Jonge mensen vragen . . .

Is zelfdoding de oplossing?

„Ik heb er genoeg van elke ochtend wakker te worden. Mijn situatie is hopeloos. Ik ben kwaad. Mijn hart doet pijn. . . . Daarom ben ik van plan ertussenuit te gaan. . . . Ik wil eigenlijk niet weg, maar ik heb het gevoel dat ik niet anders kan. . . . Als ik naar de toekomst kijk, zie ik alleen donkerheid en pijn.” — Een zelfmoordbriefje van de 21-jarige Peter.a

EXPERTS beweren dat in de Verenigde Staten zo’n twee miljoen jonge mensen een zelfmoordpoging hebben gedaan. Tragisch genoeg slagen jaarlijks ongeveer 5000 van deze pogingen. Maar zelfdoding onder jongeren is niet bepaald uniek voor de Verenigde Staten. In India hebben in 1990 ongeveer 30.000 jongeren zelfmoord gepleegd. In landen als Canada, Finland, Frankrijk, Israël, Nederland, Nieuw-Zeeland, Spanje, Thailand en Zwitserland is het zelfmoordcijfer onder jonge mensen enorm gestegen.

Wat te doen als iemand zich door verdriet overmand voelt — of zich verstrikt voelt in een web van emotionele pijn en geen uitweg ziet? Zelfdoding kan verleidelijk lijken, maar in werkelijkheid is het niets anders dan een tragische verspilling. Als nasleep laat ze alleen maar ellende en pijn voor vrienden en familie achter. Al ziet de toekomst er nog zo somber uit en doemen er nog zulke grote moeilijkheden op, zelfdoding is niet de oplossing.

Waarom sommigen zich zo voelen

De rechtvaardige man Job wist wat het betekende zich wanhopig te voelen. Toen hij zijn kinderen, zijn bezittingen en zijn gezondheid had verloren, zei hij: ’Mijn ziel verkiest verstikking, de dood liever dan mijn beenderen’ (Job 7:15). Sommige jonge mensen voelen zich in deze tijd net zo. In dit verband schreef iemand: „Stress . . . veroorzaakt pijn (gekwetste gevoelens en angst), [die] iemand in de verdediging (pogingen om pijn te ontvluchten) doet gaan.” Zelfdoding is dan ook een blinde poging om schijnbaar ondraaglijke pijn te ontvluchten.

Waardoor wordt zo’n pijn veroorzaakt? Ze kan ontstaan door een bepaalde gebeurtenis, zoals een hevige ruzie met iemands ouders, vriend of vriendin. Toen de verkering van de zestienjarige Brad was uitgeraakt, voelde hij zich wanhopig. Maar hij heeft zijn gevoelens nooit geuit. Hij maakte eenvoudig een eind aan alles door zich op te hangen.

De negentienjarige Sunita verviel tot depressiviteit toen haar ouders ontdekten dat zij een immorele verhouding met haar vriend had. „Ik wist dat ik niet zo wilde blijven leven”, vertelt zij. „Toen ik dan ook op een avond thuiskwam, begon ik aspirines te slikken. De volgende ochtend gaf ik bloed op. Ik wilde geen eind maken aan mijn leven, maar aan mijn levenswijze.”

De school kan ook een bron van intense druk zijn. De jonge Ashish, die er door zijn ouders (beiden arts) toe werd geprest eveneens dokter te worden, begon aan slapeloosheid te lijden en zich van anderen terug te trekken. Niet in staat aan de academische verwachtingen van zijn ouders te voldoen, nam Ashish een overdosis slaappillen. Dit herinnert ons aan Spreuken 15:13 in de bijbel: „Wegens de smart van het hart is er een terneergeslagen geest.”

Narigheid in het gezin

Narigheid in het gezin — zoals echtscheiding of uiteengaan van de ouders, de dood van een gezinslid of een verhuizing naar een nieuwe woonplaats — vormt nog een factor voor zelfmoord onder sommige jongeren. Brad, die hierboven werd genoemd, verloor bijvoorbeeld twee goede vrienden en een neef bij een auto-ongeluk. Toen ontstonden er thuis financiële moeilijkheden. Brad werd er gewoon door overweldigd. Misschien voelde hij zich wel als de psalmist, die uitriep: „Mijn ziel heeft genoeg gehad van rampspoeden . . . Ze hebben mij alle tegelijk ingesloten.” — Psalm 88:3, 17.

Een alarmerend aantal jongeren wordt aan een andere soort van stress onderworpen: lichamelijke en emotionele mishandeling en seksueel misbruik. De Indiase deelstaat Kerala behoort in dat land tot de deelstaten met het hoogste zelfmoordcijfer onder jongeren. Een groot aantal tienermeisjes daar heeft geprobeerd zich van het leven te beroven wegens mishandeling door hun vader. Kindermishandeling in verschillende vormen heeft wereldwijd epidemische afmetingen aangenomen en kan bij de onschuldige slachtoffers ervan ernstige neerslachtigheid veroorzaken.

Andere oorzaken van neerslachtigheid

Maar niet alle zelfmoordneigingen worden door externe factoren veroorzaakt. Een onderzoek onder ongehuwde tieners heeft het volgende aangetoond: „Jongens en meisjes die seksuele contacten hadden en alcohol gebruikten, liepen meer risico [om zelfmoord te plegen] dan degenen die zich van seks en alcohol onthielden.” Sunita’s seksuele contacten leidden tot zwangerschap — die zij beëindigde door een abortus. (Vergelijk 1 Korinthiërs 6:18.) Door schuldgevoelens gekweld, wilde zij sterven. Zo had ook Brad sinds zijn veertiende met alcohol geëxperimenteerd en ging hij geregeld naar drinkpartijen. Ja, wanneer er misbruik van wordt gemaakt, kan alcohol ’bijten net als een slang’. — Spreuken 23:32.

Zelfmoordneigingen kunnen zelfs uit iemands eigen „verontrustende gedachten” voortspruiten (Psalm 94:19). Artsen zeggen dat een depressieve denkwijze soms te wijten kan zijn aan verschillende biologische factoren. Zo heeft men bijvoorbeeld geconstateerd dat in het geval van Peter, die in het begin van dit artikel is genoemd, het chemische evenwicht in zijn hersenen verstoord was voordat hij zelfmoord pleegde. Gevoelens van depressiviteit waar niets aan gedaan wordt, kunnen sterker worden; zelfdoding kan dan een oplossing gaan lijken.

Hulp inroepen

Maar zelfdoding dient niet als een oplossing te worden beschouwd. Of wij dit nu beseffen of niet, wij allen beschikken over ’interne en externe hulpbronnen om met succes het hoofd te bieden aan stress en conflicten’, zoals Alan L. Berman en David A. Jobes, deskundigen op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg, opmerken. Eén hulpbron kan in naaste familie en vrienden bestaan. Spreuken 12:25 luidt: „Angstige bezorgdheid in het hart van een man zal het neerbuigen, maar het goede woord verheugt het.” Ja, een goed woord van een begrijpend persoon kan enorm veel verschil maken!

Als iemand zich dus depressief of angstig voelt, is het raadzaam niet in zijn eentje te lijden (Spreuken 18:1). Hij kan zijn hart uitstorten bij iemand die hij vertrouwt. Door met iemand te praten, zal de hevigheid van zijn emoties verminderen en kan hij een frisse kijk op de problemen krijgen. Iemand die door verdriet overmand wordt omdat hij een vriend of dierbaar familielid in de dood heeft verloren, dient erover te praten met iemand die hij vertrouwt. Wanneer anderen de pijn van dit verlies erkennen en met zijn verdriet meevoelen, is dit vertroostend voor hem (Prediker 7:1-3). Het kan een hulp vormen wanneer hij, ingeval de zelfmoordneigingen zouden terugkomen, belooft contact op te nemen met iemand in wie hij vertrouwen stelt.

Het kan inderdaad moeilijk zijn iemand in vertrouwen te nemen. Maar is het, aangezien het een kwestie van leven of dood is, niet de moeite waard het risico te nemen? Naar alle waarschijnlijkheid zal de drang om zichzelf schade toe te brengen verdwijnen als er over de problemen gesproken wordt. ’Met wie?’, zullen sommigen misschien vragen. Als je ouders godvrezend zijn, waarom zou je dan niet proberen ’je hart aan hen te geven’? (Spreuken 23:26) Zij zullen de situatie wellicht beter begrijpen dan velen denken en kunnen misschien hulp bieden. Mocht er extra hulp nodig blijken te zijn — zoals een doktersonderzoek — dan kunnen zij hier regelingen voor treffen.

Leden van de christelijke gemeente vormen nog een bron van hulp. De geestelijk oudere mannen in de gemeente kunnen neerslachtige personen hulp en steun geven (Jesaja 32:1, 2; Jakobus 5:14, 15). Na haar zelfmoordpoging ontving Sunita hulp van een volle-tijdpredikster (pionierster). Sunita zegt: „Zij bleef mij door dik en dun bijstaan. Als ik haar niet had gehad, zou ik werkelijk gek geworden zijn.”

Wat je zelf kunt doen

Wij beschikken ook over interne hulpbronnen waarvan wij gebruik kunnen maken. Worden de schuldgevoelens bijvoorbeeld door kwaaddoen veroorzaakt? (Vergelijk Psalm 31:10.) In plaats van toe te laten dat zulke gevoelens in hevigheid toenemen, moet je iets doen om de zaken recht te zetten (Jesaja 1:18; vergelijk 2 Korinthiërs 7:11). Een positieve stap zou zijn de kwestie aan je ouders te vertellen. Het is waar dat zij aanvankelijk misschien van streek zullen zijn. Maar zij zullen zich er waarschijnlijk op concentreren hulp te bieden. Wij ontvangen ook de verzekering dat Jehovah ’rijkelijk vergeving schenkt’ aan hen die oprecht berouw hebben (Jesaja 55:7). Jezus’ loskoopoffer bedekt de zonde van berouwvolle personen. — Romeinen 3:23, 24.

Christenen hebben ook geloof, kennis van de Schrift en hun verhouding met Jehovah God waaruit zij kracht kunnen putten. Bij verschillende gelegenheden was de psalmist David zo terneergeslagen dat hij zei: „De vijand . . . heeft mijn leven zelfs ter aarde verbrijzeld.” Hij gaf niet toe aan wanhoop. Hij schreef: „Met mijn stem ging ik tot Jehovah roepen om hulp; met mijn stem ging ik luid tot Jehovah roepen om gunst.” „Ik heb gemediteerd over al uw activiteit; gaarne heb ik mij steeds intens beziggehouden met het werk van úw handen.” — Psalm 142:1; 143:3-5.

Als de drang om zichzelf schade te berokkenen sterk wordt, dient men in gebed Jehovah aan te roepen. Hij begrijpt hoe hevig de pijn is en wil dat degene die pijn lijdt, in leven blijft! (Psalm 56:8) Hij kan de „kracht die datgene wat normaal is te boven gaat” verschaffen als hulp om de smart de baas te blijven (2 Korinthiërs 4:7). Sta ook eens stil bij de pijn die zelfdoding veroorzaakt bij de directe familie, vrienden en Jehovah zelf. Over zulke dingen nadenken, kan iemand beslist helpen te blijven leven.

Want hoewel het sommigen misschien toeschijnt dat de pijnlijke gevoelens nooit zullen verdwijnen, kunnen zij ervan verzekerd zijn dat anderen net zo’n pijn hebben doorstaan. Zij kunnen uit eigen ervaring vertellen dat de situatie kan en zal veranderen. Anderen kunnen hulp bieden om zo’n pijnlijke periode door te komen. Neerslachtige personen moeten de benodigde hulp zoeken waar zij recht op hebben — en blijven leven!

[Voetnoot]

[Illustratie op blz. 24]

Het is beter pijnlijke gevoelens met iemand te bespreken