Hoe met de gevolgen om te gaan
IN EEN ziekenhuisbed gelegen vroeg Gilbert aan zijn dokter: „Zal ik het gebruik van mijn arm en mijn been ooit terugkrijgen?” Gilbert hoorde de uitdaging in het antwoord: „Hoe harder u werkt, des te meer krijgt u terug, en des te sneller.” Hij antwoordde: „Ik ben er klaar voor!” Op 65-jarige leeftijd werd hij door fysiotherapie, in combinatie met een positieve instelling, geholpen zijn rolstoel te verwisselen voor een looprekje en het looprekje vervolgens voor een wandelstok, en weer aan het werk te gaan.
„Bij de huidige revalidatie na een beroerte wordt er meestal van uitgegaan dat als één hersengebied beschadigd is, andere centra de taak van het beschadigde weefsel kunnen overnemen. Eén doel van de therapie is, zowel het potentieel van deze niet-betrokken centra goed te ontwikkelen als de stimulans te verschaffen die de hersenen in staat stelt zich te reorganiseren en aan te passen”, verklaren de onderzoekers Weiner, Lee en Bell. Het herstel wordt echter ook bepaald door andere factoren, zoals de plaats en de ernst van de beroerte, de algehele gezondheid van de patiënt, de kwaliteit van de medische zorg, en de steun van anderen.
Steun van familie en vrienden
Erikka deed drie jaar revalidatieoefeningen en leerde zo lopen en haar rechterhand gebruiken ter compensatie van haar invalide linkerhand. Zij vertelt wat haar erdoorheen hielp: „Het belangrijkste was dat mijn man en mijn vrienden me niet lieten vallen. De wetenschap dat zij van me hielden, gaf mij kracht, en wanneer zij me aanmoedigden het niet op te geven, was dat een stimulans voor me.”
Gezinsleden worden partners in het herstelproces van hun dierbaren. Zij moeten het medisch personeel vragen stellen en goed opletten bij therapieën die misschien thuis voortgezet moeten worden opdat de al gemaakte vorderingen niet verloren gaan. Alle geduld, vriendelijkheid, begrip en genegenheid van gezinsleden en vrienden bieden een veilig emotioneel milieu om opnieuw te leren spreken en lezen en andere vaardigheden van het dagelijks leven terug te krijgen.
John deed zijn uiterste best zijn vrouw Ellen te helpen bij haar oefeningen en therapie en probeerde daarbij het evenwicht te bewaren tussen ’slaven drijven’ en ’in de watten leggen’. Hij beschrijft de inspanningen van zijn familie als volgt: „Wij lieten Ellen niet wegzinken in de diepten van zelfmedelijden. Soms waren wij harde meesters, maar wij hielden altijd zorgvuldig rekening met haar beperkingen en boden hulp. Zij is gevoeliger geworden, dus ik doe mijn best haar geen stress te bezorgen.”
Toen Ellen met de hulp van een spraaktherapeut weer leerde praten, assisteerde John haar. „Dingen samen doen was een manier om haar aan te moedigen en dus lazen wij elkaar de bijbel voor, wat haar spraak hielp verbeteren. Ook namen wij deel aan de prediking, daar wij Jehovah’s Getuigen zijn, maar wij deden het eerst kalmpjes aan. Op die manier kon Ellen met anderen de hoop delen die wij voor de toekomst hebben. Dat was een therapie op zich voor Ellen.” Toen er bijna drie jaar verstreken waren, was Ellen flink vooruitgegaan.
De aanmoediging en kracht die er van vrienden kan uitgaan, mag nooit onderschat worden, daar ze het herstel van iemand die een beroerte heeft overleefd, reusachtig kan beïnvloeden. Het medische blad Stroke berichtte dat bij een grotere „mate van steun uit de omgeving een sneller herstel en een grotere algehele verbetering in het functioneren verwacht mochten worden, zelfs onder patiënten met een nogal zware beroerte”.
Bernie waardeerde de steun die zijn vrienden hem gaven zeer. Hij vertelt ons: „De bezoeken van vrienden zijn onontbeerlijk om het aan te kunnen. Een meelevende stem en een liefdevolle houding krikken je moreel op. Hoewel iemand niet uitgebreid bij de handicap van de patiënt hoeft stil te staan, is de constatering van enige verbetering heel aanmoedigend.” Wat zou ieder van ons kunnen doen om mensen die met de nasleep van een beroerte kampen te steunen? „Neem een bloemetje mee,” stelt Bernie voor, „of maak hem of haar deelgenoot van een schriftuurlijke gedachte of ervaring. Dat heeft mij erg geholpen.”
Melva, die op oudere leeftijd een beroerte kreeg, vond het aanmoedigend als een van haar geestelijke broeders met haar bad. Gilbert beveelt dat ook aan en legt uit: „Het laat zien dat je echt voldoende om iemand geeft als je met hem of haar bidt.” Peter, die door zijn beroerte slecht ziet, waardeert het wanneer anderen zijn beperkingen begrijpen en de tijd nemen om hem voor te lezen.
Iemand van en naar de revalidatie begeleiden is ook een liefdevol gebaar. Ervoor zorgen dat het huis van de patiënt veilig is, is eveneens noodzakelijk. Wanneer iemand moeite heeft met zijn evenwicht, loopt hij voortdurend gevaar te vallen. Gilbert bijvoorbeeld waardeerde de vriendelijke hulp van vrienden, die onder andere veiligheidshalve een grijpstang in zijn douche aanbrachten.
Leren steun te verlenen
Stemmingswisselingen en een verhoogde neiging tot huilen kunnen iemand die een beroerte heeft gehad in verlegenheid brengen en kunnen ook onthutsend zijn voor toeschouwers die misschien niet weten hoe te reageren. Maar door te leren een steun te zijn, kunnen vrienden iemand die een beroerte heeft gehad behoeden voor een geïsoleerd bestaan. Meestal worden de huilbuien minder frequent. Maar blijf wanneer er tranen gaan vloeien kalm en ga niet weg; zeg wat u graag zou horen als de rollen omgekeerd waren.
Werk bovenal aan godvruchtige liefde voor degenen bij wie door het opgelopen letsel de persoonlijkheid die u eens kende veranderd is. Zij voelen aan wat u denkt en dat beïnvloedt weer hun reactie op u. Erikka merkt op: „Ik zal misschien nooit meer dezelfde zijn. Maar niemand mag dat verwachten van iemand die een beroerte heeft gehad. Familie en vrienden moeten de persoon in kwestie leren liefhebben zoals hij of zij is. Indien zij zijn of haar persoonlijkheid oplettend verkennen, zullen zij ontdekken dat de aantrekkelijkste eigenschappen van vroeger er nog steeds zijn.”
Iemands zelfrespect daalt tot een dieptepunt wanneer hij niet kan praten of niet begrepen wordt. Door de moeite te nemen met hen te praten, kunnen vrienden mensen met een gebrekkig spraakvermogen in hun waarde bevestigen. Takashi vertelt: „Wat ik denk en in mijn hart voel is niet veranderd. Maar mensen zijn geneigd contact met mij uit de weg te gaan omdat zij geen normaal gesprek met me kunnen voeren. Voor mij is het moeilijk op mensen af te stappen, maar als iemand naar mij toe komt om met me te praten, is dat een enorme aanmoediging, die me erg, erg gelukkig maakt!”
Hier volgen enkele suggesties die ons allemaal kunnen helpen mensen die spraakproblemen hebben te steunen en aan te moedigen.
De meeste beroerten tasten niet het intellect aan. De meeste mensen die een beroerte overleven, blijven mentaal alert, ook al is hun spraak misschien moeilijk te verstaan. Spreek nooit neerbuigend tegen hen en gebruik geen kindertaal. Behandel hen waardig.
Luister geduldig. Zij kunnen tijd nodig hebben om een gedachte te ordenen of een woord, zinsdeel of zin af te maken. Bedenk dat de meest geïnteresseerde luisteraar niet gehaast is.
Doe niet alsof u het verstaat als dat niet zo is. Beken vriendelijk: „Het spijt me. Ik kan je geloof ik niet goed verstaan. Laten we het straks nog eens proberen.”
Spreek langzaam en duidelijk op een normale toon.
Gebruik korte zinnen en bekende woorden.
Gebruik vragen die met ja of nee beantwoord kunnen worden en moedig aan tot reageren. Houd in gedachte dat zij uw woorden misschien niet kunnen begrijpen.
Houd achtergrondgeluiden gedempt.
Zij redden het met Jehovah’s liefdevolle steun
Hoewel het belangrijk is de oorzaak te weten van uw beroerte, daar dat u in staat stelt stappen te nemen en uw kans op toekomstige beroerten te verkleinen, is het onder controle krijgen van de angst ervoor ook belangrijk. Ellen vertelt: „Vooral Gods woorden in Jesaja 41:10 zijn een troost voor me. Hij zegt daar: ’Wees niet bevreesd, want ik ben met u. Blik niet rond, want ik ben uw God. Ik wil u sterken. Ik wil u werkelijk helpen. Ik wil u werkelijk stevig vasthouden met mijn rechterhand van rechtvaardigheid.’ Jehovah is zo reëel voor me geworden, en dat maakt dat ik niet bang ben.”
De bijbel helpt ook Anand om tegen de wanhoop die hij voelt te vechten: „Ik put er heel veel steun uit; ik word er steeds weer door opgebeurd en verkwikt.” Hiroyuki’s probleem was, hoe profijt te trekken van de Schrift, daar hij zich niet kon concentreren. Hij zegt: „Ik heb troost geput uit het luisteren naar de bijbelboeken op cassette.”
De apostel Paulus verklaarde: „Wanneer ik zwak ben, dan ben ik krachtig” (2 Korinthiërs 12:10). Het was Jehovah’s geest die Paulus hielp tot stand te brengen wat hij alleen niet kon. Zij die een beroerte overleven, kunnen zich ook voor geestelijke kracht op Jehovah verlaten. Erikka legt uit: „Als wij gezond zijn en alles in onze eigen kracht doen, geven wij Jehovah misschien niet veel gelegenheid om ons te helpen. Maar door mijn handicap heb ik mijn band met hem op een heel speciale manier kunnen versterken.”
Verzorgers krijgen steun
Verzorgers hebben steun nodig bij hun zo belangrijke taak. Waar kunnen zij om steun aankloppen? Onder meer binnen het gezin. Elk gezinslid moet een deel van de verzorging op zich nemen. Yoshiko vertelt hoe haar zoons haar emotioneel steunden: „Zij luisterden naar mijn problemen alsof het hun eigen problemen waren.” Gezinsleden moeten alle beschikbare informatie inwinnen om te leren hoe iemand die een beroerte heeft gehad te verzorgen en ook hoe om te gaan met de veranderingen in de persoonlijkheid van hun dierbare.
Wie zou er nog meer een steun voor verzorgers kunnen zijn? David en zijn familie wendden zich tot hun geestelijke familie binnen de gemeente van Jehovah’s Getuigen om hulp met Victor: „Zij gaven gehoor aan ons verzoek. Om beurten komen zij soms bij ons thuis slapen om Victor de hele nacht voor ons te verzorgen.”
Elke verzorger moet de warme liefde en steun van zijn geestelijke familie voelen. Maar sommigen kunnen het moeilijk vinden de hulp van anderen in te roepen. Haruko vertelt: „Vaak krijg ik te horen: ’Als er iets is waarmee we je kunnen helpen, aarzel dan niet het ons te laten weten.’ Maar omdat ik weet hoe druk iedereen het heeft, kan ik mezelf er niet toe brengen om hulp te vragen. Ik zou het erg waarderen als mensen op specifieke manieren hulp boden: ’Ik kan je helpen met schoonmaken. Welke dag schikt je het beste?’ ’Ik kan boodschappen voor je doen, dus is het goed als ik nu langskom?’”
Kenji’s vrouw kreeg een beroerte; hij kon haar echter de verzorging geven die zij nodig had. Hij merkte dat hij zijn last door gebed op Jehovah kon werpen. Ten slotte verloor zijn vrouw haar spraakvermogen en daarmee verloor Kenji een gesprekspartner. Maar hij leest elke dag in de bijbel. Hij zegt: „Die herinnert mij aan Jehovah’s tedere zorg voor de verbrijzelden van geest, en dat heeft voorkomen dat ik neerslachtig en eenzaam werd.”
Op Jehovah’s geest vertrouwen kan een hulp zijn wanneer het lijkt of onze emoties ons de baas worden. Yoshiko, die te kampen heeft met de veranderde persoonlijkheid van haar man en zijn buien van opvliegendheid na zijn beroerte, vertelt: „Soms voelde ik de drang bij me opkomen zo hard ik kon te krijsen. Bij die gelegenheden bad ik altijd tot Jehovah, en zijn geest bracht me dan rust en kalmte.” Uit waardering voor Jehovah’s loyaliteit tegenover haar, laat zij zich door niets van haar christelijke levenswijze afbrengen. Zij gaat geregeld naar christelijke vergaderingen, neemt deel aan de prediking en doet haar persoonlijke bijbelstudie. „Ik weet dat als ik mijn deel doe,” zegt Yoshiko, „Jehovah mij nooit in de steek zal laten.”
Wanneer iemand door ongerustheid en angst wordt beslopen, is Jehovah er altijd om te luisteren. Midori, wier man een beroerte heeft gehad, put troost uit het feit dat Jehovah, figuurlijk gesproken, alle tranen die zij heeft vergoten in zijn „leren zak” heeft gedaan (Psalm 56:8). Zij houdt Jezus’ woorden in gedachte: ’Wees nooit bezorgd voor de volgende dag.’ Zij zegt: „Ik heb me vast voorgenomen geduldig te zijn tot de nieuwe wereld komt.” — Mattheüs 6:31-34.
Bij ernstige beperkingen
Het is waar dat sommigen bij hun revalidatie opmerkelijk herstellen, maar anderen slagen er slechts matig in de vaardigheden die zij voor hun beroerte hadden te herwinnen. Wat kan de laatsten helpen de uitdaging aan te gaan hun beperkingen te accepteren, hoe ernstig en langdurig die ook mogen zijn?
Bernie, die door een beroerte veel van zijn mobiliteit verloor, antwoordt: „De vreugde van mijn hoop op eeuwig leven op een komende paradijsaarde en bidden tot mijn hemelse Vader, Jehovah, hebben mij geholpen mijn beperkingen kalm te aanvaarden.”
Diezelfde hoop heeft Erikka en haar man, Georg, geholpen haar beperkingen te aanvaarden en toch van het leven te genieten. Georg legt uit: „Wij hebben Gods belofte dat hij op een goede dag totale genezing zal brengen. Dus concentreren wij ons niet op de handicap. Natuurlijk doen wij wel alles wat wij kunnen voor Erikka’s gezondheid. Maar je kunt leren met de onvolmaakte coördinatie van spieren te leven en je op positiever dingen concentreren.” — Jesaja 33:24; 35:5, 6; Openbaring 21:4.
In gevallen waarbij het herstel zeer beperkt is, is de steun van familie en vrienden nog gewichtiger. Zij kunnen het slachtoffer helpen goede moed te houden tot Gods tijd gekomen is om alle gezondheidsproblemen te verhelpen.
De wetenschap dat slachtoffers van een beroerte en hun gezin een grootse toekomst wacht waarin zij hun gezondheid terug zullen krijgen, stelt hen in staat het leven elke dag te nemen zoals het komt. Zij kunnen daardoor geduldig wachten op de verlichting van alle lijden in Gods nabije nieuwe wereld (Jeremia 29:11; 2 Petrus 3:13). Ondertussen kunnen allen die zich tot Jehovah wenden, erop vertrouwen dat hij hen ook nu zal helpen en steunen bij het verwerken van de fnuikende gevolgen van een beroerte. — Psalm 33:22; 55:22.
[Inzet op blz. 12]
Familie en vrienden kunnen het slachtoffer tot steun zijn tot Gods tijd is aangebroken om alle gezondheidsproblemen te verhelpen
[Kader/Illustratie op blz. 10]
HET VOORKOMEN VAN EEN BEROERTE
„DE BESTE manier om met een beroerte om te gaan, is te proberen ze te voorkomen”, verklaart dr. David Levine. En factor nummer één bij de meeste beroerten is hoge bloeddruk.
Bij veel mensen kan hoge bloeddruk worden tegengegaan met een dieet dat rijk is aan kalium en arm aan zout, verzadigd vet en cholesterol. Matiging van het alcoholgebruik kan ook belangrijk zijn. Een programma van geregelde lichaamsbeweging passend bij iemands leeftijd en conditie kan helpen om overtollige kilo’s kwijt te raken, wat ook weer de bloeddruk omlaag kan brengen. Misschien moeten er medicijnen worden gebruikt — onder dokterstoezicht, daar er een grote verscheidenheid aan medicijnen beschikbaar is.
Bij stenose van de halsslagaders is de belangrijkste bloedtoevoerroute naar de hersenen vernauwd, wat in grote mate bijdraagt tot een beroerte. Afhankelijk van de mate van afsluiting kan een chirurgische ingreep, een zogenoemde carotisendarterectomie, om de geblokkeerde slagaders te ontstoppen raadzaam zijn. Uit onderzoek is gebleken dat mensen die symptomen vertoonden en bij wie de slagaders ernstig vernauwd waren, baat hadden bij een operatieve ingreep en geneesmiddelen. De ingreep kan echter problemen met zich meebrengen en moet dus zorgvuldig overwogen worden.
Een hartaandoening kan de kans op een beroerte vergroten. Boezemfibrilleren (onregelmatige hartslag), dat er de oorzaak van kan zijn dat zich bloedstolsels vormen die naar de hersenen gaan, is te behandelen met antistollingsmiddelen. Andere hartproblemen kunnen een operatie en medicatie nodig maken om de kans op een beroerte te verkleinen. Suikerziekte is verantwoordelijk voor een groot deel van de gevallen van beroerte, dus helpt regulering ervan een beroerte te voorkomen.
TIA’s zijn duidelijke waarschuwingen voor een beroerte. Zorg ervoor dat ze niet genegeerd worden. Ga naar uw dokter en pak de onderliggende oorzaak aan, daar TIA’s de kans op een beroerte aanzienlijk vergroten.
Een gezonde, matige levenswijze kan veel doen om een beroerte te voorkomen. Zowel evenwichtige eetgewoonten en regelmatige lichaamsbeweging als het tot een minimum beperken van het alcoholgebruik en stoppen met roken, kunnen bijdragen tot het gezond houden van de slagaders en kunnen zelfs een gunstig effect hebben op reeds aangetaste slagaders. Het eten van meer vers fruit en groenten en granen heeft volgens verscheidene studies ook bijgedragen tot vermindering van de kans op een beroerte.