Eshuura ya Mushanju
Eki Turikwega omu Nshonga Ahabw’enki Ruhanga Arekireho Obubi
1, 2. (a) Kuri Yehova yaacwekyereize abagomi b’omuri Edeni ahonaaho, ekyo kikaaturugiiremu ki? (b) Ni ntebeekanisa ki ei Yehova atuteeraireho erikworeka rukundo?
“EBIRO by’egyo myaka y’amagara gangye ni bikye kandi ni bibi,” oku nikwo Yakobo yaagizire. (Okutandika 47:9) Omu muringo nigwo gumwe, Yobu akagira ngu omuntu “amara ebiro bikye, [kandi] aba ow’enaku nsha.” (Yobu 14:1) Nkabo, abaingi omuriitwe tuhikirweho oburemeezi, obutariburingaaniza, hamwe n’ebihikiirizi. Kwonka, Ruhanga tarakozire nshobi okureka ngu tuzaarwe. N’amazima, tituhikiriire omu biteekateeko n’omu mubiri, kandi tituri mu Paradiso nk’ei Adamu na Haawa baabaire barimu omu kutandika. Kwonka shi kikaba nikiija kuba kita kuri Yehova yaacwekyereize Adamu na Haawa ahonaaho obu baashiisha? N’obu haraabe hataakubaireho ndwara, enaku nari okufa, beitu hoona tihaakubaireho bantu. Tukaba tutarikwija kuzaarwa. Ekirungi, Ruhanga akaikiriza Adamu na Haawa kuzaara abaana, n’obu abaana baabo baraabe baahungwire ekibi. Kandi kurabira omuri Kristo, Yehova akatuteeraho entebeekanisa ngu tugarukye tutungye eki Adamu na Haawa baafeereirwe—nigo magara agatahwaho omuri paradiso omu nsi.—Yohaana 10:10; Abarooma 5:12.
2 Okugira ekihika ky’okutuura omu nsi ensya ebiro byona, ei endwara, enaku, obusaasi, okufa, n’abantu ababi biriba bitari, ka nikitugaruramu amaani! (Enfumu 2:21, 22; Okushuuruurwa 21:4, 5) Kwonka Baibuli neetwegyesa ngu n’obu okujunwa kwaitu kuraabe kuri kukuru ahariitwe n’ahari Yehova, hariho ekindi ekirikukira obukuru.
Ahabw’Eiziina Rye Erikuru
3. N’enki ekiine akakwate n’okuhikiirizibwa kw’ekigyendererwa kya Yehova ahabw’ensi n’ahabw’abantu?
3 Okuhikiirizibwa kw’ekigyendererwa kya Ruhanga ahabw’ensi hamwe n’ahabw’abantu kwine akakwate n’eiziina rye. Eiziina eryo, Yehova, nirimanyisa ngu “Naabaisaho nk’Oku Arikwenda.” N’ahabw’ekyo, eiziina rye nirimumanyisa nk’Omutegyeki wa Byona, Ogwo ohikiiriza ebigyendererwa bye butoosha, kandi Ruhanga ow’amazima. Ahabw’omwanya gwa Yehova, ebihangirwe bye ebiine obwengye byona biine kumworobera kandi bikaha eiziina rye ekitiinisa byaba biri eby’okugira obusingye n’obugwa-gye.
4. Ekigyendererwa kya Yehova ahabw’ensi kikaba nikitwariramu ki?
4 Bwanyima y’okuhanga Adamu na Haawa, Yehova akabaha omurimo. Akabamanyisa gye ngu ekigyendererwa kye kikaba kitari ngu bategyeke eby’omu nsi kandi ngu bongyereyo emyatano ya Paradiso kwonka—kureka ngu bagiijuze n’oruzaaro. (Okutandika 1:28) Ekibi kyabo kikaaremiise ekigyendererwa eki kuhikiirira? Ka kyabaire nikiza kushiisha eiziina rya Yehova ow’obushoboorozi bwona ku yaakuremirwe kuhikiiriza ekigyendererwa kye ahabw’ensi n’abantu!
5. (a) Adamu na Haawa bakaba nibaija kufa hahweireho bwire ki bwanyima y’okurya aha muti gw’okumanya oburungi n’obubi? (b) Yehova akahikiiriza ata ebigambo bye ebiri omu Okutandika 2:17 obwo ateebirwe ekigyendererwa kye ahabw’ensi?
5 Yehova akaba yaarabwire Adamu na Haawa ngu ku barimugomera bakarya aha muti gw’okumanya ekirungi n’ekibi, bakaba nibaija kufa ‘omu izooba’ eri bakuriguriireho. (Okutandika 2:17) Kandi kwo, Yehova akabeeta kwetonganaho aha izooba eryo ryenyine eri baasiisiireho, atyo yaabacwera ogw’okufa. Okurugiirira ahari Ruhanga, Adamu na Haawa bakafa omu izooba eryo. Kwonka okubaasa kuhikiiriza ekigyendererwa kye ahabw’ensi, Yehova akabaikiriza kuzaara abaana batakafiire okufa okwa butoosha. Obu emyaka 1,000 ahari Ruhanga eri nk’ekiro kimwe, Adamu akafeera omu ‘kiro’ kimwe ahakuba akafa aine emyaka 930. (2 Petero 3:8; Okutandika 5:3-5) Yehova akahikiiriza eki yaagambire aha bunaku obu baabaire nibaza kufeeramu, kandi okufa kwabo tikuraremeise ekigyendererwa kye ahabw’ensi kuhikiirira. Kwonka, abantu abatahikiriire, otwariiremu n’ababi baikiriziibwe kugumaho okumara akiire.
6, 7. (a) Okurugiirira omu Okuruga 9:15, 16, ahabw’enki Yehova akirekire obubi kugumaho? (b) Yehova akooreka ata Faraho amaani Ge, kandi eiziina Rye rikarangaanwa rita? (c) Okucwekyerera kw’obusingye obu obubi nikuza kurugamu ki?
6 Ebi Yehova yaagambiire omutegyeki wa Misri omu biro bya Musa nibyongyera kworeka enshonga ahabw’enki akirekire obubi kugumaho. Faraho ku yaayangire kurekura abaana ba Israeli kuruga Misri, Yehova taramucwekyereize ahonaaho. Yehova akareeta Ebibonaboneso Ikumi, atyo yaayoreka amaani Ge omu miringo y’okutangaaza. Arikumurabura aha kibonaboneso kya mushanju, Yehova akamanyisa Faraho ngu Akaabaire yaamucwekyereize kare we n’abantu be boona. Akamugira ati: “Kwonka buzima, eki nkurekyeireho n’okukworeka amaani gangye, ngu eiziina ryangye ribone kugambwa omu nsi zoona.”—Okuruga 9:15, 16.
7 Obu Yehova yaacungura Abaisraeli, kwo buzima eiziina Rye rikarangaanwa hoona. (Yoshua 2:1, 9-11) Eki yaakozire obwo emyaka nka 3,500 ehingwire, n’okuhitsya eri izooba tikikeebaga. Ti kugira ngu eiziina rya Yehova niryo ryarangainwe ryonka, kureka n’amazima agarikukwata ahari mukama waaryo gakamanywa. Eki kikahamya ngu Yehova ni Ruhanga orikuhikiiriza ebi aragaanisa kandi orwanirira abaheereza be. (Yoshua 23:14) Kikooreka ngu tihariho ekirikubaasa kuzibira ekigyendererwa kye kuhikiirira ahabw’okugira ngu n’ow’obushoboorozi bwona. (Isaaya 14:24, 27) N’ahabw’ekyo, nitubaasa kugira obwesigye ngu juba naaza kurwanirira abaheereza be abeesigwa arikucwekyereza ensi ya Sitaane egi embi. Oku Yehova araayoreke amaani ge hamwe n’ekitiinisa ekiraaruge omuri ekyo tibiriyeba. Ebirungi ebiriruga omuri ekyo tibirigira bugarukiro.—Ezekieli 38:23; Okushuuruurwa 19:1, 2.
‘Yeimwe! Obwengye bwa Ruhanga ka Butaine Bugarukiro!’
8. Ni bintu ki ebi Paulo arikutuhiga kuteekateekaho?
8 Omu baruha ei entumwa Paulo yaahandiikiire Abarooma, akabuuza ekibuuzo eki: “Omu mitwarize ya Ruhanga habamu okutainganisa?” Naagarukamu ati: ‘Ekyo nikikaate!’ Ku arikuheza, ahamisiriza embabazi za Ruhanga kandi agamba aha ki Yehova yaagambire, ekyatumire naareka Faraho kuba akiriho. Paulo kandi naayoreka ngu itwe abantu turi nk’eibumba omu mikono y’omubumbi. Naayongyera agira ati: “Mbwenu Ruhanga, ku araabe yaayenzire kworeka ekiniga kye, n’okumanyisa obushoboorozi bwe, nikiita ki We okugumisiririza n’embabazi ze nyingi enyabya ez’ekiniga ezaateekateekyeirwe okuhwerekyerera; ngu abone kworeka obutungi bw’ekitiinisa kye aha nyabya ez’okusaasirwa ezi yaateekateekyeire ekitiinisa okuruga ira, niitwe abu yaayetsire, ti mu Bayudaaya bonka, kureka n’omu Banyamahanga?”—Abarooma 9:14-24.
9. (a) “Enyabya ez’ekiniga ezaateekateekyeirwe okuhwerekyerera” nibo baahi? (b) Ahabw’enki Yehova agumisiririize munonga abagomi, kandi ebiraarugemu aha muheru nibiija kugasira bita abo abarikumukunda?
9 Okuruga obu obugomi bwatandika omuri Eden, boona abarikuhakanisa Yehova n’ebiragiro bye ni “enyabya ez’ekiniga ezaateekateekyeirwe okuhwerekyerera.” Okwiha obwo n’okuhitsya hati, Yehova atwire abagumisiririize. Ababi batwire nibagaya emihanda ya Yehova, nibahiiganisa abaheereza be, kandi nibo baayitsire n’Omwana we. Arikwezibira kihango, Yehova arekire obwire burikumara kuhinguraho kugira ngu ebihangirwe byona byereebere kurungi akabi akarikuruga omu kugomera Ruhanga n’omu kwetegyeka kw’abantu. Kwonka kandi, okufa kwa Yesu kukataho omuhanda gw’okucunguramu abantu abahurizi ‘n’ogw’okumaraho emirimo ya Sitaane.’—1 Yohaana 3:8; Abaheburaayo 2:14, 15.
10. Ahabw’enki Yehova agumisiririize ababi okumara emyaka 1,900 ehingwire?
10 Okumara emyaka erengire 1,900 okwiha obu Yesu azooka, Yehova atwire agumisiririize “enyabya z’ekiniga,” yaaba arekire kubacwekyereza. Ahabw’enki? Enshonga emwe, n’ahabw’okuba atwire naatebeekanisa abo ab’okutegyeka hamwe na Yesu Kristo omu Bukama bw’omu iguru. Omubaro gwabo ni 144,000, kandi nibo “nyabya ez’okusaasirwa” abu entumwa Paulo arikugambaho. Ahari abo ab’okuza omu iguru, hakabanza kwetwa bamwe omu Bayudaaya. Bwanyima, Ruhanga akeeta Abanyamahanga. Yehova tarikugyema muntu n’omwe omuri aba kumuheereza. Kureka naaha abo abarikwakiira n’okusiima ebi arikubaheereza, omugisha gw’okutegyeka n’Omwana we omu Bukama bw’omu iguru. Okutebeekanisa okwo okw’ab’okuza omu iguru kuri haihi kuhwa.—Luka 22:29; Okushuuruurwa 14:1-4.
11. (a) Ni baahi omu bunaku obu abarikugasirwa okugumisiriza kwa Yehova? (b) Abaafiire bo nibaija kugasirwa bata?
11 Abaraasigare omu nsi bo shi baine matsiko ki? Okugumisiriza kwa Yehova kandi kubaasiise “omutwe muhango gw’abantu” okurundaanwa kuruga omu mahanga goona. Omubaro gwabo hati niguhika omu bukaikuru. Yehova akaraganisa ngu ogu “omutwe muhango gw’abantu” nibaija kukira omuheru gw’obusingye obu obubi, kandi baine amatsiko g’amagara agatahwaho omuri Paradiso. (Okushuuruurwa 7:9, 10; Zaaburi 37:29; Yohaana 10:16) Omu bunaku bwe, Ruhanga naija kuzoora obutabarwa bw’abantu abaafiire, baheebwe omugisha gw’okutegyekwa Obukama bw’omu iguru. Ekigambo kya Ruhanga nikitugambira kiti omu Ebyakozirwe 24:15: “Haryabaho okuzooka kw’abahikiriire n’abatahikiriire.”—Yohaana 5:28, 29.
12. (a) Eky’okugira ngu Yehova akirekireho obubi kyatwegyesa ki? (b) Noogamba ki aha muringo gu Yehova akwatsiremu enshonga ezi?
12 Harimu obutariburingaaniza omuri ebi byona? Ngaaha, okuba akirekire kucwekyereza ababi, nari shi “enyabya z’ekiniga,” Ruhanga naayoreka abandi embabazi, ekirikwikirizana n’ekigyendererwa kye. Eki nikyoreka oku ari omunyambabazi kandi ku aine rukundo. Ekindi, obwire obu tutungire kwetegyereza oku ekigyendererwa kye kirikugyenda nikihikiirizibwa butubaasiise kwega bingi ahari Yehova. Nitutangaarira emitwarize ye erikweyoreka—nk’oburingaaniza, embabazi, okugumisiriza, n’obwengye bwe bwingi. Omuringo gw’obwengye ogu Yehova akwatsiremu enshonga erikukwata aha bugabe bwe obw’okutegyeka—guryaguma guri obujurizi ngu omuringo gu arikutegyekamu nigwo gurikukirayo oburungi. Nk’entumwa Paulo, nitugira tuti: “Yeimwe! obutungi bwa Ruhanga, obwengye bwe n’okumanya kwe ka bitaine bugarukiro! Emicwere ye [y’emanja] n’emitwarize ye tibirikubaasa kumanywa.”—Abarooma 11:33.
Omugisha gw’Okworeka Okumariirira Kwaitu
13. Nitutunga mugisha ki twahikwaho oburemeezi, kandi n’enki ekiraije kutuhwera kukoresa gye omugisha ogwo?
13 Abaheereza ba Ruhanga baingi tibari mu mbeera nungi. Nibabonabona. Okubonabona kwabo kukiriho ahabw’okugira ngu Ruhanga takacwekyereize babi kandi takashemeize mbeera y’abantu nk’oku kyaragwirwe. Eki shi kishemereire kutugwisa kubi? Ninga nitutwara okubonabona okwo nk’omugisha gw’okworeka ngu Omuregi n’omubeihi? Nitwija kubaasa kutwara okubonabona tutyo twaguma nitwijuka ebigambo ebi: “Mwana wangye, gira obwengye, oshemeze omutima gwangye, mbone kugarukamu ogwo otuura nanjuma.” (Enfumu 27:11) Sitaane, ojuma Yehova, akagira ngu abantu baafeerwa ebintu ninga bakabonabona omu mubiri, nibaija kujunaana Ruhanga n’okumukyeena bamukyeene. (Yobu 1:9-11; 2:4, 5) Kuturikurinda obwesigwaturi n’omu buremeezi, nitushemeza Yehova kandi tworeka ngu ebi Sitaane yaagambire n’ebishuba.
14. Nitugasirwa tuta twayesiga Yehova omu buremeezi?
14 Twayesiga Yehova omu buremeezi, nitwega kugira emitwarize mirungi. Nk’eky’okureeberaho, ahabw’ebintu ebi Yesu yaabonabonesiibwemu, “akeega kworoba” omu muringo ogu yaabaire atakamanyaga. Omu buremeezi, naitwe nitubaasa kwegyeramu okugumisiriza, kandi twetegyererezemu gye emitwarize ya Yehova ehikiriire.—Abaheburaayo 5:8, 9; 12:11; Yakobo 1:2-4.
15. Ku turikugumisiriza omu buremeezi, abandi nibabaasa kugasirwa bata?
15 Abandi nibaija kureeba ebi turikukora. Ku barikureeba ebi turikurabamu ahabw’okukunda okuhikiirira, bamwe omuri bo nibabaasa kutaanisaho Abakristaayo ab’amazima ebiro ebi. Ku barikutwegaitaho omu kuramya, nibaba bamwe aha baine amatsiko g’okutunga amagara agatahwaho. (Matayo 25:34-36, 40, 46) Yehova n’Omwana we nibendeza abantu omugisha ogwo.
16. Oku turikutwara oburemeezi obu turikushanga kwine kakwate ki n’enshonga y’obumwe?
16 Ka ni kirungi ku turikutwara oburemeezi nk’omugisha gw’okworeka okwehayo kwaitu ahari Yehova n’okuhikiiriza ebi akunda! Omu kukora ekyo, nitworeka ngu buzima nitwenda kugira obumwe na Ruhanga hamwe na Kristo. Yesu akashabira Abakristaayo boona ab’amazima ati: “Tindikushabira abo bonka [abo abu yaabaire agyenda nabo] kureka n’abandi abariinyikiriza ahabw’ekigambo kyabo, ngu boona babe bamwe, nkaiwe Taata oku ori omuriinye, naanye omuriiwe, nabo babe omuriitwe, ab’ensi babone kwikiriza ku niiwe wantumire.”—Yohaana 17:20, 21.
17. Nitugira bwesigye ki twaba turi abeesigwa ahari Yehova?
17 Ku turaabe turi abeesigwa ahari Yehova, naija kutuha ebihembo bingi. Ekigambo kye nikigira kiti: “Muhame, murekye kunyiganyigibwa, mweyongyere obutoosha kukora omurimo gwa Mukama, ahabw’okuba nimumanya ngu okukora kwanyu ti kwa busha omuri Mukama.” (1 Abakorinso 15:58) Nikyongyera kigira kiti: “Ruhanga t’otahikiriire kwebwa emirimo yaanyu n’okukunda oku mwayorekire aha iziina rye.” (Abaheburaayo 6:10) Yakobo 5:11 nihagira hati: “Mumanye ngu abagumisiriza tubeeta abahiiriirwe. Mukahurira aha kugumisiriza kwa Yobu, kandi mwareeba eki Mukama yaagyendereire, oku aine embabazi nyingi n’okusaasira.” Yobu akaihamu ki? ‘Yehova akaha omugisha ebiro bya Yobu ebya bwanyima okukira eby’okubanza.’ (Yobu 42:10-16) Buzima, Yehova ‘naaha ebihembo abamusherura.’ (Abaheburaayo 11:6) Ka n’ekiconco kirungi eki twine amatsiko kutunga—amagara agatahwaho omu nsi ehindwirwe paradiso!
18. N’enki ekirihika aha busaasi bwona obu turikwijuka?
18 Obutegyeki bw’Obukama bwa Ruhanga nibwija kumaraho ebitwire nibibonabonesa abantu okumara enkumi n’enkumi z’emyaka. Okushemererwa okuribaho obwo kuryakirira kimwe okubonabona kwona oku twine ebiro ebi. Tituriijuka okubonabona oku twarabiremu. Emirimo n’ebiteekateeko ebirikwombeka, ebi abantu bariba baine omu nsi ensya buri izooba, mporampora biryatwebesa obusaasi obu twarabiremu. Yehova naagira ati: “Reeba nimpanga eiguru risya [Obutegyeki bw’omu iguru obusya oburikutegyeka abantu] n’ensi nsya [abantu abahikiriire]; ebya ira tibiriijukwa, n’obu kwakuba okuteebwaho omutima. Kwonka mushemererwe, munanukye ebiro byona ahabw’eki eki ndikuhanga.” Buzima omu nsi ya Yehova ensya, abantu abahikiriire baryabaasa kugira bati: “Mbwenu ensi yoona ehuumwire, etuurize; abantu nibateera akaari nibeeshongora.”—Isaaya 14:7; 65:17, 18.
Eby’Okweijutsya
• Yehova ayorekire gye ata ngu naaha eiziina rye ekitiinisa n’obu araabe akirekire obubi kubaho?
• Oku Ruhanga agumisiririize “enyabya z’ekiniga” kubaasiise kuta embabazi ze kutuhikaho?
• N’enki eki tushemereire kuteeraho kureeba omu kubonabona okurikutuhikaho?
[Ekishushani ekiri aha rupapura 67]
Yehova ‘akaha omugisha ebiro bya Yobu ebya bwanyima okukira eby’okubanza’