛ la ɛdi gyima a, kpondɛ edwɛkɛkpɔkɛ bie mɔɔ ɔgyi ɛkɛ ɔmaa edwɛkɛtile ne mɔɔ ɛkpondɛ kɛ ɛyɛ nwolɛ neɛnleanu la. Saa ɛkpondɛ kɛ ɛfa ngɛlɛlera mɔɔ bɛhyehyɛ la ɛdi gyima a, kpondɛ nuhua ne mɔɔ ɛkpondɛ kɛ ɛte ɔ bo kpalɛ la wɔ mɔɔ bɛhyehyɛ la anu. Saa bɛhɛlɛ edwɛkɛtile anzɛɛ ngɛlɛlera zɔhane anwo debie wɔ aneɛ mɔɔ ɛkola ɛkenga la anu wɔ ɛvolɛ mɔɔ nwolɛ edwɛkɛ wɔ Index ne anu la a, ɛbanyia edwɛkɛ dɔɔnwo mɔɔ ɛbahola wɔanleɛnlea nu a. Nea Index ne mukelɛ mɔɔ lumua la amaa wɔanwu mbuluku mɔɔ bɛhɛlɛ bɛ aluma nzinrenzinra la. (Kɛ neazo la, ɔlua zɔhane moalɛ ne azo, ɛbanwu kɛ w99 3/1 15 kile March 1, 1999 Ɛzinzalɛ Arane ne, mukelɛ 15.) Saa ɛlɛsiezie edwɛkɛ mɔɔ maa anwosesebɛ mɔɔ ɛbaha ye wɔ asafo ne anu a, edwɛkɛ adile mɔɔ le kɛ “Field Ministry Experiences” (Daselɛlilɛ Nu Anwubielɛ) nee “Life Stories of Jehovah’s Witnesses” (Gyihova Alasevolɛ Ɛbɛlabɔlɛ Nu Edwɛkɛ) baboa.
Kɛmɔ ɔhyia kɛ ɛfa wɔ adwenle ɛsie neɛnleanuyɛlɛ ne azo la ati, nea boɛ na debie andwehwe wɔ adwenle. Fa wɔ adwenle sie wɔ bodane ne azo amaa wɔakpondɛ edwɛkɛ mɔɔ ɔhyia mɔɔ ɛbava wɔali gyima la. Saa Index ne twe wɔ adwenle kɔ buluku bie azo a, buke mukelɛ mɔɔ bɛhanle la, akee nea edwɛkɛ adile ngyikyi nee ɛdendɛmunli mɔɔ lumua ɛdendɛkpunli ne mɔ anu la na kpondɛ mɔɔ ɛhyia nwolɛ la. Saa ɛlɛkpondɛ Baebolo ngyɛnu bie ngilebɛbo a, dumua kpondɛ ngɛlɛlera ne wɔ mukelɛ ne mɔɔ bɛhile la anu. Akee nea edwɛkɛ mɔɔ boka nwo la.
“Watchtower Library” Mɔɔ Wɔ CD-ROM Zo. Saa ɛlɛ kɔmputa na ɛfa Watchtower Library mɔɔ wɔ CD-ROM zo mɔɔ yɛ mbuluku ne anu dɔɔnwo wɔ zo la ɛdi gyima a, ɔbaboa wɔ. Zolɛ gyimalilɛ ne mɔɔ ɔnyɛ se la baboa wɔ yeamaa wɔakpondɛ edwɛkɛkpɔkɛ, edwɛkɛ agbɔkɛ, anzɛɛ ngɛlɛlera bie wɔ buluku biala mɔɔ wɔ Watchtower Library ne azo la anu. Saa bɛnlɛ neɛnleanuyɛlɛ deɛ ɛhye bie wɔ wɔ aneɛ nu bɔbɔ a, aneɛ gyɛne biala mɔɔ ɛze ye mɔɔ bie wɔ nu mɔɔ ɛbahola wɔava wɔali gyima la baboa wɔ.
Teokelase Mbulukuzielɛleka Ngakyile
Wɔ ɛzoanvolɛ Pɔɔlo kɛlata mɔɔ tɔ zo nwiɔ mɔɔ ɔhɛlɛle Temɔte la anu, ɔhanle ɔhilele ye kɛ ɔva ‘mbuluku ne mɔ, bɔbɔ ye nwoma mbuluku mralɛ ne mɔ’ ɔrɛlɛ ye wɔ Wulomu. (2 Tem. 4:13) Pɔɔlo vale ngɛlɛlera ne foa bie mɔɔ sonle bolɛ maa ye la ziele. Ɛbahola wɔayɛ zɔ. Asoo ɛfa wɔ Ɛzinzalɛ Arane, Awake!, nee Yɛ Belemgbunlililɛ Gyima ne ɛsie saa bɔbɔ bɛzukoa bɛwie wɔ asafo debiezukoalɛ bo a? Saa ɛyɛ ye zɔ a, mekɛ biala mɔɔ ɛkpondɛ bie wɔayɛ neɛnleanu la, ɛ sa baha bɛ nee Keleseɛne mbuluku gyɛne mɔɔ wɔva wɔzie la. Asafo dɔɔnwo fa mbuluku sie Belemgbunlililɛ Asalo mbulukuzielɛleka ne. Asafo ne amuala moalɛ ti a bɛyɛ ɛhye a amaa bɛava bɛali gyima wɔ mekɛ mɔɔ bɛwɔ Belemgbunlililɛ Asalo ne la.
Yɛ Ɛ Ti Anwo Kɛlɛtokɛ
Maa ɛ nye ɛla ɛkɛ wɔ ninyɛne mɔɔ ɔyɛ anyelielɛ mɔɔ ɛbahola wɔava wɔali gyima wɔ ɛdendɛlɛ nee ngilehilelɛ nu la anwo. Saa ɛnwu adawu, mgbondabulɛ, anzɛɛ neazo bie mɔɔ ɛbahola wɔava wɔali gyima wɔ wɔ ɛzonlenlɛ gyima ne anu wɔ adwelie kɛlata anzɛɛ magazine nu a, pɛ anzɛɛ kɛlɛ edwɛkɛ ne sie. Kɛlɛ buluku ne edwɛkɛtile ne, mekɛ mɔɔ bɛhɛlɛle edwɛkɛ ne, yɛɛ bie a ye kɛlɛvolɛ anzɛɛ yɛvoma ne duma. Ɛkɔ debiezukoalɛ a, kɛlɛ edwɛkɛ titile nee ndonwo mɔɔ bahola aboa wɔ yeamaa wɔahilehile nɔhalɛ ne anu wɔahile awie mɔ la to ɛkɛ. Ndonwo bie ɛra ɛ ti anu mɔɔ ɛnrɛhola ɛnrɛva ɛnrɛli gyima ɛkɛ ne ala ɔ? Kɛlɛ na fa sie. Saa ɛvale ɛ nwo ɛwulale Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu ne anu la ɛhyɛ ekyi a, bie a wɔziezie edwɛkɛ ngakyile dɔɔnwo. Kɛ anrɛɛ ɛbavuandi edwɛkɛ ɛhye mɔ mɔɔ ɛvale ɛmanle wɔ ɛdendɛlɛ ne wɔagua ye lɔ la, fa sie. Neɛnleanu mɔɔ wɔyɛ la baboa wɔ kenlebie.
Ɛ Nee Menli Ɛdendɛ
Yɛnyia edwɛkɛ dɔɔnwo yɛfi menli ɛkɛ. Ɔda ali kɛ, mekɛ mɔɔ Luku ɛlɛkɛlɛ ye Edwɛkpa ne la, ɔnyianle edwɛkɛ dɔɔnwo ɔvile menli mɔɔ bɛnwunle mɔɔ zile na ɔbizebizale bɛ edwɛkɛ la ɛkɛ. (Luku 1:1-4) Bie a adiema bie bahola ahilehile edwɛkɛ ne mɔɔ ɛkpondɛ kɛ ɛyɛ nwolɛ neɛnleanu la anu. Kɛmɔ Ɛfɛsɛsema 4:8, 11-16 kile la, Kelaese fa ‘menli nu ahyɛlɛdeɛ’ di gyima ɔmaa bɛboa yɛ bɛmaa yɛnwu “Nyamenle Ara ne” kpalɛ. Ɛbizebiza menli mɔɔ bɛlɛ anwubielɛ wɔ Gyihova ɛzonlenlɛ nu la edwɛkɛ a, bie a ɛbanyia nzuzulɛ dɔɔnwo mɔɔ ɔbaboa wɔ a. Eza ɛ nee menli di adwelie a, ɔbamaa wɔanwu mɔɔ wɔ bɛ adwenle nu a, na ɛhye baboa wɔ yeamaa wɔaziezie edwɛkɛ mɔɔ fɛta.
Suzu Mɔɔ Ɛbanyia La Anwo
Kolaa na wɔali ahule la, ɔwɔ kɛ ɛkpɔlɔ na ɛye ɛfi ye abonle ne anu. Zɔhane ala a mɔɔ ɛbanyia wɔavi wɔ neɛnleanu ne anu la de a. Kolaa na wɔava wɔali gyima la, ɔwɔ kɛ ɛye mɔɔ ɔhyia la ɛfi mɔɔ ɔngyia la anu.
Saa ɛbava edwɛkɛ ne wɔali gyima wɔ ɛdendɛlɛ nu a, biza ɛ nwo kɛ: ‘Asoo edwɛkɛ ne mɔɔ mekulo kɛ mefa medi gyima la bamaa nvasoɛ ara mɔɔ melɛka la azo? Anzɛɛ, ɔnva nwo kɛ edwɛkɛ ne yɛ anyelielɛ la, asoo ɔbahakyi edwɛkɛtile ne mɔɔ ɔwɔ kɛ meka nwolɛ edwɛkɛ la anye?’ Saa ɛkulo kɛ ɛfa edwɛkɛ mɔɔ ɛlɛsisi, abɔdeɛ nwo nrɛlɛbɛ anzɛɛ ayileyɛlɛ nwo edwɛkɛ mɔɔ ta kakyi la bie ɛdi gyima a, anrɛɛ nea nwu kɛ edwɛkɛ ne le nɔhalɛ. Eza nwu ye kɛ bie a ɛnee bɛyɛ nzenzaleɛ wɔ ndelebɛbo mɔɔ yɛlɛ wɔ yɛ mbuluku dɛba bie mɔ anu la anu, yemɔti nea ngilenu fofolɛ mɔɔ fane edwɛkɛ ne anwo la.
Saa ɛlɛfa wɔ edwɛkɛ ne wɔavi mbuluku mɔɔ tɛ asafo ne a yɛle la anu a, ɔwɔ kɛ ɛnea boɛ kpalɛ. Mmamaa ɛ rɛle fi ye ɛlɛ kɛ Nyamenle Edwɛkɛ le nɔhalɛ. (Dwɔn 17:17) Gyisɛse di gyima titile wɔ Nyamenle bodane mɔɔ ɔba nu la anu. Ɛhye ati, Kɔlɔsaema 2:3 ka kɛ: “Kelaese anu a Nyamenle nrɛlɛbɛ ne mɔɔ anwonyia ɛyi ye tɛkɛɛ nee adwenlenubukelɛ vea a.” Nyia adwenle ɛhye bie fa suzu wɔ neɛnleanu ne anwo. Mɔɔ fane mbuluku mɔɔ tɛ asafo ne a yɛle anwo la, biza ɛ nwo kɛ: ‘Asoo bɛwudu edwɛkɛ ne anu, bɛbɔ bɛ ti anu a bɛha a, anzɛɛ bɛanyɛ nwolɛ neɛnleanu bɛangɔ moa? Asoo angomedi anzɛɛ ezukoa ɛkpondɛlɛ ti a bɛhɛlɛle a? Asoo menli mɔɔ ɛbe edwɛkɛ ne anwo la die to nu? Mɔɔ ɔtɛla ɔ muala la, asoo ɔ nee Baebolo ne anu nɔhalɛ ne yia?’
Mrɛlɛbulɛ 2:1-5 maa yɛ anwosesebɛ kɛ yɛhɔ zo yɛkpondɛ nrɛlɛbɛ, ndelebɛbo, nee nwunu kɛ ‘yɛkpondɛ ezukoa fufule nee anwoneɛ mɔɔ vea la.’ Ɛhye kile kɛ ɔwɔ kɛ yɛmia yɛ nye na yɛanyia zolɛ nvasoɛ. Neɛnleanuyɛlɛ hyia mɔdenlebɔlɛ, noko saa ɛyɛ a, ɛbanwu adwenle mɔɔ Nyamenle lɛ wɔ edwɛkɛ nwo la, wɔava wɔaziezie adwenle mɔɔ ɛndenrɛ na wɔazɔ nɔhalɛ ne anu kpundii. Eza ɔbamaa wɔ edwɛkɛ ne ayɛ fɛ, ndelebɛbo ara nu, na ɛ nye balie ɛdendɛlɛ ne ɛmanlɛ nwo na tievolɛma anye balie kɛ bɛbadie.