Jonge mensen vragen . . .

Waarom zijn onze grootouders bij ons in komen wonen?

JE WAS gewend de privacy van een eigen kamer te hebben. Nu deel je je kamer met een broer of een zus. Je kon altijd je vrienden thuis uitnodigen. Nu kan dat niet omdat zij ’te veel lawaai maken’. Vroeger had je tijd voor gezelligheid en ontspanning. Nu wordt veel van die tijd in beslag genomen door gezinskarweitjes. Je ouders waren altijd ontspannen en gemakkelijk te benaderen. Nu zijn zij prikkelbaar, snel geïrriteerd. Ja, je grootouders zijn bij jullie in komen wonen en het is gewoon niet meer zoals het vroeger was.

Niet dat je niet van je grootouders houdt. Maar misschien kun je niet altijd zo goed met hen overweg. Je bemerkt dat je je geduld verliest en je ergert over betrekkelijk onbelangrijke zaken. Een meisje genaamd Victoria zei het zo: „Oudere mensen hebben zo hun manier van doen. Mijn oma vraagt me steeds haar een voetenbankje te brengen, terwijl er voetsteunen aan haar rolstoel zitten. Of ik kom moe thuis en wil eventjes gaan liggen, maar zij wil met me praten. Mijn oma gaat praten wanneer wij proberen televisie te kijken. Maar als zij wel kijkt, begrijpt ze de details helemaal verkeerd en moeten wij ze haar uitleggen.”

Als een van je grootouders — of beide — bij jullie in is komen wonen, voel je je waarschijnlijk zelf ook wat gespannen en onrustig. Maar ontspan je toch — jullie gezin valt niet uiteen. Het is zich alleen aan het aanpassen aan een moeilijke situatie. En jij kunt veel doen om je eigen geluk en vrede des geestes te beschermen door (1) je gezinsverplichtingen te begrijpen en te aanvaarden en (2) oprecht „medegevoel” voor je ouders en grootouders te ontwikkelen. — 1 Petrus 3:8.

Een christelijke plicht

Jullie gezin is niet het enige dat zich voor deze situatie gesteld ziet. Zo ontvangen de meeste bejaarden in de Verenigde Staten enige hulp en ondersteuning van hun volwassen kinderen; betrekkelijk weinig bejaarden daar worden in bijvoorbeeld een verpleeghuis of een ander tehuis geplaatst.a In The Intimate Environment, door Arlene S. Skolnick, staat: „Verreweg de meeste bejaarden hebben geregeld contact met hun kinderen, zien hen vaak en wenden zich in tijden van moeilijkheden tot hen.”

Hoewel een zeker plichtsbesef tegenover ouders alleen maar natuurlijk is, hebben christenen een nog groter plichtsbesef tegenover God. De apostel Paulus zei in dat verband: „Indien een weduwe kinderen of kleinkinderen heeft, laten die dan eerst leren in hun eigen huisgezin godvruchtige toewijding te beoefenen en een passende vergoeding aan hun ouders en grootouders te blijven betalen, want dit is aangenaam in Gods ogen. Ja, indien iemand niet voor de zijnen zorgt, en in het bijzonder voor hen die leden van zijn huisgezin zijn, dan heeft hij het geloof verloochend en is erger dan een ongelovige” (1 Timotheüs 5:4, 8; vergelijk Markus 7:10-13). Merk op dat kinderen en kleinkinderen wordt opgedragen een aandeel te hebben aan het zorgen voor ’de hunnen’.

Jezus Christus zelf gaf in dit opzicht het voorbeeld. Terwijl Jezus een pijnlijke dood aan de martelpaal stierf, trof hij ondanks zijn eigen situatie regelingen voor de verzorging van zijn al wat oudere moeder, door de zorg voor haar aan zijn neef Johannes toe te vertrouwen. Hoewel Johannes als apostel belangrijke verplichtingen had, nam hij Jezus’ moeder „van dat uur af” bij zich in huis. — Johannes 19:26, 27.

Het eren van je ouders is dus een christelijke verantwoordelijkheid en een voorrecht (Efeziërs 6:2). Een ouder wordt niet aan de kant gezet omdat hij of zij oud is geworden of speciale verzorging nodig heeft (Spreuken 23:22). De bijbel zegt ons verder dat wij bejaarden wegens hun wijsheid en ervaring met respect moeten bejegenen (Leviticus 19:32; Spreuken 16:31). Jehovah zelf bejegent ouderen immers vriendelijk en blijft hen in zijn dienst gebruiken! — Vergelijk Joël 2:28; Handelingen 2:17.

’Ik had niet verwacht dat het zo moeilijk zou zijn’

Met dit alles in gedachten begrijp je misschien beter waarom je ouders je grootouders hebben gevraagd bij jullie te komen wonen. In het begin heb je ongetwijfeld geprobeerd alles optimistisch te bezien of er op zijn minst objectief tegenover te staan. Je wist dat je wat veranderingen zou moeten aanbrengen — je zelfs dingen zou moeten ontzeggen. Maar je had altijd goed met je grootouders overweg gekund, en je dacht dat die goede band wel zou blijven. Nu zij bij jullie in zijn komen wonen, merk je echter dat de situatie veel moeilijker is dan je ooit had kunnen denken.

Dit is heel typerend. In veel landen is het de gewoonte dat drie generaties — grootouders, ouders en kinderen — in hetzelfde huis wonen. Het zorgdragen voor zieke of invalide ouders maakt deel uit van hun cultuur en wordt niet als een zware last bezien. Maar in westerse landen, waar gezinnen over het algemeen gewend zijn ieder in een eigen huis te wonen, wordt het in huis nemen van ouderen vaak ervaren als erg ontwrichtend. Wees er echter van verzekerd dat jij niet de enige bent wiens leven op zijn kop is komen te staan. Ja, het is heel goed mogelijk dat de situatie voor je ouders en grootouders veel moeilijker is dan voor jou.

De druk waaronder je ouders staan

Neem eerst eens je ouders. Hoe denk je dat jij je zou voelen als je hen oud zou zien worden en hen in fysiek, mentaal en emotioneel opzicht zou zien aftakelen? Welke invloed zou het op jou hebben als degenen op wie je altijd hebt gesteund langzamerhand niet meer in staat zouden zijn voor zichzelf te zorgen? Zou dat geen pijnlijke, hartverscheurende ervaring zijn? Je kunt je dus best wel voorstellen hoe je ouders zich voelen nu zij dit hun ouders zien overkomen. Het is te begrijpen dat zij misschien wel eens bedroefd of snel geïrriteerd lijken.

Het kan ook zijn dat je ouders merken dat zij niet altijd zo goed met je grootouders overweg kunnen. Bejaarden gaan hun volwassen nakomelingen vaak weer als kleine kinderen behandelen. (Met andere woorden, je bent misschien niet de enige in huis die wordt verzocht ’niet zo veel herrie te maken’!) Sommige bejaarden zijn geneigd over hun verzorging te klagen — soms beschuldigen zij heel plichtsgetrouwe kinderen van verwaarlozing. Sommigen maken er ook een gewoonte van hun opvattingen over kinderopvoeding te spuien en beschuldigen hun volwassen kinderen ervan te toegevend of te streng te zijn. Je ouders weten misschien heel goed dat je grootouders daar geen kwade of gemene bedoelingen mee hebben. Maar omdat je ouders al veel offers voor hen hebben moeten brengen, kunnen zij verschrikkelijk verontwaardigd zijn over eventuele kritiek van hen. En wanneer zij als reactie daarop je grootouders dan niet zo liefdevol of geduldig bejegenen, kunnen zij zich schuldig voelen en boos zijn op zichzelf.

Je ouders zijn misschien ook niet bepaald gelukkig met de veranderingen die zij in hun levensstijl hebben moeten aanbrengen. Mogelijk is het gezinsbudget nauwelijks voldoende om rond te komen. Als beide ouders werken, kunnen zij door de extra zorg die van hen wordt geëist, vermoeid of uitgeput raken. Misschien zien zij zich ook genoodzaakt het zonder hun vroegere vormen van ontspanning en verkwikking te stellen. En daarbij komen nog de spanningen in het huwelijk die uit dit alles kunnen voortvloeien, vooral als een van de ouders het gevoel heeft dat een onrechtvaardig groot deel van de verzorging op hem of haar neerkomt.

Het lot van je grootouders

De situatie brengt voor je grootouders misschien wel net zo veel spanningen met zich. De bijbel noemt ouderdom „de rampspoedige dagen” (Prediker 12:1-7). Het is inderdaad rampzalig om je eigen gezondheid te zien aftakelen. Voeg daarbij de spanning van het plotseling in een nieuwe omgeving geplant te worden. De meeste bejaarden verkiezen privacy en onafhankelijkheid. Ja, het boek The Intimate Environment citeert twee deskundigen die zeggen: „De meeste bejaarden willen liefde en aandacht van hun kinderen, niet zozeer hun hulp in de vorm van geld, onderdak of andere uitingen van liefdadigheid. In feite vinden sommigen het prettiger dingen voor hun kinderen en kleinkinderen te doen dan het voorwerp van hun zorgzaamheid te zijn.”

Het valt je grootouders dan ook zwaar hun onafhankelijkheid kwijt te zijn — tegen hun wil afhankelijk te worden van degenen die eens afhankelijk waren van hen. Sta er dus niet van te kijken als zij af en toe wat moeilijk in de omgang zijn. En omdat zij jarenlang hun eigen huis hebben gehad — en vrede en rust hebben genoten — vinden zij het misschien moeilijk uitbundige tieners om zich heen te hebben. Luide muziek en hard gepraat kan hen van streek maken.

Eén ding is duidelijk: De aanpassing aan de situatie is voor iedereen een uitdaging. Andere christelijke gezinnen worden echter met soortgelijke moeilijkheden geconfronteerd en weten die met succes op te vangen. (Vergelijk 1 Petrus 5:9.) De sleutel daarbij is, dat je moeite doet om „de vrucht van de geest” en „de nieuwe persoonlijkheid” in nog grotere mate tentoon te spreiden! (Galaten 5:22, 23; Efeziërs 4:24; Kolossenzen 3:13, 14) Laat de band in jullie gezin niet losser maar juist vaster worden. Onze volgende uitgave zal over enkele manieren gaan waarop daaraan gewerkt kan worden.

[Voetnoot]

[Illustratie op blz. 20]

Wanneer je grootouders bij jullie in komen wonen, kan dit ten koste van je privacy gaan