EBYAFAAYO
Yehova Atwire Naantendeka Kuruga omu Buto
NKATANGAARA ku naareebire akapapura ak’ow’eishe-emwe yaampaire. Kakaba kariho ebigambo ebi: “David Splane, Apuri 8, 1953: ‘Okurangirira Emperu y’Ensi.’” Nkamubuuza nti: “Ebi nibimanyisa ki?” Akangarukamu ati: “Oru n’orubazo rwawe omu Ishomero ry’Obuheereza bw’Obukama.”a Nkamugira nti: “Tinkabashabahoga okuba omu ishomero eri!”
Ka mbanze mbagambire oku byatandikire. Nkazaarirwa omuri Calgary, Canada omu bwire bw’Orutaro rw’Ensi Yoona Orwa Kabiri. Omu kuhendera kw’emyaka ya 1940, payoniya orikwetwa Donald Fraser akaija omu ka arikubuurira, reero maawe yaikiriza kwega Baibuli. Maawe akakunda munonga amazima agu yaayegire, kwonka oburwaire bw’amaani bukamuremesa kwejumbira kimwe omu mirimo y’ekibiina. Kwonka nabwo, akatunguuka yaahika aha kubatizibwa omuri 1950. Eky’obusaasi, bwanyima y’emyaka ebiri akafa. Omu bwire obwo, tata akaba atari mu mazima, kwonka akaikiriza Abajurizi ba Yehova kwebembera entebeekanisa z’okuziika.
Ku haahingwireho ebiro bikye tuherize kuziika, munyaanyazi-itwe entoore orikwetwa Alice akanyeta omu ruteerane rw’ekibiina. Akaba naammanya ahakuba nkaba ntwire ninyija na maawe omu nteerane za wiikenda obu yaabaire naakyehurira gye. N’ahabw’ekyo nkashaba tata orusa rw’okuzayo. Akaikiriza, kandi yaacwamu ngu tugyende hamwe “omurundi gumwe gwonka” kusiima ow’eishe-emwe owaabaire ahaire orubazo rw’okuziika maawe. Eizooba eryo hakabaho Eishomero ry’Obuheereza n’Oruteerane rw’Obuheereza. Obwo bukaba buri obwire burungi bw’okweta tata omu nteerane kandi akazikunda munonga. Ahabw’okugira ngu akaba araagiireho omu ishomero ry’okutendeka ab’okugamba omu rweteeraine, akatangaara kureeba oku embazo zaabaire niziheebwa gye. Tata akacwamu kuguma naija omu ruteerane orwo buri saabiiti. Mporampora, akatandika kwija omu nteerane ezindi.
Omu bwire obwo, owaabaire naayebembera oruteerane orwo akaba atandika arikushoma amaziina ag’abaabaire baine ebicweka, kandi buri omwe akaba agarukamu ati: “Ndiho.” Eizooba rimwe, nkashaba ow’eishe-emwe ogwo kushoma eiziina ryangye omu ruteerane oruraakurateho. Ow’eishe-emwe akansiima, kwonka tarambuurize yaaba naabaire niimanya ebyabaire nibitwarirwamu.
Nkaba ntarikumanya ngu okushoma eiziina ryangye kikaba nikitwariramu okuha embazo omu ruteerane. Saabiiti eyaakuratsireho, bakashoma eiziina ryangye reero naagarukamu nti: “Ndiho.” Bwanyima y’oruteerane, ab’eishe-emwe na banyaanyazi-itwe bakansiima munonga. Bwanyima ya saabiiti nkye, nkaheebwa akapapura k’okuha orubazo aku naagambaho aha kutandika kw’ekicweka eki.
Nkatiina! Omu bwire obwo, abeegi bakaba baha embazo z’edakiika mukaaga kuhika ahari munaana. Hakaba hatariho kicweka ky’okushoma Baibuli. Tata akampwera kutebeekanisa orubazo n’okurwegyezamu emirundi 20 ntakaruhaire. Bwanyima y’okuha orubazo, ceyamaani akampa obuhabuzi. Kumara emyaka, Yehova atwire naantendeka arikukoresa tata, ab’eishe-emwe na banyaanyazi-itwe n’ekibiina kye.
YEHOVA NAAGUMIZAMU KUNTENDEKA
Alice, owaaba yaagambirweho, akantendeka obu naatandika kwejumba omu kubuurira. Omu bwire obwo, tukaba nituhigwa kushomera omuntu ebyahandiikirwe bishatu reero tumuha ekitabo. Obwire bwangye bw’okugamba ku bwabaire buhika, Alice akaba ayeyanjura, atandika ekigaaniiro, reero anshaba kushoma ekyahandiikirwe ky’okubanza. Bwanyima y’okushoma ekyahandiikirwe, nkaba ngumizamu n’ekigaaniiro, nshoma ekyahandiikirwe ekya kabiri, n’ekya kashatu, reero muha ekitabo. Bwanyima, nkeega kweyanjura n’okutandika ekigaaniiro. Tata akabatizibwa omwaka gwa 1954 guri haihi kuhendera, reero yaagumizamu naantendeka omu kubuurira. Nk’omuzaire omwe, akakora eki arikubaasa kunkuriza omu mazima. Akaba naakunda munonga kuza omu nteerane n’omu kubuurira. Butoosha nkaba mba niimanya ngu nituza kuza omu nteerane zoona, kandi twejumbe omu kubuurira aha wiikenda.
Nkaba ntari mwegi w’omutaano aha ishomero, kwonka ebi naayegire omu myaka 12 bingasiire munonga n’okuhitsya hati. Nk’eky’okureeberaho, nkeega okubara, okugamba gye Orungyereza n’okuruhandiika. Amashomo ago gampweraire munonga omu bujunaanizibwa bwangye nk’omwe aha Kakiiko Akahandiiki.
Abantu nibakira kumbuuza ahabw’enki ninkunda okweshongora. Abazaire bangye bombi bakaba nibakunda kweshongora. Aha myaka mushanju nkatendekwaho okuteera enanga kwonka owaabaire naantendeka tarasimiire okubaasa kwangye. Akagambira tata ngu nyine kurekyera aho kwega. Omu bwire obwo, nkaba ntaine kihika ky’okwega kuteera enanga.
Bwanyima y’ameezi makye, tata akantungira omwegyesa ondiijo. Aha murundi ogwo, nkeega okuteera enanga n’okweshongora, kandi byombi nkabikora gye. Obu naabaire nkiri muto, nkaba nyine eiraka rirungi, kandi nkasinga omu mpaka zitari zimwe ez’okweshongora. Nkaba nyine ekigyendererwa ky’okutunga diguri omu by’okweshongora kugira ngu mbaase kwegyesa abandi okweshongora n’okutunga esente ez’okwebaisaho omu buheereza bw’obutwire. Kwonka ku naabaire ndi haihi kuheza emishomo yangye, nketegyereza ngu nkaba ninyija kutwara obwire bwingi kwega kweshongora n’okwetebeekanisa kukora ebigyezo. N’ahabw’ekyo nkarekyera aho emishomo yangye reero naaba payoniya w’obutwire omuri 1963.
OBWA PAYONIYA NIBUREETA OKUSHEMERERWA
Bwanyima y’okuba payoniya kumara omwaka gumwe, nkooherezibwa Kapuskasing omuri Ontario kuheereza nka payoniya w’omutaano. Daniel Skinner ou twabaire nitukora hamwe nka baapayoniya akaba naankirira kimwe obukuru. Akanyegyesa bingi aha ku ekibiina kitebeekanisiibwe. Ahabw’okugira ngu nkatooranwa kuza aha Akakiiko k’Ekibiina ak’Obuheereza nyine emyaka 20, nkaba nyine bingi by’okwega. Nikinshemeza kureeba ekibiina kirikuhamiiriza obukuru bw’okutendeka ab’eishe-emwe abato. Ab’eishe-emwe abo baakora n’amaani nibabaasa kuba ab’omugasho ahari Yehova n’obu baakuba bakiri bato.
Kapuskasing ekaba erimu oburemeezi butari bumwe. Omu bwire bw’obutiti, ekaba efukiirira munonga ekihinguraine. Nyowe na Dan tukatambura buri hamwe. Kwonka, kimwe aha bintu ebyanshemeize n’okubona munyaanyazi-itwe orikwetwa Linda Cole, bwanyima owaayetsirwe Linda Splane.
Linda akaba ari omubuurizi omweziriki owaabaire aine abantu baingi b’okugarukira. Akaba ari efura, omunyambabazi kandi arikukunda kumara obwire n’abantu. Nyina orikwetwa Goldie, akaba ari munyaanyazi-itwe omwesigwa. Kwonka Ishe orikwetwa Allen akaba atarikukunda Abajurizi ba Yehova omu kubanza. N’obu Allen yaabaire naatwaza atyo, Goldie akaba naakira kureeta Linda na banyaanya; John na Gordon aha Kyombeko ky’Obukama n’omu kubuurira. Haine obu Goldie, Linda, John, na Gordon boona baaba baapayoniya. Bwanyima y’emyaka, Allen akaikiriza kwega amazima kandi yaaba Omujurizi wa Yehova.
Omu 1965, nkeetwa kuza omu Ishomero ry’Obuheereza bw’Obukama aha Beseeli ya Canada kumara okwezi kugira ngu nyongyere kutendekwa. Obu naabaire ndi ishomero eryo, nkashabwa kwijuza foomu y’okuza omu Ishomero rya Gileadi. Nkaba ntakateekateekahoga ngu nimbaasa kuba omumiisani, kwonka nkaijuza foomu. N’ekyarugiremu, nkaikirizibwa kuza omu ishomero rya 42 erya Gileadi. Abeegyesa bakaba bakira kutuha ripoota ezirikworeka oku twabaire nitutunguuka. Ripoota y’okubanza ei naatungire ekampiga kukora kyona eki ndikubaasa kwega ebirikukwata aha kibiina nkiri omu ishomero eryo. Obwo bukaba buri obuhabuzi burungi ahakuba nkaba nyine emyaka 21 yonka.
Rimwe aha mashomo agu twayegire n’okumanya oku turikubaasa kukoragana n’ab’eby’amakuru, nk’ab’aha radiyo na tiivi. Ekyo kikanshemeza munonga. Kwonka nkaba ntarikumanya oku kyabaire nikiija kumpwera omu biro by’omumaisho nk’oku ndaije kubashoboororera.
OKWOHEREZIBWA SENEGAL
Bwanyima y’ebiro bikye mperize ishomero, nyowe na Michael Höhle, omumiisani ou naabaire ninkora nawe tukaza kuheereza Senegal, omuri Africa. Omu bwire obwo hakaba hariyo ababuurizi nka 100.
Bwanyima y’ameezi mingi ndikuheereza omu ihanga eryo, nkeetwa kuza kuheereza aha ofiisi y’eitaagi izooba rimwe buri saabiiti. “Ofiisi y’eitaagi” ekaba eri omuri kimwe aha bishengye by’enju y’abamiisani. Kwonka nabwo, Emmanuel Paterakis, owaabaire naakurira ofiisi egyo akampwera kwetegyereza ngu ekaba neejwekyera ekibiina kya Yehova omu ihanga eryo. Eizooba rimwe, ow’eishe-emwe Paterakis akacwamu ngu tuhandiikire abamiisani ebaruha erikubagumya. Omu biro ebyo kikaba kitoorobi kukora kopi omu baaruha n’ahabw’ekyo tukacwamu kuhandiikira buri muntu ebaruha eye turikukoresa typewriter. Ogwo gukaba guri omurimo muhango, ahabw’okugira ngu tukaba tutaine kukora enshobe omu kuhandiika.
Ku naabaire ninyetebeekanisa kwinuka omu omwabazyo ogwo, ow’eishe-emwe Paterakis akankwatsa ebahaasa reero yaangira ati: “David, ekibiina kikuhandiikire ebaruha.” Bwanyima ku naigwire ebahaasa, nkashagamu emwe aha baruha ezi naabaire mpandiikire. Ekyo kikanyegyesa okuha ekibiina ekitiinisa n’obu ofiisi y’eitaagi yaakuba eri nkye nari mpango.
Turi n’abamiisani abandi omuri Senegal, 1967
Nkagira omukago murungi n’ababuurizi baingi omu kibiina, kandi nkaba ninkira kubataayaayira omu maka gaabo buri Rwamukaaga omu mwabazyo. Tukaba tushemererwa munonga omu bwire obwo, kandi na hati nitukihurizana. Kandi ahabw’okugira ngu nkeega Orufaransa nikimpwera naaba niintaayaayira ofiisi z’eitaagi omu nsi yoona.
Omuri 1968, nkagamba Linda obugyenyi. Bwanyima nkamara ameezi mingi, ndikuteeraho kusherura omurimo gw’okukora obwire bukye kugira ngu nyowe na Linda tubaase kuheereza nka baapayoniya omuri Senegal. kwonka nkaba tarikubaasa kuheebwa omurimo ahabw’okugira ngu nkaba ninduga omu ihanga erindi. Bwanyima nkagaruka Canada, twataaha hamwe omu bushwere kandi twashabwa kuheereza nka baapayoniya ab’omutaano omuri Edmundston, New Brunswick tauni nkye eri aha mwatano gw’ekyanga kya Quebec.
Obu twagaitwa, 1969
OKUHEEREZA NKA BAAPAYONIYA OMURI NEW BRUNSWICK NA QUEBEC
Omu kyanga ekyo hakaba hatariyo babuurizi kwonka hakaba harimu abeegi ba Baibuli bakye. Ediini y’Abanyakaturiki niyo yaabaire aine abakuratsi baingi. Haihi buri nju ekaba eriho ekipande ekirikugira ngu Abajurizi ba Yehova Tibarikwikirizibwa. Omu bwire obwo, tukaba tutarikufayo aha bipande ebyo n’ahabw’ekyo tukaba tubuurira buri ka eyaabaire eriho ekipande nari kitariho. Buri saabiiti abanyakaturiki bakaba bata ekirango omu mpapura z’amakuru ekirikugira kiti: “Ka tusherure Abajurizi ba Yehova, tubabinge omu kicweka kyaitu.” Omu kicweka ekyo hakaba hariyo Abajurizi ba Yehova bana, Victor na Velda Norberg, Linda hamwe naanye, n’ahabw’ekyo naitwe baabaire nibamanyisa!
Tindyebwa obu omureeberezi wa saketi yaatutaayaayira omurundi gw’okubanza. Bwanyima y’okuba naitwe saabiiti emwe akatugira ati: “Obundi eki mwine kuteeraho kuhikiiriza mwaba mukiri aha, n’okuhwera abantu kugira emiteekateekyere ehikire aha Bajurizi ba Yehova.” Kuruga obwo tukataho ekigyendererwa ekyo kandi kikakora! Mporampora abantu bakatandika kureeba entaaniso eri aha gati y’Abajurizi ba Yehova n’abeebembezi abanyamaryo ab’ediini y’Abanyakaturiki. Hati omu tauni egyo hariyo ekibiina kikye.
Bwanyima y’okuheereza omu mwanya ogwo ogwehereire kumara omwaka gumwe, tukeetwa kushagika ekibiina kihango ekyabaire kiri omu rurembo Quebec. Tukamara ameezi mukaaga turi n’ab’eishe-emwe na banyaanyazi-itwe efura, bwanyima tukashabwa kuza kutaayaayira ebibiina.
Tukaguma omu buheereza obwo omu saketi z’ekyanga kya Quebec kumara emyaka 14. Obwo bukaba buri obwire burikushemeza! Hakabaho entunguuka omu murimo gw’okubuurira omuri Quebec, kandi tukaba tukira kureeba eka ezirengire ahari emwe omu kibiina zirikutunguuka kuhika aha kubatizibwa!
NITWIJUKA AB’EISHE-EMWE NA BANYAANYAZI-ITWE ABAAKOZIRE MUNONGA
Kyorobi kukunda ab’eishe-emwe na banyaanyazi-itwe abarikugamba Orufaransa omuri Canada. Baine omuhimbo, okushemererwa, kandi nibahikira aha nshonga. Kwonka kikaba kitarikurahuka kuboorobera kwikiriza amazima, kandi ab’omu maka gaabo bakaba babahiiganisa munonga. Eminyeeto abamwe abazaire baabo bakabaha eky’okucwamu, “Kurekyera aho kwega Baibuli n’Abajurizi ba Yehova nari kuruga omu ka.” Kwonka bakaguma bari abeesigwa ahari Yehova kandi aine kuba naabeesiimisa.
Niinyenda n’okugamba aha guruupu ya baapayoniya ab’obutwire n’ab’omutaano abaaheereizeho omuri Quebec omu myaka egyo. Baingi ahari bo bakaba nibaruga omu bicweka bya Canada ebindi. Oyihireho okwega Orufaransa, bakaba baine kwega aha miteekateekyere y’abantu n’entwaza yaabo eyaabaire neeyegamira aha migyenzo y’Ekinyakaturiki.
Baapayoniya ab’omutaano bakaba nibakira kwohorezibwa omu bicweka ebyehereire ahaabaire hatari babuurizi. Ahabw’okugira ngu bantu bakaba nibashoroora bagyenzi baabo, kikaba kigumire kutunga oburaaro n’omurimo gw’okukora obwire bukye. Nangwa n’abaabaire baherize kutaaha omu bushwere bakaba batarikubaasa kwepangisiza enju, n’ahabw’ekyo bakaba nibatuura omu guruupu y’abantu bana, mukaaga nari munaana kubaasa kubagana enshohoza. Baapayoniya abo bakaba bari abeeziriki. Bakaba bakora kyona eki barikubaasa kuhwera omwegi kutunguuka. Hati ahabw’okugira ngu omuri Quebec hariyo ababuurizi baingi, baapayoniya abo bakaza omu bicweka ebindi ahu ababuurizi barikwendwa munonga.
Obu twabaire nitutaayaayira ebibiina, tukaba tuteeraho kubuurira n’eminyeeto buri Rwamukaaga omu kasheeshe. Eki kikatuhwera kwetegyereza gye oburemeezi obu baabaire baine. Emwe aha minyeeto egyo hati nibaheereza omu mahanga agandi nk’abamiisani kandi abandi bari omu buheereza obundi.
Omu biro ebyo, ebibiina ebimwe bikaba bitarikubaasa kushashurira enshohoza yaitu, n’ahabw’ekyo obumwe tukaba tutainemu sente aha muheru gw’okwezi. Omu bwire nk’obwo, tukaba twine kwesigira kimwe Yehova, ahakuba niwe yaabaire naamanya gye embeera yaitu, kandi taratutsigireho. N’ahabw’ekyo tukaba tubaasa kugumizamu nitutaayaayira ebibiina ebindi.
EBI TWEGYEIRE AHA B’EISHE-EMWE ABEESIGWA
Naaba naagambiire aha ku naagasiirwe munonga omu kutendekwa kukoragana n’ab’eby’empurizana omu ishomero rya Gileadi. Omu biro ebyo, omuri Quebec tukaba twine emigisha mingi y’okubuurira aha radiyo, aha tiivi n’omu mpapura z’amakuru. Nkaba nkira kukora n’ow’eishe-emwe Léonce Crépeault, omureeberezi orikutaayaayira ebibiina owaabaire naamanya gye kukoragana n’ab’eby’empurizana. Ku yaabaire aba naagamba n’orikurira radiyo, tiivi nari orupapura rw’amakuru, akaba atateeraho kumworeka ebi arikumanya, kureka akaba amugira ati: “Sebo, nyowe na mugyenzi wangye turi ababuurizi kyonka. Titurikumanya bingi ebirikukwata aha by’amakuru kwonka tuhairwe obujunaanizibwa bw’okugambira abantu aha bikwatiraine n’oruteerane oruhango orw’Abajurizi ba Yehova oruri haihi kubaho. Nitwija kusiima munonga obuhwezi bwona obu oraatuhe.” Ahabw’okugira ngu tukaba nitutwaza omu muringo gw’obucureezi, ab’eby’empurizana bakabaasa kutuhwera.
Bwanyima ofiisi y’eitaagi ekanshaba kukora n’Ow’eishe-emwe Glen How, omwe aha bahorereza baitu, kukora aha mishango eyaabaire etoorobi ei ab’eby’amakuru baabaire nibabaasa kwenda kugambaho. Okutendekwa oku naatungire omu ishomero rya Gileadi n’obukugu obu naatungire ahari Léonce bikampwera munonga. Buzima gukaba guri omugisha kukora n’Ow’eishe-emwe How. Akaba ari omushaija otarikutiina kukoragana n’ab’ebiragiro kwonka ekikuru munonga akaba ari omushaija wa Ruhanga. Akaba naakunda Yehova munonga.
Omuri 1985, tukooherezibwa kuheereza omu saketi eyaabaire eri haihi n’ahu tata yaabaire naatuura omu burengyerwa izooba bwa Canada, kandi kikatubaasisa kugumizamu nitumuhwera. Kwonka bwanyima y’ameezi ashatu akafa. Tukagumizamu nituheereza omu saketi egyo kuhitsya 1989, obu twayetwa kuza kuheereza aha Beseeli ya United States. Kandi kikatutangaaza munonga. Ekyo kikaba nikimanyisa kutsigaho omurimo gw’okutaayaayira ebibiina ogu twakozire kumara emyaka nka 19. Omu myaka egyo, tukatuura omu maka maingi g’ab’eishe-emwe na banyaanyazi-itwe efura, kandi tukarya nabo eby’okurya by’emiringo mingi. Nitusiima munonga ab’eishe-emwe abo abaatwikiriize kutaaha omu maka gaabo kandi bakatugaburira.
OKUZA KUHEEREZA AHA BESEELI OMURI UNITED STATES
Ku twahikire omuri Brooklyn, nkashabwa kukora omu Ofiisi y’Obuheereza. Niinyija kuguma niinyesiimisa okutendekwa oku naatungire. Rimwe aha mashomo agu naayegire n’okwetantara kuteebereza ngu niimanya ekintu obwo ntaine buhame. Reero omuri 1998, nkashabwa kuheereza omu Ofiisi y’Okuhandiika ahu nkiriyo niinyegyera kuhandiika na hati. Kumara emyaka mingi, nkatunga omugisha gw’okuhwera Ow’eishe-emwe John Barr, owaabaire ari omuhikaanisa w’Akakiiko Akahandiiki. Okutendekwa oku naatungire n’obwire obu naamazire nawe butoosha niimbitwara nk’eby’omuhendo. Akaba aine emitwarize mirungi y’Ekikristaayo.
Ndi na John na Mildred Barr
Buzima nikishemeza kuheereza n’ab’eishe-emwe na banyaanyazi-itwe abacureezi abarikukora omu Ofiisi ey’Okuhandiika. Nibashaba Yehova kubahwera kuhikiiriza obujunaanizibwa bwabo, kandi nibamanya ngu byona ebi barikukora nibahwerwa omwoyo gurikwera beitu tihabw’okubaasa kwabo.
Ndikwebembera okweshongora aha ruteerane rw’omwaka 2009
Ndikuha abantu Baibuli aha ruteerane orurikubamu ab’amahanga agandi omuri Seoul, Korea 2014
Nyowe na Linda tutungire omugisha gw’okutaayaayira ab’eishe-emwe na banyaanyazi-itwe abeesigwa omu mahanga 110. Tubaasize kureeba rukundo ei abamiisani, ab’aha Kakiiko k’Eitaagi n’abandi abari omu buheereza bw’obutwire bainiire Yehova. Kandi tutungire omugisha gw’okureeba omujinya n’obwesigwa bw’ababuurizi omu mahanga ago abarikwebembeza eby’Obukama n’obu baraabe nibateganisibwa entaro, oburemeezi omu by’esente n’okuhiiganisibwa. Buzima Yehova aine kuba naabakunda munonga!
Kumara emyaka, Linda atwire naampwera kubaasa kuhikiiriza obujunaanizibwa bwangye. Naakunda abantu, kandi butoosha naaba naasherura oburyo bw’okubahwera. Kandi naamanya gye kutandika ekigaaniiro kitaraariire. Abaasize kuhwera abantu baingi kwega ahari Yehova otwariiremu n’okuhwera abo abatakibuurira. Buzima Linda n’ekiconco kuruga ahari Yehova! N’obu turaabe nitwongyera kukura, nitusiima munonga obuhwezi obu ab’eishe-emwe na banyaanyazi-itwe abato barikutuha omu by’egyenda n’ebindi ebirikwetengyesa.—Mak. 10:29, 30.
Ku ndikuteekateeka aha myaka 80 ei mmazire omu buheereza, niimpurira nyine okusiima aha mutima. Ninyikirizana n’omuhandiiki wa zaaburi owaagizire ati: “Ai Ruhanga, okanyegyesa okwiha omu buto bwangye, kandi ninkigamba eby’okutangaaza ebi waakozire n’okuhitsya hati.” (Zab. 71:17) Niinyenda kugumizamu ninkora nikyo kimwe emyaka yoona ei ndaamare mpuriire.
a Obunaku obu, nitutunga okutendekwa oku kurabira omu ruteerane rw’aha gati ya saabiiti.