Waar vonden ze hun oorsprong?

OOK al zijn de religies van de wereld zeer uiteenlopend van aard, toch zijn er bepaalde wijdverbreide overeenkomsten. De vodou-religies van Zuid-Amerika, de stamreligies van Afrika, de grote religies van het Oosten, de inheemse religies van Australië — ja, in feite vrijwel alle religies — geloven bijvoorbeeld dat de mens een geestelijk deel heeft, dat na de dood van het vleselijke lichaam voortleeft. Ook geloven de meeste religies in het bestaan van onzichtbare geesten, die de mensheid ten goede of ten kwade kunnen beïnvloeden.

Hebt u ook opgemerkt hoe wijdverbreid het gebruik van religieuze beelden is? Ook beoefenen veel religies waarzeggerij of astrologie. En een verrassend aantal religies in de loop der geschiedenis heeft triaden van goden gehad, net als de Drieëenheid van het christendom.

Denkt u dat het mogelijk is dat al deze religies onafhankelijk van elkaar tot zulke gelijksoortige religieuze gebruiken zijn gekomen? Of is het waarschijnlijker dat ze op de een of andere manier hun ideeën uit een gemeenschappelijke bron hebben geput? Dat is toch beslist logischer. Maar wat was die gemeenschappelijke bron dan?

Voor het antwoord hierop moeten wij de vraag bespreken waar religie vandaan gekomen is. Dit is een onderwerp waar de geschiedkundigen geen duidelijk begrip van hebben. The World Book Encyclopedia verklaart: „Bepaalde geleerden hebben theorieën ontwikkeld over het ontstaan van religie in prehistorische tijden. Geen enkele theorie is door alle geleerden aanvaard.” Er is echter een deugdelijke autoriteit die ons vertelt over de oorsprong van religie. Die autoriteit is de bijbel.

Hoe het allemaal begonnen is

Zoals u weet, is de bijbel een boek dat eens alom werd gerespecteerd. In deze tijd wordt hij helaas door steeds minder mensen gelezen. Toch kunnen wij, wanneer wij over religie spreken, dat niet naar behoren doen als wij de bijbel er niet in betrekken, omdat die, religieus gesproken, meer invloed op de mensheid heeft gehad dan welk ander boek maar ook.

Ook is, nog afgezien van alle overige factoren, de verklaring die de bijbel over het begin van religie geeft, van betekenis omdat die werd opgetekend door mannen die veel dichter bij de feitelijke gebeurtenissen leefden dan wij. Laten wij eens beschouwen wat de bijbel zegt en onze bevindingen vergelijken met enkele van de theorieën van hedendaagse geleerden.

De bijbel vertelt ons dat de mens oorspronkelijk in slechts één God geloofde. Op dat idee was hij niet zelf gekomen. Volgens het verslag maakte God zich helemaal in het begin aan de mens bekend als de grote Bron van het leven. Hij bood hulp en leiding, zodat de mens zijn leven tot een succes zou kunnen maken (Gen. 1:26–2:25). Alles is dus begonnen met slechts één religie. Hoe is dan de huidige verwarde situatie ontstaan?

Volgens de bijbel was dit een gevolg van een opstand tegen die ene oorspronkelijke Bron. In een document dat meer dan 3000 jaar oud is, wordt een man genaamd Nimrod geïdentificeerd als de aanstichter van deze opstand. Nimrod werd een stedenbouwer; hij stichtte steden in het gebied dat in de oudheid bekendstond als Mesopotamië. Thans maakt dat gebied deel uit van Irak. Enkele van de steden die hij bouwde, heetten Babel, Erech, Akkad en Kalne. — Gen. 10:10-12.

Dr. Robert M. Adams noemde in het tijdschrift Scientific American het bouwen van steden „de tweede grote ’revolutie’ in de cultuur van de mensheid”. Aangezien de steden die Nimrod bouwde tot de eerste behoren die in de bijbel worden genoemd, kunnen wij begrijpen wat een invloed deze man gehad moet hebben.

In wat uiteindelijk de grootste van die steden uit de oudheid zou worden, Babel (of Babylon), werd, zo vertelt de bijbel, een poging ondernomen om lijnrecht in te gaan tegen Gods uitgesproken wil dat de mensheid zich over de aarde zou verspreiden en deze zou bevolken. De mensen zeiden: „Komaan! Laten wij een stad voor ons bouwen en ook een toren waarvan de top tot in de hemel reikt, en laten wij ons een gevierde naam maken, opdat wij niet over de gehele oppervlakte der aarde worden verstrooid” (Gen. 11:4). Ten gevolge van goddelijk ingrijpen slaagden zij echter niet in hun opzet en verspreidden zij zich geleidelijk aan naar verschillende delen van de aarde. Daarbij namen zij hun opstandige religieuze ideeën met zich mee.

Hoe laat dit zich met de gangbare theorieën van de geleerden vergelijken?

Ten eerste: De Encyclopedia Americana zegt: „Vrijwel alle geleerden zijn het erover eens dat de vroegste beschaving die ons bekend is, onder de Sumeriërs in Mesopotamië is ontstaan.” Dr. Gideon Sjoborg stemt daarmee in wanneer hij in een artikel in de Scientific American zegt: „Voor zover bekend, kregen de eerste steden van de wereld gestalte . . . in de Vruchtbare Halvemaan, waarvan het oostelijke segment Mesopotamië omvat.” Wetenschapsmensen zijn dus van mening dat de mensheid met het bouwen van grote steden begon in ongeveer hetzelfde gebied waar dit volgens de bijbel heeft plaatsgevonden.

Ten tweede: De namen en plaatsen van de meeste van die steden die volgens de bijbel door Nimrod werden gebouwd, zijn bij archeologen bekend.

Ten derde: Het is bekend dat de inwoners van Mesopotamië grote torens bouwden voor religieuze doeleinden. Zij noemden ze zigurrats. Natuurlijk werd de toren die in Genesis hoofdstuk 11 specifiek wordt genoemd, niet afgemaakt. Maar archeologen hebben vele voltooide torens opgegraven die er waarschijnlijk net zo uitzagen.

Ten vierde: De naam „Nimrod” is buiten de bijbel zelf nooit ontdekt, maar sommige encyclopedieën brengen die in verband met de naam van de voornaamste Babylonische god, Mardoek. De letters „MRD”, die in elk van beide namen voorkomen, schijnen de stam, of het betekenis dragende deel, van beide woorden te vormen. Indien die associatie juist is, dan werd Nimrod uiteindelijk als een god aanbeden, net zoals in latere jaren de caesars van Rome en de farao’s van Egypte als goden werden aanbeden.

Natuurlijk zijn de archeologen beperkt in datgene wat zij kunnen ontdekken over dingen die zo lang geleden hebben plaatsgevonden. Vele van de ruïnes die zij opgraven, verkeren in slechte staat en het is moeilijk er de juiste conclusies aan te verbinden. Ongetwijfeld is veel belangrijk bewijsmateriaal voorgoed verloren gegaan. Daarom verlaat een onderzoeker van de bijbel zich niet op de archeologie om bewijzen te leveren dat het bijbelse verslag waar is.a Niettemin is het opmerkelijk dat deze wetenschap de hoofdlijnen van de gebeurtenissen die in de bijbel zijn opgetekend, heeft bevestigd.

Ook is het opmerkelijk dat deze oude geschiedenis ons helpt aspecten van de huidige religieuze situatie in de wereld te begrijpen. Hoe? Wel, er zijn bewijzen dat de inwoners van Mesopotamië na die oorspronkelijke opstand uitermate religieus waren. Zij geloofden dat de mens een geestelijk deel had, dat na de dood voortleefde. Zij hadden een sterk geloof in demonen. Zij gebruikten beelden. Zij beoefenden waarzeggerij en astrologie, en zij hadden zelfs triaden van goden. Dit zijn enkele van dezelfde opvattingen die zo veel mensen heden ten dage geloven.

Wil dit zeggen dat de religie van het oude Mesopotamië zich heeft verbreid en invloed heeft uitgeoefend op religies in de gehele wereld? Vele geleerden zijn tot die conclusie gekomen. In Handbooks of the History of Religions sprak Prof. Morris Jastrow over „het onmiskenbare stempel dat op de wereld in de oudheid is gedrukt door de opmerkelijke manifestaties van religieus denken in Babylonië”.

In het boek The Worship of the Dead (De aanbidding van de doden) schreef kolonel J. Garnier: „Niet alleen Egyptenaren, Chaldeeën, Feniciërs, Grieken en Romeinen, maar ook de hindoes, de boeddhisten, . . . de Goten, Angelsaksen, druïden, Mexicanen en Peruanen . . . moeten allen hun religieuze ideeën hebben ontleend aan een gemeenschappelijke bron en een gemeenschappelijk centrum. Overal vinden wij de meest verbazingwekkende overeenkomsten in riten, ceremonies, gebruiken, tradities, en in de namen en verwantschappen van hun respectieve goden en godinnen.” Het is duidelijk dat die vroege Babyloniërs, toen zij gedwongen werden zich over de hele aarde te vestigen, hun religieuze ideeën meenamen naar hun nieuwe woonplaatsen.

Maar kan deze informatie ons helpen in deze tijd vast te stellen welke religie de juiste is?

[Voetnoten]

[Inzet op blz. 5]

Triaden van goden. Gebruik van beelden. Astrologie. Bestaan van onzichtbare geesten. Een geestelijk deel van de mens dat na de dood voortleeft. Dit zijn geloofsopvattingen die de religies in de meeste landen met elkaar gemeen hebben

[Illustratie op blz. 4]

HET OUDE BABYLON

Maya-piramide

Hindoedrieëenheid

Drieëenheid van de christenheid

Verering van Maria

Voorouderaanbidding