Loterijen — Wie wint? Wie verliest?

HET hoofdargument dat voor staatsloterijen wordt aangevoerd, is dat ze regeringen miljoenen guldens opleveren, geld waaraan ze anders waarschijnlijk alleen gekomen zouden zijn door belastingverhoging. ’En wat gemakkelijk is het!’, zeggen de voorstanders ervan. Het is te vergelijken met een belasting die niemand wordt opgelegd; het is vrijwillig. In feite betalen de mensen dolgraag; zij staan in de rij om te betalen!

Maar wat zijn enkele van de bezwaren die tegen loterijen worden ingebracht?

Een ervan is dat de loterijreclame vaak weinig informatie verschaft of gewoon ronduit misleidend is. Mensen wordt het idee aangepraat dat zij gaan winnen. Typerend is een Canadese loterijreclame waarin wordt gezegd: „Wij maken het gemakkelijk om te . . . WINNEN!!”

Maar hoe gemakkelijk is het om te winnen? Alie speelt in een Westduitse loterij. De reclame belooft overdreven: „Uw kansen om te winnen zijn ongelooflijk.” Toch klaagt Alie: „Ik speel al tien jaar in de loterij en ik heb nog nooit iets gewonnen. En ik ken ook niemand anders die wel eens iets gewonnen heeft.”

Op elke grote winnaar zijn er miljoenen zoals Alie, verliezers die hun geld week in week uit, jaar in jaar uit inzetten, maar die er niets voor terugkrijgen. In de Verenigde Staten vertegenwoordigen degenen die een miljoen dollar winnen 0,000008 procent van de 97 miljoen gokkers in de loterij daar.

De kans een hoofdprijs te winnen is niet slechts een op de miljoen (ruwweg even groot als de kans door de bliksem getroffen te worden); ze kan een op vele miljoenen zijn. Toen bijvoorbeeld duidelijk werd dat hoe groter de jackpot was hoe meer loten er werden verkocht, dook de kans op het winnen van de Newyorkse lotto van 1 op de 6 miljoen naar 1 op de 12,9 miljoen!

Geen wonder dat loterijen ervan beschuldigd worden argeloze kopers die zich niet bewust zijn van de minieme kans die zij hebben, iets aan te smeren. Dr. Valerie Lorenz, directeur van het Amerikaanse Nationale Centrum voor Pathologisch Gokken, zegt eenvoudig: „Loterijen? Dat is het grootste bedrog dat er is. De kans op winnen is zo buitensporig klein.”

En als iemand nu wel een miljoen dollar zou winnen? Die krijgt hij niet allemaal. Nadat de belastinginspecteur zijn deel heeft gepakt, ontvangen winnaars in de Verenigde Staten twintig jaar $35.000 per jaar. Dat is $700.000, verder in waarde verminderd door de inflatie in de loop van die twintig jaar.

Uitwerking op de armen

Nog een punt van kritiek is dat degenen die er veel geld aan besteden arme mensen zijn, degenen die zich dat het minst kunnen veroorloven. Loterij-organisators voeren aan dat dit niet waar is, dat onderzoeken aantonen dat de loterij populairder is onder mensen met een gemiddeld inkomen. Loterijen zijn vrijwillig, zeggen zij; niemand wordt gedwongen erin te spelen. Niettemin wakkert de reclame de verlangens van spelers opzettelijk aan en velen van hen zijn arm. Een caissière bij een zaak in Florida waar loten worden verkocht, vertelde: „Wij hebben een vaste groep mensen die wij elke week zien. Sommigen kopen elke dag tien loten. Sommigen kopen elke week honderd loten. Zij hebben geen geld voor eten, maar zij spelen in de ’lotto’.”

In sommige minder ontwikkelde landen is de situatie vaak nog erger. Onlangs heeft de Indonesische regering haar Porkas-voetballoterij nog eens doorgelicht toen in de media werd bericht dat hele dorpen „Porkas-crazy” waren geworden. In het blad Asiaweek werd bericht: „[Indonesische] kranten stonden vol ontzettende verhalen: mannen die hun vrouw of kinderen sloegen; kinderen die geld van hun ouders stalen; kinderen die zuurverdiend geld uitgaven dat als lesgeld was bedoeld — allemaal voor Porkas.”

Nu het aantal loterijen wereldwijd snel toeneemt, maken steeds meer mensen kennis met gokken. Sommigen, niet alleen de armen, raken eraan verslingerd — loterijverslaafden. Arnie Wexler is hoofd van de Raad inzake de Gokverslaving in New Jersey (VS). Hij zegt: „De wetgevers denken dat zij een pijnloze, gemakkelijke manier hebben gevonden om geld bijeen te brengen, terwijl zij in feite heel wat gezinnen en heel wat bedrijven en heel wat mensen en heel wat levens verwoesten.”

Een kwestie van waardebepaling

Een andere belangrijke reden tot bezorgdheid is dat staatsloterijen de instelling van de mensen tegenover gokken hebben veranderd. De huidige door de Amerikaanse regering georganiseerde „Play 3”- of „Geluksgetallen”-loterijen bieden een kans van een op de duizend, maar keren slechts zo’n 50 procent aan prijzengeld uit. Voordat de regering zich in de bedrijfstak begaf, was het spel „verderfelijk”, een illegale zwendel, een verslaving. Nu wordt hetzelfde spel amusement, leuk, een daad van burgerzin genoemd!

Natuurlijk is een belangrijk verschil tussen de illegale getallenloterij en staatsloterijen dat in plaats dat de winsten in de zakken van misdadigers verdwijnen, er regeringsprojecten mee gesteund worden. Niettemin maken veel waarnemers zich zorgen over de uitwerking van loterijen op de ethische waarden van de samenleving die erbij gebaat zou zijn.

Dit komt doordat loterijen voedsel geven aan de hoop en wens rijk te worden zonder moeite. Paul Dworin, redacteur van Gaming and Wagering Business, vertelde: „Vroeger heeft de staat gezegd dat als je hard werkt, het je goed gaat. Nu is het: ’Koop een lot en je wordt miljonair.’ Dat is voor een staat een vreemde boodschap om te verkondigen.” En George Will schreef in Newsweek: „Hoe meer mensen geloven in de belangrijkheid van geluk, toeval, willekeur en lot, hoe minder zij geloven in de belangrijkheid van sobere deugden als vlijt, zuinigheid, uitstellen van bevrediging van verlangens, ijver en leergierigheid.”

Nog een begrip dat van groot belang is in de menselijke samenleving is dit: Mensen moeten niet trachten te profiteren van de tegenslagen van anderen. De organisators van loterijen moedigen echter de zienswijze aan dat het juist is als iemand winst boekt en plezier put uit de verliezen van anderen. Zo’n denkwijze is zelfzuchtig; ze is in tegenspraak met de bijbelse vermaning: „Gij moet uw naaste liefhebben als uzelf.” — Mattheüs 22:39.

In weerwil van de vele stemmen die ertegen opgaan, blijft het aantal loterijen overal op aarde opzienbarend groeien. Een bezoeker van West-Afrika zag honderden mensen samengedromd staan rond een gebouw van de staatsloterij. „Waarom verkwisten al die mensen hun geld aan de loterij,” vroeg hij aan een inwoner, waaraan hij toevoegde, „vooral gezien het feit dat het arme mensen zijn?”

„Mijn vriend, zij spelen in de loterij omdat het hun hoop geeft”, antwoordde de inwoner. „Voor velen van hen is het de enige hoop die zij hebben in het leven.”

Maar is het winnen van de loterij werkelijk een hoop? Het is veeleer een illusie, een luchtspiegeling, een onwaarschijnlijke droom. Een gewetensvol christen zal zijn tijd en middelen beslist niet verspillen aan de ijdele jacht op rijkdom door te gokken. Hoeveel beter is het de raad op te volgen van de apostel Paulus, die schreef dat verstandige mensen ’hun hoop niet vestigen op onzekere rijkdom, maar op God, die ons alle dingen rijkelijk verschaft om ervan te genieten’. — 1 Timotheüs 6:17.

[Inzet op blz. 8]

„De wetgevers denken dat zij een pijnloze, gemakkelijke manier hebben gevonden om geld bijeen te brengen, terwijl zij in feite heel wat gezinnen en heel wat bedrijven en heel wat mensen en heel wat levens verwoesten”

[Kader op blz. 9]

De beste tips voor gokkers

„Er is geen killere glimlach dan die van een bookmaker die een winnende klant begroet. . . . Een bookmaker die een gokker belet te wedden omdat zijn klant te veel verliest, is een zeldzaamheid. . . . Bedenk ook dat succesvolle gokkers even zeldzaam zijn als verarmde bookmakers.” — Graham Rock, The Times, Londen.

„De gegarandeerde jackpot van $45 miljoen bij de lottotrekking van vanavond is de grootste in de geschiedenis van de staat New York. Maar de kans op winnen met een lot van $1 is 1 op de 12.913.582.” — The New York Times.

„Een dwaas en zijn geld worden al gauw gescheiden.” Een gezegde dat sinds de 16de eeuw in omloop is. — Familiar Quotations, door John Bartlett.

„Gokker, verheug je niet; al wie vandaag wint, verliest morgen.” — Een Spaans spreekwoord.