Jonge mensen vragen . . .

Ontwikkel ik me normaal?

„Ik was een van de kleinste kinderen in mijn klas — en ik woog het minst. Mijn armen bevielen me niet. Ze waren te mager naar mijn zin. Ik bestelde zelfs per post een oefenset waarvoor achter in een stripboek werd geadverteerd. Maar die hielp geen zier.” — Eric.

„Ik ben gewoon niet lang genoeg. Ik ben dertien jaar en maar één meter vijftig. Iedereen in mijn klas is langer! Er zijn wel een paar jongens die kleiner zijn, maar die zullen van de zomer waarschijnlijk wel gaan groeien. Ik vind het gewoon niet leuk om klein te zijn! Ik kan niets zien! Ik wou dat ik nu meteen langer was.” — Kerri.

TE LANG! Te kort! Te dik! Te mager! Dat zijn niet zo maar de beschimpingen van wrede leeftijdgenoten. Veel jongeren vinden dat telkens wanneer zij in een spiegel kijken van zichzelf. „Toen ik dertien was,” vertelt een tengere Latijnsamerikaanse die Mari heet, „had ik gewoon een hekel aan mijn neus; hij was zo breed dat ik vond dat ik eraan geopereerd moest worden! En ik had helemaal geen figuur! Mijn oudere zus had een jurk die haar met haar mooie figuurtje goed stond. Toen ik hem had aangetrokken, lachte iedereen.”

Als je in „de bloem der jeugd” bent, vooral in die turbulente periode van snelle lichamelijke en emotionele verandering die bekendstaat als de puberteit, kun je gemakkelijk negatief over jezelf denken (1 Korinthiërs 7:36). In jouw ogen groeien je leeftijdgenoten uit tot lange, aantrekkelijke volwassenen. Maar het lijkt misschien wel of jij je nauwelijks ontwikkelt — of juist te veel. Een onderzoek onthulde dat onvoorstelbaar veel tieners, 56 procent, niet tevreden zijn met hun lichaam. De onderzoekers Jane Norman en Myron W. Harris zeggen dat veel van die ontevreden jongeren vonden dat zij „te kort” of „onvoldoende ontwikkeld” waren.

Veel jongeren zijn ook bezorgd over de ontwikkeling van hun geslachtsdelen; zij vragen zich af of die normaal zijn. In het boek Growing Into Love schrijft Kathryn Watterson Burkhart dat „gevoelens van eigenwaarde, bekwaamheid en persoonlijke waardigheid [bij jongeren] berusten op hun lichaam, wat het voor hen hoogst belangrijk maakt dat lichamelijk alles in orde is”. Het is dan ook niet verwonderlijk dat jongeren zich vaak nogal opgelaten voelen in situaties (zoals bij de gymnastiekles) waarin hun lichaam blootstaat aan kritische blikken — of aan vergelijking. „Ik voel me helemaal niet op mijn gemak wanneer ik met de jongens op school moet douchen”, bekende een jonge knaap.

Ben jij ontevreden over de manier waarop je lichaam zich ontwikkelt? Welnu, wees gerust! Hoogstwaarschijnlijk ben je volkomen normaal.

Groeipijnen

De puberteit is een natuurlijk en gezond proces. Zelfs Jezus Christus heeft die doorgemaakt, want hij „bleef toenemen in wijsheid en in fysieke groei” (Lukas 2:52). De puberteit brengt de groei en ontwikkeling van je voortplantingsorganen met zich mee,a maar ook dat je opeens hard gaat groeien, vaak wel tweemaal zo snel als je gemiddeld jaarlijks groeide. „Ik schoot tien centimeter per jaar omhoog”, vertelt een jonge man die Danny heet. „Tegen mijn dertiende was ik één meter tachtig.”

Gewoonlijk zet de groeispurt bij meisjes echter zo’n twee jaar eerder in dan bij jongens. Een meisje kan op haar twaalfde dus boven de jongens in haar klas uitsteken. Waarschijnlijk zal zij deze voorsprong maar korte tijd houden. Binnen enkele jaren zullen de meeste jongens haar inhalen en voorbijgroeien.

Toch verloopt een snelle groei niet zonder problemen. Gewoonlijk worden je voeten het eerst groot. Ze kunnen dan gezien je lichaamslengte een poosje helemaal buiten proporties zijn. De schrijfster Lynda Madaras citeert de volgende woorden van een jong meisje: „Ik was net boven de één meter vijftig toen ik elf was, maar ik had schoenmaat 38. Ik dacht: O nee, als dat zo doorgaat, krijg ik reuzenvoeten! Maar nu ben ik zestien en één meter zeventig lang, maar ik heb nog steeds schoenmaat 38.” Ook je onder- en bovenbenen en je romp gaan al gauw hard groeien.

Nog verontrustender is misschien het veranderende beeld dat je in de spiegel ziet. De schrijfster Lynda Madaras verklaart in The What’s Happening to My Body? Book for Girls: „Als je in de puberteit bent, verandert je gezicht. Het onderste gedeelte van je gezicht wordt langer en je gezicht wordt voller.” Dat geldt zowel voor jongens als voor meisjes. Het kan een poosje duren voordat de verhoudingen in je gezicht weer helemaal lijken te kloppen.

Omdat de verschillende delen van je lichaam in een verschillend tempo groeien, kunnen je armen en benen ook hinderlijk lang lijken. „Mijn armen leken wel tot de grond te komen”, vertelt Christine, die later uitgroeide tot een aantrekkelijke volwassene. Daarbij kun je een vaak vernederende periode van onhandigheid doormaken voordat je lichaam eindelijk ’harmonisch samengevoegd lijkt te zijn en zo gemaakt dat het samenwerkt door middel van elk gewricht’. — Efeziërs 4:16.

Laatbloeiers

De puberteit kan echter iets heel eigenaardigs zijn. Soms kan een twaalfjarige voor een twintigjarige aangezien worden. Maar bij andere jongeren lijken de hormonen gewoon niet op tijd te gaan functioneren. Een jongere genaamd Willie klaagt: „Ik ben een van de kleinste kinderen in mijn klas en ik weet wat het is om gepest te worden.” Als je merkt dat je op je tenen moet staan om op ooghoogte met je leeftijdgenoten te komen, raak dan niet in paniek. Het betekent meestal gewoon dat je lichaam zich in een wat langzamer tempo ontwikkelt dan dat van je klasgenoten.b

Toegegeven, het kan onaangenaam zijn als je korter bent of jonger lijkt dan je leeftijdgenoten. „Ik weet dat ik er als een klein kind uitzie, en ik vind het verschrikkelijk!”, klaagt de zestienjarige Allison. Kun je het groeiproces versnellen? Nee, maar je kunt het wel bevorderen. In Job 8:11 zegt de bijbel: „Zal de papyrusplant hoog opschieten zonder een moerassige plaats? Zal het riet groot worden zonder water?” Net zoals een plant gedijt in de juiste omgeving en met de juiste voeding, zo heb ook jij voldoende rust en gezonde voeding nodig. Als je constant ongezonde kost eet, onthoud je je lichaam de voeding die het voor een juiste groei nodig heeft.

Behalve verstandig met je gezondheid omgaan, kun je weinig aan je lichamelijke ontwikkeling doen. Maar mettertijd zal je groeispurt inzetten. Het kan zelfs zijn dat jij blijft doorgroeien nadat je leeftijdgenoten al hun volle lengte hebben bereikt. „In de tweede klas van de middelbare school”, herinnert een jonge man genaamd John zich, „was ik de op één na kleinste van de klas, maar die zomer schoot ik ineens omhoog. Tegen de tijd dat ik naar de derde ging, was ik zowat de langste jongen van de klas.” Dat doet ons denken aan de oude spreuk: „Verwachting die wordt uitgesteld, maakt het hart ziek, maar het begeerde is een boom des levens wanneer het inderdaad komt.” — Spreuken 13:12.

Natuurlijk kan niemand je garanderen dat je ooit zo lang als die Amerikaanse basketballspelers zult worden. Als je ouders klein zijn, is de kans heel groot dat ook jij kort van stuk zult zijn. Kleiner zijn dan je vrienden kan je echter problemen bezorgen.

Hoe er het hoofd aan te bieden

Hoewel God iemand niet naar zijn lichaamslengte beoordeelt, doen bekrompen mensen dat vaak wel. Onderzoeken laten zien dat jongeren geneigd zijn degenen die zich langzamer ontwikkelen, als minder aantrekkelijk en minder bekwaam te bezien dan jongeren die er volwassener uitzien. Het komt zelfs voor dat zij vroegere vrienden die er niet meer bij schijnen te passen omdat zij er zo jong uitzien, uit de weg gaan. Dat kan je gevoel van eigenwaarde een hele knauw geven. Uit een onderzoek is gebleken dat laatbloeiers lang nadat zij hun klasgenoten in lichamelijk opzicht hebben ingehaald, nog steeds het gevoel kunnen hebben dat er iets aan hen mankeert.

Hoe kun je er het hoofd aan bieden? Sommige jongeren die laatbloeiers zijn, worden stil en teruggetrokken. Maar anderen — vooral jongens — worden in een misplaatste poging de aandacht te trekken, irritante opscheppers of waaghalzen. Met geen van beide manieren van doen zul je echter ware vrienden winnen. Op de lange duur zullen mensen je graag mogen om wie je bent, niet om hoe je er uitziet. Als jij oprechte belangstelling voor anderen toont en vriendelijkheid en edelmoedigheid aankweekt, zullen de meeste mensen je graag mogen (Spreuken 11:25; Filippenzen 2:4). Mochten sommigen je blijven pesten of negeren, probeer de kwestie dan eens met je ouders te bespreken. Zij kunnen je misschien wat praktische suggesties geven.

Denk er ook aan dat God „ziet hoe het hart is” (1 Samuël 16:7). De bijbel zegt dat koning Saul een van de langste en knapste mannen van Israël was. Maar hij bracht er niet alleen als koning maar ook als mens niets van terecht (1 Samuël 9:2). Een zekere Zacheüs daarentegen was „klein van gestalte”. Toch werd hij gezegend met het voorrecht de Zoon van God gastvrijheid te betonen (Lukas 19:2-5). Het is dus het innerlijk van een mens dat werkelijk telt. En als je lichaam niet zo snel groeit als je wel zou willen, kun je troost putten uit de wetenschap dat dit volkomen normaal kan zijn. „Voor alles is er een vastgestelde tijd”, en uiteindelijk zal je lichaam aan de puberteit beginnen (Prediker 3:1). Vreemd genoeg klagen veel jongeren dat hun lichaam zich te snel ontwikkelt. Hun situatie zal het onderwerp van het volgende artikel in deze serie zijn.

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 23]

Gewoonlijk begint de groeispurt bij meisjes zo’n twee jaar eerder dan bij jongens. De meeste jongens halen de meisjes echter snel in en worden uiteindelijk langer