Is uw land een voornaam doelwit?

OMDAT de Verenigde Staten goedkopere tabak in Brazilië en Zimbabwe kopen, hebben ze een tabaksoverschot. Aan wie zouden de tabaksbaronnen dat kwijt kunnen? Aan landen in Afrika en Azië. Vandaar dat het tijdschrift Asiaweek bericht: „Aziatische landen verbruiken nu ongeveer 50 procent van Amerika’s overzeese tabaksverkoop en hebben de plaats van Engeland en West-Duitsland als voornaamste afzetmarkten ingenomen.”

En wat een rijke beloning ligt er in het verschiet voor de tabaksverkopers! Een markt met een potentiële bevolking van bijna twee miljard mensen binnen de komende twintig jaar. De huidige bevolking van China en India alleen al is verbijsterend — een totaalaantal van ongeveer 1,8 miljard! En zoals World Health verklaarde: „Terwijl de tabaksmarkten in het Westen slinken met een snelheid van één procent per jaar, neemt het roken in de ontwikkelingslanden toe met een gemiddelde van twee procent per jaar.” En bedenk dat de afnemende markt een veel kleinere bevolking heeft dan de potentiële markt die in het Oosten lonkt. De Amerikaanse tabaksindustrie verwacht dat de verkoop in Azië tegen het jaar 2000 met 18 procent gestegen zal zijn. Maar er is op z’n minst één barrière: invoerrechten.

Bij de verbreiding van ziekte en dood wordt met twee maten gemeten

Hoe kunnen de Amerikaanse tabaksmaatschappijen andere landen zover krijgen dat ze hun sigarettenoverschot accepteren? Paradoxaal genoeg hebben ze een bondgenoot die, hoewel ze haar eigen publiek voor de gevaren van het roken waarschuwt, de verkoop van dodelijke tabak in andere landen actief bevordert. Wie is dat? De Amerikaanse regering!

Asiaweek legt uit: „De wals van de tabaksexport heeft zich voorwaarts bewogen met het volle gewicht van de Amerikaanse regering erachter. . . . Het Bureau van de Amerikaanse Handelsvertegenwoordiger . . . heeft alles in het werk gesteld om handelsbarrières te slechten en voor Amerikaanse maatschappijen toegang tot de Aziatische media te krijgen — ook al is de sigarettenreclame al lang uit de Amerikaanse ether verbannen.” Het tijdschrift World Health bericht: „De [Amerikaanse] tabaksmaatschappijen bezitten grote politieke invloed. Hong Kong, Taiwan, Japan en Korea hebben handelssancties opgelegd gekregen of zijn met zulke sancties bedreigd als ze hun markten niet opengooien voor de verkoop en promotie van Amerikaanse tabaksprodukten.”

Erger nog, de tabaksmaatschappijen verkopen hun produkten niet alleen in Azië maar voeren hun verkoop op met agressieve reclamecampagnes. Sommige landen, zoals Taiwan en Zuid-Korea, hebben onder druk zelfs hun verbod op tabaksreclame opgeheven! Nu staat ook China hoog op de verlanglijst van de Amerikaanse sigarettenfabrikanten. Geen wonder dat een directeur van een tabaksmaatschappij gezegd moet hebben: „Weet u wat wij willen? Wij willen Azië.” Maar hoe bezien sommigen deze Amerikaanse pressietactieken?

Volgens een correspondent van The New York Times protesteerde een Koreaanse zakenman fel „tegen de Amerikaanse immoraliteit het Koreaanse volk Amerikaanse sigaretten op te dringen”. En hij heeft gelijk. Terwijl Amerika vecht tegen de invoer van cocaïne en heroïne, waarop de economie van sommige landen drijft, wil het zijn eigen giftige plant bij andere naties dumpen. Is het redelijk dat Amerika, dat beweert hoge ethische maatstaven te hebben, andere naties, waarvan er veel in grote economische moeilijkheden verkeren, opzadelt met het overschot van schadelijke tabaksprodukten?

Sommige landen vechten terug

Sommige Afrikaanse landen, zoals Gambia, Mozambique en Senegal, hebben sigarettenreclame verboden. De Nigeriaanse minister van Gezondheid verklaarde vorig jaar dat de Nigeriaanse regering „alle reclame in kranten, op radio en televisie en op aanplakborden [zou] verbieden. Wij gaan het roken in alle openbare gelegenheden en het openbaar vervoer verbieden.” Ontwaakt! werd (in januari 1989) door een functionaris bij de Nigeriaanse voorlichtingsdienst verteld dat over deze kwestie nog gediscussieerd wordt.

China is een land met 240 miljoen rokers. De medische autoriteiten verwachten tegen het jaar 2025 jaarlijks twee miljoen sterfgevallen tengevolge van met roken verband houdende ziekten. China staat voor een enorm probleem, bekent het tijdschrift China Reconstructs: „Ondanks het verbod van de Chinese regering op sigarettenreclame, de talrijke artikelen in kranten en tijdschriften waarin voor de schadelijke gevolgen van roken wordt gewaarschuwd en de voortdurend stijgende sigarettenprijs blijft het aantal rokers in China toenemen.” En wat is een van de gevolgen? „Kanker, hart- en vaatziekten en aandoeningen van de ademhalingswegen zijn nu de voornaamste doodsoorzaken in China.”

In sommige delen van China wordt het als een teken van gastvrijheid beschouwd bij het verwelkomen van gasten sigaretten aan te bieden. Maar wat een prijs betalen de Chinezen daarvoor! China Reconstructs bericht: „Medische deskundigen hebben gewaarschuwd dat het aantal gevallen van longkanker massaal toeneemt.” Eén Chinese deskundige verklaarde: „Wij betalen reeds een te hoge prijs.”

Er schuilt echter nog een gevaar in de macht van de tabaksadverteerders — hun subtiele invloed op de media.

[Illustratie op blz. 10]

Anti-rookreclame in Hong Kong