EKICWEKA EKY’OKWEGA 24
EKYESHONGORO 98 Ebyahandiikirwe Bikahandiikisibwa Ruhanga
Ebi Turikwegyera aha Bunabi obu Yakobo Yaagambire ari Haihi Kufa—Ekicweka 1
“Mweteerane hamwe, mbahanuurire ebiribabaho omu biro by’omumaisho.”—KUT. 49:1.
ENTIMA
Amashomo agu turikwegyera aha bunabi obu Yakobo yaagambiire Reubeeni, Simeoni, Leevi, na Yuda ari haihi kufa.
1-2. Yakobo akakora ki ari haihi kufa, kandi ahabw’enki? (Reeba n’ekishushani.)
HAKABA hahingwireho emyaka 17 Yakobo omuheereza wa Yehova omwesigwa aherize kufuruka n’eka ye kuruga Kanaani kuza Misiri. (Kut. 47:28) Omu bwire obwo bwona, akaba ashemereirwe munonga kureeba Yosefu mutabani we omukundwa n’eka ye yoona kugaruka kuba hamwe. Ku yaayetegyereize ngu ari haihi kufa, akeeta batabani be boona aine enshonga nkuru y’okubagambira.—Kut. 49:28.
2 Omu bwire obwo omutwe gw’eka ku yaabaire aba ari haihi kufa, akaba ayeta eka ye yoona abaha eby’okukuratira. (Isa. 38:1) Kandi omu rukiiko orwo, nimwo yaabaire abagambira ow’okumuhungurira.
Yakobo ari aha kitanda kye arikugambira batabani be 12 ebyabaire nibiija kubabaho.(Reeba akacweka 1-2)
3. Ahabw’enki ebi Yakobo yaagambire omu Okutandika 49:1, 2, biri bikuru munonga?
3 Shoma Okutandika 49:1, 2. Kwonka orwo rukaba rutari rukiiko orwa butoosha. Omu rukiiko orwo, Yehova akahwera Yakobo kugambira abatabani ebyabaire nibiija kubahikaho n’ab’omu maka gaabo omu biro by’omumaisho. N’ahabw’ekyo, ebigambo bye obumwe nibimanywa nk’obunabi obu yaagambire ari haihi kufa.
4. Nituza kushwijuma ki omu kicweka eki? (Reeba n’akabokusi “Eka ya Yakobo.”)
4 Omu kicweka eki, nituza kureeba ebi Yakobo yaagambiire bana ahari batabani be: Reubeeni, Simeoni, Leevi na Yuda. Omu kicweka ekiraakurateho, nituza kureeba ebi Yakobo yaagambiire batabani be abandi munaana. Nk’oku turikuza kureeba, ebi Yakobo yaagambiire abatabani bikaba nibiija n’okukwata ahari baijukuru baabo, abaarugiremu eihanga rya Israeli eya ira. Okushwijuma ebyafaayo by’eihanga eryo, nikiza kutuhwera kureeba oku obunabi bwa Yakobo bwahikiriire. Kandi ebigambo ebyo, nibiija kutuhwera kwega amashomo makuru oku turikubaasa kushemeza Tataitwe ow’omu iguru Yehova.
REUBEENI
5. Reubeeni naabaasa kuba yaateekateekire ngu naija kuheebwa ki?
5 Yakobo akabanza kugamba ahari Reubeeni arikugira ati: “Niiwe naabandize kuzaara.” (Kut. 49:3) Reubeeni naabaasa kuba yaabaire naateekateeka ngu akaba naija kutunga emigabo ebiri kukira beene ishe ahabw’okugira ngu akaba ari omujigaijo. Naabaasa kuba yaateekateekire ngu niwe yaabaire naija kuhungurira ishe, kandi baijukuru be batware obuhunguzi obwo.
6. Ahabw’enki Reubeeni ataratungire omugabo gw’obujigaijo? (Okutandika 49:3, 4)
6 Kwonka, Reubeeni akafeerwa kutunga omugabo gw’okuhungurira ishe nk’omujigaijo. (1 Bus. 5:1) Ahabw’enki? Emyaka mikye enyima, akabyama na Biliha muka ishe ow’ekinyanshunju. Biliha akaba atwire ari omuzaana wa Rakeeli omukazi ou Yakobo yaabaire naakunda munonga, kwonka Rakeeli akaba aherize kufa. (Kut. 35:19, 22) Reubeeni akaba ari mutabani wa Yakobo ou yaazaire omuri Lea. Ahabw’enki Reubeeni yaacwiremu kubyama na Biliha? Obundi akagyemeserezibwa ekyetengo ky’amaani ky’okuteerana. Nari naabaasa kuba yaabyamire nawe kumushiisha kugira ngu Yakobo atakamukunda kukira Lea nyina. Kyona ekyamureeteire kutwaza atyo, eki Reubeeni yaakozire kikagwisa kubi Yehova hamwe na ishe.—Shoma Okutandika 49:3, 4.
7. Niki ekyahikire ahari Reubeeni na baijukuru be? (Reeba n’akabokusi “Obunabi obu Yakobo Yaagambire ari Haihi Kufa.”)
7 Yakobo akagambira Reubeeni ati: “Toriheebwa bukuru.” Ebigambo ebyo bikahikiirira bita? Tihaine ahu kirikworekwa ngu haine n’omwe omu baijukuru ba Reubeeni owaabaire omugabe, omunyamurwa nari nabi. Kwonka, Yakobo taramwehakaine nk’omwana we, kandi baijukuru ba Reubeeni bakarugamu oruganda ruhango omuri Israeli. (Yos. 12:6) Reubeeni akaba ayorekire emitwarize mirungi omu mbeera ezindi kandi tihaine ahandi ahu kirikworekwa ngu akagaruka yaashambana.—Kut. 37:20-22; 42:37.
8. Nitubaasa kwega mashomo ki aha byahikire ahari Reubeeni?
8 Niki eki turikwega? Twine kuteeraho munonga kugira omutwarize gw’okwezibira kandi tukangira ebikorwa by’obushambani. Twagyezibwa kukora ekibi, twine kuteekateeka aha ku ebikorwa byaitu biraagwise kubi Yehova, ab’eka yaitu hamwe n’abandi. Kandi twine kwijuka ngu “ebi omuntu abiba nibyo agyesha.” (Gal. 6:7) Kwonka nabwo, ekyahikire ahari Reubeeni nikitwijutsya embabazi za Yehova. N’obu Yehova atarikutuzibira kuhikwaho oburemeezi oburikuruga omu nshobe zaitu, naaha omugisha okuteeraho kwaitu kukora ekihikire.
SIMEONI NA LEEVI
9. Simeoni na Leevi bakakora ki ekitarashemeize Yakobo? (Okutandika 49:5-7)
9 Shoma Okutandika 49:5-7. Yakobo akakoresa ebigambo ebyabaire nibyoreka ngu tarasiimire eki Simeoni na Leevi baakozire. Enyimaho, Shekemu Omunyakanaani akahamba Dina muhara wa Yakobo. Ekyo kikagwisa kubi batabani ba Yakobo boona, kwonka Simeoni na Leevi bakagira ekiniga kingi. Bakabeiha Shekemu n’abashaija be ngu nibaija kukora nabo endagaano y’obusingye baikiriza kusharwa. Boona bakaikiriza. Ku baabaire bakiri omu busaasi ahabw’okusharwa, Simeoni na Leevi “buri omwe yaihayo rurara ye, baateera orurembo kitamanyirwe, baita abashaija boona.”—Kut. 34:25-29.
10. Ebi Yakobo yaagambire ahari Simeoni na Leevi bikahikiirira bita? (Reeba n’akabokusi “Obunabi obu Yakobo Yaagambire ari Haihi Kufa.”)
10 Yakobo akeehurira kubi munonga ahabwa Simeoni na Leevi kutwaza omu muringo gw’obushaarizi. Akagira ngu bakaba nibaija kutaataanisibwa omuri Israeli yoona. Obunabi obwo bukahikiirira bwanyima y’emyaka erikurenga 200 obu Abaisraeli baataaha omu Nsi Eyaaraganisiibwe. Oruganda rwa Simeoni rukatunga omugabo gutaataine omunda y’ekyanga ky’oruganda rwa Yuda. (Yos. 19:1) Obuhunguzi bwa Leevi bukaba nibutwariramu endembo 48 ezaabaire zitaataine omuri Israeli.—Yos. 21:41.
11. Ni birungi ki ebi oruganda rwa Simeoni na Leevi baakozire?
11 Baijukuru ba Simeoni na Leevi tibarakozire enshobe nk’eza baishenkurubo. Oruganda rwa Leevi rukahamira aha kuramya okushemeire. Nk’eky’okureeberaho, obu Musa yaaza aha Rushozi Sinai kutunga ebiragiro bya Yehova, Abaisraeli baingi bakeejumba omu kuramya akanyana k’ezaabu kwonka Abaleevi bakashagika Musa kandi baamuhwera omu kucwekyereza abagomi abo. (Kur. 32:26-29) Yehova akacwamu kutoorana oruganda rwa Leevi kuheebwa omugisha gw’obunyamurwa. (Kur. 40:12-15; Kub. 3:11, 12) Kandi Abasimeoni bakahwera Abayuda omu kurwana kusingura Ensi Eyaaraganisiibwe, ekintu ekyabaire nikihikaana n’ekigyendererwa kya Yehova.—Bar. 1:3, 17.
12. Nitubaasa kwegyera ki ahari Simeoni na Leevi?
12 Niki eki turikwega? Titwine kwikiriza ekiniga kututegyeka omu bi turikucwamu n’omu bi turikukora. Iwe nari omuntu ou orikukunda ku muraabe mutwariziibwe kubi, n’eky’obuhangwa kuguubwa kubi. (Zab. 4:4) Yehova tarikutusiima twagamba nari tukatwariza kubi abarikutugwisa kubi. (Yak. 1:20) Twagyendera aha misingye ya Baibuli nitubaasa kwemera obutari buringaaniza oburikubaho omu kibiina nari aheeru yaakyo. Ekyo nikituhwera kwetantara ebirikuruga omu kuremwa kutegyeka ekiniga kyaitu. (Rom. 12:17, 19; 1 Pet. 3:9) N’obu abazaire baawe baakuba nibakora ebitarikushemeza Yehova, tikirikumanyisa ngu naiwe oshemereire kutwaza nkabo. Otateekateeka ngu torikubaasa kusiimwa Yehova. Naija kukuha emigisha ahabw’okuteeraho kutahanika n’okukora ekihikire.
YUDA
13. Ahabw’enki Yuda arikubaasa kuba yaayerarikiriire, ishe ku yaatandikire kumugambaho?
13 Yuda niwe mwana ou Yakobo yaakuratsizeho. Bwanyima ya Yuda kuhurira ebi ishe yaagambiire bakuru be, naabaasa kuba yaayerarikiriire. Ahakuba nawe akaba akozire enshobe z’amaani. Nk’eky’okureeberaho, nawe akeejumba omu kunyaga orurembo rwa Shekemu n’okwita abatuuzi baayo. (Kut. 34:27) Kandi we na beene-ishe bakaguza Yosefu nk’omuhuuku, reero baabeiha ishe ngu enyamaishwa emuriire. (Kut. 37:31-33) Bwanyima, akashambana na Tamari omukaamwana, arikuteekateeka ngu ni maraaya.—Kut. 38:15-18.
14. Ni birungi ki ebi Yuda yaabaire akozire? (Okutandika 49:8, 9)
14 Kwonka, Yakobo arikuhwerwa omwoyo gurikwera, akaha Yuda omugisha kandi yaamusiima. (Shoma Okutandika 49:8, 9.) Yuda akaba yaayorekire ngu naafayo aha nyehurira za ishe owaabaire ari omugurusi. Kandi akagirira Benyamiini embabazi owaabaire ari bucura bwabo.—Kut. 44:18, 30-34.
15. Obunabi oburikukwata ahari Yuda bukahikiirira buta?
15 Yakobo akagira ngu Yuda akaba naija kwebembera beene ishe. Kwonka, hakaba nihaija kuhinguraho obwire obunabi obwo kubaasa kuhikiirira. Bwanyima y’emyaka 200 Yakobo aherize kugamba obunabi obwo, oruganda rwa Yuda nirwo rwabaire rwebembera enganda za Israeli kuraba omu ihamba kuhika omu Nsi Eyaaraganisiibwe. (Kub. 10:14) Bwanyima y’emyaka, oruganda rwa Yuda rukeebembera omu kusingura Ensi Eyaaraganisiibwe. (Bar. 1:1, 2) Kandi Daudi omwe aha baijukuru ba Yuda akarugwamu orunyiriri rw’abagabe baingi abategyekire omuri Israeli. Kwonka hakiriyo ebindi.
16. Obunabi oburi omu Okutandika 49:10 bukahikiirira buta? (Reeba n’akabokusi “Obunabi obu Yakobo Yaagambire ari Haihi Kufa.”)
16 Yakobo akagira ngu mwijukuru wa Yuda akaba naija kuba omutegyeki w’abantu boona ebiro byona. (Shoma Okutandika 49:10.) Omutegyeki ogwo ni Yesu Kristo, ou Yakobo yaagambireho ngu amahanga nigaija kumworobera. Kandi Maraika akagamba ahari Yesu ati: ‘Yehova Ruhanga naija kumuta aha kitebe ky’obugabe bwa ishenkuru Daudi.’ (Luk. 1:32, 33) Kandi Yesu naagambwaho ‘nk’Entare y’omu ruganda rwa Yuda.’—Kush. 5:5.
17. Nitubaasa kutooreza Yehova tuta omu ku turikureeba abandi?
17 Niki eki turikwega? N’obu Yuda araabe yaakozire enshobe z’amaani, Yehova akamuha omugisha. Mbwenu shi beene ishe bakeebuuza ahabw’enki Yehova yaamuhaire omugisha? Amazima gari ngu Yehova akareeba ebirungi omuri Yuda reero yaamuha emigisha. Nitubaasa kutooreza Yehova tuta? Twine kureeba abandi nk’oku Yehova arikubareeba. Nitubaasa kwohibwa kuta omutima aha butahikiirira bw’Omukristaayo mugyenzi waitu yaaheebwa obujunaanizibwa bw’omutaano. Kwonka twine kwijuka ngu Yehova naashemezibwa emitwarize mirungi y’omuntu ogwo. Yehova naareeba ebirungi ebi abaheereza be barikukora. Naitwe ka tuteereho kukora nikyo kimwe.
18. Ahabw’enki twine kugumisiriza?
18 Okugumisiriza niryo ishomo erindi eri turikwegyera ahari Yuda. Butoosha Yehova naahikiiriza ebi arikuraganisa, kwonka naakira kukikora omu bwire n’omu miringo ei tutarikuteekateeka. Baijukuru ba Yuda tibo baabandize kutegyeka eihanga rya Israeli. Kwonka bakashagika abu Yehova yaabandize kutoorana nka Musa Omuleevi, Yoshua ow’omu ruganda rwa Efuraimu hamwe n’omugabe Saulo ow’omu ruganda rwa Benyamiini. Naitwe tushemereire kushagika weena ou Yehova arikutoorana kutwebembera obunaku obu.—Heb. 6:12.
19. Niki eki turikubaasa kwegyera ahari Yehova aha bikwatiraine n’obunabi obu Yakobo yaagambire ari haihi kufa?
19 Twayetegyereza ki omu kicweka eki aha bunabi obu Yakobo yaagambire ari haihi kufa? Kyayorekwa butunu ngu ‘Yehova tarikureeba nk’oku abantu barikureeba.’ (1 Sam. 16:7) N’obu araabe atarikushwekyerera ebikorwa bibi, naagumisiriza kandi naasaasira. Naamanya ngu abaheereza be nibabaasa kukora enshobe ahabw’obutahikiirira. Naabaasa n’okuha omugisha abaheereza be abaakozire ebibi by’amaani enyima, baayeteisa bakakora ebihikire. Omu kicweka ekiraakurateho, nituza kushwijuma ebi Yakobo yaagambiire batabani be abandi munaana.
EKYESHONGORO 124 Tugume Tuhamiire Ahari Yehova