Jonge mensen vragen . . .

Hoe kan ik vermijden dat een vriendschap benauwend wordt?

„Mijn vriendin deed alsof ik haar eigendom was. Ze liet me geen ademruimte.” — Hollie.

„ER BESTAAT een vriend die aanhankelijker is dan een broeder”, zegt een wijze spreuk (Spreuken 18:24). En als je een vriend of vriendin hebt die jouw overtuiging, gevoel voor humor of interesses deelt, is het normaal dat je bij elkaar wilt zijn. Zo zegt een zekere Caroline: „De hechtheid van mijn vriendschap met sommigen in de christelijke gemeente is het resultaat van onze gezamenlijke deelname aan activiteiten.” Als een van Jehovah’s Getuigen wilde Caroline in een bepaalde maand zestig uur aan het evangelisatiewerk besteden. Haar vriendinnen deelden hun schema zo in dat zij haar bij dit werk konden steunen!

Maar hoewel saamhorigheid voordelen heeft, kan iemand soms het gevoel krijgen dat het te veel van het goede is. De aan het begin geciteerde Hollie vindt de vriendschap met een van haar vriendinnen benauwend. En zij staat daar niet alleen in. Hollie merkt op: „Dat schijnt ook andere jongeren te overkomen. Ze zitten voortdurend op elkaars lip totdat het tot een uitbarsting komt. Dan praten ze wekenlang niet met elkaar.”

Het probleem is dat het niet gemakkelijk is een vriend of vriendin te vertellen dat je de vriendschap benauwend vindt en meer privacy wilt. Misschien ben je bang dat je zijn of haar gevoelens kwetst, of dat je jullie vriendschap in gevaar brengt. Maar een redelijke hoeveelheid ruimte in een vriendschap brengen, zal eerder nuttig dan nadelig zijn.

Ter illustratie: In een park in de Australische stad Sydney moest er een afrastering rond een grote boom komen. Waarom? Omdat de grond door de horden bezoekers geleidelijk samengeperst raakte, waardoor de wortels verstikten. Zonder bescherming zou de boom doodgegaan zijn. Hetzelfde kan voor vriendschappen gelden. Als mensen te veel bij elkaar zijn, kan hun relatie verstikken. Koning Salomo schreef: „Maak uw voet zeldzaam in het huis van uw naaste, opdat hij niet genoeg van u krijgt en u stellig haat.” — Spreuken 25:17.

De behoefte aan tijd voor jezelf en aan privacy

Waarom zei Salomo dat? Onder andere omdat wij allemaal behoefte hebben aan wat tijd voor onszelf en aan privacy. Zelfs Jezus Christus had daar behoefte aan. Hoewel hij een hechte band met zijn discipelen had, zonderde hij zich van tijd tot tijd af om te bidden (Mattheüs 14:23; Markus 1:35). De godvrezende Isaäk vond eveneens tijd om alleen te zijn (Genesis 24:63). Ook jij hebt wat tijd voor jezelf nodig, bijvoorbeeld voor je huiswerk, voor karweitjes en voor je persoonlijke studie van de bijbel. En als je vrienden niet zo attent zijn rekening te houden met je behoeften op dat gebied, kan het gemakkelijk tot een uitbarsting van irritatie komen.

Wees dus niet bang het tegen een vriend of vriendin te zeggen wanneer je wat tijd voor jezelf nodig hebt. Daar de christelijke liefde ’niet haar eigen belang zoekt’, zal een echte vriend of vriendin meestal proberen daar begrip voor op te brengen (1 Korinthiërs 13:4, 5; Spreuken 17:17). „In de periode voorafgaand aan mijn eindexamen”, schrijft een meisje, „waren mijn vriendinnen een en al steun en begrip. Ik voelde me niet opgelaten als ik hun vroeg weg te gaan wanneer ik mijn tijd nodig had om te studeren. Ik heb er geen moeite mee eerlijk tegen mijn vriendinnen te zijn; zij weten dat wij allemaal verantwoordelijkheden hebben.”

Natuurlijk schrijft de Gulden Regel voor dat je zelf net zo attent bent tegenover je vrienden of vriendinnen (Mattheüs 7:12). Een zekere Tamara schrijft: „Dat ik zelf veel verantwoordelijkheden heb, heeft me er beslist bewuster van gemaakt dat mijn vriendin behoefte heeft aan tijd voor zichzelf.” En wanneer Tamara huishoudelijke verplichtingen heeft, sporen haar vriendinnen haar niet aan zich er haastig van af te maken of ze tot een later tijdstip uit te stellen. In plaats daarvan, zegt Tamara, „helpen zij me meestal bij mijn werk zodat wij daarna iets samen kunnen gaan doen”. Wat heerlijk zulke onzelfzuchtige vriendinnen te hebben — en wat maken ze samen een goed gebruik van hun tijd!

’Verruim je’

Er is nog een reden waarom het verstandig is wat ruimte in een vriendschap te brengen. Als wij al onze tijd en emotie in slechts één vriendschap investeren, bestaat de kans dat wij andere belangrijke banden verwaarlozen — zoals de band met onze ouders en broers en zussen en met andere christenen. Ook beperken wij onze emotionele en geestelijke groei aanzienlijk. De bijbel zegt: „Door ijzer wordt ijzer zelf gescherpt. Zo scherpt de ene man het aangezicht van de ander” (Spreuken 27:17). Uiteraard kun je in maar heel beperkte mate „gescherpt” worden als je met slechts één persoon omgaat — vooral wanneer dat een leeftijdgenoot is.

De bijbel ontmoedigt het daarom kliekjes te vormen, bekrompen of discriminerend te zijn in onze keuze van vrienden, maar moedigt ons aan ’ons te verruimen’ (2 Korinthiërs 6:13). „Zelfs als je een bijzondere band met iemand hebt,” raadt het boek Moods and Feelings aan, „is het belangrijk ook tijd te maken voor andere vrienden.”

Die raad is niet altijd makkelijk op te volgen. Een christelijke jongere die Michael heet, vertelt: „Troy en ik deden altijd alles samen, zowel in de gemeente als op het sociale vlak. Wij waren onafscheidelijk. Toen verhuisde er een andere jonge Getuige naar onze gemeente. Hij en ik wilden samen als volle-tijdpredikers dienen en dus begonnen we tijd met elkaar door te brengen.” Het gevolg? „Troy praatte niet meer met me,” zegt Michael, „en na tevergeefs geprobeerd te hebben het probleem uit de weg te ruimen, praatte ik ook niet meer met hem. Dat heeft een jaar zo geduurd.” Hij beschrijft hun vriendschap als „jaloers bezitterig”.

In een gezonde relatie behandelen vrienden elkaar echter niet als bezittingen. Is een vriend of vriendin het niet eens met je pogingen om je te verruimen, dan moet je daar dus openhartig over praten. Misschien moet hij of zij gewoon de verzekering krijgen dat jullie vriendschap je nog lief is. Maak duidelijk dat je met hem of haar wilt blijven optrekken.

Toegegeven, het kan even duren voordat hij of zij aan het idee gewend is. De zestienjarige Zaneta bijvoorbeeld werd door jaloezie gekweld toen haar goede vriendin tijd met anderen begon door te brengen. Maar Zaneta zegt dat zij die gevoelens „dank zij gebed en persoonlijke bijbelstudie” de baas is geworden. Zo kon zij een nauwe band met haar vriendin houden. Michaels vriend Troy kwam ook over zijn aanvankelijke jaloezie heen en zij werden weer goede vrienden. Misschien zal het met jouw vriend of vriendin ook zo gaan. Uiteindelijk zijn alle betrokkenen er echt bij gebaat als je je verruimt. De zeventienjarige Debbie constateert dat wanneer haar vriendinnen nieuwe vriendinnen maken, „dat vaak ook mijn vriendinnen worden”.

Maar stel nu dat je vriend of vriendin gewoon weigert deze veranderingen in jullie relatie te accepteren, wat dan? Het kan zijn dat er niets anders op zit dan dat jullie wegen zich scheiden. Maar waarom zou je, voordat je concludeert dat alles verloren is, niet vragen wat je ouders ervan denken? Per slot van rekening zijn godvrezende ouders in feite je beste vrienden. En misschien hebben zij wat praktische suggesties voor je, zodat je de vriendschap kunt redden zonder dat er aan je behoefte aan ademruimte voorbij wordt gegaan.

Breng tijd met de juiste vrienden door

Een waarschuwend woord: Je verruimen wil niet zeggen dat je niet kieskeurig bent in de keuze van je vrienden. Een boek over vriendschap schrijft: „Het is normaal dat je wordt zoals de mensen met wie je veel tijd doorbrengt. Soms kan dat gebeuren zonder dat je het in de gaten hebt. Je kunt gaan denken en doen zoals het gezelschap waarin je verkeert terwijl je heel anders ingesteld bent. Op die manier kan de groep je in haar greep hebben.” De bijbel wees daar duizenden jaren geleden al op met de woorden: „Hij die met wijzen wandelt, zal wijs worden, maar wie zich met de verstandelozen inlaat, zal het slecht vergaan.” — Spreuken 13:20.

Als je op school zit of een baan hebt, kun je tijd met mensen moeten doorbrengen die niet geïnteresseerd zijn in het dienen van Jehovah. Maar wanneer je goede vrienden zoekt, denk dan aan de bijbelse raad: „Slecht gezelschap is dodelijk voor een goede levenswandel.” — 1 Korinthiërs 15:33, Het Nieuwe Testament in de taal van onze tijd.

Bedenk ook dat belangrijker dan enige menselijke vriendschap de vriendschap met onze Schepper, Jehovah God, is. De reeds geciteerde Debbie heeft een aantal goede vriendinnen. Toch raadt zij aan „ervoor te zorgen dat Jehovah altijd op de eerste plaats komt”. De getrouwe Abraham uit de oudheid deed dat, en Jehovah noemde hem speciaal „mijn vriend” (Jesaja 41:8). En bedenk dit: Jehovah heeft er niets op tegen dat je tijd besteedt aan je vrienden of vriendinnen die hem ook liefhebben; hij moedigt dat zelfs aan. Wat een ware Vriend is hij!

[Illustratie op blz. 18]

Echte vrienden erkennen elkaars behoefte aan tijd voor zichzelf