Jehovah’s getuigen verwerven vrijheid van aanbidding in Portugal
DE DATUM 18 december 1974 bleek een mijlpaal te zijn in de geschiedenis van Jehovah’s getuigen in Portugal. Op die dag verwierven de Getuigen wettelijke erkenning doordat het Genootschap van Jehovah’s getuigen officieel werd geregistreerd. Hiermee kwam er een eind aan een strijd voor vrijheid van aanbidding die bijna vijftig jaar lang had gewoed.
Het is interessant dat de erkenning in dezelfde week viel waarin N. H. Knorr en F. W. Franz, de president en de vice-president van het Wachttorengenootschap, Portugal zouden bezoeken. Er werden derhalve regelingen getroffen voor speciale bijeenkomsten op zaterdag en zondag, 21 en 22 december.
EEN BEZOEKERSAANTAL DAT ALLE VERWACHTINGEN OVERTROF
De zaterdagvergadering werd in Pôrto gehouden, waar een menigte van 7586 het Sportpaviljoen tot de nok toe vulde. De plaats voor de zondagvergadering was de Estadio da Tapadinha, een voetbalstadion in Lissabon met 22.000 zitplaatsen. De directie van het stadion was bijzonder welwillend en toonde alle medewerking. Zij regelden het zelfs dat een voetbalwedstrijd die ’s middags gehouden zou worden, naar de ochtend werd verplaatst, zodat Getuigen die van ver moesten komen, de reis konden maken en het programma op zondagmiddag konden bijwonen.
Toen de broeders Knorr en Franz aankwamen, was het stadion reeds tot de laatste plaats bezet, terwijl nog vele duizenden buiten wachtten om binnengelaten te worden. Zouden onvoldoende zitplaatsen hen beletten binnen te komen? De stadiondirectie zag klaarblijkelijk de belangrijkheid van de gelegenheid in. Gedurende broeder Franz’ lezing in het Portugees over Psalm 91 gaven zij voor het eerst in de geschiedenis van het stadion toestemming dat de wachtende menigte op het speelveld mocht plaatsnemen. Het was werkelijk een ontroerend gezicht!
Toen het bezoekersaantal ten slotte werd geteld, bleken er 39.284 personen naar de bijeenkomst in Lissabon gekomen te zijn, hetgeen het totaal voor deze twee speciale vergaderingen op 46.870 bracht. Dat is driemaal het aantal van Jehovah’s getuigen in Portugal. Er volgde een lang aangehouden, luid applaus op de mededeling dat zij binnenkort Koninkrijkszalen voor de gemeentevergaderingen zouden kunnen openen.
Maar waarom heeft het zo lang geduurd voordat Jehovah’s getuigen wettelijk werden erkend? Een algemeen historisch overzicht zal interessant blijken te zijn.
EEN SAMENZWERING OM VRIJHEID VAN AANBIDDING TE ONDERDRUKKEN
Jehovah’s getuigen prediken het „goede nieuws” van Gods koninkrijk al sinds mei 1925 in Portugal (Matth. 24:14). Hun eerste openbare vergadering werd in dat jaar in Lissabons Luís Camoes-gymnasium gehouden, waar 2000 personen aanwezig waren om naar de lezing van J. F. Rutherford over het onderwerp „Hoe eeuwig op aarde te leven” te luisteren.
Na deze lezing opende het Wachttorengenootschap een bijkantoor in Lissabon, gelegen aan de Rua Santa Justa, No. 95. In datzelfde jaar (1925) werd er in die stad een begin gemaakt met de publikatie van het tijdschrift De Wachttoren. Er werden nog meer vergaderingen belegd, die werden gehouden door George Young, een Canadees die naar Portugal was gezonden om het werk te organiseren. Maar de situatie kan snel veranderen; en dat gebeurde ook in het volgende jaar.
In 1926 werd de republikeinse regering omvergeworpen en begon „O Novo Estado” (De nieuwe staat) te functioneren. Dit was een strikt conservatieve regering die werd gesteund door de Rooms-Katholieke Kerk. De belangrijkste figuur in dit regime was Dr. Oliveira Salazar.
Er werd onmiddellijk druk uitgeoefend op Jehovah’s getuigen. De Wachttoren kwam onder regeringscensuur te staan en slechts één jaar later was het noodzakelijk geworden dit tijdschrift in Bern, Zwitserland, te gaan drukken. In 1933 werd er in Portugal een nieuwe grondwet aangenomen, als gevolg waarvan er een krachtige dictatoriale staat verscheen die absolute macht had over het volk. In dat zelfde jaar werd alle publikatie van lectuur door Jehovah’s getuigen in Portugal stopgezet en werd het bijkantoor van het Genootschap gesloten.
Daarna werden er herhaaldelijk pogingen gedaan om weer erkenning te verkrijgen. Op 5 mei 1947 bezocht F. W. Franz bijvoorbeeld Portugal, te zamen met de advocaat van het Wachttorengenootschap. Behalve dat de bezoekende broeders een groepje van ongeveer twintig personen toespraken over organisatorische kwesties, consulteerden zij ook een rechter in Lissabon over de mogelijkheid het werk van Jehovah’s getuigen wettelijk erkend te krijgen. Hun werd echter vierkant gezegd dat het verzoek zou worden afgewezen, aangezien de PIDE (de geheime politie) heel nauw met de katholieke Kerk samenwerkte.
Ondanks het regeringsverbod bleven Jehovah’s getuigen in Portugal met hun medemensen over de naderende nieuwe ordening van vrede en rechtvaardigheid onder Gods Koninkrijksregering spreken (2 Petr. 3:13). In 1952 was een hoogtepunt van 53 Getuigen actief in Portugal werkzaam. Er werden nogmaals rechters geraadpleegd over een mogelijke wettelijke registratie van een bijkantoor van het Wachttorengenootschap in Portugal. Maar na herhaalde interviews met regeringsfunctionarissen, werd het verzoek officieel afgewezen, zonder dat hiervoor ook maar een enkele reden werd verschaft.
ER BREEKT TERRORISME UIT
Jehovah’s getuigen bleven voor bijbelse besprekingen in particuliere huizen bijeenkomen. Tegen januari 1961 waren er meer dan 1000 Getuigen in Portugal. In dat jaar werd er opnieuw een poging gedaan de organisatie wettelijk te laten registreren, deze keer onder de naam van een plaatselijk genootschap. De katholieke hiërarchie was echter woedend geworden over de snelle groei van Jehovah’s getuigen.
In maart 1961 brak er een golf van terrorisme uit. PIDE-agenten deden ongemotiveerd bij honderden Getuigen huiszoeking. Hun bijbels en bijbelverklarende lectuur werden verbeurd verklaard; zij werden mishandeld en in gevangenissen geworpen. Dit leidde tot vele rechtszaken, terwijl in het geval van één van deze rechtszaken beroep werd aangetekend bij het hoogste gerechtshof van het land. Het resultaat? Getuigen van Jehovah, zowel mannen als vrouwen, werden reeds tot gevangenisstraf veroordeeld wanneer zij alleen maar een bijbelstudie bijwoonden in een particulier huis. Dit terrorisme duurde tijdens de hele periode van de jaren zestig voort. Toen kwam er een straaltje hoop. Hoe dat zo?
Dictator Salazar kreeg een beroerte en er werd een nieuwe premier benoemd. Toen de nieuwe regering op 21 augustus 1971 religieuze vrijheid uitriep, leek het alsof er enkele veranderingen in het verschiet lagen. Jehovah’s getuigen verschaften gaarne de namen van 500 broeders, hetgeen krachtens de wet noodzakelijk is om als een „erkende religie” of „kerkgenootschap” erkend te kunnen worden. Bovendien overlegden zij op 14 november 1972 een uitgebreide documentatie betreffende hun geloofsleer en organisatie aan het ministerie van justitie. Maar naarmate de weken en maanden verstreken, werd het duidelijk dat het verzoek opnieuw op de lange baan was geschoven.
UITEINDELIJK TOCH EEN VERANDERING
Toen Salazar in 1970 stierf, brachten veel mensen de hoop tot uitdrukking dat er een eind zou komen aan de tirannie en het onderdrukkende bewind in Portugal. Sommige parlementsleden pleitten openlijk voor vrijheid van meningsuiting voor de burgers van het land. Ook de jongere generatie was ontevreden geworden over het oude regime. Toen gebeurde het: Op 25 april 1974 maakte een militaire opstand, die snel werd uitgevoerd, in één dag een eind aan de dictatuur die 48 jaar had geduurd.
Dit bracht welkome veranderingen met zich. De militaire junta die de macht had overgenomen, maakte bijvoorbeeld onmiddellijk het herstel van fundamentele burgerlijke vrijheden in Portugal bekend, hetgeen voor het eerst was sinds 1926. Op 29 augustus 1974 werd er een wet aangenomen waarin de bevolking het recht verkreeg zonder speciale toestemming vrijelijk te vergaderen.
Wat waren Jehovah’s getuigen blij over dit nieuws! Zij hielden een grote bijeenkomst waarbij verscheidene gemeenten in een van Lissabons sportpaviljoenen bijeenkwamen en er een bezoekersaantal van 1211 personen werd bereikt. Deze bijeenkomst werd door zeventien overeenkomstige grote vergaderingen gevolgd, die kort na elkaar werden gehouden, alle in mooie openbare vergadergelegenheden met een schitterend totaal van 29.664 personen die de openbare lezing bijwoonden. En zoals reeds is opgemerkt, zijn Portugese Getuigen te zamen met tienduizenden geïnteresseerde personen en masse verschenen op de twee speciale bijeenkomsten die ter gelegenheid van het bezoek van reizende functionarissen van het Wachttorengenootschap werden gehouden.
Wat is het voor Jehovah’s getuigen een welkome verandering nu bescherming in plaats van tegenstand van de zijde van de politie te ontvangen! Toen een herrieschopper onlangs probeerde een vergadering te verstoren, werd er een klacht ingediend bij de politie. Wat was het interessant het hoofd van politie te horen antwoorden: „Stelt u zich voor! Onder het vorige regime kregen wij opdracht u te vervolgen. Nu gaan wij u beschermen. Ik zal twee politieagenten sturen om bij de Koninkrijkszaal de wacht te houden als uw volgende vergadering gehouden wordt.”
’UW GOD MOET WERKELIJK ANDERS ZIJN’
De bijbel geeft christenen de aanmoediging: „Bewaart een voortreffelijk gedrag onder de natiën, opdat zij . . . ten gevolge van uw voortreffelijke werken, waarvan zij ooggetuigen zijn, God mogen verheerlijken op zijn inspectiedag” (1 Petr. 2:12). Is het gedrag van Jehovah’s getuigen inderdaad zo „voortreffelijk”?
Een voetbalenthousiast die op zondag, 22 december, de hele dag in het stadion was geweest, merkte op: „Het was verbazingwekkend! ’s Ochtends was er voor de voetbalwedstrijd, waarbij een menigte van slechts 5000 mensen aanwezig was, een politiemacht van 30 agenten nodig om de orde te handhaven. Eén opgewonden toeschouwer, die de scheidsrechter wilde aanvallen, moest door de politie gearresteerd worden. Maar ’s middags, met bijna 40.000 mensen, was er nog geen politieagent in het stadion te bekennen! En er was geen enkele ongeregeldheid!”
De vrouw van een van de conciërges die op het stadionterrein woont, merkte op: „Stel je eens voor, toen zij het stadion schoonmaakten, haalden zij zelfs de vuilniszak op die ik hier ’s morgens voor mijn deur had gezet. Ik heb mensen nog nooit zo met elkaar zien samenwerken, zonder enige problemen of onnodige drukte.”
Toen een vertegenwoordiger van Jehovah’s getuigen een gesprek had met de directie om zijn waardering tot uitdrukking te brengen voor het gebruik van het stadion, zei de president van de Club: „Gisteren had de Club de eer uw mensen te gast te hebben. U behoeft ons nergens voor te bedanken. U hebt ons een schitterende les gegeven in burgerlijk gedrag, samenwerking en liefde.” Een andere directeur riep uit: „Alles wat ik zeggen kan is dat, willen mensen zo handelen als uw mensen handelen, uw God werkelijk anders moet zijn.”
Jehovah’s getuigen zijn bijzonder blij over de vrijheid van aanbidding die zij thans in Portugal genieten. In november had een hoogtepunt van 14.220 personen er een actief aandeel aan, de bijbelse waarheid met anderen te delen. En zij leiden meer dan 14.160 gratis bijbelstudies bij mensen thuis. De mensen in Portugal hebben klaarblijkelijk een grote dorst naar kennis van het Woord van God. Jehovah’s getuigen zijn bereid, verlangend en nu wettelijk in staat hen hierbij te helpen.