Hebt u een gebitsprothese nodig?

EEN kunstgebit, vaak het doelwit van grappen, is voor velen die er een hebben niet bepaald grappig. Als uw natuurlijke gebit nog helemaal in goede staat verkeert, kan de kwestie van een gebitsprothese u onbelangrijk toeschijnen. Maar zelfs al hoeft u die kwestie nooit onder de ogen te zien, dan kan wat in dit artikel wordt gezegd u toch helpen de zegen van een sterk, gezond gebit te waarderen en u vastbesloten maken het zo te houden — op zijn minst voor zover het van u afhangt.

Maar hoe komt het dat veel mensen die dachten dat zij hun gebit nauwgezet verzorgden, op een dag ontdekken dat hun tanden en kiezen los gaan zitten? Vraag het aan een willekeurige tandarts. Als mensen eenmaal boven de dertig komen, is de voornaamste oorzaak van tandverlies ziek tandvlees (een parodontale aandoening). Iemand kan echter ook tanden of kiezen kwijtraken door een ongeval of tandbederf.

Maar hebt u werkelijk een gebitsprothese nodig als u enkele of al uw tanden en kiezen kwijt bent?a Hoe komt het dat sommige mensen het kennelijk goed zonder kunnen stellen? Is een gebitsprothese eenvoudig weer een commercieel produkt dat het publiek wordt aangesmeerd?

Waarom een gebitsprothese?

Laten wij om deze vragen te beantwoorden de functies van ons gebit eens beschouwen. Het doet meer dan ons uiterlijk beïnvloeden. Als wij ons voedsel kauwen, wordt het fijngemalen, zodat spijsverteringssappen zich met de kleine stukjes kunnen mengen, wat het lichaam in staat stelt de voedingsstoffen op te nemen. Maar als wij weinig of geen tanden en kiezen hebben, zal ons voedsel niet fijn genoeg worden gemaakt. Zelfs met de benige randen van heel hard tandvlees gebeurt dat niet in voldoende mate. Dat is de reden waarom mensen zonder tanden en kiezen die hun voedsel met koffie, thee of een andere drank proberen weg te spoelen, problemen met hun spijsvertering kunnen hebben. Zelfs als er maar enkele kiezen ontbreken, is men al beperkt in wat men eet, aangezien hard of vezelrijk voedsel waarop extra gekauwd moet worden gewoonlijk wordt vermeden.

Tanden helpen ons ook bij het spreken, een voordeel waar wij zelden aan denken totdat wij er enkele missen. Ze helpen de tong en lippen spraakklanken te vormen die essentieel zijn voor het begrip. De tandletters (dentalen) bijvoorbeeld kunnen zonder de aanwezigheid van tanden niet goed worden uitgesproken. U hebt dit waarschijnlijk wel gemerkt als u ooit iemand zonder tanden hebt horen spreken. De tong van iemand met een kunstgebit moet daar dan ook op ingesteld raken, zodat de klanken weer goed gevormd worden. Hoewel dit even kan duren, zijn de resultaten gewoonlijk beter dan bij tandeloosheid.

Hoe staat het met zingen of het bespelen van bepaalde muziekinstrumenten als iemand een gebitsprothese heeft? Deze bezigheden kunnen gewoonlijk prima worden verricht door de prothese op verschillende manieren aan te passen. Het zou voor zangers, sommige acteurs, bespelers van blaasinstrumenten, bedienaren van het evangelie en sommige fotomodellen heel moeilijk, zo niet onmogelijk zijn hun beroep zonder gebit uit te oefenen.

Het ontbreken van tanden en kiezen beïnvloedt ook de persoonlijke verschijning. De zachte weefsels rond de mond trekken samen en de neus en kin komen meer naar elkaar toe te staan, waardoor iemand ouder lijkt dan hij in werkelijkheid is. Dit kan van invloed zijn op iemands zelfvertrouwen en bij sommigen zelfs tot een psychische stoornis leiden.

Het verlies van een tand of kies kan tot gevolg hebben dat de tandboog wordt verbroken. Onze tanden en kiezen zijn net als de stenen in een Romeinse boog onderling afhankelijk. Daarom kan een tand of kies zich door het gemis van een „buurman” gaan verplaatsen. Door deze verplaatsing ontstaan er ruimten tussen de overgebleven tanden en kiezen en kunnen zich voedseldeeltjes langs het tandvlees ophopen, wat vaak tot tandvleesontsteking leidt. Door tandverplaatsing kan ook de oorspronkelijke rangschikking van de tanden en kiezen verloren gaan, waardoor kauwproblemen ontstaan.

Hoe ze zich laten vergelijken

Het wezenlijke verschil tussen het natuurlijke gebit en een kunstgebit is dat het natuurlijke gebit stevig in het bot van de kaken is ingeplant. Daardoor kan het ons voedsel doeltreffender in heel kleine stukjes snijden, scheuren en vermalen. Het ondergebit beweegt zich ten opzichte van het bovengebit met een krachtige malende en snijdende beweging.

Een volledige gebitsprothese rust daarentegen uitsluitend op het tandvlees of de kaakwallen. Ze wordt slechts op haar plaats gehouden door de zwakke kracht van de tong, de wangen en adhesie. Aangezien een gebitsprothese in tegenstelling tot een natuurlijk gebit niet verankerd is, kan ze gemakkelijk losraken.

De doelmatigheid van een gebitsprothese verschilt dan ook van mens tot mens. Geen enkele prothese is zo doelmatig als het natuurlijke gebit. De vorm en afmetingen van de kaken, het type weefsel en zelfs de geestesgesteldheid van de drager, alsook de bekwaamheid ermee te leren omgaan, zijn allemaal factoren die bepalen hoe doelmatig een gebitsprothese is. De voornaamste beperking ervan is het gebrek aan stabiliteit. Wat het uiterlijk betreft kan een vals gebit echter zo worden gemaakt dat het niet van een natuurlijk gebit te onderscheiden is.

Helaas raakt iemand soms pas door het dragen van een gebitsprothese onder de indruk van de wijsheid, doelmatigheid en praktische waarde van het natuurlijke gebit. De mens kan een schamele kopie van het origineel maken, maar nooit dezelfde mate van verbazingwekkende efficiëntie bereiken.

In uw omstandigheden kan het noodzakelijk zijn dat u ernstig overweegt of u een gebitsprothese, hetzij een volledige of een gedeeltelijke, nodig hebt. Het is natuurlijk uw eigen beslissing, maar het lijkt zeker verstandig bij de voordelen ervan stil te staan. U kunt erdoor geholpen worden mogelijke spijsverteringsproblemen te voorkomen en voldoende voedsel op te nemen, en uw spraakvermogen zal erdoor verbeteren. En het kan uw persoonlijke verschijning beslist ten goede komen.

Ja, hoewel dragers van een gebitsprothese gewoonlijk het verlies van hun echte gebit betreuren, heeft de ontwikkeling van het kunstgebit voor miljoenen mensen over de hele wereld tot een mate van persoonlijke tevredenheid en een gevoel van welbehagen bijgedragen.

[Voetnoot]

[Kader op blz. 19]

Hoe op uw tandartsuitgaven te bezuinigen

EEN bezoek aan een tandarts of een orthodontist heeft vaak een nogal gepeperde rekening tot gevolg. Maar misschien wordt u aangemoedigd door enkele bevindingen waar u in verband met uw kinderen baat bij kunt hebben.

„Het veelvuldig voorkomen van verkeerd zittende tanden en kiezen en misvormde kaken onder Amerikanen”, bericht The New York Times, „kan terug te voeren zijn op ons in hoge mate geraffineerde voedsel.” De theorie is dat voedsel waarop flink gekauwd moet worden, „de groei van de kaken stimuleert (waardoor er voldoende ruimte voor de tanden en kiezen ontstaat), bewerkt dat het blijvende gebit goed doorbreekt en de groei van het gezicht en de mondholte harmonisch doet verlopen”.

Wetenschappers hebben geprobeerd deze theorie te staven door apen hard en zacht voedsel voor te zetten. De resultaten? De apen die het harde voedsel kregen, hadden beduidend minder „orthodontische afwijkingen”. Het is dus heel goed mogelijk dat voedsel waarop door uw kind flink gekauwd moet worden, één manier zal blijken om op uw tandartsuitgaven te bezuinigen. Nog een manier is uw kinderen te helpen de gewoonte te ontwikkelen geregeld hun tanden te poetsen en te flossen.

[Illustratie op blz. 20]

Onze tanden en kiezen zijn onderling afhankelijk. Zonder „buren” om ze op hun plaats te helpen houden, verplaatsen ze zich al gauw en hebben ze een nadelige invloed op andere gebitselementen