Isiwibirirawa emyatsi y’omughaso munene

1-2. Kitokekene kiti omwatsi w’omughaso iniakulengemerya?

HAKANABYA endambi iwalengemeribwa? Wanganabya imuwalengemeribwa ighunemukola omwatsi w’omughaso neryo kyamatolera uyisoghe nga uhire obulengekania oko mwatsi wahi. Ng’eky’erileberyako, ighunemukiruka endaki, omundu iniakubirikirako kutse etelefone yaghu iyalira. Ekyamaleka iwabirikirwa kyanganabya ini ky’omughaso aliwe oko ndambi eyo kyanganakulengemerya. Oko ndambi eyo wamalengemeribwa iwanganahira engebe y’omo bwiko.

² Tuwite emyatsi mingyi y’erikola omo ngebe, kandi ey’omughaso. Tunasi ngoko okw’itwe emyatsi y’obunya-kirimua ye y’omughaso munene. (Mat. 6:33) Abandu ba Yehova nabo, bali ng’omundu oyukayiteghaya akakiruka endaki, sibanzire bakalengemeribwa bakasokera oko ghundi musirya.​—Misyo 4:25; Mat. 6:22.

3. Tukendikania okuki omo mwatsi ono?

³ Oko bandu ba Yehova sihali omundu wosi-wosi oyo wanzire erilengemeribwa oko mibiiri y’obunya-kirimu. (Luka 21:34-36) Hane emyatsi mingyi eyangatulengemerya. Tukanaye oko myatsi isatu eno: (1) ni myatsi yahi eyangatulengemerya? (2) Yesu iniakakolaki akasyalengemeribwa? (3) munabwire twangakolaki situlengemeribawe? Ebisubiryo by’oko mabulyo ayo bikendituwatikya eriminya ngoko twangahwererya obulengekania bwetu oko mubiiri wa Yehova.

NI MYATSI YAHI EYANGATULENGEMERYA?

4-6. Ni myatsi yahi eyangatulengemerya bweghu-bweghu?

⁴ Itwe bosi tunawite emyatsi eyo litolere erikwamirira. Yanganabya iyilebirye omubiri wetu, ekihanda kyetu, kutse eyindi myatsi eyitulebirye. Oko kwenene, emyatsi eyi ni y’omughaso, sitwangalekeraniayo. Neryo kyanganatokekana emyatsi eyi iyatulengemerya? Inga, twamabihwerya kuyo k’obwenge bwetu bosi, endambi yetu yosi, kutse akaghala ketu kosi.

⁵ Eryongera okw’ekyo, abangyi b’okw’itwe bali omo biharo ebirimo obutsumbu-tsumbu, eyo kikalire eribana esyofranga, eyiri ebihunzo, n’eyo amalwa w’omo kihugho kibi kino akanyirire. (2 Tim. 3:1) Omughulu emyatsi eyo yamatuhikira, twanganahangya-hangya, itwahwererya kuyo k’obulengekania bwetu bosi.

⁶ Twanganabya itunasi abo engebe yabo yabiribinduka busana n’emyatsi ng’eyo. Ahate eritika-tika sibangabula eribunika-mutima busana n’emyatsi eyabiribahikira kutse eyo babirilabamo. Situtolere erihangya-hangya kutse eryaghalwa omo mughulu muli, Yehova ko atubumba atya. Ekyo kikaleka abakalaba omo myatsi eyikalire ng’eyo, ibayowa nga babiriimwa engebe eyitolere. Busana n’ekyo bakalabaya endambi nene omo omw’iyitsemesya n’omw’iluhuka bakasonda eriyilengemerya n’eribirirwa amaligho wabo. Twangakolaki twamabiyowa itwabiribya n’amalengekania ayo? Hane emyatsi mingyi eyangalekire Yesu inialengemeribwa; aliwe mwatalengemeribwa. Tulebaye ekyamuwatikaya, netu kikendituwatikya.

YESU MWAYITEYA ATI OKO EBYANGAMULENGEMERYA?

7. Ni myatsi yahi eyangalekire Yesu inialengemeribwa?

⁷ Habya myatsi mingyi eyanganalekire Yesu inialengemeribwa, ng’emyatsi eyilebire engebe y’obuli kiro y’abandu, n’emyatsi y’ekipolitike eyilebirye abatabali. Abandu babya bera kandi ibalwere amakoni mbiriri-mbiriri. (Mat. 14:14; Mar. 14:7) Abaroma n’Abayahudi balikyabo, ibakaghalayabo. Omughulu abandu balangira ngoko Yesu awite akaghala n’obutoki bw’erikola ebitiko-tiko, mubasonda erimuyiramo mwami wabo. (Yoh. 6:14, 15) Eryongerya okw’ekyo, Sitani mwalenga oko Yesu ati akole omwatsi owakendileka inialw’iniabya mwami. (Mat. 4:8, 9) N’omukwenda Petro omughuma w’oko bira ba Yesu ba hakuhi, kiro kighuma mwanabwira Yesu ati isyakola omwatsi owangaleka iniaghalwa. Mwamubwira ati: “Isiwayahuliraya ebiri ng’ebyo Mukama.”​—Mat. 16:21, 22.

8. Yesu mwakola myatsi yahi akasyalengemeribwa?

⁸ Yesu mwalwa ati n’emyatsi eyangamulengemerya? Mwakola ebindu bisatu bino. Eky’erimbere, iniakayikasa erilengekania nga Yehova. (Yoh. 8:28; 14:9) Eky’akabiri, iniakalabaya endambi nene omo myatsi y’obunya-kirimu. (Mat. 9:35) N’eky’akasatu, abya iniasi ndeke-ndeke eby’omughaso munene. (Yoh. 4:34) Ng’eky’erileberyako, mwaghana ebyo Sitani asonda erimuha akamulengako, kandi mwatatebibwa omughulu Petro abya ng’amamukwira obulighe, aliwe omo nzira eyitatolere. (Mat. 4:10; 16:23) Yesu mwatalighira amalengekania w’abandu, ebyo bakabugha, kutse ebyo bakakola bikamulengemerya neryo iniataluka erikola erisonda ly’oMungu. Ni kwenene emyatsi eyangalengemerye Yesu yangabya isi y’eyangatulengemerya munabwire. Aliwe netu twamabikola emyatsi isatu eyo Yesu akola, itukenditoka erilwa n’erilengemeribwa.

TWANGAKOLAKI TUKASYALENGEMERIBWA?

9. Abanya Efeso 5:17, yikatusaba erikolaki?

⁹ Uyikase eribya ukalengekania nga Yehova. Ekyo kikendikuwatikya ‘eribya ukalebya ebyo Yehova anzire iwakola.’ (Soma Abanya Efeso 5:17.) Twamabya tukasoma eBiblia n’erighanirya oko ebyo tukasoma, itukendiminya ebikatsemesaya Yehova. Twanganakola ekyo nibya n’omghulu eBiblia siyirikanaya burora-rora oko mibere eyo tulimo. Tuti? Omw’iyibegherya erilengekania ngoko Yehova akalengekanaya n’eriligha erisondolwa n’amalengekania wa Yehova.

10. Twangaminya tuti enzira ya Yehova y’erilengekania?

¹⁰ Twanganigha erilengekania nga Yehova omw’iyighisya emyatsi y’eBiblia eyikakanganaya ngoko akakolera abandu. (Yer. 45:5) Tukasoma, twanganayibulya amabulyo ng’ano: ‘Omwatsi oyu akanighisayaki oko Yehova? Nitolere inakola esyombinduka syahi nitoke erilangira emyatsi ngoko Yehova akalangirayo?’ Oko kwenene, tunasi ngoko amalekengania wa Yehova ali endata kutsibu oko wetu. (Isa. 55:9) Busana n’ekyo, tukamusaba atukangiriraye ngoko twangakola erisonda liwe. (Esy. 143:10) Kandi itunayiketere, tukamusaba atuwatikaye eriyiteghererya amalengekania wiwe n’eribya tukalengekania nga ye.​—1 Yoh. 5:14.

11. Yehova anzire itwayiteya okuki?

¹¹ Tukabya tukigha erilengekania nga Yehova, tukalangira ngoko anzire itwayiteya okw’ilengemeribwa. Kundi twamabiyiteya okw’ilengemeribwa isitwendibirirwa ngoko enduli y’ekihugho kino yiri hakuhi. (Mat. 24:44) Syanzire tukahangya-hangya kutsibu neryo itwalitoherwa. (Mat. 6:31, 32) Neryo Yehova akatuha amaha awangatuwatikya omughulu twamahangya-hangya busana n’omubiri wetu, omubiiri ogho tukakola, enyumba yetu, n’eyindi myatsi eyitulebirye kutse eyilebirye ekihanda kyetu. Neryo akabugha ati omughulu tukalwa n’amaligho litolere itwamusaba amenge n’akaghala k’erilwa nagho.​—Esy. 55:22; Misyo 3:5-7.

12. Ekyangatuwatikya erilwa n’erihangya-hangya busana n’emyatsi eyikalaba omo kihugho ni kyahi? (Matayo 5:3)

¹² Ubye n’ebingyi by’erikola omo mubiiri wa Yehova. Itwe bosi tukahanga-hangaya busana n’emyatsi eyikalabika omo kihugho nomo sitwangatoka erikakiryayo. Neryo omo mwanya w’erilengemeribwa n’ebyo tutetwangatoka erikola, tubye n’ebingyi by’erikola omo mubiiri wa Yehova. Twamabiyikasa erikola ekyosi-kyosi ekyo twangatoka tutoke eribya n’obwira obuwene na Yehova, itukenditsema kundi Yehova ko atubumba atya. (Soma Matayo 5:3.) Tukakola ekyo omughulu tukayikasa eriminya Yehova yo ndeke tukigha Ekinywa kiwe eBiblia n’erikola ebyosi ebyo twangatoka omo mubiiri wiwe. Kandi twamabikola tutya tukatsemesaya Yehova kusangwa tukabya itwamakolesya endambi yetu n’amenge.​—Misyo 23:15.

13. Twangakolesya tuti ndeke “endambi [yetu]”?

¹³ Itwe Bakristo tuyisoghire “erikolesya ndeke endambi [yetu].” (Efe. 5:15, 16) Tunasi ngoko erihano eri siririkanaya lisa ngoko tukakolesaya endambi yetu omo myatsi y’obuli kiro. Omo mwanya w’ekyo, likatusaba erilebya ngoko tukakolesaya endambi yetu embere Yehova abugheho ekihugho kibi kino. Neryo tukakolesaya tuti ndeke endambi yetu? Twamabya tukalabya endambi nene tukakwama n’erisoma esyongulu sy’emyatsi mibi eyinemulabika omo kihugho, itwanganalengemeribwa, itwabunika mutima, n’omuhwa wetu omo mubiiri wa Yehova iniakeha. Kwesi, litolere itwakehya oko syongulu esyo tukakwama n’erisoma! Esyongulu esyo isisyatulira endambi nene n’eriheka obulengekania bwetu, ekyo ikikendileka itutabya n’endambi nene n’akaghala k’erikola bingyi omo mubiiri wa Yehova. Kandi litolere itwalengekania okw’ikola bingyi omo mubiiri w’eritulira ng’eriyikasa eribya n’abandu bangyi b’erisubira. Ni ky’endundi erikolesya akanya kosi-kosi eriwatikya abandu batoke “erisyasabuka n’eriminya ekwenene yo ndeke-ndeke.”​—1 Tim. 2:4.

14. Eribya n’ebingyi by’erikola omo mubiiri wa Yehova, likatuwatikaya omo nzira yahi? (Ulebaye n’epitsa.)

¹⁴ Eribya n’ebingyi by’erikola omo mubiiri wa Yehova, kikatuwatikaya eritendibirirwa ekikaleka emyatsi mibi iyabya omo kihugho neryo itutahandabuka. Omo kihugho, tukalangiramo obutsumbu-tsumbu obukaletawa n’emyatsi y’epolitike, obusama, erikanyirira ly’amakoni. Tukaminya ekikaleka emyatsi eyi iyabya; ni kiminyikalo ky’obuminyereri bw’eBiblia obunemubererera. Omo mwanya w’erilengemeribwa kutsibu busana n’obuba, tukasika kundi itunasi ngoko hano sesene Yehova akendileta ekihugho kihya-kihya n’eribughaho emyatsi yosi eyo. Itunalindirire ekyo, tunasi ngoko Yehova akendituwakikya eriyiyinia, itutahandabuka.​—Esy. 16:8; 112:1, 6-8.

15. Eribya bandu “abakalengekanaya ndeke” likendituwatikya erikolaki? (1 Petro 4:7)

¹⁵ Mughulu wosi ubye ighunibukire eby’omughaso munene. Munabwire, abandu bangyi banzire eriyitsemesya, sibatsomene eriminya ebilebirye enduli y’ekihugho kino eyinemuseghera hakuhi. Si kibi eriyitsemesya, aliwe litolere itwayiteya oko malengekania w’ekihugho kino. Busana n’ekyo, litolere itwabya bandu “abakalengekanaya ndeke.” (Soma 1 Petro 4:7.) Ekyo ni bugha ambuki? Ekyo ni bugha ambu, litolere itwabya tukalangira ndeke emyatsi, neryo itwabya tukayisogha n’amenge n’eritendilabyaho kateho omo myatsi y’eriyitsemesya. Eriyisogha eriri ng’eryo, likendikangania ngoko tuwite amalengekania wa Yehova kandi ngoko twabiriminya eby’omughaso munene kutsibu.​—2 Tim. 1:7.

16. Yesu iniakisiya iniahola, ni mwatsi wahi ogho abya akalengekaniako kutsibu?

¹⁶ Mughulu wosi Yesu iniakabya inianibukire eby’omughaso munene. Nibya ihakisiya esyosaa nge iniahola, omwatsi mukulu okw’iye abya erikola erisonda lya Yehova n’erisighala mutaleghula. Busana n’ekyo, mwasaba kutsibu. Aliwe abigha biwe ibo mubataluka; omo mwanya w’erisaba mubayato. Babya ‘ibabiriluha busana n’obulighe.’​—Luka 22:39-46; Yoh. 19:30.

17. Busanaki abandu banene bakakolesaya e enternete, aliwe yanganabalengemerya yiti? (Ulebaye n’esyopitsa.)

¹⁷ Netu nga Yesu hakanayira itwaluha omo bwenge. Ebikalaba omo kihugho oko mughulu w’enduli ono, bikanatuletera erihangya-hangya linene. Neryo abandu bangyi bakasonda eribirirwa ebikabahanga-hangaya, bakalabaya endambi nene oko enternete. Bakakolesayayo erikania n’abira babo n’abatunga babo, eribatumira esyongulu, esyopitsa, n’ebindi. Kandi bakabana kuyo kw’eby’eriyitsemesyamo bingyi. Aliwe, kukabya ikunemuhirwa emyatsi mingyi mihya-mihya y’erisoma n’ey’erilebya neryo ikyaleka ibalabya kuyo kw’endambi nene n’akalagha kabo. Neryo, netu eritendiwa omo kitegho ekyo, litolere itwayibulya eribulyo rino, ‘Ngoko ngakolesaya e enternete, kinemuniwatikya kutse kikanilengemeraya ikyaleka inibirirwa eby’omughaso munene kutsibu?’

18. Busanaki litolere itwakolesya amenge tukasombola eby’eriyitsemesya?

¹⁸ Kandi litolere itwakolesya amenge twamabya itukakwama esyofilme, esyoprograme esy’oko televizyo, ehivideo hikuhi-hikuhi hy’oko ma site we enternete, kutse twamabya itukasata amasata w’evideo (jeux vidéos). Emyatsi eyi yanganaleka itwatsema n’erileka obwenge ibwatasyaluhuka. Aliwe litolere itwakolesya amenge tukasombola eby’eriyitsemesya n’erilengekania oko ndambi eyo tukalabaya mubyo. Ng’eky’erileberyako, ab’esyovideo bakabya ibamemutsotsya abandu erilebya esindi video, n’ekyo kyangakolya abandu okw’ilebya esyovideo esirimo eby’obwiti n’obusingiri. Ekyo mukyahikira mughala wetu mughuma ow’omo Azia. Mwatsuka omw’ibya akalebya ekikuhi ky’esyofilme oko mutahula mulebe we entenete. Akalola embere erilebya ehifilme ehikayileta oko ekra, mukyahika amatsuka erilebya esirimo emyatsi eyituwene. Oko nduli, mwatsuka eribya akalebya n’epornografia. Eky’omuyisa, abasyakulu n’abira biwe ba hakuhi mubamuwatikya, amatsira, amazima amaaplikasyo ayo n’eriyihiriraho endambi eyo atolere iniabugha oko telefone. Eky’erileberyako kya mughala wetu oyo, kikatukanganaya ngoko litolere itwakolesya amenge tukasombola eby’eriyitsemesya.

19. Niki kyo kyangatuhikira twamabihwererya obulengekania bwetu okw’iyitsemesya n’eriluhuka?

¹⁹ Kandi litolere itwakolesya amenge omughulu tukayisogha oko ebilebirye eriluhuka n’eby’eriyitsemesya. Ndambi silebe, itwe bosi tukanalagha okw’iluhuka oko mibiiri yetu. Ekyo kyuwene kandi kikatuwatikaya eribya itunawite emibiri eyikalire. Aliwe, twamabitsomana kutsibu emyatsi eyi, iyanganatulengemerya, iyimya endambi yetu nene, neryo itwaleka erikwamirira emyatsi y’omughaso munene. (Flp. 1:10) Obuli mundu litolere iniayisogha ebyo akendikola, n’endambi eyo atolere inialabya akakolabyo. Omughulu ukayisogha, yibulaye bino: ‘Endambi eyo ngalabaya okw’iluhuka n’okw’iyitsemesya, ikanakanganaya ko ngayisogha n’amenge? Omughulu ngayisogha nitya nganakanganaya ngoko ngahira eby’omughaso by’embere kandi ngoko ninayiteghekenie “oko nduli y’emyatsi yosi”?’

20. Tukabana ndundi yahi twamabiyiteya okw’ilengemeribwa?

²⁰ Tukabana endundi omughulu tukayisaka eritendilighira ekindu kyosi-kyosi eritulengemerya oko mibiiri yetu y’obunya-kirimu. (Isa. 48:17) Omo buwatikya bwa Yehova tukenditoka erilwa n’amaligho awakatuhikira. Ebikalabika omo kihugho sibyendileka tukahandabuka. Kandi tukendiyikasa eritendibya tukalabya endambi nene omo by’eriyitsemesya. Busana n’ekyo uyisoghe erilengekania nga Yehova, eribya n’ebingyi by’erikola omo mubiiri wiwe, n’erihira obwenge oko by’omughaso munene. Ekyo kikendituwatikya eritendilengemeribwa, aliwe kandi ikyatuwatikya ‘erimakirira engebe y’ekwenene.’​—1 Tim. 6:19.