OMWATSI W’ERIGHA 38
OLWIMBO 120 Wighe obolo bwa Kristo
Ubye ukasikya abandi
“Erisikibwa rilengire efeza n’ehoro.”—MISYO 22:1.
ENZUMWA NGULU
Tukendilangira nga ni busanaki tutolere eribya tukasikya abandi, na ngoko twangakola ekyo omo mighulu eyikalire.
1. Busanaki abandu bakatsema omughulu bamasikibwa? (Emisyo 22:1)
ERIBUGHA ekwenene, ukatsema omughulu bamakusikya. Abandu bosi balaghire okw’isikibwa. Tukatsema omughulu abandi bamatusikya. Kyo kikaleka eBiblia iyabugha yiti: “Erisikibwa rilengire efeza n’ehoro”!—Soma Emisyo 22:1.
2-3. Busanaki si kyolo mughulu wosi erisikya abandi, n’omo mwatsi ono tukendikania okuki?
2 Mughulu wosi sikiribya kyolo erisikya abandi. Ekighuma ky’oko ebikaleka ni kundi tukalangira amakosa wabo. Kandi munabwire, abandu bangyi sibalisikaya abandi. Aliwe situtolere eribya ngabo. Busanaki? Kundi Yehova akatusaba erisikya “abandu b’emihanda yosi.”—1 Pet. 2:17.
3 Omo mwatsi ono tukendilangira erisikya abandi nga ni bugha ambuki, kandi ngoko twangakangania ngoko tusikirye (1) ab’omo kihanda kyetu, (2) abaramya balikyetu (3) n’abandi bandu abate b’omo ndeko. Kutsibu-tsibu tukendilangira ngoko twangakangania erisikya omo mighulu eyikalira.
ERISIKYA ABANDI NI BUGHA AMBUKI?
4. Erisikya abandi ni bugha ambuki?
4 Erisikya abandi ni bugha ambuki? Erisikya abandi lihiriremo ngoko tukabalangira na ngoko tukabakolera. Omughulu tukalangira omundu oyuli n’emibere eyuwene, oyukakola emyatsi eyuwene, kutse oyuwite ehamuli nyilebe okw’itwe tukamukolera omo nzira eyikakanganaya ngoko tumusikirye. N’erisikya eryo ritolere iryalua oko mutima.—Mat. 15:8.
5. Niki kyo kikaleka itwasikya abandi?
5 Yehova akatusaba erisikya abandi. Ng’eky’erileberyako, akatusaba erisikya “abakulu abakatutabala.” (Rom. 13:1, 7) Aliwe abandu balebe banganabugha bati: “Ngasikaya abatolere erisikibwa.” Ayo nina malengekania aghuwene? Itwe baghombe ba Yehova tunasi ngoko situlisikaya abandu busana n’ebyo bakakola. Aliwe, olwanzo lwetu oko Yehova n’eryanza erimutsemesya byo bikaleka itwabasikya.—Yos. 4:14; 1 Pet. 3:15.
6. Kinatokekene erisikya omundu oyutekusikaya? Kanaya. (Ulebaye n’epitsa kijalada.)
6 Abandu balebe banganayibulya bati, ‘kinatokekene erisikya omundu oyutekusikaya?’ Inga. Tukanaye oko by’erileberyako bilebe. Omwami Sauli mwahemulikania omughala wiwe Yonatani embere sy’abandu. (1 Sam. 20:30-34) Nomo byanabya bitya, Yonatani mwalola embere erisikya baba wiwe. Mwamuwatikya omo mwalwa erihika oko luholo lwiwe. (Eril. 20:12; 2 Sam. 1:23) Omuhereri Mukulu Eli naye mwatasikya Hana omw’imulegha ati abiritamira. (1 Sam. 1:12-14) Aliwe nomo amakosa wa Eli oyo wabya tata kandi muhereri mukulu abya asibwe kutsibu omo Israeli, Hana mwakania naye omo nzira y’erisikya. (1 Sam. 1:15-18; 2:22-24) N’abalume be Atene mubatsuma omukwenda Paulo omw’imwahula mo “omulume w’omupepe.” (Mib. 17:18) Nomo byanabya bitya, Paulo mwakania nabo inianabasikirye. (Mib. 17:22) Oko kwenene, twamabya itwanzire Yehova yo kutisbu kandi itwanzire erimutsemesya, ekyo ikyanganatukuna erisikya abandi omo mighulu yosi, nibya n’omo mighulu eyikalire. Tukanaye oko bandu abo tutolere erisikya, kandi busanaki tutolere eribasikya.
Nomo tata wa Yonatani anamuhemulikanaya, Yonatani mwalola embere erisikya tata wiwe oyo wabya mwami n’erimuwatikya omo mwalwa (Ulebaye enungu 6)
ERISIKYA AB’OMO KIHANDA KYETU
7. Ni myatsi yahi eyanganaleka ikyakala erisikya ab’omo kihanda kyetu?
7 Busanaki si kyolo? Kundi tukalabaya endambi nene haghuma n’ab’omo kihanda kyetu tukaminya emibere yabo eyuwene n’obulema bwabo. Ng’eky’erileberyako, abaghuma banganabya ibakwire obukoni obukaleka ikyakala eribatwanira, kutse banganabya ibakahanga-hangaya kutsibu. Nibya n’abandi banganakola kutse eribugha omwatsi owakatuhutalaya. Omo mwanya w’erihiraho obuholo omo kihanda kyabo, abaghuma bakakaya omuliro omw’itendisikania. Ekyo kikaleka ibatakola omo bughuma. Ngoko obukoni bwanganakakirya omubiri erikola ndeke, kutya eritendisikania omo kihanda ryanganaleka ekihanda ikitakola omo bughuma. Aliwe ngoko amakoni mangyi akatunzawa, ab’omo kihanda nabo bangan’igha eribya bakasikania.
8. Busanaki ni ky’omughaso erisikya ab’omo kihanda kyetu? (1 Timoteo 5:4, 8)
8 Busanaki tutolere erisikya ab’omo kihanda kyetu? (Soma 1 Timoteo 5:4, 8.) Omo baruha yiwe y’erimbere oko Timoteo, Paulo mwakangania ngoko ab’omo kihanda bangakolerana. Mwakangania ngoko tutolere erisikya ab’omo kihanda kyetu kundi twanzire erikangania ngoko ‘tumakirire oMungu’ butsira erikola tutya mo kituli. Ekyo ni bugha ambu, tukakola tutya kundi twanzire Yehova, kandi ni kitswe ky’okw’iramya ryetu. Yehova yo watsukisaya ekihanda. (Efe. 3:14, 15) Neryo omughulu tukasikaya ab’omo kihanda kyetu, tukabya itwamasikya Yehova, oyo watsukisaya ekihanda. (1 Tim. 5:4.) Oyo ni mwatsi mukulu owangatukuna erisikya ab’omo kihanda kyetu!
9. Omulume n’omukali bangakanganania bati erisikya? (Ulebaye n’esyopitsa.)
9 Ngoko twangakangania erisikya. Omulume oyusikirye omukali wiwe, akamukolera ndeke omo bandu n’omughulu bali ibibene. (Misyo 31:28; 1 Pet. 3:7) Syalihunza omukali wiwe, syalimuhemulikanaya, kutse syalileka iniayowa mo mundu bule. Ariel,a oyo wikere e Argentine, akabugha ati: “Busana n’obukoni b’omukali waghe, ndambi silebe akabugha ebinywa ebikanihutalaya. Omughulu akakola atya ngibuka ngoko ebyo akabugha byo bite omo mutima wiwe. Ngibuka ebinywa ebiri omo 1 Abanya Korinto 13:5, ebikaniwtikaya erikania naye omo nzira y’erisikya omo mwanya w’erihitana.” (Misyo 19:11) Omukali akasikaya omulume wiwe omw’imubughako ndeke embere sy’abandi. (Efe. 5:33) Syalimubughako muhanda, erimuhemulikania, kutse erimuluka amena; anasi ngoko emibere eyo ikahimbula endwa. (Misyo 14:1) Mwali wetu mughuma we Itali oyo omulume wiwe akalwa n’erihangya-hangya rinene akabugha ati: “Ndambi silebe ngalengekanaya niti omulume waghe akalabayaho kateho omw’ihanga-hangya. Kera ebinywa n’obusu bwaghe ibikakanganaya ngoko sinimusikirye. Aliwe ekyaniwatikaya, ry’eritamba n’abira abuwene abakakanaya oko bandi omo nzira y’erisikya, ekyo kyabiriniwatikya eribya ngasikya omulume waghe.”
Omughulu tukasikaya ab’omo kihanda kyetu, tukabya itukasikaya Omukulu w’ekihanda, Yehova (Ulebaye enungu 9)
10. Abana bangakangania bati ngoko basikirye ababuti babo?
10 Inywe bana, mubye mukakwama ebighenderwako ebyo ababuti benyu bakabahiriraho. (Efe. 6:1-3) Mubye mukakania n’ababuti benyu imunabasikirye. (Eril. 21:17) Ababuti benyu bakakula, mukanganayebo erisikya omw’ibaha obuwatikya obo balaghireko. Muyikase erisulubirirabo. Tukanaye oko ky’erileberyako kya María, oyo baba wiwe si Mwimiri wa Yehova. Omughulu baba wiwe alwala, mwaleka ikyakala oko María erimutwanira. Akabugha ati: “Ingasaba Yehova niti aniwatikaye erisikya baba waghe, aliwe kutya n’erimukangania ngoko ni musikirye. Munayibwira niti Yehova amabya iyukanisaba erisikya ababuti baghe, syangabula erimba akaghala k’erikola nitya. Munaminya ngoko nomo baba anganalola embere erinikalirya engebe, nitolere tu inamusikya.” Omughulu tukasikaya ab’omo kihanda kyetu, nibya n’omo mighulu eyikalire, tukakanganaya ngoko tusikirye Yehova oyo watsukisaya ekihanda.
ERISIKYA ABARAMYA BALIKYETU
11. Busanaki kyanganatukalako erisikya abaramya balikyetu?
11 Busanaki si kyolo? Abaramya balikyetu bakakwama esyokanuni sy’eBiblia; aliwe ndambi silebe, banganatukolera muhanda, ibatutswera muhanda, kutse erituhitania. Kyanganatukalako erilola embere erisikya omuramya mulikyetu twamabya ‘n’ekyangaleka itwayilungumula’ okw’iye. (Kol. 3:13) Neryo ekyangatuwatikya niki?
12. Busanaki ni ky’omughaso erisikya abaramya balikyetu? (2 Pet. 2:9-12)
12 Busanaki tutolere erisikya abaramya balikyetu? (Soma 2 Petro 2:9-12.) Omo baruha yiwe y’akabiri, Petro mwabugha ati abandu balebe b’omo ndeko y’Ekikristo y’oko karne k’erimbere babya bakabugha muhanda “oko bandu b’olukengerwa,” ni bugha ambu abasyakulu b’endeko. Abamalaika bataleghula abalangira ekyo mubakolaki? “Kundi babya basikirye Yehova” mubatabugha n’ekinywa n’ekighuma ekikalire oko bakola nabi abo. Oyo ni mwatsi w’eriswekya! Abamalaika abahika-hikene mubatabugha muhanda oko balume b’emiyiheko abo. Omo mwanya w’ekyo, mubalekera Yehova y’eritswera n’erikungabo. (Rom. 14:10-12; tasyalebya ne Yuda 9.) Abamalaika abo bamatwighisyaki? Twamabya itukasikaya abakatwendereraya, kwesi ni ky’omughaso eritasyasikya kutsibu abaramya balikyetu. Tutolere eribya “b’erimbere erisikya abandi.” (Rom. 12:10) Omw’ikola tutya tukakanganaya ngoko tusikirye Yehova.
13-14. Twangakangania tuti ngoko tusikirye abandi omo ndeko? Teka eby’erileberyako. (Ulebaye n’esyopitsa.)
13 Ngoko twangakangania erisikya. Inywe basyakulu, omughulu mukakangiriraya abandi, mubye mukakola mutya omo lwanzo. (Flm. 8, 9) Omughulu ukasonda eriha omundu y’erihano, ngambe iwakola ghutya omo bolo, butsira omughulu uhitene. Nenyu bali betu, mwanganawatikya ab’omo ndeko eribya bakasikania omw’itendibya mukabugha muhanda oko bandi kutse eritongabo. (Tito 2:3-5) Itwe bosi twanganakangania ngoko tusikirye abasyakulu b’omo ndeko omw’ikola haghuma nabo n’omw’isimabo busana n’omubiiri owakalire ogho bakakola ow’erisondola emihindano, omubiiri w’eritulira, n’ow’eriwatikya abakabanika omo “nzira eyituwene.”—Gal. 6:1; 1 Tim. 5:17.
14 Mukyakala oko mwali wetu oyukahulawa mo Rocío erisikya omusyakulu mughuma oyo wamuha erihano. Akabugha ati: “Munahitana kundi munalangira isyatakania naghe omo nzira y’olwanzo. Ingamubughako muhanda eka. Nomo natakanganaya ngoko nimuhiteneko, omo mutima waghe munabula ekiryaleka iniasyanihana, n’erihano riwe mundakwamaryo.” Ekyawatikaya Rocío niki? Akabugha ati: “Omo busomi bwaghe bw’eBiblia, munasoma 1 Abanya Tesalonika 5:12, 13. Nabere naminya ngoko sinirisikaya omughala wetu oyo, obunya-mutima bwaghe mubwatsuka erinikenderya. Munasaba Yehova n’erikwesa-kwesa omo bitsapo byetu mw’emyatsi eyanganiwatikya eribindula amalengekania waghe. Munaminya ngoko olubanza si lwabya oko mughala wetu oyo, aliwe n’ingye nabyamo emiyiheko. Neryo lino nabiriminya ngoko namabiyikehya ikikendiniolobera eribya ngasikya abandi. Nikinakola kutsibu erisikya abandi. Ninasi ngoko Yehova akatsema omughulu ninemukola nitya.”
Itwe bosi twanganakangania ngoko tusikirye abasyakulu b’omo ndeko omw’ikola haghuma nabo n’omw’isimabo busana n’omubiiri owakalire ogho bakakola (Ulebaye enungu 13-14)
ERISIKYA ABATE B’OMO NDEKO
15. Busanaki kyanganatukalako erisikya abandu abate b’omo ndeko?
15 Busanaki si kyolo? Omughulu tukatulira, kangyi-kangyi tukahindana n’abandu abatanzire eBiblia. (Efe. 4:18) Abandu balebe sibalyanza erituhulikirira busana n’ebyo bakangiriribawa omo bwana. Oko mubiiri kutse oko kalasi, twanganabyako n’abandu abo kikalire eritsemesya kutse eritamba nabo. Ebiro bikalaba, kyanganatsuka eritukalako eribya tukasikya abandu abali ng’abo n’erikolerabo ndeke.
16. Busanaki ni ky’omughaso erisikya abandu abate b’omo ndeko? (1 Petro 2:12; 3:15)
16 Busanaki tutolere erisikya abate b’omo ndeko? Wibuke ngoko Yehova akayiteghereraya ngoko tukakolera abatikirirye. Omukwenda Petro mwibukya Abakristo ngoko emighendere yabo mibuya yanganaleka abandi “ibapipa oMungu.” Kyo kyaleka iniababwira ati omughulu bakakaniraya abandi oko myatsi eyo bikirirye batolere ibakola batya “omo bolo n’omw’isikya rinene.” (Soma 1 Petro 2:12; 3:15.) Omughulu Abakristo bakalwira oko bwikirirya bwabo embere sy’abakulu b’eleta kutse embere sy’omundu wosi-wosi, mughulu wosi batolere ibakola batya omw’isikya. Tutolere itwakola tutya kundi Yehova akabya inianemuyiteghererya n’erihulikirira ebyo tukabugha na ngoko tukabughabyo. Oyo ni mwatsi mukulu owangatukuna erisikya abate b’omo ndeko!
17. Twangakangania tuti ko tusikirye abate b’omo ndeko?
17 Ngoko twangakangania erisikya. Omughulu tukatulira, situtolere tukaleka abandu ibayowa nga ni bandu b’ahisi kundi basi myatsi mike oko Biblia. Omo mwanya w’ekyo, tutolere eribya tukalangira ko ni b’obughuli embere sy’oMungu, kandi isitwabya tukayowa nga tubalengire. (Hag. 2:7; Flp. 2:3) Omundu amabikutsuma busana n’ebyo wikirirye, isiwamusubiraya muhanda kutse erimusekererya omo menge. (1 Pet. 2:23) Wamabikola omwatsi mulebe neryo iwayikubya b’omo, ngambe iwalw’iwasaba obughanyiri. Wangakangania ghuti ko usikirye abo ukakola nabo? Ubye ukakola n’omuhwa n’eribya ukayikasa erilangira emibere eyuwene y’abo ukakola nabo n’ey’abo ukakolera. (Tito 2:9, 10) Wamabya w’ekwenene n’oyukakola n’omuhwa, si b’abandu bosi bo bangakutsemera, aliwe ekikulu oko byosi ukabya iwamatsemesya oMungu.—Kol. 3:22, 23.
18. Busanaki ni ky’omughaso erisikya abandi n’eribakangania ko tubasikirye?
18 Hali emytsi mingyi eyuwene eyangaleka itwasikya abandi n’eribakangania ko tubasikirye! Mutukalangira ngoko omughulu tukasikaya ab’omo kihanda kyetu, tukabya itukasikaya Omukulu w’ekihanda, Yehova. Kutya, omughulu tukasikaya abaghala n’abali betu, tukabya itwamasikya Tata wetu w’elubula. N’omughulu tukasikaya abate b’omo ndeko, tukabaha akanya k’eripipa, kutse k’erisikya oMungu wetu mukulu. Nomo abandi banganabula eritusikya, mughulu wosi ni ky’omughaso erisikyabo. Busanaki? Kundi Yehova akendisyatutsumula. Akatulagha ati: “Ngendisyasikya abakanisikaya.”—1 Sam. 2:30.
OLWIMBO 129 Tulole embere eriyiyinia
a Amena malebe mwakabindulawa.