Hard werken — Wanneer het een deugd is
IN HEEL Zuidoost-Azië laten veel jonge dienstmeisjes hun werk in de keuken voor wat het is om wanneer de in Japan gemaakte tv-serie Osjin op het scherm verschijnt, aan hun tv-toestel gekluisterd te zitten. Het is een van-armoe-tot-rijkdom-verhaal over een vrouw die na vele jaren van zwoegen en ontberingen iets bereikt. Met tranen in hun ogen vereenzelvigen de meisjes zich met Osjin, de heldin. De afleveringen schijnen precies te zijn wat zij nodig hebben om tegen weer een dag van hard werken opgewassen te zijn.
Ja, wanneer mensen dag in dag uit dermate ploeteren dat zij hun gezondheid en leven in de waagschaal stellen, moeten zij daar redenen voor hebben. Waarom doen zij het? Zoals in het geval van de Aziatische dienstmeisjes is de wens om de levensstandaard te verbeteren uiteraard een veel voorkomende en krachtige drijfveer om hard te werken. Maar blijkbaar gaat het niet alleen om de materiële beloning.
„De financiële beloning is een gewenste maar bijna ondergeschikte stimulans”, schrijft Stephen D. Cohen over de Japanse werkethiek. Wat beweegt de Japanner er dan toe zo hard te werken? „De hoge verkoopcijfers van een bedrijf vergeleken met die van de concurrent zijn een bron van immense trots en voldoening. Hard werk dat hiertoe bijdraagt, is een beloning op zich”, legt Cohen uit. Trouw aan hun firma wordt een reden waarom werknemers hard werken, en werk wordt voor hen de enige manier om te laten zien wat zij waard zijn. Daarbij mag evenmin de drang om hoger op de maatschappelijke ladder te komen over het hoofd worden gezien. De mogelijkheid eens de top te bereiken, blijft een krachtige drijfveer om hard te werken.
Redenen om hun gezondheid te riskeren?
Zijn dit gerechtvaardigde redenen om gezondheid en leven in de waagschaal te stellen? Met betrekking tot de man die hard werkt voor materiële rijkdom zegt de bijbel dat „zijn ogen zelf niet verzadigd van rijkdom” worden. Uiteindelijk gaat zo iemand zich misschien afvragen: „Voor wie werk ik hard en laat ik het mijn ziel ontbreken aan goede dingen?” (Prediker 4:8) Zij die hard werken om rijk te worden, schijnen niet te weten wanneer of waar zij moeten stoppen. Zij raken gevangen in een vicieuze cirkel van werk, werk en nog eens werk. De bijbel geeft de simpele waarschuwing: „Tob u niet af om rijkdom te verwerven.” — Spreuken 23:4.
Wat te zeggen van trouw aan de firma? Hoewel dat een deugd kan zijn, moet het mogelijke gevolg van te hard werken in ogenschouw worden genomen. „Als een knaap opbrandt,” zei een hoge functionaris bij een Amerikaanse maatschappij, „wil ik hem in geen geval in mijn team hebben.” De vrouw van een „bedrijfssamoerai” die aan overwerk stierf voordat hij veertig was, schreef aan een krant: „Wat voor medeleven worden wij geacht op te maken uit hun verklaring: ’Het spijt ons zo’n waardevol mens verloren te hebben’? Die bedrijfsmartelaars worden als zij eenmaal dood zijn, behandeld alsof zij niets dan ’wegwerpartikelen’ waren.”
Zelfs als iemand eraan ontkomt opgebrand te raken of ontsnapt aan de dood door overwerk, is het de vraag wat er gebeurt wanneer hij de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. „Ondanks al hun harde werk voor hun firma”, zegt Motojo Jamane, een Japanse omroepster, „wordt hun duidelijk gemaakt dat de firma hen niet langer nodig heeft en dat zij nutteloos zijn.” Voor het onpersoonlijke bedrijf zijn hardwerkende werknemers slechts minuscule radertjes in de wielen van hun bedrijfsmechanisme, die vervangen worden als ze versleten zijn. Geen wonder dat veel Japanners het geloof in hun firma verliezen! Zij beginnen te beseffen dat hun verknochtheid aan de firma een onbeantwoorde liefde is.
Wat valt er te zeggen over het beklimmen van de maatschappelijke ladder? Zij die op de sport van het middenkader beland zijn, beseffen al gauw dat niet iedereen de top bereikt. Wat gebeurt er dan? Beroofd van vooruitzichten op promotie, beginnen zij van de ene baan op de andere over te stappen. Dan is het gedaan met hun deugdzame loyaliteit!
Een evenwichtige kijk op hard werken
Hoewel hard werken dat ingegeven wordt door liefde voor geld, loyaliteit aan een firma of een geest van wedijver, uiteindelijk tot frustratie en teleurstelling leidt, wordt hard werken in de bijbel niet gebagatelliseerd. „Dat ieder mens eet en inderdaad drinkt en het goede ziet voor al zijn harde werk. Het is de gave Gods” (Prediker 3:13). De bijbel raadt mensen aan, van de vruchten van hun harde werk te genieten. Dit geeft ons enig idee van wat de juiste kijk op hard werken zou kunnen zijn.
Het Japanse Ministerie van Volksgezondheid en Welzijn gaf werknemers onlangs de raad „na werktijd niet meer aan hun baan te denken (en) samen met hun gezin aan tafel te gaan”. Sommige vooraanstaande zakenmensen zien blijkbaar de wijsheid van deze raad in. Zo verklaarde de president van een groeiend biotechnologisch bedrijf: „Ik wil dat al onze werknemers bovenal goed voor hun gezin zorgen. Hun werk bij onze firma is niets anders dan een middel om een doel te bereiken.”
Ja, een goede gezinsband is beslist een doel dat het waard is er hard voor te werken. Indien door uw werk de goede gezinssfeer gevaar loopt of uw gezondheid te lijden heeft, ziet u niet het goede voor al uw harde werk.
In de Japanse samenleving, waar het anciënniteitsstelsel gangbaar is, hebben sommigen echter de houding ontwikkeld: „Wees niet afwezig, kom niet te laat en werk niet.” Zij doen alsof zij ijverig zijn door tot laat op hun werk te blijven, maar wachten slechts tot de opzichter naar huis gaat. Kendji, verkoper bij een firma voor binnenhuisarchitectuur in Hirosjima, had die mentaliteit. Hij liep de kantjes eraf en ging onder werktijd naar een café of automatenhal.
Maakt zo’n instelling gelukkig? „De lakse hand zal tot dwangarbeid komen”, zegt een spreuk uit de bijbel. Tegenwoordig zal iemand misschien geen letterlijke dwangarbeid opgelegd krijgen wegens zijn luiheid. Maar het werk zou geestdodend kunnen worden, dwangarbeid bij wijze van spreken. Aan de andere kant wijst dezelfde spreuk op het nut van vlijt: „De hand van de vlijtigen is het die zal heersen” (Spreuken 12:24). Ook al zou u niet over een land of een bedrijf gaan heersen, dan zult u op zijn minst gerespecteerd worden door uw gezin en uzelf de baas zijn. Daarnaast zult u misschien het vertrouwen van uw werkgever winnen en tevens een rein geweten verwerven.
Kendji ondervond dat dit waar is. Hij besloot de bijbel te gaan bestuderen en zijn leven veranderde drastisch. „Door het beginsel eerlijkheid op het werk in praktijk te brengen,” zegt hij, „begon ik plichtsgetrouw te werken, of de baas nu aanwezig was of niet. Daardoor kreeg hij vertrouwen in me.”
Wanneer hard werken een deugd wordt
Waar het om gaat is, dat werk anderen tot nut moet strekken wil het zinvol zijn. ’Voldoening schenkend werk’, zo luidde de definitie van een schrijver over het bedrijfsleven, ’is werk dat het leven van veel mensen verrijkt, verlicht of veraangenaamt.’ Zulk werk schenkt de werker diepe voldoening. Het is zoals Jezus Christus zei: „Het is gelukkiger te geven dan te ontvangen.” — Handelingen 20:35.
Hoewel het prijzenswaardig is met het oog op het welzijn van anderen te werken, is er nog een sleutelfactor betrokken bij het putten van voldoening uit werken en het leven. Koning Salomo kwam na alle luxe en rijkdom gesmaakt te hebben die het leven te bieden heeft, tot deze verheven conclusie: „Vrees de ware God en onderhoud zijn geboden. Want dit is de gehele verplichting van de mens.” — Prediker 12:13.
Het is duidelijk dat wij bij alles wat wij ondernemen Gods wil in aanmerking moeten nemen. Werken wij in harmonie met zijn wil of in strijd ermee? Proberen wij hem te behagen of alleen onszelf? Als wij nalaten Gods wil te doen, worden wij louter materialisten of hedonisten en zullen wij uiteindelijk de pijn der eenzaamheid, leegheid en wanhoop ervaren.
Bedenk dus dat het dienen van Jehovah God — werk doen dat onze Schepper behaagt — ons nooit onbevredigd zal laten. Jehovah zelf is een harde werker en hij nodigt ons uit mee te doen en zijn „medewerkers” te worden (1 Korinthiërs 3:9; Johannes 5:17). Maar brengt zulk hard werk echt waar geluk?
Een directeur van een drukkerij bracht eens een bezoek aan de Wachttoren-drukkerij in Japan om de inrichting ervan te bestuderen. Zijn aandacht werd niet alleen door de machines getrokken. Hij zag jonge mannen die plezier in hun werk hadden en hij was verbaasd te horen dat het allemaal vrijwilligers zijn en dat tallozen meer enthousiast naar dit werk gesolliciteerd hebben. Waarom was hij verbaasd? „Bij ons bedrijf”, legde hij uit, „moeten wij als wij tien mensen in dienst nemen, behoorlijk tevreden zijn als vier van hen een jaar later nog bij ons zijn. Jullie, Wachttoren-mensen, zijn rijk met deze jonge werkers!”
Hoe komt het dat deze jonge mannen zo gelukkig en zulke harde werkers zijn? Als vrijwilligers werken zij uiteraard niet voor geld. Wat drijft hen dan? Hun toewijding aan en waardering voor Jehovah, hun Schepper, en hun liefde voor de medemens. Uit hun instelling blijkt dat zij niet werken „als mensenbehagers, maar als Christus’ slaven, die met geheel hun ziel de wil van God doen”. — Efeziërs 6:6.
Dit alles is slechts een voorproefje van wat er gaat komen. Zij die nu hard werken om Jehovah te dienen, kunnen uitzien naar de snel naderende tijd dat hij het Paradijs zal herstellen en de hele aarde vervuld zal zijn van waardevolle werken. Jesaja, een van Gods profeten uit de oudheid, voorzei over het leven dan: „Zij zullen stellig huizen bouwen en bewonen, en zij zullen stellig wijngaarden planten en hun vrucht eten. Zij zullen niet bouwen en iemand anders het bewonen; zij zullen niet planten en iemand anders ervan eten. . . . Het werk van hun eigen handen zullen mijn uitverkorenen geheel verbruiken.” — Jesaja 65:21, 22.
Wat een zegen zal werken dan zijn! Wij hopen dat u, door u ervan in kennis te stellen wat Gods wil voor u is en in harmonie ermee te werken, tot degenen zult behoren die door Jehovah worden gezegend en dat u altijd ’het goede zult zien voor al uw harde werk’. — Prediker 3:13.
[Kader op blz. 9]
Een evenwichtige kijk op werk redt een huwelijk
Voor Jasoeo, die op het Japanse eiland Hokkaido woont, was werken tot enkele jaren geleden het enige tijdverdrijf. Hij bekleedde een positie in het middenkader en was geobsedeerd door het vergroten van de omzet. Dag in dag uit werkte hij tot wel elf uur ’s avonds zonder ooit een vrije dag te nemen. Toen, zo vertelt hij, „besefte ik dat hoe ik me ook inspande, ik geen enkele vreugde uit mijn werk putte”. Jasoeo’s lichamelijke conditie begon achteruit te gaan. Tijdens een gesprek met zijn vrouw besefte hij dat er iets belangrijkers was dan zijn werk — zijn gezin. Hij veranderde zijn manier van leven en ging net als zijn vrouw de bijbel bestuderen. Nu is hij het beminde en gerespecteerde hoofd van een gelukkig gezin.
[Illustratie op blz. 9]
Uw werk mag de gezinsband niet in gevaar brengen
[Illustratie op blz. 10]
Weldra zullen allen er vol plezier aan meewerken de aarde tot een paradijs te maken