Is onze tijd werkelijk anders?

IN EEN beschrijving van de huidige wereldsituatie verklaarde de Amerikaanse econoom Peter F. Drucker: „Iedereen weet dat onze eeuw een tijdperk van oneindige gevaren is. Iedereen weet dat de kardinale vraag waarvoor wij in verband met de toekomst van de mens staan niet is, wat zal de toekomst brengen, maar: is er wel een toekomst?”

Wat zijn enkele van de problemen waardoor veel mensen zich afvragen of de mensheid nog wel een toekomst heeft? Welke gevaren onderscheiden onze tijd van vorige generaties?

Vervuiling

De lucht in veel grote steden is een gevaar voor de gezondheid geworden. Zeeën, meren en rivieren worden verontreinigd door industrieel afvalwater, zodat ook de vis die wij eten wordt bedorven. Met recht is de vervuiling een reden tot internationale bezorgdheid. Naar aanleiding van een vergadering van de OESO (Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling) stond er in het Franse dagblad Le Monde te lezen: „Vanaf 1965 tot 1975 heeft het milieu ernstige schade geleden. Zelfs als wij er rekening mee houden dat de [industriële] groei belangrijk wordt vertraagd door de economische recessie, dan nog zal het natuurlijke milieu in de komende jaren achteruit blijven gaan als de bescherming ervan niet met kracht ter hand wordt genomen.”

Sommigen beweren dat vervuiling niets nieuws is. Als dat waar is, hoe komt het dan dat monumenten die al duizenden jaren bestaan, plotseling gevaar lopen? „Dag in dag uit slaagt de vervuilde atmosfeer van Athene erin te verwoesten wat de Turkse troepen in hun 400 jaar durende bezetting van Griekenland niet hebben verwoest. Stukje bij beetje wordt het marmer weggevreten.” — De Parijse krant Le Figaro.

Overbevolking

Andere factoren maken de situatie wereldwijd nog gecompliceerder. Het Franse wetenschappelijke maandblad Science et Vie (Wetenschap en leven) zei het volgende over het onderwerp bevolkingsgroei en het oprukken van woestijnen: „Tegen het jaar 2000 zal de wereldbevolking van vier tot zes miljard zijn toegenomen, terwijl de landbouwgrond in dezelfde periode mogelijk met 30 procent zal zijn afgenomen, door roofbouw . . . en urbanisatie. Het samengaan van deze twee tendensen baant de weg voor een explosieve situatie.”

Het is waar dat de bevolkingsgroei in bepaalde westerse en Derde-Wereldlanden is afgenomen. Toch zal volgens deskundigen de overbevolking aanhouden tot op z’n minst het midden van de volgende eeuw, want in veel landen stijgt het groeitempo en zal het blijven stijgen. Verreweg de meeste ontwikkelingslanden behoren tot de dichtstbevolkte gebieden ter wereld. Overbevolking onderscheidt onze tijd als werkelijk anders dan het verleden.

Bewapening

Het is u waarschijnlijk niet onbekend dat velen gealarmeerd zijn over de bewapeningswedloop. Miljoenen Europeanen voelen zich onbehaaglijk bij het idee binnen het bereik te wonen van in Oostbloklanden gestationeerde projectielen of bij het idee op eigen bodem Amerikaanse projectielen te hebben staan. Maar ongeacht waar u op aarde woont, er is reden tot bezorgdheid over laserwapens, ongeladen deeltjes-stralers, biologische wapens of gevaren afkomstig van satellieten of ruimteplatforms die een baan om de aarde beschrijven. Bovendien zijn er deskundigen die enkele van deze wapens beschouwen als een nieuw stadium in het angstevenwicht. Het gevoel van kwetsbaarheid dat ze teweegbrengen, kan een natie ertoe brengen het gunstig te oordelen zelf tot de aanval over te gaan.

Vraag u eens af: Hebben vorige generaties zo’n macht bezeten om de meeste aardbewoners in een paar minuten tijd te verdelgen? Of is dit een element dat kenmerkend is voor onze tijd?

Gevaren zoals die welke wij genoemd hebben, brengen allerlei reacties teweeg, vooral in geïndustrialiseerde landen. Sommige burgers vormen comités om de vervuiling te bestrijden; anderen zoeken ten koste van alles veiligheid door zich te bewapenen, schuilkelders te bouwen of zich zelfs terug te trekken in geïsoleerde gebieden. In een bespreking over deze laatste categorie verklaarde de International Herald Tribune: „Kleine maar groeiende groepen Amerikanen bewapenen zich en leren hoe zij moeten doden omdat zij ervan overtuigd zijn dat de maatschappelijke orde afbrokkelt en dat zij hun eigen boontjes zullen moeten doppen om in leven te blijven.”

Er kan echter ook een ander soort gevaar dreigen dat nog onvermijdelijker en nog moeilijker op te vangen is — een economische ineenstorting. Er zijn miljoenen werkelozen in de westerse wereld, terwijl de Oostbloklanden andere economische problemen hebben. Ziet u in uw omgeving de gevolgen van de economische onrust niet? Tegen het eind van 1980 zei de Franse ex-premier Raymond Barre over de wereldeconomie: „Dit is . . . een wereldcrisis. Ze is niet van korte duur noch oppervlakkig, maar langdurig en diepgeworteld.” De econoom Samuel Pisar verklaarde: „Alles getuigt ontegenzeglijk van het feit dat wij ons op het randje van een nieuwe ineenstorting bevinden. Onze problemen hebben niets gemeen met die van veertig jaar geleden, en dat maakt onze bezorgdheid alleen maar groter.”

Lang geleden sprak Jezus Christus over een tijd die onder meer gekenmerkt zou worden door ’radeloze angst der natiën, die geen uitweg weten’ (Luk. 21:25). Gezien deze bijzondere gebeurtenissen moeten wij wel toegeven dat zijn woorden op onze tijd slaan, een tijd die zo anders is dan alle vorige. Als Jezus echter werkelijk op onze tijd doelde, wat betekent dat dan voor ons? Wijzen al deze dingen er werkelijk op dat er een radicale verandering op komst is? Het volgende artikel zal u helpen deze vragen te beantwoorden.

[Illustraties op blz. 3]

Vervuiling

Overbevolking

Bewapening