Hoe is het nu met onze wereld gesteld?
HEBT u die oud genoeg bent om u 1945 te herinneren, enige verandering in de maatstaven en de moraal waargenomen? Miljoenen hebben de „nieuwe moraal” omhelsd, die verondersteld wordt meer vrijheid te bieden. Maar tegen welke prijs?
Een zeventigjarige man die tijdens de Tweede Wereldoorlog bij de Amerikaanse marine diende, vertelde: „In de jaren ’40 vertrouwde men elkaar veel meer en buren hielpen elkaar. Waar wij in Californië woonden, hoefden wij niet eens onze deur op slot te doen. Er was geen straatcriminaliteit en er was zeker geen gewapend geweld op scholen. Sindsdien is het vertrouwen praktisch verdwenen.” Hoe is de situatie tegenwoordig in uw deel van de wereld? Bericht wordt dat in de stad New York de helft van de tieners van boven de veertien jaar een wapen bij zich heeft. Op sommige scholen worden metaaldetectors gebruikt in een poging messen, stanleymessen en vuurwapens buiten te houden. Elk jaar raken ongeveer een miljoen tieners in de Verenigde Staten in verwachting en een op de drie van hen laat zich aborteren. Jonge tieners zijn al moeder — kinderen krijgen baby’s.
De machtige homoseksuele en lesbische lobby heeft haar levensstijl zo doeltreffend gepropageerd dat steeds meer mensen die vergoelijken en overnemen. Maar evenals anderen hebben zij ook een hoge prijs betaald in de vorm van ziekte en dood door seksueel overdraagbare aandoeningen als aids. De aidsepidemie heeft zich tot de heteroseksuele bevolking en tot drugsgebruikers uitgebreid. Ze heeft een spoor van dood en verderf getrokken door Afrika, Europa en Noord-Amerika. En het einde is nog niet in zicht.
In Geschiedenis van het persoonlijk leven wordt gezegd: „Geweld, alcohol en drugs, dat zijn de voornaamste ’deviaties’ van de Zweedse samenleving.” Die uitspraak gaat voor de meeste landen in de westerse wereld op. Met het verval van godsdienstige waarden heeft zich een vloedgolf van morele ontaarding voorgedaan, zelfs onder een groot deel van de geestelijkheid.
Drugsgebruik — Toen en nu
In de jaren ’40 was drugsgebruik nauwelijks bekend onder het gros van de bevolking van de westerse wereld. Ja, men had wel gehoord van morfine, opium en cocaïne, maar slechts een betrekkelijk kleine groep misbruikte deze middelen. Er waren geen drugsbaronnen of -dealers zoals wij die nu kennen. Er stonden geen junks op straathoeken. Hoe is de situatie anno 1995? Veel van onze lezers weten het antwoord door wat zij in hun eigen buurt meemaken. Drugsmoorden worden een dagelijks terugkerende gebeurtenis in veel van de voornaamste steden van de wereld. Politici en rechters bevinden zich in de greep van machtige drugsbaronnen die de liquidatie van iedereen die invloed heeft maar niet meewerkt, kunnen bestellen en krijgen. De recente geschiedenis van Colombia en zijn drugsconnecties is daar het bewijs van.
De drugsplaag eist alleen al in de Verenigde Staten jaarlijks ongeveer 40.000 levens. Dat probleem bestond in 1945 beslist niet. Het is niet verwonderlijk dat na decennia van regeringen die hebben getracht het drugsgebruik uit te roeien, Patrick Murphy, voormalig commissaris van politie in de stad New York, een artikel voor The Washington Post schreef met als kop: „De oorlog tegen drugs is voorbij — De drugs hebben gewonnen”! Hij zegt dat „de drugshandel . . . nu een van de succesvolste bedrijfstakken in de [Verenigde Staten] is, met winsten die dit jaar wel tot $150 miljard kunnen stijgen”. Het probleem is gigantisch en lijkt onoplosbaar. Het drugsgebruik heeft een groeiende klantenkring, klanten die, zoals bij veel andere verslavingen het geval is, zich er praktisch niet uit kunnen losmaken. Het is een industrie die de economie van verscheidene naties drijvende houdt.
John K. Galbraith, hoogleraar economie, schreef in zijn boek De cultuur van tevredenheid: „Handel in drugs, lukrake schietpartijen en andere misdrijven, stuurloosheid en ontwrichting van het gezinsleven zijn allemaal deel van het dagelijks leven geworden.” Hij verklaart dat gemeenschappen van minderheden in veel grote Amerikaanse steden „nu haarden zijn van wanhoop en verschrikking” en schrijft dat „meer uitingen van verontwaardiging en sociale beroering te verwachten” zijn. Hoe komt dat? Doordat, zo zegt hij, de rijken rijker worden en de armen, „de onderklasse”, die in aantal toenemen, armer worden.
De tentakels van de internationale misdaad
De bewijzen stapelen zich nu op dat misdaadorganisaties wereldwijd hun invloed uitbreiden. Jarenlang heeft de georganiseerde misdaad met haar „families” haar verbindingen gehad tussen Italië en de Verenigde Staten. Maar nu heeft de secretaris-generaal van de VN, Boutros Boutros Ghali, gewaarschuwd dat „de georganiseerde misdaad op transnationale schaal . . . met grenzen spot en een universele macht wordt”. Hij zei: „In Europa, in Azië, in Afrika en in Amerika zijn de machten der duisternis aan het werk en geen enkele samenleving wordt gespaard.” Hij zei eveneens dat „de transnationale misdaad . . . juist de fundamenten van de internationale democratische orde ondermijnt. [Ze] vergiftigt het handelsklimaat, maakt politieke leiders corrupt en ondermijnt de mensenrechten.”
De kaart is veranderd
Václav Havel, president van de republiek Tsjechië, zei in een in Philadelphia (VS) gehouden rede dat de twee belangrijkste politieke gebeurtenissen in de tweede helft van de twintigste eeuw de ineenstorting van het kolonialisme en de val van het communisme in Oost-Europa waren. Als u een kaart van 1945 met een kaart van 1995 vergelijkt, vallen u al snel de aardverschuivingen op die zich op het wereldtoneel hebben voorgedaan, vooral in Afrika, Azië en Europa.
Vergelijk de politieke situatie in die twee jaren eens. In de tussenliggende vijftig jaar bereikte het communisme zijn zenit, waarna het ten slotte in de meeste eens communistische landen had afgedaan. In die naties heeft het totalitaire bewind plaats gemaakt voor een vorm van „democratie”. Veel mensen hebben echter te lijden onder de gevolgen van de omschakeling van hun maatschappij op een markteconomie. De werkloosheid viert hoogtij en vaak is het geld waardeloos. In 1989 was de Russische roebel $1,61 waard. Nu dit artikel geschreven wordt, gaat er ruim 4300 roebel in één dollar!
In het blad Modern Maturity werd bericht dat thans omstreeks veertig miljoen Russen onder de armoedegrens leven. Eén Russin zei: „Wij kunnen het ons niet eens veroorloven te sterven. Wij kunnen ons de begrafenis niet permitteren.” Zelfs een goedkope begrafenis kost ongeveer 400.000 roebel. De niet begraven lijken stapelen zich op in lijkenhuizen. Tegelijkertijd zij opgemerkt dat in de Verenigde Staten ruim 36 miljoen Amerikanen onder de armoedegrens leven!
De financieel correspondent voor de Guardian Weekly, Will Hutton, schreef over de problemen in Oost-Europa. Onder de titel „Het tijdperk der bezorgdheid doet zijn intrede” verklaarde hij: „De ineenstorting van het communisme en de terugkeer van Rusland tot zijn kleinste omvang sinds de achttiende eeuw zijn gebeurtenissen waarvan de implicaties nog steeds nauwelijks bevat worden.” Het voormalige sovjetrijk heeft plaats gemaakt voor zo’n 25 nieuwe staten. Hij zegt dat „de uitbundigheid waarmee de ineenstorting van het communisme werd begroet, nu veranderd is in groeiende bezorgdheid voor de toekomst. . . . Verval tot economische en politieke anarchie wordt steeds waarschijnlijker — en West-Europa mag niet verwachten daar immuun voor te blijven.”
Gezien die pessimistische visie is het geen wonder dat Hutton zijn artikel besluit met de woorden: „De wereld heeft behoefte aan een kompas dat beter is dan simpele pleidooien voor democratie en vrije markten — maar er is er geen voorhanden.” Waartoe kunnen de naties zich dan wenden voor een oplossing? In het volgende artikel wordt die vraag beantwoord.
[Kader op blz. 10]
De VN sinds 1945
Waarom heeft de in 1945 opgerichte VN zo veel oorlogen niet kunnen voorkomen? Secretaris-generaal Boutros Boutros Ghali verklaarde in zijn toespraak „Agenda voor de vrede”: „De Verenigde Naties waren in veel van deze conflicten machteloos, vanwege het gebruik van het vetorecht — 279 keer — in de Veiligheidsraad, hetgeen een duidelijk beeld gaf van de verdeeldheid gedurende deze periode [van de Koude Oorlog tussen de kapitalistische en de communistische regeringen].”
Wil dat zeggen dat de VN niet getracht heeft de vrede tussen naties te bewaren? Dat heeft ze wel degelijk, maar tegen een hoge prijs. „Tussen 1945 en 1987 werden 13 vredesmachten ingesteld, en sindsdien nog eens 13. Naar schatting hebben tot januari 1992 ongeveer 528.000 mensen — militair, politie- en burgerpersoneel — gediend onder de vlag van de Verenigde Naties. Meer dan 800 onder hen, afkomstig uit 43 landen, zijn gesneuveld in dienst van de Organisatie. De kosten voor deze operaties beliepen tot 1992 ongeveer 8,3 miljard dollar.”
[Verantwoording]
Tank en raket: U.S. Army-foto
[Kader op blz. 11]
Televisie
Opvoedkundig of verderfelijk?
In betrekkelijk weinig huizen had men in 1945 televisie. Die stond nog in haar primitieve zwart-witte kinderschoenen. Tegenwoordig is tv een oogluikend toegelaten dief en indringer in bijna elk huis in de ontwikkelde wereld en in elk dorp in de ontwikkelingslanden. Hoewel een klein deel van de programma’s educatief en opbouwend is, doen de meeste afbreuk aan morele waarden en spelen ze in op de laagste gemiddelde smaak van het publiek. Door de populariteit van videofilms is de exploitatie van pornografie en films voor boven de achttien jaar een nagel te meer aan de doodkist van de goede smaak en de gezonde moraal.
[Illustratie op blz. 9]
Oorlogen, zoals die in Vietnam, hebben sinds 1945 ruim 20 miljoen mensenlevens geëist
[Illustratieverantwoording op blz. 8]
Patrick Frilet/Sipa Press
[Illustratieverantwoording op blz. 8]
Luc Delahaye/Sipa Press