Is het wel echt?

WAT de een kan maken, kan de ander namaken. Wat u te koop ziet staan, lijkt misschien sprekend op wat u zoekt, maar is het wel echt? Namaken werd soms met drastische middelen bestreden. In de veertiende eeuw werd een Duitse herbergier opgehangen omdat hij een inferieure wijn als echte Rüdesheimer had verkocht. In Engeland werden tot 1832 in 140 jaar tijd meer dan 300 mensen opgehangen wegens vervalsing. In 1597 werden twee goudsmeden met hun oor aan de schandpaal genageld omdat zij inferieure vergulde voorwerpen ten onrechte van een goudmerk hadden voorzien.

„De verzamelwoede heeft een paradijs voor oneerlijke handelaars geschapen”, zegt Mark Jones, die meewerkte aan de tentoonstelling Fake? The Art of Deception (Namaak? De kunst der misleiding) in het British Museum. Zelfs de best geïnformeerde personen worden er het slachtoffer van. Zo was de „fossiele” Piltdown-mens een falsificatie die door de gevestigde wetenschap jarenlang als echt aanvaard is. De „dagboeken” van Hitler zijn er een treffend voorbeeld van dat vervalsers zelfs degenen die beter zouden moeten weten, kunnen bedriegen.

„In deze tijd storten vervalsers zich massaal op . . . het op grote schaal namaken van merkprodukten”, zegt Mark Jones. In 1987 werden in de Verenigde Staten bijvoorbeeld naar schatting elke maand tussen de 10.000 en 15.000 nagemaakte Apple-computers verkocht. Onlangs kwam een zwendel in imitatie-Waterford (kristal) aan het licht, ter waarde van $33 miljoen. „Replica’s van ’s werelds beroemdste kristal werden gemaakt in een fabriek in een afgelegen Frans dorpje”, aldus The Sunday Times in Groot-Brittannië.

Deze generatie heeft haar zinnen gezet op luxeartikelen. De beroepsvervalser, zo zegt Vincent Carratu, een veteraan in de strijd tegen de merkvervalsers, „maakt vandaag een imitatie-Chanel (parfum), schakelt morgen over op onechte Fila-sporthemden en importeert dan nagemaakte Dunlop-tennisrackets”. Alles wat de consument wil, wordt door de vervalser gemaakt. „Maar al te vaak”, zo waarschuwt de Britse Anti-Counterfeiting Group, „is het horloge van de beroemde ontwerper dat voor het spotprijsje van £50 wordt verkocht, in werkelijkheid slechts £5 waard.”

Levensgevaarlijke vervalsingen

Anti-Counterfeiting News wijst ook op een ander probleem, het gevaar van minderwaardige artikelen: „Produkten die gevaarlijk zijn of niet aan de maatstaven voldoen, vormen een reële bedreiging voor de veiligheid van de consument.” Hoe ernstig is deze bedreiging? Trademark World geeft de volgende voorbeelden: „Veertien vliegtuigongelukken en minstens twee sterfgevallen zijn terug te voeren op nagemaakte vliegtuigonderdelen.” De Nationale Consumentenraad in Groot-Brittannië bracht aan het licht hoe er duizenden stekkers die niet aan de voorschriften voldeden en nagemaakte remcilinders met afsluitrubbers van inferieure kwaliteit voor auto’s op de markt kwamen. „Deze kunnen stuk voor stuk een gevaar voor de consument betekenen”, zo werd gezegd.

Bijzonder gewetenloos zijn degenen die namaakmedicijnen produceren. „Wel 70% van alle geneesmiddelen die in delen van Afrika worden verkocht, zijn vervalsingen”, aldus The Anti-Counterfeiting Group in Groot-Brittannië. Zo werden in Nigeria oogdruppels aangetroffen zonder actief bestanddeel die waren vervaardigd met besmet water. Ze hadden blindheid kunnen veroorzaken. „Als mensen moeten vertrouwen op ’antibiotica’ die geen antibiotica bevatten,” zei de Wereldgezondheidsorganisatie in 1987, „moeten er wel slachtoffers vallen, en dus staat vervalsing gelijk aan massamoord.”

Zelfs de bankbiljetten die u in handen krijgt, kunnen vals zijn. Onlangs werd wereldwijd in slechts één jaar voor $110 miljoen aan valse dollarbiljetten in beslag genomen. In Ierland circuleerden valse biljetten van $100 die zozeer op de echte leken „dat er bij de banken — geen enkele grote bank uitgezonderd — 155 wisten door te slippen”, aldus The Irish Times.

Wat kunt u doen om u tegen namaak te beschermen? Volgens een deskundige in consumentenzaken „is de beste bescherming tegen bedrog een goed geïnformeerde consument”. Zij voegt eraan toe: „Als het te mooi klinkt om waar te zijn, dan is het waarschijnlijk inderdaad niet waar.”

[Illustratie op blz. 20]

De „fossiele” Piltdown-mens was een vervalsing die jarenlang door geleerden als echt aanvaard werd