Een blik op de wereld
„Doemsdagklok” verzet
Met de uitgave van december 1991 is de minutenwijzer van de „doemsdagklok” op de cover van The Bulletin of the Atomic Scientists verder teruggezet dan ooit tevoren — naar 17 minuten voor middernacht. „Als een zinnebeeld van de koude oorlog” dat voor het eerst verscheen in 1947, zo merkt U.S.News & World Report op, „weerspiegelt de klok de nucleaire spanning door aan te geven hoeveel tijd ons nog scheidt van het middernacht van Armageddon.” Toen de klok werd bedacht, vertoonde ze slechts een bereik van 15 minuten, omdat de bedenkers die tijd voldoende achtten voor hun levensduur. Naarmate de Oost-West-relaties zich in de jaren ontwikkelden, is de klok 13 keer verzet, zowel terug als vooruit, en heeft de wijzerstand gevarieerd van 12 minuten voor middernacht tot 2 minuten voor middernacht. Nu, met het verdrag voor beperking van strategische wapens en het terugtrekken van duizenden tactische wapens, zijn de redacteuren van het Bulletin van mening dat er een nieuw tijdperk is aangebroken, waarin hoop bestaat op het tot stand brengen van „een nieuwe wereldorde”. „Maar de wereld is nog steeds een gevaarlijke plaats”, zegt het Bulletin. „Er bestaan nog steeds bijna 50.000 kernwapens in de vorm van bommen en atoomkoppen.”
Kambodjaanse mijnenslachtoffers
„Kambodja heeft het hoogste percentage verminkten van de hele wereld”, verklaart The Economist. De oorzaak? De landmijnen die „in de burgeroorlog door zowel regering als oppositiegroepen lukraak zijn gelegd”. Aangezien er geen gegevens zijn bewaard van de plaatsen waar dat gebeurd is, hebben de mijnen voor meer slachtoffers gezorgd dan enig ander wapen. Twee mensenrechtengroepen, Asia Watch en Physicians for Human Rights, zijn van mening dat op de landen die de mijnen hebben geleverd of aanwijzingen voor het leggen ervan hebben verschaft — China, Engeland, Singapore, de voormalige Sovjet-Unie, Thailand, de Verenigde Staten en Vietnam — een morele verplichting rust er ook voor te zorgen dat ze opgeruimd worden. Ze doen een oproep voor een verbod door de VN van mijnen die „geen onderscheid maken tussen de voetstap van een soldaat en die van een kind dat brandhout verzamelt”, aldus het tijdschrift.
Huwelijk en levensverwachting
Volgens een rapport van het Franse Nationale Instituut voor Demografische Studies leven gehuwden in het algemeen langer dan degenen die alleen zijn. Voor zowel mannen als vrouwen blijkt volgens het rapport een definitieve samenhang te bestaan tussen iemands echtelijke staat en zijn of haar levensverwachting. Statistieken geven te zien dat gehuwden de hoogste gemiddelde levensduur hebben, terwijl gescheiden personen, ongehuwden en weduwen en weduwnaars een kortere levensduur hebben. Opmerkend dat het verschil in levensverwachting minder duidelijk is tussen getrouwde en ongetrouwde vrouwen, zeggen de onderzoekers dat vrouwen beter in staat schijnen zich aan hun ongehuwde staat aan te passen.
Bescherming van Antarctica
„Antarctica heeft eindelijk bescherming voor het milieu verworven”, aldus het tijdschrift New Scientist. De landen van het Antarctica-verdrag hebben „een protocol getekend dat mijnbouw op het continent voor ten minste 50 jaar verbiedt”. De bepalingen van het protocol bevatten ook regels ten aanzien van vervuiling en het wegwerken van afval, waarbij voor elke nieuwe activiteit een rapportage vereist is van de milieu-effecten. Op het moment wordt toerisme als de grootste onmiddellijke bedreiging voor het ecosysteem van Antarctica beschouwd. Elk land moet een inmiddels opgerichte milieucommissie gedetailleerde informatie verschaffen over zijn procedures voor beheer van het milieu alsook voor controle van de vervuiling ervan. Het protocol treedt pas in werking als het formeel door de lidstaten geratificeerd is, waarmee nog wel een jaar of twee gemoeid kan zijn.
Erfenis van Columbus
Columbus en andere ontdekkers deden meer dan Amerika ontdekken — zij veranderden het ook radicaal. In deze tijd, zo schrijft historicus Alfred Crosby, ’kan een botanist met gemak hele weilanden [in Amerika] vinden waar hij misschien geen enkele soort kan aantreffen die er in precolumbiaanse tijden al groeide’. Volgens de lijst in Wilson Quarterly bevinden zich onder de planten die uit de Oude Wereld zijn overgebracht, amarant, bananen, citroenen, kool, madeliefjes, mango’s, perziken, radijs, rijst, sinaasappels, sla, suikerriet, tarwe en veldbeemdgras. Overgebrachte dieren zijn onder andere ezels, honingbijen, huiskatten, kippen, mussen, paarden, ratten, runderen, schapen, spreeuwen en varkens. Het meest verwoestend waren echter de ziekten die werden overgebracht. Hieronder waren bof, builenpest, geelzucht, influenza, kinkhoest, malaria, mazelen, meningitis, pokken, tonsillitis en waterpokken. Terwijl er ook een aantal dieren en planten uit Noord-, Midden- en Zuid-Amerika in de Oude Wereld terechtkwamen, denkt men dat er maar één ziekte, syfilis, is teruggevoerd.
Mestkevers
Per dag produceert de gemiddelde koe zo’n 10 tot 15 ’vlaaien’; de olifant dropt zo ongeveer ieder uur een 2 kilo uitwerpselen. Voeg hier nog bij wat alle andere dieren en ook de mens aan uitwerpselen produceert, en men kan zich afvragen waarom onze aardbol inmiddels niet verstikt is in de mest. Hier verschijnt de mestkever in beeld. Elke dag ruimen deze diertjes indrukwekkende hoeveelheden weg. Zodra er een plak ligt, komen daar duizenden kevers van wel 120 soorten op samen die alles snel wegruimen. Onderzoekers telden 16.000 kevers op een enkele plak olifantedrek, die totaal verdwenen was toen de geleerden twee uur later terugkwamen. Sommige soorten houden zich zelfs vast aan de vacht van het achterdeel van bepaalde dieren en springen terwijl de uitwerpselen nog vallen, er al op. Wat ze niet eten, rollen ze tot ballen en begraven ze als voedsel voor hun nakomelingen. Hiermee bewijzen ze de mensheid nog een grote dienst — ze stoppen bemestende stikstof in de grond. Ook woelen ze de grond om en doorluchten die, en de larven van de kevers consumeren de maden en parasitaire wormen die in mest leven en ziekten kunnen verspreiden. Zo waardevol zijn ze dat de oude Egyptenaren de scarabee zelfs aanbidding schonken.
Dubbel parkeren
Autofabrikanten in Japan die maar auto’s blijven produceren en graag gezinnen zover willen krijgen dat ze een tweede auto aanschaffen, zijn op een probleem gestuit — waar dat ding te parkeren. Nieuwe parkeerregels verordenen dat er op de auto een sticker moet zitten waaruit blijkt dat de eigenaar over een parkeerplaats beschikt, hetzij thuis of bij zijn werk, een voorwaarde om de auto geregistreerd te krijgen. Maar parkeerplaatsen zijn duur, wel 230.000 yen (een ƒ 3200) per maand in sommige woonwijken van Tokio. Autofabrikanten zijn dan ook nu op de markt gekomen met installaties om auto’s op één enkele parkeerplaats twee- of driehoog te parkeren. De eerste auto wordt op een platform gereden dat vervolgens elektrisch wordt omhooggebracht zodat men de tweede (of derde) auto eronder kan zetten. Een variant is de thuisparkeermachine die de eerste auto laat zakken in een kuil beneden grondniveau. Ook verstrekt men autokopers informatie over de beschikbaarheid van parkeerruimte.
Zelfherstellende tanden?
Gebitselementen kunnen zelf lichte herstelwerkzaamheden uitvoeren, als wij ze er voldoende tijd voor geven. Dat legt professor Tadasji Jamada uit in Sjikai Tenbo, een Japans tandheelkundig tijdschrift. Als er suiker in de mond is gekomen, ongeacht de hoeveelheid, wordt de tandplak gedurende zo’n 8 tot 20 minuten zuur. De zure plak lost calcium van de tand op en veroorzaakt wat Jamada „minicaviteiten” noemt. Volgens Jamada vervangt calcium uit het speeksel echter geleidelijk het verloren gegane calcium zodat na enkele uren de gebitselementen weer in hun normale conditie zijn. Aangezien in de meeste voedingsmiddelen wel iets aan suiker zit, beveelt Jamada aan geregeld de tanden te poetsen, vooral voor het slapen gaan, en om niet tussen de maaltijden door ook nog versnaperingen te nemen, teneinde de tanden voldoende tijd te geven hun eigen reparatiewerk uit te voeren.
Tragedie in de Zwarte Zee
„Eeuwenlang produceerde de Zwarte Zee in zo’n overvloed dolfijnevellen en kaviaar en vis dat geen mens zich kon voorstellen dat daar ooit een eind aan kon komen”, merkt The New York Times op. Dat is nu anders geworden. Niet alleen gebruikt iedere industrie en iedere stad aan de oevers de Zwarte Zee als riool maar uit een gebied waar 160 miljoen mensen wonen, lozen meer dan 60 rivieren afval in de zee. De vier grootste — de Donau, Don, Dnepr en Dnestr — stromen door een gebied dat algemeen wordt beschouwd als een van de meest vervuilde op aarde, en ze voeren tonnen toxische stoffen mee. Overbevissing heeft ook haar tol geëist, samen met een uitbreiding van kwallen die de eieren en larven van vissen opeten. Het gevolg is dat slechts 5 van de 26 commerciële vissoorten die in 1970 overvloedig aanwezig waren, nu in commerciële hoeveelheden worden aangetroffen, en de robben zijn helemaal verdwenen. „Al zouden wij als door magie alle vervuiling kunnen stoppen,” zegt bioloog Joevenaly Zaitsev, „dan nog zou het onmogelijk zijn om de toestand van de jaren ’50 terug te krijgen. De natuur heeft haar eigen wetten.”
Geïmmuniseerde kinderen
Over de hele wereld zijn nu vier op de vijf kinderen geïmmuniseerd tegen zes dodelijke ziekten: difterie, kinkhoest, mazelen, polio, tbc en tetanus, zo zegt de Wereldgezondheidsorganisatie. Tien jaar geleden was die verhouding ongeveer een op vijf. Nu worden er jaarlijks voor een prijs van slechts een dollar per vaccin, ongeveer drie miljoen kinderlevens gered. Toch eisen ziekten die te vermijden zouden zijn, nog steeds de levens van zo’n twee miljoen kinderen per jaar, aldus de WHO.