Onze twintigste-eeuwse fax

VAN New York naar Toronto binnen een minuut. Dat is de snelheid waarmee er gefaxt wordt. Wat is faxen? Eenvoudig omschreven is het fotokopiëren op afstand — communiceren zonder een woord te spreken. In de Verenigde Staten alleen al worden per maand meer dan honderdduizend facsimile-apparaten gekocht.

Dokters sturen medische rapporten, advocaten maken rechtsgeldige afschriften over, kruideniers krijgen bestellingen binnen en radiostations ontvangen van luisteraars verzoeken om liedjes — allemaal per fax. Nog geen uur na de geboorte van haar baby faxte een moeder in Californië zelfs de voetafdruk van de zuigeling naar de grootouders in een ander deel van de Verenigde Staten.

Hoe werkt het?

Het is heel eenvoudig. Al wat u nodig hebt is een telefoon, een stopcontact en een faxapparaat. Een document wordt in het apparaat geplaatst, waar een scanner alle donkere tinten op de bladzijde aftast, ze omzet in elektrische impulsen en ze doorgeeft via een telefoonlijn. Een ontvangende fax zet de impulsen weer om in donkere tinten en print een exacte kopie.

Waar vond deze technologie haar oorsprong?

Reeds in 1843 ontwikkelde een Schotse klokkenmaker en uitvinder genaamd Alexander Bain de eerste fax en kreeg er octrooi op. Naar hedendaagse maatstaven was het een zeer primitieve scanner. Een van elektrische bedrading voorziene pin, bevestigd aan het puntje van een slinger, zwaaide heen en weer over een blok metalen zetsel en gaf via telegraafdraden elektrische impulsen door. Een andere slinger met bedrading zette elke impuls om in een donkere punt op stroomgevoelig papier.

Tegen 1907 waren er faxen ontwikkeld waarbij gebruik werd gemaakt van een roterende cilinder en een foto-elektrische cel die gewone gedrukte tekst direct van een op de cilinder bevestigd vel papier kon aflezen. De overdracht via radiosignalen verliep echter traag en was vaak onderhevig aan storingen.

De technologie van de jaren ’80 heeft door de toepassing van vezeloptiek, digitale overdracht en signaalcompressie faxapparaten mogelijk gemaakt die onder speciale omstandigheden een tekst konden aftasten en overbrengen met een snelheid van een bladzijde in drie seconden. Op het moment heeft de meest gebruikte groep apparaten een praktische transmissiesnelheid van een bladzijde in ongeveer 45 seconden.

Hoe wordt de fax gebruikt?

Tijdgevoelige informatie die in de regel werd bezorgd door een ijlbode of de posterijen, kan nu binnen enkele minuten worden bezorgd. Belangrijke documenten kunnen worden gefaxt en in handen van een tweede partij zijn in nagenoeg dezelfde tijd als het kost om een envelop te adresseren, van een postzegel te voorzien en te posten.

In Canada werd bij een kind onlangs de diagnose gesteld van een ernstige, levensbedreigende medische complicatie die bloedtherapie nodig maakte. Als getuigen van Jehovah hielden de ouders vast aan hun godsdienstige overtuiging dat er onder geen beding bloed gebruikt mocht worden. Er werd contact opgenomen met medische onderzoekers en binnen enkele minuten werden er artikelen naar de behandelend geneesheer gefaxt om het medische team te helpen bij het evalueren van alternatieve behandelingstechnieken zonder bloed. De wensen van de ouders werden gerespecteerd en de baby werd met succes behandeld. De familie was onder de indruk van het feit dat medische teams in ziekenhuizen nu de fax gebruiken als middel om medische gegevens uit te wisselen.

Zelfs de nieuwsmedia hebben een doeltreffend gebruik van de fax gemaakt. Toen het Chinese leger in 1989 een studentenopstand de kop indrukte op het Tien-An Men-​plein in de Chinese hoofdstad Beijing, legde de regering de verslaggeving via televisie, radio en kranten aan banden. De telefoonverbindingen bleven intact voor de internationale handel en dus faxten verslaggevers het nieuws en beelden naar mensen in China en naar de rest van de wereld.

De reclamewereld heeft ook van deze technologie geprofiteerd. Een marketingmanager verklaarde dat als er reclame per fax wordt verstuurd, „de boodschappen iets directs en dringends hebben. Ze worden onmiddellijk gelezen.” Veel faxeigenaars zijn er echter minder blij mee omdat deze waardeloze faxen hun apparatuur bezet houden en de ontvangst belemmeren van inlichtingen die van vitaal belang voor hun bedrijf zijn.

Zoals uit het bovenstaande blijkt, wordt het gebruik van de fax slechts begrensd door uw fantasie. Maar net als bij de meeste nieuwe vindingen is er altijd wel iemand die er misbruik van maakt.

Wat zal de toekomst de fax brengen?

Een computertechnicus voorziet dat het faxen in de toekomst nog sneller en knapper zal gaan. Als de desktop-apparatuur meer ingeburgerd raakt in bedrijven, zal intern faxen de huispost gaan vervangen. De produktontwikkelaars zijn bezig met de verdere ontwikkeling van vierkleurenfacsimiles en met draagbare faxapparaten. Een gecombineerd kopieer/print/faxapparaat bestuurd door een personal computer is ook een toekomstidee. Een grote fabrikant voorspelt zelfs dat er persoonlijke faxapparaten ter grootte van een memoblok op de markt zullen komen voor $100.

De telefoon voorziet nog steeds in ogenblikkelijke mondelinge communicatie, maar die boodschappen worden soms onjuist weergegeven of verkeerd geïnterpreteerd. Fax kan u de feitelijke boodschap zwart op wit bezorgen — en snel. Het is nu een belangrijk communicatiemiddel in ons leven. De fax is een blijvertje en is volwassen geworden.