De oorspronkelijke Amerikanen — Het einde van een tijdperk
WIE heeft er nooit een typische cowboys-en-indianenfilm gezien? Overal ter wereld heeft men gehoord van Wyatt Earp, Buffalo Bill en de Lone Ranger, en van de Indianen Geronimo, Sitting Bull, Crazy Horse, Chief Joseph en nog velen meer. Maar hoe levensecht waren de vertolkingen van Hollywood? En hoe objectief zijn hun uitbeeldingen van de Indianen geweest?
De geschiedenis van de overwinning op de oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika (de Indianen) door Europeanen roept vragen op.a Hebben de geschiedenisboeken een fair beeld van de Indianen geschilderd? Kunnen wij er iets uit leren over hebzucht, onderdrukking, racisme en gruwelen? Hoe luidt het ware verhaal van de zogenoemde cowboys en Indianen?
Custers laatste stelling en het bloedbad bij Wounded Knee
In het jaar 1876 was de medicijnman Sitting Bull van de Lakota (een van de drie hoofdafdelingen van de Sioux) een van de aanvoerders bij de beroemde veldslag aan de rivier de Little Bighorn in Montana. Luitenant-kolonel „Long Hair” Custer dacht dat hij met 650 soldaten gemakkelijk 1000 Sioux- en Cheyenne-krijgers kon verslaan. Dat was een grove misrekening. Hij stond waarschijnlijk tegenover de grootste groep Indiaanse krijgers die zich ooit verzameld had — ongeveer 3000.
Custer splitste zijn 7de Regiment Cavalerie in drie groepen. Zonder op ondersteuning van de andere twee te wachten, viel zijn groep een naar zijn mening kwetsbaar deel van het Indiaanse kamp aan. Onder leiding van de hoofdmannen Crazy Horse, Gall en Sitting Bull hakten de Indianen Custer en zijn eenheid van ongeveer 225 soldaten in de pan. Het was een tijdelijke overwinning voor de Indiaanse volken maar een bittere nederlaag voor het Amerikaanse leger. De verschrikkelijke wraak zou echter slechts veertien jaar op zich laten wachten.
Uiteindelijk gaf Sitting Bull zich over, nadat hem gratie was beloofd. In plaats daarvan werd hij enige tijd opgesloten gehouden in Fort Randall in het Dakota-territorium. Op latere leeftijd trad hij op in de rondreizende wild-westshow van Buffalo Bill. De eens vermaarde leider had niets meer weg van de invloedrijke medicijnman die hij eens was geweest.
In 1890 werd Sitting Bull (in het Lakota was zijn naam Tatanka Iyotake) doodgeschoten door Indiaanse politieagenten die gestuurd waren om hem te arresteren. Het waren Sioux die hem doodden, de „Metal Breasts” (houders van een politiepenning) inspecteur Bull Head en brigadier Red Tomahawk.
In datzelfde jaar werd het verzet van de Indianen tegen de overheersing door de blanken uiteindelijk gebroken bij het bloedbad van Wounded Knee Creek op de Amerikaanse Great Plains. Daar werden ongeveer 320 vluchtende Sioux, mannen, vrouwen en kinderen, gedood door federale troepen en hun Hotchkiss snelvuurgeschut. De soldaten pochten dat dit hun wraak was voor het afslachten van hun kameraden, Custer en zijn mannen, op de heuvelrug langs de Little Bighorn. Zo eindigde een periode van ruim 200 jaar waarin het bij tussenpozen tot oorlogen en schermutselingen was gekomen tussen de optrekkende Amerikaanse kolonisten en de steeds meer in het nauw gebrachte stammen die er al woonden.
Maar hoe waren de Indianen eigenlijk in Noord-Amerika terechtgekomen? Hoe zag hun leven er uit voordat de blanke man voor het eerst voet aan wal zette in Noord-Amerika?b Wat leidde tot hun uiteindelijke nederlaag en onderwerping? En hoe is de huidige situatie van de Indianen in een land dat nu wordt overheerst door de nakomelingen van de vroege Europese immigranten? Deze en andere vragen zullen in de volgende artikelen worden besproken.
[Voetnoten]
a Hoewel sommigen nu de voorkeur geven aan de term „Native American” (oorspronkelijke Amerikaan), wordt „Indiaan” in veel bronnen ook nog algemeen gebruikt. Wij zullen in de meeste gevallen het laatste gebruiken. „Indiaan” is de onjuiste benaming die Columbus aan de oorspronkelijke bewoners gaf, in de veronderstelling dat hij India had bereikt toen hij belandde in wat nu West-Indië wordt genoemd.
b In deze artikelen beperken wij ons tot de Noordamerikaanse Indianen. Aan de Indianen van Mexico, Midden-Amerika en Zuid-Amerika — Azteken, Maya, Inka, Olmeken en anderen — zal in toekomstige uitgaven van dit tijdschrift aandacht worden besteed.
[Illustratie op blz. 3]
Het begraven van de doden bij Wounded Knee
[Verantwoording]
Montana Historical Society