EKICWEKA EKY’OKWEGA 25
EKYESHONGORO 96 Ekitabo kya Ruhanga eky’Omuhendo
Ebi Turikwegyera aha Bunabi obu Yakobo Yaagambire ari Haihi Kufa—Ekicweka 2
“Buri muntu [yaamushabira] nk’omugisha gwe oku guri.”—KUT. 49:28.
ENTIMA
Ebi turikwegyera aha bunabi obu Yakobo yaagambire aha batabani munaana ari haihi kufa.
1. Nituza kugamba ahari ki aha bikwatiraine n’ekicweka ekindi eky’obunabi obu Yakobo yaagambire ari haihi kufa?
BATABANI ba Yakobo bakaba bamwetoroire, bamuhuurikiize n’obwegyendesereza arikubagambira emigisha ei buri omwe araatunge. Nk’oku tureebire omu kicweka eky’enyima, ebi Yakobo yaagambiire Reubeeni, Simeoni, Leevi na Yuda bikabatangaaza. N’ahabw’ekyo, nibabaasa kuba baabaire nibebuuza eki Yakobo yaabaire naaza kugambira batabani be abandi munaana. Hati, ka tureebe eki turikubaasa kwegyera aha bi yaagambiire Zebuluuni, Isakaari, Daani, Gaadi, Asheri, Nafutaali, Yosefu na Benyamiini.a
ZEBULUUNI
2. Shoboorora emigisha ei Zebuluuni yaatungire n’oku yaahikiriire. (Okutandika 49:13) (Reeba n’akabokusi.)
2 Shoma Okutandika 49:13. Yakobo akagira ngu baijukuru ba Zebuluuni bakaba nibaija kutuura aha rubaju rw’enyanja, haihi na bukiizi bwa bumosho obw’Ensi Eyaaraganisiibwe. Bwanyima y’emyaka 200, baijukuru ba Zebuluuni bakatunga ekyanga ky’okutuuramu nk’obuhunguzi ekyabaire kiri ahagati y’enyanja ya Galilaaya na Mediterranean. Musa akagamba obunabi ati: “Iwe Zebuluuni, oyesiimire amagyenda gaawe.” (Bir. 33:18) Obundi ekyo kikaba nikimanyisa ngu baijukuru ba Zebuluuni bakaba nibaija kworoberwa kukora eby’obushuubuzi ahabw’okugira ngu bakaba nibaza kutuura ahagati y’enyanja ibiri. Kyona ekyabaire nikiija kubaho, baijukuru ba Zebuluuni bakaba baine enshonga ehikire ey’okubareetera kushemererwa.
3. Niki ekirikubaasa kutuhwera kugira okumarwa?
3 Niki eki turikwega? Hoona ahu turikutuura nari embeera ezi turikurabamu, nituba twine enshonga ezirikutureetera kushemererwa. Kwonka kubaasa kuguma n’okushemererwa okwo, twine kumarwa n’ebi twine. (Zab. 16:6; 24:5) Obumwe nikibaasa kutworobera kuta omutima aha bi tutaine omu mwanya gw’okuguta aha birungi ebi twine. N’ahabw’ekyo, teeraho kugira emiteekateekyere eringaniire omu mbeera yoona ei orimu.—Gal. 6:4.
ISAKAARI
4. Shoboroora omugisha ogu Isakaari yaatungire n’oku gwahikiriire. (Okutandika 49:14, 15) (Reeba n’akabokusi.)
4 Shoma Okutandika 49:14, 15. Yakobo akasiima Isakaari ahabw’okuba omukozi kandi yaamugyeragyeranisa n’endogoya, enyamaishwa erikwekorera ebirikuremeera munonga. Yakobo akagira ngu Isakaari akaba naija kugira ensi erikushemeza. Kuhikaana n’ebigambo ebyo ab’oruganda rwa Isakaari bakatunga ekicweka ekyabaire kiine eitaka ry’orwezo haihi n’Omugyera Yorudaani. (Yos. 19:22) Hatariho kubangaanisa baine kuba baakozire munonga kuhinga eitaka eryo, kandi bakateeraho munonga kushagika eihanga rya Israeli. (1 Bag. 4:7, 17) Nk’eky’okureeberaho, bakaba beeteekateekire kushagika Omuramuzi Baraki na nabikazi Debora omu bwire obu Israeli yaabaire neeyetenga abarwani.—Bar. 5:15
5. Isakaari nitumwegyeraho ki kandi ahabw’enki?
5 Niki eki turikwega? Yehova naatusiima twakora n’amaani omu buheereza bwe nk’oku yaasiimire ab’oruganda rwa Isakaari. (Mub. 2:24) Nk’eky’okureeberaho teekateeka aha b’eishe-emwe abarikukora n’amaani kureeberera ekibiina. (1 Tim. 3:1) Ab’eishe-emwe abo tibarikurwana entaro butunu, kwonka nibakora munonga kurinda abaheereza ba Ruhanga kutahikwaho akabi omu by’omwoyo. (1 Kor. 5:1, 5; Yud. 17-23) Kandi nibateeraho n’agaabo kutebeekanisa n’okuha embazo ezirikugumya ekibiina.—1 Tim. 5:17.
DAANI
6. Oruganda rwa Daani rukatunga bujunaanizibwa ki? (Okutandika 49:17, 18) (Reeba n’akabokusi.)
6 Shoma Okutandika 49:17, 18. Yakobo akagyeragyeranisa Daani n’enjoka erikuruma abazigu abarikugikiza amaani, nk’embaraasi n’omuvugi waayo. Daani akaba naija kuba ayeteekateekire kurwanisa abazigu ba Israeli. Obu Abaisraeli baabaire bari omu rugyendo kuza omu Nsi Eyaaraganisiibwe, oruganda rwa Daani rukaba rurinda eihanga ahakuba nirwo rwabaire “ruri enyima y’ezindi” nganda. (Kub. 10:25) Obwo bukaba buri obujunaanizibwa bukuru, n’obu baraabe baabaire babuhikiiriza batarikureebwa eihanga ryona.
7. Twine kwijuka ki kyahika aha bujunaanizibwa obu turikuhikiiriza omu kibiina kya Yehova?
7 Niki eki turikwega? Orahiirweho obujunaanizibwa obu waahikiriize otarikureebwa abandi? Obundi okahwera omu kuboneza nari okuhunduuza Ekyombeko ky’Obukama, okwehayo kuhwera aha ruteerane oruhango nari emirimo endiijo. Kyaba nikwo kiri, buzima nitukusiima! Butoosha ijuka ngu Yehova naareeba kandi naasiima buri kimwe eki orikukora kumuheereza. Kwonka naashemererwa munonga waamuheereza ahabw’okugira ngu noomukunda omu mwanya gw’okwenda ngu abandi bakuhimbise.—Mat. 6:1-4.
GAADI
8. Ahabw’enki kyabaire kyorobi Abagaadi kutaahirirwa abazigu baabo omu Nsi Eyaraganisiibwe? (Okutandika 49:19) (Reeba n’akabokusi.)
8 Shoma Okutandika 49:19. Yakobo akagira ngu ababisha nibaija kutaahirira Gaadi banyage ebintu bye. Bwanyima y’emyaka erikurenga 200, oruganda rwa Gaadi rukatuura burugwa-izooba bw’Omugyera Yorudaani, omwanya ogwabaire guherereine n’abazigu baabo. N’ahabw’ekyo bakaba bari omu kabi k’okutaahirirwa butoosha. Kwonka, Abagaadi bakacwamu kutuurayo ahabw’okugira ngu gukaba gurimu obunyaatsi burungi bw’okuriisa amatungo gaabo. (Kub. 32:1, 5) Buzima bakaba bari emanzi. Ekindi, bakaba nibeesiga Yehova ngu naija kubahwera kurinda omwanya ogu yaabahaire kutataahirirwa abazigu baabo. Bakoohereza abashaija baabo abarwani kuza kushagika beene ishebo ab’enganda ezindi omu kusingura abazigu baabo seeri y’Omugyera Yorudaani. Kandi ekyo kikatwara emyaka mingi, kuhitsya obu baasingurira kimwe Ensi Eyaaraganisiibwe (Kub. 32:16-19) Omu bwire obwo bakeesiga Yehova ngu naija kurinda abakazi baabo n’abaana baabo. Kandi buzima Yehova akabaha emigisha ahabw’obumanzi bwabo n’okwefeerereza.—Yos. 22:1-4.
9. Obwesigye bwaitu omuri Yehova nibukwata buta aha bi turikucwamu?
9 Niki eki turikwega? Kubaasa kugumizamu nituheereza Yehova omu bwire bugumire, twine kumwesiga. (Zab. 37:3) Baingi obunaku obu nibooreka ngu nibeesiga Yehova barikwehayo beekundiire kushagika omurimo gw’okwombeka Ebyombeko by’Obukama, kuza ahu ababuurizi barikwendwa munonga, n’okuhikiiriza obujunaanizibwa obundi. Ekyo nibakikora baine obwesigye ngu Yehova naija kugumizamu naabareeberera.—Zab. 23:1.
ASHERI
10. Ab’oruganda rwa Asheri bakaremwa kukora ki? (Okutandika 49:20) (Reeba n’akabokusi.)
10 Shoma Okutandika 49:20. Yakobo akagira ngu ab’oruganda rwa Asheri bakaba nibaija kuba abagaiga, kandi ekyo nikyo kyabaireho. Oruganda rwa Asheri rukaheebwa omwanya ogwabaire nigukirayo kweza omuri Israeli. (Bir. 33:24) Omwanya gwabo gukaba nigwatana n’enyanja empango eya Mediterranean kandi gurikutwariramu n’omwaro gw’eby’obushuubuzi ogwa Sidoni ey’Abafoiniike. Kwonka, ab’oruganda rwa Asheri bakaremwa kubinga Abanyakanaani abaabaire bari omu nsi egyo. (Bar. 1:31, 32) Ahabw’obutungi bwabo n’okutooreza emitwarize y’Abanyakanaani kikareetera omujinya gwabo ogw’okuramya okw’amazima kutuuba. Ab’oruganda rwa Asheri tibarashagikire omuramuzi Baraki obu yaabaire naaza kurwanisa eihe rihango ry’Abanyakanaani. N’ekyarugiremu, bakafeerwa omugisha gw’okureeba oku Yehova yaahwereire Baraki kusingura Abanyakanaani “aha migyera ya Megido.” (Bar. 5:19-21) Bashemereire kuba bakwatsirwe enshoni ku baahuriire ekyeshongoro ky’obusinguzi eki Baraki na Debora baayeshongoire ekyabaire kirimu ebigambo ngu: “Abaasheri bagumire beeshutamiire aha nyambukiro.”—Bar. 5:17.
11. Ahabw’enki twine kugira emiteekateekyere mirungi aha by’obugaiga?
11 Niki eki turikwega? Twaba nitwenda kuha Yehova ekirikukirayo oburungi, twine kwangira kimwe emiteekateekyere ei ensi eine aha by’obugaiga. (Enf. 18:11) Twine kuteeraho kugira emiteekateekyere eringaniire aha sente. (Mub. 7:12; Heb. 13:5) Titwine kwikiriza okusherura ebintu ebitarikwetengyesa kuturemesa kuheereza Yehova. Omu mwanya gw’ekyo, nituteeraho kukoresa gye obwire bwaitu hati n’amaani gaitu kuheereza Yehova, twine obwesigye ngu nitwija kutuura omu mbeera nungi ezi Yehova arikuturaganisa omu biro by’omumaisho.—Zab. 4:8.
NAFUTAALI
12. Ebyagambirwe ahari Nafutaali bikahikiirira bita? (Okutandika 49:21) (Reeba n’akabokusi.)
12 Shoma Okutandika 49:21. Yakobo akagira ngu Nafutaali naija kugamba “ebigambo birungi.” Ekyo kikahikiirira omu bi Yesu yaagambire omu buheereza bwe omu nsi. Yesu akaba ari omwegyesa murungi, kandi akamara obwire bwingi omuri Kaperenaumu ey’omu mashaza ga Nafutaali eyaahindukire nka “tauni y’owaabo.” (Mat. 4:13; 9:1; Yoh. 7:46) Obunabi obu Isaaya yaagambire ahari Yesu bukooreka ngu Nafutaali na Zebuluuni bakaba nibaija kureeba “omushana mwingi.” (Isa. 9:1, 2) Ebi Yesu yaayegyeise bikooreka ngu akaba ari “omushana ogw’amazima, ogujwera abantu boona.”—Yoh. 1:9.
13. Niki eki turikubaasa kukora kugira emigambire erikushemeza Yehova?
13 Niki eki turikwega? Yehova naafayo aha bigambo byaitu n’omuringo ogu turikugambamu. Mbwenu shi nitubaasa kugamba tuta “ebigambo birungi” ebirikushemeza Yehova? Turikugamba amazima. (Zab. 15:1, 2) Nitubaasa n’okugumya abandi omu bigambo byaitu turikubasiima kandi tukeetantara kubacwera orubanja, nari kubeetomboitera. (Efe. 4:29) Kandi nitubaasa kutaho ekigyendererwa ky’okushongoka omu kutandika ekigaaniiro n’abandi kubaasa kubabuurira.
YOSEFU
14. Shoboorora oku ebi Yakobo yaagambire ahari Yosefu byahikiriire. (Okutandika 49:22, 26) (Reeba n’akabokusi.)
14 Shoma Okutandika 49:22, 26. Yakobo aine kuba yaabaire naayesiimisa munonga Yosefu ahakuba akamugambaho ‘nk’owatoorainwe omuri beene ishe.’ Akamweta “eitaagi eririkwana munonga.” Yakobo niwe yaabaire ari omuti reero Yosefu ari eitaagi rye. Yosefu niwe yaabaire ari omujigaijo gwa Rakeeli omukazi ou Yakobo yaabaire naakunda munonga. Yakobo akooreka ngu Yosefu akaba naija kutunga emigabo ebiri ei Reubeeni yaafeereirwe, owaabaire ari omujigaijo gwe kurabira omuri Lea. (Kut. 48:5, 6; 1 Bus. 5:1, 2) Omu kuhikiirira kw’obunabi obwo, batabani ba Yosefu babiri, Efuraimu na Manaase, bakarugwamu enganda ibiri ezaatungire aha migabo ya Israeli.—Kut. 49:25; Yos. 14:4.
15. Yosefu akatwaza ata ku yaahikirweho obutari buringaaniza?
15 Yakobo akagira ngu Abarasi bakarasha Yosefu, kandi ‘baamuhiga.’ (Kut. 49:23) Abo bakaba bari beene ishe abaamugiriire eihari kandi bakamutwariza omu muringo gutari gw’oburingaaniza. Kwonka Yosefu taragiriire beene ishe ekiniga n’obu kwakuba okwetomboitera Yehova. Kureka nk’oku Yakobo yaagizire, “obuta bwa [Yosefu] bukaguma bureegire, emikono ye n’engaro ze byaheebwa amaani.” (Kut. 49:24) Yosefu akeesiga Yehova obu yaabaire naaraba omu mbeera ezo, kandi akasaasira beene ishe yaabatwariza omu muringo gw’embabazi. (Kut. 47:11, 12) Ebi yaarabiremu bikamuhwera kushemeza emitwarize ye. (Zab. 105:17-19) N’ekyarugiremu, Yehova akamukoresa kuhikiiriza obujunaanizibwa bw’omutaano.
16. Nitubaasa kutooreza tuta Yosefu twagyezibwa?
16 Niki eki turikwega? Titwine kwikiriza obutari buringaaniza kutwiriza hare na Yehova nari kutuubya rukundo ei twiniire ab’eishe-emwe. Ijuka ngu Yehova naabaasa kwikiriza okugyezibwa kutuhikaho kututendeka kugumisiriza. (Heb. 12:7.) Okutendekwa okwo nikutuhwera kugira emitwarize y’Ekikristaayo nk’embabazi, okusaasira n’okwongyera kugiboneza. (Heb. 12:11) Yehova naija kutuha emigisha twagumisiriza nka Yosefu.
BENYAMIINI
17. Obunabi obu Yakobo yaagambire ahari Benyamiini bukahikiirira buta? (Okutandika 49:27) (Reeba n’akabokusi.)
17 Shoma Okutandika 49:27. Yakobo akagira ngu oruganda rwa Benyamiini rukaba nirwija kugira okubaasa kw’okurwana nk’okw’omushega. (Bar. 20:15, 16; 1 Bus. 12:2) “Omu kasheeshe” nari omu kutandika kw’obugabe bw’eihanga rya Israeli, oruganda rwa Benyamiini nirwo rwarugiremu omugabe w’okubanza Saulo. Akaba ari omurwani emanzi kandi akarwanisa Abafilistia. (1 Sam. 9:15-17, 21) Kandi “omu mwabazyo” nari omu kuhendera kw’ebyafaayo by’abagabe ba Israeli, Omugabekazi Esteeri na Morodekai abaabaire bari ab’oruganda rwa Benyamiini, bakajuna Abaisraeli omu mikono y’abazigu baabo omu butegyeki bwa Buperesi.—Est. 2:5-7; 8:3; 10:3.
18. Nitubaasa kutooreza tuta Ababenyamiini kyahika aha kuhamira aha ntebeekanisa za Yehova?
18 Niki eki turikwega? Hatariho kubangaanisa, ab’oruganda rwa Benyamiini baine kuba baashemereirwe kureeba omwe aha b’oruganda rwabo arikuba omugabe. Kwonka, Yehova ku yaataireho Daudi ow’oruganda rwa Yuda kuba omugabe, aba Benyamiini bakashagika empinduka egyo. (2 Sam. 3:17-19) Bwanyima y’emyaka mingi, enganda za Israeli ezindi zikagoma. Kwonka aba Benyamiini bo bakahamira ahari Yuda n’omugabe ou Yehova yaabaire ashukireho amajuta. (1 Bag. 11:31, 32; 12:19, 21) Naitwe ka tumariirire kushagika abu Yehova arikutoorana kwebembera abantu be obunaku obu.—1 Tes. 5:12.
19. Nitubaasa kugasirwa tuta omu bunabi obu Yakobo yaagambire ari haihi kufa?
19 Obunabi obu Yakobo yaagambire ari haihi kufa nibubaasa kutugasira. Okwetegyereza oku bwahikiriire nikituhwera kugira okwikiriza kuhami, n’okwesigira kimwe obunabi bwa Yehova oburi omu Baibuli. Kandi, okushwijuma oku batabani ba Yakobo baahairwe omugisha, nikituhwera kwetegyereza gye oku turikubaasa kushemeza Yehova.
EKYESHONGORO 128 Okugumisiriza Okuhitsya aha Muheru
a Omu kubanza, Yakobo akaha omugisha Reubeeni, Simeoni, Leevi, na Yuda arikwihirira aha ku baabaire nibakuratana. Kwonka taragyendeire aha kukuratana kw’abatabani abandi munaana.