Er wordt weer gecomposteerd, en meer dan ooit!

COMPOSTEREN is bijna net zo oud als tuinieren. Romeinse boerderijen hadden hun compostkuilen, waarin menselijke en dierlijke uitwerpselen werden opgehoopt te zamen met onkruid, bladeren en allerlei huishoudelijk afval dat was verzameld. Af en toe werd er water bij gedaan om het afbraakproces te bevorderen. Zo’n duizend jaar later, in de tijd van de Moren in Spanje, werden in een landbouwkundige verhandeling drie methoden beschreven voor het maken van hopen „kunstmest”, zoals men compost noemde — er werd duivemest toegevoegd om de afbraak te versnellen.

Met de komst van openbare stortplaatsen voor afval en handige, kant-en-klare chemische meststoffen voor gazons en tuinen, werd het thuis composteren in het algemeen haast een zeldzaamheid. Maar sinds kort wordt er weer gecomposteerd. Stortplaatsen begonnen overvol te raken, hier en daar werden beperkingen opgelegd ten aanzien van wat en hoeveel er gestort mocht worden, en de storttarieven gingen flink omhoog. Bovendien is de bezorgdheid voor het milieu toegenomen, en dat heeft er ook toe bijgedragen dat composteren weer in zwang is geraakt.

Er wordt niet alleen weer gecomposteerd, maar zelfs meer dan ooit. De volgende stap die men overweegt, is composteren op stortplaatsen. „Composteren is een veelbelovende techniek die uiteindelijk het steeds groter wordende afvalverwerkingsprobleem kan helpen oplossen”, aldus een artikel in The New York Times Magazine. „De voorstanders ervan geloven dat wel de helft van het huisvuil dat nu door de meeste Amerikanen wordt weggegooid — keukenafval, tuinsnoeisel en zelfs wat papierafval — hiervoor gebruikt kan worden. Zij geloven dat er met composteren landbouwbedrijven kunnen worden gecreëerd die de grond verrijken in plaats van uitputten, dat compost geërodeerde of uitgemergelde grond kan vervangen, jonge planten kan beschermen tegen ziekten en de afhankelijkheid van pesticiden en synthetische meststoffen kan verminderen.” — 8 september 1991.

’Zij bereiden maaltijden voor bacteriën’

„De nieuwe compostmakers proberen een reeds bestaand proces te begrijpen en te leiden: afbraak door bacteriën. In wezen bereiden zij maaltijden voor bacteriën”, legt het artikel in de Times uit, en het geeft de volgende bijzonderheden:

„Composteren is in grote lijnen eenvoudig, maar de finesses zijn gecompliceerd. In feite is het het proces waarbij de aarde onverwerkte organische resten omzet in materiaal dat nuttig is voor planten. De microben die in de grond leven — een miljard per gram goede grond — kunnen enorme hoeveelheden organische verbindingen verwerken die zelf grotendeels zijn opgebouwd uit koolstof-, stikstof- en waterstofatomen. De bacteriën en schimmels verbranden de koolstof voor de energie en gebruiken de stikstof en wat van de koolstof om er hun eigen cellen mee op te bouwen. De meeste functioneren alleen als er zuurstof aanwezig is, maar sommige gedijen beter zonder. Wanneer de onverwerkte verbindingen op raken, beginnen ze elkaar op te eten. Door al dit over en weer opslokken en verzwelgen ontstaat er warmte, water en kooldioxide, alsook de substantie die humus wordt genoemd, een complex van organische moleculen dat de voedingsstoffen, het water en de lucht aantrekt en vasthoudt die planten voor hun groei nodig hebben.”

Wanneer de compost uit het juiste mengsel bestaat, kunnen de microben zelfs dieselolie, TNT en uranium verteren. Die kleine micro-organismen zijn beslist tot heel wat in staat, maar bij het composteren in uw achtertuin zullen ze niet voor zulke uitdagingen komen te staan.

Uw eigen compost maken

Vergeet om te beginnen maar die rommelige hoop tuinafval waarop u jaar in jaar uit alle bladeren, afgemaaid gras, stro, oud hooi en onkruid gooide, en die waarschijnlijk naar alle kanten uit de hand liep. Als er ook keukenafval op zo’n hoop werd gegooid, was een verschrikkelijke stank onvermijdelijk, zoals elke ervaren tuinier heel goed weet. Om dit probleem op te lossen, hebt u een goede compostbak nodig. De bedoeling is in uw tuin het verbazingwekkende natuurlijke proces te laten plaatsvinden dat hierboven is beschreven. Het is hetzelfde proces dat ervoor zorgt dat dood organisch materiaal dat zich overal op bosgrond ophoopt weer bruikbaar wordt, en dit proces vindt al duizenden jaren plaats. Zoals gewoonlijk was God de eerste die het deed, toen hij op het land de groene planten schiep die uiteindelijk afstierven en hij het composteringsproces in werking zette om de noodzakelijke scheikundige verbindingen voor hergebruik terug te winnen. — Genesis 1:11-13.

Voor composteren is een bak het beste, aangezien het materiaal erdoor bij elkaar wordt gehouden en een betere ventilatie mogelijk is, waardoor het afbraakproces doeltreffender verloopt. In de zijwanden van de bak moeten gaten of openingen worden gemaakt, zodat de zuurstof die de bacteriën nodig hebben erbij kan. Ook dient de vochtigheid gecontroleerd te worden. De bak dient iets van de grond te staan en er moet een geschikte plaats voor gekozen worden. Het composteringsproces werkt niet goed als de bak de hele dag in de volle zon staat, maar evenmin als hij volledig in de schaduw staat.

Het compostmengsel zelf kan worden vergeleken met een uit meerdere lagen bestaande sandwich: een laag tuinafval, een laag grond, een laag huishoudelijk afval, en deze volgorde herhaalt u totdat u een hoop van zo’n 1,2 tot 1,5 meter hoogte hebt. Wanneer de hoop ten slotte klaar is, kan hij worden afgedekt met zoden of iets dergelijks.

Na twee jaar beschikt u over zeer goede humus en de beste vrienden van de tuinier — een heleboel regenwormen. Die zullen onvermoeibaar werken om de bovengrond in uw tuin los te maken en van zuurstof te voorzien. Het composteringsproces kan worden versneld door de hoop af en toe om te scheppen of door produkten toe te voegen die de afbraak versnellen, zoals kleine hoeveelheden mest. Wanneer de bak goed geconstrueerd is en het juiste mengsel van materialen bevat, kan het afbraakproces zodanig worden opgevoerd dat de compost al na drie of vier maanden klaar is voor gebruik in plaats van na twee jaar.

En denk eraan dat de compost moet kunnen ademen; voldoende ventilatie, bij de juiste vochtigheid, zal het mengsel dan doen vergaan tot de mulch waar uw planten zo dol op zijn. Wanneer u die op de bovengrond uitspreidt, is voor uw bloemen en groenten de tafel gedekt en kan het feest beginnen. Geef uw tuin zo’n traktatie, en hij zal u belonen met een overvloedige oogst aan pracht voor uw ogen en heerlijkheden voor uw gehemelte.