Het grootste door mensen gemaakte gat ter wereld

EEN vriend had tegen me gezegd: „Als je naar Salt Lake City gaat, moet je beslist een bezoek brengen aan de Kennecott-kopermijn in Bingham Canyon. Je zult versteld staan van wat je ziet.” Mijn vrouw en ik waren daartoe in augustus 1992 in de gelegenheid en ontdekten dat onze vriend niets te veel had gezegd.

Wij verlieten Salt Lake City en reden op ons gemak zo’n 42 kilometer in zuidwestelijke richting, in de brandende, droge hitte van Utah. Toen wij koers zetten naar de nabijgelegen Oquirrh-bergketen, zagen wij al gauw onze bestemming — een reusachtige, licht okergele vlek aan de horizon, scherp afstekend tegen de donkerder kleur van de omringende bergen. Het waren de enorme afgravingen en terrassen van de Kennecott-kopermijn. Maar zelfs met die aanblik waren wij niet voorbereid op wat wij weldra te zien zouden krijgen.

De weg begon zich langs een steile berghelling omhoog te slingeren. Onderweg passeerden wij reusachtige kipauto’s, zo groot als een klein huis, waarvan de grootste per keer meer dan 200 ton gesteente kan vervoeren. Ze zijn zo groot dat hun wielen, die een diameter van 3,7 meter hebben, boven de langste mens uitsteken. Uiteindelijk bereikten wij de voor het publiek toegankelijke uitkijkplaats. En daar lag het — het grootste door mensen gemaakte gat dat wij ooit hadden gezien!

Toen wij over de rand naar de bodem van de groeve keken, zagen die enorme trucks er uit als dinky toys. Wij keken met grote ogen in een uitgraving van ruim 800 meter diep, met een doorsnede van 4 kilometer. De bodem van de groeve ligt ruim 1500 meter boven de zeespiegel en de bovenste randen van de groeve liggen op 2400 meter. De groeve is zo diep dat het hoogste gebouw ter wereld, de 440 meter hoge Sears Tower in Chicago, slechts tot halverwege de zijwand van de mijn zou reiken. De onderneming is van plan nog 260 meter dieper te gaan, wat hun volgens de berekeningen minstens werk zal opleveren tot het jaar 2020.

De mijn zag er uit als een gigantisch amfitheater, met 15 meter hoge terrassen, banken genoemd, die stapsgewijs naar de diepten van de afgrond afdaalden. Ons werd verteld dat deze kopermijn vanuit het ruimteveer te zien is. Toch had dit alles 130 jaar geleden een zeer eenvoudig begin, toen de berg nog ruim 2400 meter hoog was.

Uitgelachen om de ontginning

De ontginning begon eigenlijk in 1863, toen kolonel Patrick Connor van Fort Douglas claims uitzette. Hij bedreef echter kleinschalige mijnbouw, en die leverde niets op. Met de Bingham Canyon-mijn op zich werd pas begonnen in 1906, toen de Utah Copper Company van Daniel Jackling en een concurrerende onderneming erts begonnen af te graven dat slechts 2 procent koper bevatte. In een officiële brochure wordt verteld dat „zij werden uitgelachen door mijnexploitanten uit het gebied die dachten dat het winnen van zulk arm erts nooit winstgevend kon zijn”. Wat zouden zij thans zeggen, nu het kopergehalte van het erts slechts 0,6 procent bedraagt? Welnu, „er is door de Bingham Canyon meer koper geproduceerd dan ooit door enige andere mijn. Sinds er werd begonnen met de open groeve is er vijf miljard ton gesteente verzet.”

Koper is niet het enige produkt; ook goud, zilver en molybdeen (een metaal dat gebruikt wordt om staal te harden) worden geproduceerd — wel 14.000.000 gram goud en ruim 110.000.000 gram zilver als bijprodukten in één jaar! Geen wonder dat deze mijn het rijkste gat op aarde is genoemd.

En mocht u zich afvragen waarom koper zo belangrijk is, bedenk dan eens wat er zou gebeuren indien al het koper uit alle elektrische bedrading zou worden gehaald, uit alle generatoren, transformatoren en andere stroom geleidende toestellen. De lijst zou uitgebreid kunnen worden met koelkasten, vliegtuigen, auto’s, enzovoort. Koper is van fundamenteel belang voor de gang van zaken in het leven van vandaag de dag, net zoals het dat in oude tijden was. Koper wordt 166 maal in de bijbel vermeld. — Genesis 4:22; Exodus 27:1, 2.

Koperwinning — geen gemakkelijk proces

Wat wij in die kolossale groeve hebben gezien, is nog maar het begin van het proces dat waardevol koper oplevert. In de mijn zelf vindt het boren, opblazen, opladen en verzetten plaats. Het erts wordt vervolgens naar een ertsbreker ter plekke gebracht, waarvandaan een lopende band het gebroken en gemalen erts naar een 8 kilometer verder gelegen concentratie- en flotatie-installatie transporteert. Het concentratiesysteem verhoogt het kopergehalte van het erts van 0,6 procent tot 28 procent door de verwijdering van ongewenste materialen.

Daarop volgt het smeltproces; daarbij worden onzuiverheden als ijzer en zwavel afgescheiden en ontstaat gesmolten koper dat voor 98 procent zuiver is. Dit wordt in rechthoekige vormen gegoten die anodeplaten worden genoemd en vervolgens gekoeld. De laatste stap is het zuiveringsproces. In een brochure wordt uitgelegd: „De anodeplaten worden onderworpen aan een elektrolytisch proces waarbij het koper wordt geraffineerd tot een zuiverheid van 99,98%.” Tijdens dit proces worden goud en zilver gewonnen als bijprodukten. Bij deze bewerking wordt het koper omgezet in grote kathodeplaten van 150 kilo, die vervolgens worden verkocht aan de fabrikanten van rood- en geelkoperen en bronzen artikelen.

Dit alles klinkt nogal simpel. Maar in feite is het hele proces zeer gecompliceerd en vergt het veel ruimte. Per slot van rekening is er een ton erts nodig voor de produktie van slechts 5 kilo koper. Bedenk dus de volgende keer dat u koperdraad of een koperen pan of ketel ziet, dat het koper afkomstig kan zijn uit het grootste gat dat de mens ooit heeft gegraven. — Ingezonden.

[Illustraties op blz. 24, 25]

Boven: De groeve is ruim 800 meter diep en 4 kilometer in doorsnede

Boven rechts: Smelterij met een van de hoogste schoorstenen ter wereld

Inzet: Een kathodeplaat van 150 kilo, gemerkt om procentsgewijs aan te geven hoe koper wordt gebruikt

Onder rechts: Een dieseltruck die ruim 200 ton erts kan vervoeren

[Verantwoording]

Foto’s (hierboven en boven aan blz. 25): met toestemming van Kennecott Utah Copper

[Illustratieverantwoording op blz. 23]

Foto met toestemming van Kennecott Utah Copper