Dakloze kinderen — Waarom zo moeilijk te helpen?
OP 14 oktober 1987 kwam in de Verenigde Staten de kleine Jessica McClure op een diepte van 6,7 meter vast te zitten in een niet meer gebruikte waterput. Het duurde 58 martelende uren voordat een reddingsploeg zich een weg had weten te banen door het massieve gesteente om het anderhalf jaar oude meisje te bereiken. Het incident haalde de krantekoppen en het hele land leefde mee. De televisiereportage hield het publiek aan het toestel gekluisterd totdat Jessica levend uit het donkere gat werd getild.
Jessica had echter een thuis. Vreemd genoeg echter wekt het lot van kinderen die geen dak boven hun hoofd hebben niet dezelfde belangstelling. Zou dat kunnen zijn omdat hun toestand verband houdt met armoede? In een analyse van de situatie waarin behoeftigen verkeren, verklaarde een schrijver voor World Health, het blad van de Wereldgezondheidsorganisatie: „De armen in de grote steden zijn geen echte staatsburgers van hun eigen land, want zij hebben geen politieke, sociale of economische rechten. De armen verouderen snel en sterven jong.” Er zijn dan ook ingrijpende veranderingen nodig in de manier waarop regeringen en burgers de armen bezien, voordat de economie van een land hun voldoende voedsel, kleding en onderdak zal verschaffen.
Hoe sommigen geholpen kunnen worden
De idealen die verwoord zijn in de VN-Verklaring van de Rechten van het Kind zijn beslist nobel, maar waarom lijken ze zo onbereikbaar? (Zie kader.) Over het algemeen houden mensen van kinderen en gunnen zij hun het beste. Bovendien zijn kinderen belangrijk voor de toekomstige welvaart van een land. In de Latin America Daily Post zegt James Grant van UNICEF: „Per slot van rekening zijn het de kinderen die uiteindelijk hun land uit het economische slop moeten halen.” Volgens een rapport, aldus Grant, „kunnen uitgaven voor de primaire gezondheidszorg en het basisonderwijs tot een betekenisvolle toename van de produktiviteit en de economische groei leiden”. Landen zoals Brazilië zijn zich terdege bewust van het negatieve beeld dat wordt overgebracht door de situatie van dakloze kinderen en het daaruit voortvloeiende geweld. Gelukkig worden er in Brazilië pogingen gedaan om het probleem op te lossen met behulp van liefdadigheidsinstellingen, pleeggezinnen, weeshuizen en heropvoedingsgestichten.
Sommige regeringen zien er het nut van in de woningbouwinitiatieven van arme gezinnen en gemeenschappen te steunen in plaats van eenvoudig huizen te bouwen. Op die manier zoeken de armen ook zelf mogelijkheden om veranderingen te bewerkstelligen.
Arme gezinnen moeten dus niet alleen de hulp die zij van verschillende instanties ontvangen in dank aanvaarden, maar ook bereid zijn hun deel te doen. Het gaat een gezin economisch en maatschappelijk veel beter als het bijeenblijft en zijn eigen problemen aanpakt. Zo nodig kunnen alle gezinsleden die daartoe in staat zijn een bijdrage aan het gezinsbudget leveren.
Hoe sommigen geslaagd zijn
Sommige dakloze kinderen hebben uit die situatie kunnen ontsnappen. Neem bijvoorbeeld Guillermo eens. Voordat hij geboren was, woonde zijn familie in een klein dorp maar verhuisde wegens de slechte economische toestanden naar de hoofdstad. Toen Guillermo drie maanden was, werd zijn vader vermoord; enkele jaren later stierf zijn moeder en bleven de kinderen bij hun grootmoeder achter. Zo werd Guillermo al op jeugdige leeftijd een kind van de straat. Dag in dag uit, vijf jaar lang, ging hij naar restaurants en bars, waar hij om voedsel en geld vroeg om in de behoeften van het gezin te voorzien; tot laat op de avond liep hij op straat. Aardige mensen die hem op straat leerden kennen, brachten hem de grondbeginselen van persoonlijke hygiëne en gedrag bij. Later werd hij door een regeringsinstelling van de straat gehaald en ondergebracht in een opvangtehuis voor kinderen, waar hij voedsel en onderwijs kreeg. Jehovah’s Getuigen hielpen hem te beseffen dat de Schepper zich voor hem als persoon interesseerde, en zij voorzagen in zijn geestelijke behoeften. Onder de indruk van de oprechtheid en vriendelijkheid van de Getuigen zei Guillermo later: „Wie zou er nu een jongere helpen die nagenoeg zonder leiding en discipline was opgegroeid? Alleen de liefdevolle broeders gaven mij die hulp en hielpen mij ook financieel.” Guillermo werd gedoopt toen hij achttien jaar was. Nu werkt hij op het bijkantoor van het Wachttorengenootschap in zijn land.
Dan is er João, die toen hij nog jong was samen met zijn broertjes door hun dronken vader het huis uit werd getrapt. Maar een kruidenier nam João in dienst. Omdat João ijverig was, ging het hem goed en won hij al snel het vertrouwen van collega’s en anderen. Nu is hij een gelukkige man met een eigen gezin. Neem ook eens het geval van de twaalfjarige Roberto. Ook hij werd door zijn familie het huis uit gegooid. Hij ging aan de slag als schoenpoetser en verkocht snoepgoed, en werkte later als schilder. De bereidheid om te leren en te werken, heeft zowel João als Roberto geholpen talrijke hinderpalen te boven te komen. Zij herinneren zich momenten van vrees en onzekerheid als dakloze jongeren, maar zij werden gesterkt door hun studie van de bijbel met Jehovah’s Getuigen. Deze paar voorbeelden laten zien dat kinderen over het algemeen heel veerkrachtig zijn en, met de juiste hulp, uiteindelijk ongunstige omstandigheden en zelfs totale verwaarlozing te boven kunnen komen.
Daar zou nog aan toegevoegd kunnen worden dat als jongeren in harmonie met Gods Woord ouderlijke leiding krijgen, stabiele gezinnen het resultaat zijn en problemen als verwaarlozing en kindermishandeling zich niet voordoen.
Waarom menselijke krachtsinspanningen falen
Niettemin wordt door het feit dat er miljoenen dakloze kinderen zijn, benadrukt dat de mens er niet in geslaagd is dit ernstige probleem op te lossen. De directeur van een bureau voor welzijnswerk onder kinderen zei volgens een citaat in het blad Time: „Iemand met psychische kwalen en een geestelijke handicap, iemand die ziek is — een zieke, kwetsbare bevolking — kan geen bijdrage tot de ontwikkeling leveren.” Hetzelfde blad voorspelde dat als gevolg daarvan een bepaald Latijnsamerikaans land belast zal worden „met miljoenen volwassenen die zo ondervoed, ongeschoold en onontwikkeld zijn, dat zij onontvankelijk zullen zijn voor enig beschavingsproces”.
Denkt u, gezien dit alles, dat de gevolgen van ondervoeding, seksueel misbruik en geweld langs louter menselijke weg op te lossen zijn? Bent u van mening dat enig programma van menselijke makelij alle dakloze kinderen erbovenop kan helpen nadat zij op straat tussen agressieve, meedogenloze individuen hebben moeten vechten voor het naakte bestaan? Kunt u zich een programma indenken om ouders te leren hun verantwoordelijkheden tegenover hun nakomelingen na te komen? Het is triest, maar het probleem van de dakloze kinderen kan niet geheel en al opgelost worden door menselijke inspanningen, hoe oprecht die ook mogen zijn.
Hoe komt dat? Iemand of iets verhindert dat dit probleem wordt opgelost. Het is interessant dat Jezus iemand identificeerde, die hij „de heerser van de wereld” noemde (Johannes 14:30). Het is Satan de Duivel. (Zie blz. 12.) Zijn verraderlijke invloed op de mensheid is het voornaamste obstakel bij het oplossen van deze problemen en het bereiken van waar geluk (2 Korinthiërs 4:4). De verwijdering van dit onzichtbare schepsel is dan ook een vereiste willen er rechtvaardige toestanden voor alle dakloze kinderen en andere kansarmen tot stand gebracht worden. Kunnen wij er dan op rekenen dat er een wereld zonder straatkinderen en ellende komt? Is er reële, duurzame hoop voor dakloze kinderen?
[Inzet op blz. 6]
’Wie zou er nu een jongere willen helpen die zonder leiding en discipline was opgegroeid?’
[Kader op blz. 7]
De VN-Verklaring van de Rechten van het Kind:
◼ Het recht op een naam en een nationaliteit.
◼ Het recht op genegenheid, liefde en begrip en op materiële zekerheid.
◼ Het recht op voldoende voeding, huisvesting en medische zorg.
◼ Het recht op bijzondere zorg als het lichamelijk, geestelijk of maatschappelijk achtergesteld is.
◼ Het recht om onder alle omstandigheden tot de eersten te behoren die bescherming en hulp ontvangen.
◼ Het recht om tegen alle vormen van verwaarlozing, wreedheid en uitbuiting beschermd te worden.
◼ Het recht op alle gelegenheid voor spel en ontspanning en gelijke kansen op gratis en verplicht onderwijs, om het kind in staat te stellen zijn bekwaamheden te ontwikkelen en een nuttig lid van de maatschappij te worden.
◼ Het recht om zich op een gezonde en normale wijze te ontwikkelen in omstandigheden van vrijheid en waardigheid.
◼ Het recht om grootgebracht te worden in een geest van begrip, verdraagzaamheid, vriendschap onder de volken, vrede en universele broederschap.
◼ Het recht om deze rechten te genieten ongeacht ras, huidkleur, geslacht, godsdienst, politiek of ander inzicht, nationale of maatschappelijke afkomst, eigendom, geboorte of andere status.
Samenvatting gebaseerd op Everyman’s United Nations
[Illustratieverantwoording op blz. 5]
Reuters/Bettmann Newsphotos