Een naar nieuws hongerende eeuw
DE MENSEN hebben altijd willen weten wat er om hen heen gebeurt. Zij stellen het op prijs onmiddellijk op de hoogte gebracht te worden als zich iets bijzonders voordoet. Eén beroemde koerier was een krijger die in 490 v.G.T. ongeveer 40 kilometer hardlopend naar Athene aflegde om de nederlaag van de Perzische legers te melden. Naar verluidt is hij bij aankomst gestorven zodra hij de zege bij Marathon had bekendgemaakt.
Tegenwoordig wordt door zo’n 600 miljoen televisietoestellen en 1,4 miljard radio’s wereldwijd het nieuws de huizen binnengebracht van gebeurtenissen die zich slechts uren of zelfs minuten eerder hebben afgespeeld. Sommige gebeurtenissen ziet men live, terwijl ze zich voordoen. En dagelijks worden er vele honderden miljoenen kranten en tientallen miljoenen tijdschriften in talrijke talen gedrukt om een naar nieuws hongerende wereld te bevredigen.
Johannes Gutenbergs uitvinding nog geen 550 jaar geleden van een drukpers met losse letters heeft de snelle verspreiding van gedrukt nieuws mogelijk gemaakt. De eerste nieuwsbladen hadden echter een beperkte verspreiding, en vanwege de hoge kosten waren de rijken vaak de enigen die ze zich konden permitteren.
Al spoedig kwam de persvrijheid in het geding. Renaudots Gazette bijvoorbeeld werd in de zeventiende eeuw uitgegeven met toestemming van de koning van Frankrijk, en wat er aan nieuws gedrukt werd, was merendeels door de regering voorgeschreven. Weinig journalisten uit die tijd durfden de autoriteiten van hun land te trotseren.
De huidige nieuwsgaring
Het einde van de negentiende eeuw bracht een explosie van nieuwskanalen, voornamelijk door de mechanisering van de drukpers en de massale verspreiding van dagbladen, vooral in Europa en Noord-Amerika.
Spoedig werd er van nieuwe technieken, vooral de radio, gebruik gemaakt om nieuws te verspreiden. In 1917 bijvoorbeeld, tijdens de Russische revolutie, was het de radiozender van de kruiser Aurora die de inwoners van Petrograd (nu Leningrad) ertoe aanzette in opstand te komen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de radio een krachtig propagandawerktuig, vooral voor nazi-Duitsland. De in Londen zetelende BBC (British Broadcasting Corporation) zond tijdens die oorlog het nieuws van de Geallieerden ook over een groot deel van Europa en de wereld uit.
Hoewel er vóór de Tweede Wereldoorlog al met televisie was geëxperimenteerd, werd de ontwikkeling ervan door de oorlog vertraagd. Al gauw echter werd het een belangrijk nieuwsmedium. Thans wordt door honderden miljoenen mensen naar de nieuwsuitzendingen op de televisie gekeken.
De afgelopen decennia is de pers veel gespecialiseerde publikaties gaan uitgeven. Na de Tweede Wereldoorlog verschenen er weekbladen waarin het nieuws werd geanalyseerd. Bladen die zich richten op jonge mensen, vrouwen, gepensioneerden, sporters en knutselaars, om nog maar niet te spreken van de wekelijkse omroepprogrammabladen, verheugen zich in uitstekende verkoopcijfers. In Frankrijk bijvoorbeeld verschijnen er elk jaar zo’n 200 nieuwe bladen.
Het nieuws in de toekomst
Het is reeds mogelijk om als bezitter van een beeldscherm via telecommunicatieverbindingen toegang te krijgen tot allerlei informatie in databanken. Kabel- en satellietsystemen bieden nu enkele televisiekanalen (in de Verenigde Staten bijvoorbeeld) die dag en nacht nieuwsbulletins brengen, en er wordt voorspeld dat de toekomst nog meer zal brengen op internationaal niveau. De twintigste eeuw kan dan ook met recht de naar nieuws hongerende eeuw worden genoemd. Is het nieuws echter altijd betrouwbaar? Garandeert de verscheidenheid van nieuwsdiensten eerlijk, objectief nieuws?
[Illustratie op blz. 4]
Gutenbergs uitvinding van een drukpers met losse letters was een belangrijke bijdrage tot de verspreiding van nieuws en denkbeelden