Jonge mensen vragen . . .

Waarom lopen mijn vriendschappen stuk?

„Mijn vriendin en ik hadden veel gemeenschappelijke interesses en bezigheden; wij vonden het fijn tijd met elkaar door te brengen. Maar plotseling verkoelde onze vriendschap steeds meer. Daar werd ik echt gedeprimeerd van.” — Maria.

EINDELIJK heb je een vriend of vriendin gevonden, iemand die je begrijpt en die je neemt zoals je bent. Dan, opeens, begint de vriendschap te verflauwen. Je probeert er nog van alles aan te doen, maar tevergeefs.

Een loyale vriend of vriendin is van onschatbare waarde (Spreuken 18:24). En het kan een pijnlijke ervaring zijn er een te verliezen. De bijbel vertelt ons dat toen Job door zijn vrienden in de steek gelaten werd, hij weeklaagde: „Mijn intieme kennissen zijn uitgebleven, en die ik ken, zelfs zij zijn mij vergeten” (Job 19:14). Misschien voel jij een soortgelijk verdriet als je onlangs een vriendschap spaak hebt zien lopen. Zoals de jonge Patrick het uitdrukte: „Het voelt alsof iemand van wie je houdt, gestorven is.” Maar als nu eens vrijwel elke vriendschap die je ooit gehad hebt, op niets is uitgelopen?

Broze vriendschappen

In het boek Adolescence, door Eastwood Atwater, wordt opgemerkt dat tienervriendschappen „de neiging hebben hoog op te vlammen en dan uit te doven, met plotselinge, dramatische veranderingen en bittere gevoelens wanneer de vriendschap ophoudt”. Hoe komt het dat tienervriendschappen zo broos zijn? Een van de redenen is dat naarmate je ouder wordt je gevoelens, zienswijzen, doeleinden en interesses beginnen te veranderen. (Vergelijk 1 Korinthiërs 13:11.) Het kan gebeuren dat je je leeftijdgenoten in bepaalde opzichten ineens ver vooruit bent — of bij hen achterop raakt.

Dus als vrienden opgroeien, groeien zij soms uit elkaar — niet omdat zij kwaad op elkaar zijn, maar omdat zij verschillende doeleinden, interesses en waarden ontwikkelen. Soms is het zelfs maar het beste dat een vriendschap eindigt. Naarmate je ouder wordt en meer ernst begint te maken met geestelijke dingen, zul je misschien gaan beseffen dat er van sommige van je vroegere vrienden geen gezonde invloed uitging (1 Korinthiërs 15:33). Je geeft om hen, maar je geniet niet meer zo van hun gezelschap als vroeger.

Dingen die vriendschappen vergiftigen

Maar als je nu voortdurend vrienden of vriendinnen kwijtraakt — vriendschappen die je graag in stand zou houden? Eerlijk gezegd zou dat kunnen betekenen dat je een paar vervelende trekjes in je persoonlijkheid hebt waaraan je iets zult moeten doen. Jaloezie bijvoorbeeld vergiftigt vriendschappen. Stel je voor dat je een vriend of vriendin hebt die rijker, begaafder, aantrekkelijker of populairder is dan jij. Stoor je je aan de extra aandacht die hij of zij misschien krijgt? „Jaloezie is verrotting voor de beenderen” (Spreuken 14:30). „Ik benijdde mijn vriend echt om zijn populariteit en om alle dingen die hij wel en ik niet had,” bekent de jonge Keenon, „en onze vriendschap leed daaronder.”

Bezitterigheid kan ook een verwoestend trekje zijn. Hoe reageer je als je merkt dat een vriend of vriendin steeds meer tijd met anderen en steeds minder tijd met jou doorbrengt? Een jongere gaf toe: „Ik was al jaloers als anderen met sommige van mijn vriendinnen praatten.” Misschien ervaar je het als een daad van verraad als je vriend of vriendin ook met anderen omgaat.

Perfectionisme kan ook de doodsteek voor een vriendschap betekenen. Je hoort bijvoorbeeld dat een vriend of vriendin achter je rug om over je heeft gepraat, misschien zelfs vertrouwelijke dingen heeft onthuld (Spreuken 20:19). „Ik kan hem/haar nooit meer vertrouwen!”, roep je kwaad.

Vriendschap — Geven of nemen?

Als jaloezie, bezitterigheid of perfectionisme je vriendschappen onder druk heeft gezet, vraag je dan af: ’Wat verwacht ik van een vriendschap?’ Heb je het idee dat vriendschap betekent dat iemand dag en nacht voor je klaar staat, als een soort bediende om je op je wenken te bedienen? Zoek je vrienden uit om er aanzien, populariteit of voordeel mee te behalen? Verwacht je exclusieve toewijding van een vriend of vriendin, met weinig ruimte voor anderen? Dan moet je nodig je kijk op vriendschap eens herzien.

Het onderwijs uit de bijbel leert ons dat goede verhoudingen met anderen niet het resultaat zijn van nemen maar van geven! In Mattheüs 7:12 zei Jezus Christus zelf: „Alle dingen dan die gij wilt dat de mensen voor u doen, moet ook gij insgelijks voor hen doen.” Het is niet meer dan natuurlijk dat je bepaalde dingen van vrienden verwacht. Het boek Understanding Relationships erkent: „Wij verwachten in de regel van een vriend of vriendin dat hij of zij eerlijk en openhartig is, genegenheid toont, ons zijn of haar geheimen en problemen vertelt, ons hulp biedt als wij die nodig hebben, ons vertrouwt en ook . . . bereid is meningsverschillen uit te praten.” Maar daarmee is de kous niet af. Het boek voegt eraan toe: „Dit zijn dingen die mensen verwachten van een vriend of vriendin en die zij als tegenprestatie voor hem of haar verwachten te doen.” — Wij cursiveren.

Merk eens op hoe Jezus zelf degenen die hem na stonden, behandelde. Hij zei tegen zijn discipelen: „Ik noem u niet langer slaven, want een slaaf weet niet wat zijn meester doet. Maar ik heb u vrienden genoemd.” Berustte Jezus’ vriendschap met zijn discipelen echter op wat zij voor hem konden doen? Integendeel. Hij zei: „Niemand heeft grotere liefde dan deze, dat iemand afstand doet van zijn ziel ten behoeve van zijn vrienden” (Johannes 15:13, 15). Ja, de echte basis voor vriendschap is zelfopofferende liefde! Wanneer liefde de grondslag vormt, kan een vriendschap ruzies en problemen overleven.

Als er problemen rijzen

Stel je bijvoorbeeld voor dat je vriend begiftigd is met meer geld, hersens of talent dan jij. Onzelfzuchtige liefde helpt je dan je met je vriend te verheugen. Immers, „de liefde is niet jaloers”, zegt de bijbel. — 1 Korinthiërs 13:4.

Of stel dat je vriend iets zegt of doet wat je gevoelens kwetst. Betekent dat dat je vriendschap ten dode opgeschreven is? Dat hoeft niet. De apostel Paulus was zeer teleurgesteld toen zijn vriend Markus hem op een zendingsreis in de steek liet. Zo erg dat hij weigerde Markus op zijn volgende reis mee te laten gaan! Paulus had zelfs een scherpe woordenwisseling met Markus’ neef Barnabas over deze kwestie. Maar jaren later sprak Paulus met genegenheid over Markus en nodigde hem zelfs uit naar Rome te komen om hem daar van dienst te zijn. Zij hadden hun meningsverschillen kennelijk bijgelegd. — Handelingen 15:37-39; 2 Timotheüs 4:11.

Waarom zou jij niet hetzelfde proberen te doen als er in jouw vriendschappen problemen rijzen? Laat een kwestie niet voortwoekeren (Efeziërs 4:26). Luister eerst eens naar wat je vriend of vriendin over de zaak te vertellen heeft, voordat je overhaaste conclusies trekt of boze beschuldigingen uit (Spreuken 18:13; 25:8, 9). Misschien is er een misverstand in het spel geweest. Maar als je vriend of vriendin je nu werkelijk iets heeft geleverd wat niet zo fijntjes was? Bedenk dan dat hij of zij ook maar een mens is (Psalm 51:5; 1 Johannes 1:10). En wij maken ons allemaal schuldig aan het zeggen en doen van dingen waar wij later spijt van hebben. — Vergelijk Prediker 7:21, 22.

Niettemin kun je je er openhartig over uitspreken hoezeer de daden van je vriend of vriendin je hebben gekwetst. Misschien beweegt dat hem of haar ertoe oprechte verontschuldigingen aan te bieden. Aangezien liefde ’het kwade niet aanrekent’, kun je misschien een streep onder het incident zetten (1 Korinthiërs 13:5). Terugkijkend op een stukgelopen vriendschap vertelt Keenon: „Als ik het allemaal over moest doen, zou ik geen volmaaktheid van onze vriendschap hebben verwacht. Ik zou meer geluisterd en hem gesteund hebben en zijn onvolmaaktheden niet hebben opgeblazen. Ik begrijp nu dat je om een succesvolle vriendschap te hebben door de beproevingen en uitdagingen heen moet.”

Maar stel dat je vriend of vriendin niet meer zo veel tijd met je doorbrengt als vroeger of als je graag zou willen? Zou het kunnen zijn dat je te veel beslag bent gaan leggen op zijn of haar tijd en aandacht? Dat kan een verhouding verstikken. In een gezonde relatie laten mensen elkaar vrij. (Vergelijk Spreuken 25:17.) Zij gunnen de ander volop ruimte om van anderen te genieten! Tenslotte moedigt de bijbel christenen aan zich in hun vriendschappen te ’verruimen’ (2 Korinthiërs 6:13). Dus als een vriend of vriendin dat doet, is dat geen reden om hem of haar als deloyaal te beschouwen.

Het is trouwens toch al geen goed idee om buitensporig afhankelijk te worden van wie dan ook (Psalm 146:3). Het is verstandig ook vriendschappen op te bouwen met mensen buiten je leeftijdsgroep, zoals je ouders, de ouderlingen en andere liefdevolle volwassenen met verantwoordelijkheidsbesef. Ana vertelt vol genegenheid: „Mijn moeder is mijn beste vriendin. Met haar zou ik over letterlijk alles kunnen praten.”

Duurzame vriendschappen zijn wel degelijk mogelijk!

De bijbel zegt in 1 Petrus 3:8: „Ten slotte, weest allen gelijkgezind, betoont medegevoel, hebt broederlijke genegenheid, teder mededogen, zijt nederig van geest.” Ja, wees vriendelijk, meedogend, moreel rechtschapen en oprecht bezorgd voor anderen, dan zul je altijd vrienden aantrekken! Toegegeven, blijvende vriendschappen vereisen werk en vastberadenheid. Maar de beloningen maken ze al die moeite dubbel en dwars waard.

Wat de bijbel over David en Jonathan vertelt, is heel interessant. Zij genoten een opmerkelijke vriendschap (1 Samuël 18:1). Zij stonden boven kleingeestige jaloezie en staarden zich niet blind op elkaars onvolmaaktheden. Dit was mogelijk omdat zowel David als Jonathan vriendschap met en loyaliteit tegenover Jehovah God boven alles lieten gaan. Als jij dat ook doet, zul je er weinig moeite mee hebben godvrezende vrienden of vriendinnen te krijgen en te houden!

[Illustraties op blz. 26]

Vriendschappen lopen vaak stuk wanneer een van beiden vindt dat het deloyaal is om nog andere vrienden of vriendinnen te hebben