Jonge mensen vragen . . .

Waarom moet ik een voorbeeld zijn voor mijn jongere broertjes en zusjes?

DARRYL is de oudste in het gezin. Gedurende een bijzonder moeilijke periode liet hij toe dat zijn cijfers slechter werden. Zijn ouders reageerden prompt. Darryl vertelt: „Zij moedigden mij tot betere schoolprestaties aan, niet alleen om mijn eigen bestwil maar ook in het belang van mijn jongere zusjes, om hun te tonen dat goede cijfers belangrijk zijn.”

Als je het oudste kind van het gezin bent, weet je ongetwijfeld heel goed hoe het is om te horen te krijgen: ’Geef een goed voorbeeld aan je jongere broertjes en zusjes!’ Dikwijls veroorzaakt dit echter wrevel. In hun boek Raising Siblings zeggen Carole en Andrew Calladine: „Eerstgeborenen klagen ook over de daarmee samenhangende hoge verwachtingen van hun ouders. Zij voelen de ouderlijke druk om uit te blinken, te slagen. Typische vermaningen aan het adres van eerstgeborenen zijn: ’Jij bent al te oud om dat nog te doen.’ ’Jij zou beter moeten weten.’”

Waarom verlangen ouders echter zo veel van hun oudste kind? Verlangen ze misschien te veel?

Waarom je een voorbeeld moet zijn

Al in heel vroege tijden werden er ten aanzien van eerstgeborenen — vooral zonen — hoge verwachtingen gekoesterd door ouders. Als het begin van hun vaders voortplantingsvermogen waren eerstgeboren zonen in bijbelse tijden vaak zeer geliefd (Genesis 49:3; Deuteronomium 21:17). Ja, om zijn innige liefde voor de natie Israël tot uitdrukking te brengen, noemde Jehovah zelf hen zijn „eerstgeborene” (Exodus 4:22). Er werd echter van de eerstgeboren zoon heel wat verwacht, omdat hij degene was die uiteindelijk zijn vader als familiehoofd zou opvolgen.

Het dient je dus niet te verbazen dat ouders nog steeds geneigd zijn hoge verwachtingen van hun oudste kind te hebben — en terecht. In de eerste plaats heb je, als je de oudste bent, waarschijnlijk meer training, meer oefening gekregen in huishoudelijke klusjes, morele waarden en bijbelse beginselen dan je broertjes en zusjes. Mag er dan niet van je verlangd worden dat je datgene wat je geleerd hebt aan hen doorgeeft?

Zo vroegen de ouders van een veertienjarige jongen hem zijn jongere zusjes te helpen huishoudelijke klusjes te leren. Hij zegt: „Mijn ouders legden uit dat ik, als oudste, meer opleiding en ervaring had dan mijn zusjes.”

Aan jouw hulp om jongere broertjes en zusjes op te leiden, kan vooral behoefte zijn vanwege de economische druk waarmee veel ouders tegenwoordig geconfronteerd worden. Vaak moet zowel de moeder als de vader werelds werk verrichten, waardoor ze thuis minder tijd overhouden. En als je in een eenoudergezin opgroeit, kan het voor je ouder een hele belasting vormen om te proberen zowel de rol van de vader als van de moeder te vervullen. Jouw voorbeeld voor hen die jonger zijn in het gezin kan er veel toe bijdragen de last te verlichten. Bovendien weet je ouder dat het geven van een goed voorbeeld aan je jongere broertjes en zusjes jou zal helpen je te ontwikkelen tot een volwassene die verantwoordelijkheid aankan.

Verantwoordelijk zijn voor hen

Toegegeven, je zult het misschien niet prettig vinden om maar steeds het goede voorbeeld te moeten geven. Een jong meisje zei: „Het is knap lastig om de oudste te zijn omdat ik meer voorrechten en verantwoordelijkheden krijg.” Maar het is gewoon waar dat je broertjes en zusjes door jouw gedrag beïnvloed worden. Vaak zullen zij jouw manier van spreken, kleden en jouw houding imiteren. Zo zei een jongere over zijn oudere broer: „Ik vind het fijn als hij dingen eerst doet. Dan kan ik zien hoe ze gedaan moeten worden.” Daarom is wat je doet en zegt heel belangrijk! Het is zoals de schrijvers van het boek Raising Siblings het uitdrukken: „Verantwoordelijk zijn is de leus die ouders voor hun eerstgeborenen hebben.”

Mirjam, de oudere zus van Mozes, was een goed voorbeeld wat betreft het aanvaarden van verantwoordelijkheid voor een broer. Je weet dat Mozes’ ouders het bevel van de koning om alle pasgeborenen te doden, trotseerden door de baby Mozes in een mandje of arkje van papyrus te verbergen. Mirjam hield dat arkje in de gaten terwijl het de rivier de Nijl afdreef, en zij zag dat het door Farao’s dochter in veiligheid gebracht werd. Dapper benaderde Mirjam haar en zorgde ervoor dat het kind door zijn eigen moeder gezoogd kon worden. Dank zij haar moedige optreden ten behoeve van haar jonge broertje bleef Mozes niet alleen in leven maar groeide hij op om de bevrijder van Israël te worden! — Exodus 2:1-10.

Voel jij een zelfde verantwoordelijkheid ten aanzien van je broertjes en zusjes? Probeer je, in plaats van je aan hen te ergeren, een goede metgezel en vriend te zijn? (Spreuken 17:17) Je kunt veel doen door hun bijvoorbeeld hulp te bieden en raad te geven om problemen op te lossen. Misschien dat een broertje niet zo goed kan opschieten met iemand op school. En een zusje is misschien verontrust over iets dat binnenkort gebeuren gaat — een verhuizing, een eerste schooldag, een bezoek aan de dokter — en kan misschien wat aanmoediging en ondersteuning gebruiken. Waarschijnlijk heb jij al eens een soortgelijke situatie meegemaakt en ben je in staat je kennis en ervaring met hen te delen. Het is zoals een tienermeisje over haar oudere zus zei: „Zij is als een gids voor me. Zij weet wat ik doormaak omdat zij het zelf al eens heeft doorgemaakt.”

Er bestaat echter het gevaar dat je te ver gaat.

Ken je grenzen!

„Hij denkt dat hij de baas is”, zei een vijftienjarige over zijn oudere broer. „Als ik het niet met hem eens ben, kan ik over de tafel heen een klap krijgen. We kunnen totaal niet met elkaar opschieten.” Een tienermeisje beschrijft een soortgelijk probleem in haar omgang met haar jongere zusjes. „Ik ben er met hen voor gaan zitten en heb hun enkele schriftplaatsen laten lezen”, vertelt zij. „Maar ze worden boos! Soms loopt het zo hoog op dat wij slaande ruzie krijgen.”

Ongelukkig genoeg verwarren jongeren soms een goed voorbeeld zijn met de baas spelen. Hoewel je een goede vriend en raadgever kunt zijn voor je jongere broertjes en zusjes, zul je nooit hun ouder zijn! Het is heel waarschijnlijk dat zij al hun stekels zullen uitzetten bij iedere poging van jouw zijde om hen in zo’n hoedanigheid streng te onderrichten of raad te geven. Het is de taak van je ouders om ’hen in het strenge onderricht en de ernstige vermaning van Jehovah groot te brengen’ — niet die van jou! (Efeziërs 6:4) Hoewel raad geven goed kan zijn, zul je, als je op weerstand stuit, er misschien verstandig aan doen je terug te trekken en je ouders de kwestie te laten afhandelen.

Door je beperkingen in dit opzicht te kennen, kun je ook voorkomen dat je problemen met je ouders krijgt. Een jonger broertje of zusje zou jou om raad kunnen vragen in een kwestie die jij met jouw ervaring bij lange na nog niet aankunt. Of hij of zij zou misschien een overtreding kunnen opbiechten waarvan je ouders op de hoogte dienen te zijn. Denk dan, in plaats van zelf de kwestie te willen aanpakken, aan de woorden in Spreuken 11:2: „Is overmoed gekomen? Dan zal oneer komen; maar wijsheid is bij de bescheidenen.” Zorg er in bescheidenheid voor dat je ouders op de hoogte gebracht worden; het zou trouwens goed zijn om je broertje of zusje aan te moedigen om zelf naar hen toe te stappen.

Eén jongere brengt nog een ander terrein onder de aandacht waarin je je beperkingen moet onderkennen, als hij zegt: „Ik vind het fijn om de oudste te zijn maar het is soms moeilijk om alles goed te doen.” In plaats van het als een drukkende last te ervaren, moet je bedenken dat ’wij allen vele malen struikelen’ (Jakobus 3:2). Alleen Jezus Christus is een volmaakt voorbeeld! (1 Petrus 2:21) Neem jezelf dus niet te serieus.

De voordelen

Een goed voorbeeld te willen zijn voor je jongere broertjes en zusjes is niet zonder problemen, maar het heeft ook zijn voordelen. Door verantwoordelijkheid te aanvaarden, zul je in de eerste plaats sneller volwassen worden, en ongetwijfeld nog meer voorrechten krijgen (Lukas 16:10). Je zult bekwaamheden en vaardigheden ontwikkelen die van onschatbare waarde zullen blijken te zijn als je later zelf kinderen zult hebben. Wat ook niet over het hoofd gezien mag worden, is de invloed die er van jouw voorbeeld op je jongere broertjes en zusjes kan uitgaan om hen ertoe aan te zetten godvrezende volwassenen te worden die verantwoordelijkheid kunnen dragen.

Door een warme, liefdevolle belangstelling voor je broertjes en zusjes te tonen, zul je hun duurzame liefde en respect winnen. Toegegeven, ze zullen je van tijd tot tijd op je zenuwen werken. Maar het is zoals een tienermeisje toegeeft: „Er is iets waar ik werkelijk dankbaar voor ben en dat is dat ik twee zusjes heb die met mij over persoonlijke problemen praten en die een arm om mij heen slaan als ik het nodig heb.” Als deze band van liefde eenmaal gesmeed is, kan die een heel mensenleven in stand blijven. Het is de moeite die het kost om een goed voorbeeld te geven, meer dan waard.

[Illustratie op blz. 24]

Help je jongere broertjes en zusjes dingen te leren doen

[Illustratie op blz. 25]

Een oudere zus kan ergernis wekken als zij de baas speelt