Roken — De christelijke zienswijze
HET ligt voor de hand dat in de bijbel noch tabak noch roken ter sprake komt, omdat men daar in het oude Midden-Oosten niet mee bekend was. De simpele reden daarvoor is dat de tabaksplant inheems is in Zuid-Amerika, Mexico en West-Indië en pas in het midden van de zestiende eeuw in de rest van de wereld ingevoerd werd.
Wil dat zeggen dat er niets in de bijbel staat wat betrekking heeft op roken? Beslist niet. Er staan duidelijk beginselen in vermeld die een universele toepassing hebben en richtlijnen zijn voor ons gedrag. Wat zijn enkele van deze fundamentele beginselen?
Liefde voor God en de naaste
De fundamentele drijfveer voor een christen moet die zijn welke Jezus onder woorden bracht: „’Gij moet Jehovah, uw God, liefhebben met geheel uw hart en met geheel uw ziel en met geheel uw kracht en met geheel uw verstand’, en: ’uw naaste als uzelf.’” — Lukas 10:27.
Hoe kan iemand God liefde betonen met zijn hele hart, ziel, verstand en kracht als hij zijn vermogens opzettelijk schaadt door toe te geven aan een gewoonte, een ondeugd, die tot voortijdige ziekte en dood leidt? Hoe toont iemand waardering voor Gods gave van het leven als hij een verslavende drug zoals nicotine inhaleert? God heeft „aan allen leven en adem” gegeven (Handelingen 17:24, 25). Mogen wij die van God ontvangen adem verontreinigen? Van Gods standpunt uit bezien is dat werkelijk een ondeugd, een slechte, ontaardende of immorele gewoonte.
Hoe kan roken een uiting zijn van liefde voor de naaste als de vieze adem en rook van een roker de kleding en de omringende lucht verontreinigen? Hoe staat het met de naaste naasten van een roker, zijn huwelijkspartner en kinderen? Is het liefdevol om een handelwijze te volgen die zou kunnen leiden tot een vroege, langzame en pijnlijke dood waarvan zij getuige moeten zijn? Is het een blijk van christelijke zorgzaamheid voor anderen om hen te verplichten passieve rokers te zijn, de giftige uitademing van een roker te inhaleren? Geen wonder dat in de botanische tuin van het Spaanse Blanes de tabaksplant in de afdeling giftige planten staat!
Wat te zeggen van de liefde voor zichzelf? Het is geoorloofd zo veel van zichzelf te houden dat men zich bekommert om zijn lichamelijke, mentale en geestelijke gezondheid. De apostel Paulus verklaarde: „Niemand heeft ooit zijn eigen vlees gehaat, maar hij voedt en koestert het.” Is het een bewijs van liefde voor zichzelf als iemand toegeeft aan een gewoonte waardoor zijn gezondheid langzaam wordt ondermijnd? — Efeziërs 5:28, 29.
Jehovah God heeft beloofd dat er ’nieuwe hemelen en een nieuwe aarde zullen komen, waarin rechtvaardigheid zal wonen’ (2 Petrus 3:13). Dat zal een reine nieuwe wereld zijn, zonder enigerlei vervuiling. Roken zal dan niet toegestaan zijn, niemand zal ook willen roken, dus waarom zou u het nu doen? Het spreekt vanzelf dat Paulus’ raad hier van toepassing is: „Daar wij dan deze beloften hebben, geliefden, laten wij ons reinigen van elke verontreiniging van vlees en geest, en in de vrees voor God heiligheid vervolmaken” (2 Korinthiërs 7:1). Nicotine verontreinigt het vlees in de letterlijke zin van het woord. Roken maakt het voor een christen onmogelijk zijn lichaam aan God aan te bieden „als een slachtoffer dat levend, heilig en God welgevallig is, een heilige dienst met [zijn] denkvermogen” (Romeinen 12:1). Het verstand zegt dat roken schadelijk is en tegen christelijke beginselen indruist. Dat is dus de voornaamste drijfveer om met roken te stoppen als iemand God wil behagen.
Waarom zijn zij ermee gestopt?
Miljoenen mensen overal ter wereld zijn met roken gestopt. Het is mogelijk. Maar hoe? Wat is ervoor nodig? Een krachtige motivatie. Bij velen is die motivatie hun gezondheid, zelfrespect en liefde voor hun gezin. Maar anderen hebben ook een religieuze beweegreden — de wens God te behagen.
Hoe is het Ray, Bill, Amy en Harley dan vergaan, die in ons tweede artikel werden genoemd? Waarom zijn zij met roken gestopt?
Bill, vroeger een gebaarde, langharige kunstenaar, bestudeerde de bijbel met Jehovah’s Getuigen. En toen? „Ik besloot dat ik God wilde behagen en hem met een rein lichaam en een reine geest wilde dienen. Ik stopte er van de ene dag op de andere mee. Geen geleidelijke ontwenning. Op 1 januari 1975 deed ik mijn laatste haal aan een sigaret en gooide het pakje sigaretten toen weg. Sindsdien is mijn gezondheid verbeterd. Ik heb nog wat last van emfyseem. Maar zelfs mijn kleurwaarneming is verbeterd sinds ik met roken gestopt ben.”
Amy, de operatiezuster, legt uit hoe zij ermee stopte. „Ik assisteerde bij open-hartchirurgie en ik heb allerlei longen gezien — roze en gezonde, donkere en vergiftigde. Ondanks het feit dat ik die verschrikkelijk zieke longen zag — ze zagen er uit alsof ze doortrokken waren van zwarte peper — gaf ik toch het roken niet op. Ik hield mezelf voor de gek en zei: ’Je bent nog jong. Dat zal jou niet overkomen.’
Maar in 1982 vond ik het nodig mijn leven in het reine te brengen en ik begon de bijbel te bestuderen met de Getuigen. Ik logeerde bij een Getuige, maar glipte steeds even naar het dak om een sigaretje te roken! Ik moest mezelf dus stevig aanpakken. Ik bad intens en lang. Maar toen mijn besluit eenmaal was genomen, was het gemakkelijk. De eerste twee dagen waren een beproeving, maar voortdurend bidden was voor mij de oplossing.”
Harley, de ex-vlieger bij de marine, had het moeilijk toen hij met de nicotineverslaving wilde breken. „Ik probeerde geleidelijk minder te gaan roken, maar het lukte niet. Toen ik besloot dat ik als een van Jehovah’s Getuigen gedoopt wilde worden, stopte ik radicaal. Ik maakte twee of drie ondraaglijke dagen door. Ik was nerveus, gespannen en nijdig. Wat snakte ik naar een sigaret! Toen hielp een Getuige me met wat goede raad. ’Als je een sigaret wilt pakken, dàn moet je tot Jehovah bidden om hulp.’ Dat werkte. Nog een gedachte die indruk op me maakte was: ’Kon ik me Jezus voorstellen met een sigaret in zijn mond?’ Dat was ondenkbaar. Maar ik besef dat een roker sterk gemotiveerd moet zijn om te stoppen. Ik zei vaak tegen mijn moeder: ’Ik benadeel alleen mezelf, Mam.’ In feite benadeelde ik ook haar, in meer dan één opzicht.”
Ray, de ex-kwartiermeester bij de marine, vond het ook niet gemakkelijk met roken te stoppen. „Ik had het al een paar keer geprobeerd voordat ik met Jehovah’s Getuigen kennis maakte, maar het lukte nooit. Ik ging altijd met rokende mensen om en het viel niet mee de aangeboden sigaret af te slaan. Maar toen ik de waarheid uit de bijbel leerde kennen, wilde ik Jehovah dienen, net zoals Christus dat had gedaan. En dus stopte ik van de ene dag op de andere. Twee weken lang was het een verschrikking. Mijn lichaam schreeuwde om nicotine. Maar wat een verandering! Plotseling had ik weer onbeperkte energie. Ik had weer zelfrespect. Ik had mezelf weer in de hand.”
Is het ’t waard?
Het gezonde verstand schrijft voor dat elke schadelijke gewoonte afgeleerd moet worden. Maar bij roken hebben wij het niet slechts over een schadelijke gewoonte. Het is iets dodelijks, het is doodaanbrengend. Het is giftig. Zoals Patrick Reynolds, de erfgenaam van het tabaksfortuin, in zijn verklaring voor een subcommissie van het Amerikaanse Congres zei: „Ik geloof dat sigarettenreclame het aanbevelen van een giftig produkt is en dat het moreel, juist en goed is om een eind te maken aan alle reclame voor sigaretten.”
Voor christenen die God wensen te behagen, is het zeker moreel, juist en goed niet alleen de tabaksreclame maar alle tabaksprodukten uit hun leven te bannen. Sigaretten („veilige” en onveilige), sigaren, pijptabak en snuif — ze komen allemaal van dezelfde giftige, nicotine producerende tabaksplant. En u hebt ze niet nodig om te bewijzen dat ’u het ver hebt gebracht’ of om van goede smaak blijk te geven. ’Stijl’ geeft u niet te kennen door uzelf te vergiftigen, wat de verkopers van ziekte en dood u ook trachten wijs te maken!
[Kader op blz. 15]
Zij zijn uit de tabaksbusiness gestapt
In 1875 vestigde R. J. Reynolds een pruimtabakfabriek in North Carolina. In 1913 maakten zij hun eerste sigaret — van het merk Camel. Van toen af is het goed gegaan met het bedrijf en nu doet het in de Verenigde Staten qua sigarettenverkoop en inkomsten slechts voor Philip Morris onder. De achterkleinzoon van de oprichter is Patrick Reynolds, nu begin veertig. Vijftien jaar had hij gerookt toen hij in de tabakswereld een bom liet ontploffen.
In 1986 verscheen hij voor een subcommissie van het Congres om tegen het roken te getuigen! Sindsdien is hij regelmatig ten strijde getrokken tegen het gebruik van tabak. Wat is de aanleiding geweest tot zijn antipathie tegen het produkt dat zijn familie een fortuin heeft opgeleverd? De herinnering aan zijn vader, een zware roker, die hij als jongen langzaam aan emfyseem zag sterven. Patrick verklaarde: „Ik herinner me mijn vader alleen als een man die altijd kortademig was en de dagen telde die hij nog te leven had.”
Patrick besloot iets positiefs te doen met zijn leven. „Ik zag dat ik het anders kon aanpakken en iets met mijn leven kon doen.” Hij zei dat doorgaan met het aanbevelen van ’iets waarvan is bewezen dat het dodelijk is’, „ronduit immoreel” zou zijn.
„Als de hand die mij eens heeft gevoed de tabaksindustrie is, dan heeft diezelfde hand miljoenen mensen gedood en zal ze er nog miljoenen meer doden tenzij mensen doordrongen raken van de gevaren van sigaretten.” — The New York Times, 25 oktober 1986.
David Goerlitz is het fotomodel dat beroemd was als de Winston-man in advertenties voor Winston-sigaretten. Hij heeft zijn werk in de sigarettenreclame opgegeven en is nu woordvoerder van het Amerikaanse Genootschap voor de Kankerbestrijding. Vanwaar die ommezwaai? In een televisie-interview op 29 december 1988 zei hij: ’Ik bracht een bezoek aan mijn broer in een afdeling voor kankerpatiënten in een ziekenhuis in Boston. Dat was een rechtstreekse confrontatie met de gevolgen van mijn werk — kankerpatiënten die pijn leden doordat zij gerookt hadden. Ik zag de afgrijselijke gevolgen voor de slachtoffers van het roken en de slachtoffers van de slachtoffers, hun gezin. Ik zag mannen van in de veertig zonder haar, met slangetjes in hun keel en maag. Ik voelde me schuldig en besloot te stoppen met de tabaksreclame.’
[Illustratie op blz. 14]
„Ik assisteerde bij open-hartchirurgie en ik heb allerlei longen gezien”