Een blik op de wereld
Infectieziekten steken weer de kop op
„Het door infectieziekten gevormde gevaar is niet geweken. Het wordt groter”, zegt Robert Shope van de Yale University met betrekking tot een door de Amerikaanse Nationale Academie van Wetenschappen uitgebracht rapport. „Als wij onze inspanningen om de zaken onder controle te krijgen niet opnieuw vergroten, zouden wij wel eens geconfronteerd kunnen worden met nieuwe crisissen die vergelijkbaar zijn met de HIV-pandemie of de grieppandemie van 1918/19.” Er zijn al vier ziekten „die veel ellende en grote aantallen doden veroorzaken, schijnbaar uit het niets opgedoken”, luidt de toevoeging van Joshua Lederberg, die met Shope voorzitter is van het comité dat het rapport heeft samengesteld. De ziekten zijn multiresistente tbc, AIDS, de ziekte van Lyme en een dodelijke nieuwe vorm van streptokokkeninfectie. Hoewel er in de afgelopen drie decennia veel geneesmiddelen en antibiotica zijn ontwikkeld, hebben microben daar op verschillende manieren resistentie tegen ontwikkeld. Bacteriën bijvoorbeeld, kunnen genetisch materiaal uitwisselen, waaronder ook de genen voor antibiotica-resistentie. Bijgevolg zijn ziekenhuizen, crèches en opvangcentra voor daklozen broedplaatsen voor multiresistente infectieziekten geworden. En het toegenomen internationale verkeer heeft de „supermicroben” over de hele aarde verspreid. Barry Bloom van het Albert Einstein College of Medicine (New York) zegt er het volgende over: „Ten aanzien van infectieziekten geldt dat geen enkele plaats ’ver van ons bed’ is en dat niet één persoon van ons gescheiden is.”
Canada’s geweldsmisdaad
„Denkt u dat Canada een vredig land is? Vergeet het maar”, schrijft The Toronto Star. „Canada staat qua geweldsmisdaad op de tweede plaats in de westerse wereld”, na de Verenigde Staten. Uit een internationaal onderzoek bleek het misdaadcijfer in Canada twee- tot driemaal zo hoog te zijn als dat in West-Europa, wat op zijn beurt weer drie keer zo hoog was als dat in Japan. De afgelopen decennia is de misdaad in Canada elke tien jaar verdubbeld of zelfs verdrievoudigd, waarbij de steden Vancouver, Edmonton en Ottawa het hoogste misdaadcijfer hadden. Dan kwam London (Ontario), gevolgd door Toronto en Montreal. Volgens de criminoloog Irvin Waller van de University of Ottawa kan de geweldsmisdaad nog erger worden als er niet meer wordt gedaan om het probleem aan te pakken bij de wortels, zoals armoede, huisvesting, verwaarlozing, werkloosheid en het gebruik van verslavende middelen.
Pastorale symfonieën
Melkveehouders in Japan hebben een doeltreffender en minder tijdrovende manier gezocht om koeien die slecht zichtbaar verspreid op de heuvels grazen, samen te drijven. Daarom voerden zij een experiment uit om te zien of de koeien met behulp van muziek bijeen te brengen waren. Dertien dagen achtereen kregen zestien koeien twee tot vier keer per dag telkens drie minuten de Japanse melodie Haroe no Ogawa (Beek in de lente) te horen. Onmiddellijk daarna kregen ze hun lievelingseten. Na een onderbreking in de winter, waarin de koeien kalfden, werden tien van de „getrainde” koeien met hun kalveren losgelaten om te grazen. Toen werd dezelfde melodie weer afgespeeld. „Binnen twee minuten”, zo bericht de Asahi Evening News, „waren alle koeien ter plekke, bijeengebracht door muziek die ze zo’n vier maanden niet gehoord hadden.”
Goed bewaard medisch geheim
Een van de best bewaarde geheimen van de Deense medische professie werd onthuld door professor Margareta Mikkelsen, een consulente. Zij maakte bekend dat medici die patiënten op erfelijke ziekten onderzoeken regelmatig ontdekken dat de man die als de vader van een kind te boek staat, niet de biologische vader kan zijn vanwege chromosomale onverenigbaarheid. Volgens de Süddeutsche Zeitung is tussen de 5 en 8 procent van de vaders in Denemarken niet de biologische vader van hun kind. Dit betekent dat minstens 3000 van de 60.000 kinderen die per jaar geboren worden, aan ontrouw toe te schrijven zijn. De mannen worden echter niet over de ontdekking ingelicht uit vrees dat het gezin erdoor uiteen zou vallen.
„Een tragedie bij de tragedie”
Onlangs is men in Rome op een door de Wereldgezondheidsorganisatie en het Internationale Centrum voor Onderzoek en Hulpverlening georganiseerd seminar voor de dag gekomen met een „lange lijst monstruositeiten, voorbeelden van verspilling en ongelooflijke fouten waaraan de machtige internationale reliefmachine zich regelmatig schuldig maakt”, aldus Economia, een bijlage van de krant Corriere della Sera. Op de lijst staan onder andere het zenden van calorie-arme snoepjes naar het door honger geteisterde Ethiopië, van zomertenten naar het door een aardbeving getroffen Anatolië (Turkije) waar het kwik −12 °C aangaf, van medicijnen die over de datum waren, en van vaccins die koel bewaard moesten worden naar plaatsen zonder elektriciteit. Vaak blijven reliefgoederen in pakhuizen liggen zonder uitgedeeld te worden of degenen te bereiken die ze nodig hebben. Waarom blijven zulke grove fouten voorkomen? Economia antwoordt: „De internationale hulpverlening moet zichtbare, en zo mogelijk spectaculaire resultaten opleveren.” En ook: „De publieke opinie eist dat, zodat het er niet toe doet als het, zoals in bijna alle gevallen, louter geld weggooien is.” Deskundigen noemen het „een tragedie bij de tragedie”.
Dodelijke algen
Het feit dat in steeds meer delen der aarde het water vervuild raakt, is verantwoordelijk voor de verbreiding van giftige algen die een bedreiging vormen voor vissen over de hele wereld, zeggen geleerden. Volgens een verslag in de International Herald Tribune produceren dinoflagellaten — een soort algen — een gif dat vissen doodt. Daarna hechten ze zich aan het vlees van de vis vast en scheiden via het steeltje waarmee ze vastzitten spijsverteringssappen af om het vlees vloeibaar te maken voordat ze het opzuigen. Wanneer zo’n massale vissterfte optreedt, zitten er volgens tellingen door wetenschappers wel 35.000 dinoflagellaten in één cc water. Een concentratie van slechts 300 dinoflagellaten per cc is voldoende om vissen in aquariums te doden. De dinoflagellaten komen vaak in nieuwe gebieden terecht via het ballastwater dat door schepen wordt geloosd.
Geestelijken scheiden vaker
„Eén op de drie huwelijken in Duitsland eindigt in echtscheiding”, aldus The German Tribune. En daarmee overeenkomend „lopen steeds meer huwelijken van protestantse geestelijken stuk”. Hans-Martin Heusel, vice-president van de Protestantse Kerk in Hessen en Nassau, erkent dat „het echtscheidingscijfer onder zowel mannelijke als vrouwelijke voorgangers nu even hoog is als bij de bevolking in het algemeen”. Hoewel de kerk leert dat de huwelijksband onlosmakelijk dient te zijn, zo zegt de Tribune, „tonen de feiten heel wat anders, zelfs onder de geestelijken zelf. Het privé-leven van christelijke predikanten getuigt op het gebied van echtscheiding van iets heel anders dan de leer van de Kerk.” Op enkele uitzonderingen na „kan een gescheiden predikant aanblijven, hetzij in zijn oude standplaats, hetzij elders”.
’Verhulde depressiviteit’
Steeds meer Japanse kantoormannen die met pensioen gaan, hebben last van symptomen die uiteenlopen van buikpijn tot verlamming. Bij het naderen van hun pensionering raken deze werkverslaafden op kantoor invloed kwijt en worden zij thuis door hun gezin dat zij hebben veronachtzaamd, als lastposten behandeld. „Hoewel zij depressief worden,” bericht de krant Asahi Sjimboen, „trachten zij dit te verbergen door vrolijk te doen. Al gauw ontstaan symptomen als buikpijn.” Onderzoek brengt geen fysieke kwalen aan het licht. Dr. Tooroe Sekija, die aan deze symptomen de naam „verhulde, aan pensionering voorafgaande depressiviteit” geeft, zegt over de karakteristieke patiënt: „Hij geeft zich over aan de gedachte dat ziek worden de enige manier is om geaccepteerd te worden, en dit leidt van nature tot een verscheidenheid van symptomen.” Wat valt eraan te doen? „Put voldoening uit iets anders dan werk, een hobby bijvoorbeeld”, adviseert dr. Takasji Soemioka, die veel van dit soort patiënten in Tokio behandelt, en „maak het tot een gewoonte uw gezin altijd te koesteren”.
Mexico en de Katholieke Kerk
Op 21 september 1992 hebben Mexico en het Vaticaan na een onderbreking van meer dan 130 jaar de diplomatieke betrekkingen volledig hersteld. Daarvoor had president Carlos Salinas de Gortari voorgesteld de grondwet te wijzigen en religieuze groeperingen de rechten terug te geven die hun na de revolutie van 1910 waren ontnomen. „De meeste van die rechten waren aanvankelijk tussen 1856 en 1861 ingetrokken toen opstandige liberalen, die erop gebrand waren de enorme macht van de Katholieke Kerk te beteugelen, de banden van het land met de Heilige Stoel verbraken”, aldus The New York Times. Maar de meeste verboden werden reeds lang genegeerd. De grondwet is evenwel ongewijzigd gebleven, omdat veel Mexicanen de macht van de Katholieke Kerk nog steeds wantrouwen. Alle kerken hebben nu een scherpomlijnde wettelijke status, hebben het recht religieus onderricht te geven, en kunnen onroerend goed bezitten.
Herziening van lichaamstemperatuur
Al ruim een eeuw wordt aangenomen dat de gemiddelde temperatuur van het menselijk lichaam 37 °C is. Dit als gevolg van een in 1868 door Carl Wunderlich gepubliceerde verhandeling die gebaseerd was op meer dan een miljoen metingen van de lichaamstemperatuur bij 25.000 volwassenen. Dat was niet niks, want de thermometers uit die tijd hadden ongeveer 15 tot 20 minuten nodig om de juiste temperatuur aan te geven, en ze moesten nog aangelegd in de oksel worden afgelezen. Maar volgens Philip A. Mackowiak van de Medische Faculteit van de University of Maryland moet de waarde veranderd worden, aangezien uit zijn onderzoeken bleek dat 37 °C „niet de globale gemiddelde temperatuur of de gemiddelde temperatuur over een van de bestudeerde tijdsperiodes was, noch de mediaan van de gemeten temperaturen of de temperatuur die het vaakst werd afgelezen”. In feite gaf de thermometer in slechts 8 procent van de 700 metingen 37 °C aan. De gemiddelde lichaamstemperatuur, zo zegt hij, zou op 36,8 °C moeten worden gesteld.