Is de mens bij machte er een eind aan te maken?

GEZIEN het feit dat de wapenhandelaars de armen op reusachtige schaal van onontbeerlijke goederen en diensten beroven, rijst de vraag waarom mensen hun geen halt toeroepen. Het antwoord is simpel: De wapenhandel beschikt over geld en macht. De volgende feiten over de omvang, de belangen en de methoden van deze invloedrijke handel zullen u helpen ontdekken waarom de mens niet bij machte is er een eind aan te maken.

Veel mensen leven van de wapenhandel. Sinds het begin van deze eeuw is de wapenindustrie de meest internationale industrie ter wereld geweest. Ze verschaft wereldwijd zo’n vijftig miljoen mensen werk, direct of indirect. Daarnaast is een kwart, ofte wel 500.000, van de wetenschappers in de wereld bezig met militair wetenschappelijk onderzoek.

Er staan onmetelijke economische belangen op het spel. De naties van de wereld hebben sedert 1960 15,2 biljoen dollar ($15.200.000.000.000 bij de dollarwaarde van 1984) aan de bewapeningswedloop besteed. En de vraag naar wapens houdt aan. In 1987 bijvoorbeeld bereikten de militaire uitgaven een nieuw record van 1,8 miljoen dollar per minuut! Tweeëntwintig hete oorlogen, met minstens 2,2 miljoen doden, werden in 1987 gestreden — meer oorlogen dan in enig voorgaand jaar in de opgetekende geschiedenis!a De oorlog tussen Iran en Irak, als de meest bloedige en geldverslindende lokale oorlog in de opgetekende geschiedenis aangemerkt, heeft jarenlang wapens uit alle delen van de wereld opgeslokt.

Hoewel er veel over vrede gepraat wordt, liepen de militaire uitgaven wereldwijd op tot ongeveer een biljoen dollar. In feite besteedt de wereld bijna drieduizendmaal zoveel aan het militaire apparaat als aan pogingen om de vrede te handhaven!

Veel naties staan achter de toonbank in de internationale wapenwinkel. De twee supermachten zijn de voornaamste wapenverkopers van de wereld. Frankrijk, Engeland, West-Duitsland en Italië zijn de grootste wapenhandelaars van West-Europa. Griekenland, Spanje en Oostenrijk hebben zich onlangs bij hen gevoegd.

Zelfs neutrale naties verkopen wapens en militaire technologie. Zweden, in aanzien als het land waar de Nobelprijs voor de vrede zijn oorsprong vond, heeft twee van de meest geavanceerde wapenfabrieken ter wereld, waar straaljagers, artillerie en explosieven voor de export worden gemaakt. Zwitserland, onverbrekelijk verbonden met het Rode Kruis en humanitaire prestaties, is ook betrokken bij de internationale wapenhandel. En om deze intense concurrentie nog groter te maken, ontwikkelen zich ook steeds meer Derde-Wereldlanden tot wapenproducenten.

Moordende concurrentie

Alle kooplieden willen de mensen er door reclame van overtuigen dat hun produkten (of dat nu auto’s, scheerapparaten of bezems zijn) de beste zijn. Zo prijzen ook de wapenhandelaars in chique, veelkleurige vakbladen hun rampzalige waar aan als absoluut dodelijk.

Hoe zou u reageren als u in het ochtendblad een advertentie las die luidde: „Zoekt u een dodelijke raket? De kop van de RBS 70 is uiterst effectief”? Of een andere, waarin u een lichtgewicht anti-tankwapen werd aangeboden: „Een treffer — en absoluut dodelijk! . . . Door niets te stuiten”?

Zulke advertenties zouden mensen verontrusten als ze in gewone kranten werden gepubliceerd. Maar de vakbladen voor de wapenhandel staan er vol van. Nergens wordt echter vermeld dat de vijand dezelfde wapens worden aangeboden, net zo dodelijk, net zo accuraat, net zo geavanceerd. Nergens wordt gesuggereerd hoe deze wapens gebruikt zullen worden, hoe burgers — de uiteindelijke „consumenten” — door deze verschrikkelijke wapens getroffen zullen worden.

Twijfelachtige handel

Hoewel de meeste wapentransacties tussen regeringen plaatsvinden, is het een twijfelachtige handel. In een vertrouwelijk rapport wordt gezegd: „Een uitgestrekt commercieel netwerk opereert zowel via de goedgekeurde kanalen als clandestien. Regeringen behartigen hun eigen belangen, vaak in het geheim.”

Hoewel verscheidene wapens producerende landen strenge regels hebben ter beperking van de militaire export naar oorlogvoerende landen, vinden hun wapens nog steeds hun weg naar de slagvelden. Een verslag van het Stockholm International Peace Research Institute verklaart hoe dat komt: „Er zijn geen waterdichte schotten tussen de wettige, ’witte’ wapenhandel en de ’grijze’ en ’zwarte’ wapentransacties. Geen land dat wapens verkoopt, schijnt in staat te zijn volledig in de hand te houden hoe, tegen wie of door wie deze wapens gebruikt zullen worden.” Een verslag in Newsweek over de wapenhandel voorspelt: „De beperkingen op de wapenverkoop zullen waarschijnlijk worden opgeheven nu meer landen zich in de concurrentiestrijd om de wapenverkoop werpen.”

In de schaduw van deze internationale wapenhandel tussen regeringen, opereert over de hele wereld een leger van particuliere handelaars. Zij onderhouden contacten in hoge politieke en militaire kringen. Onder hen bevinden zich verkopers die in dienst zijn van de grote wapenindustrieën, agenten (bemiddelaars) die de wapens nooit aanraken, smokkelaars die wapens verhandelen tegen drugs, en kleine sjacheraars.

In hun jacht op geld schijnen sommige wapenfabrikanten voor niets terug te deinzen. De nu volgende lijst vermeldt enkele van de kuiperijen waarvan zij volgens Anthony Sampson, die onderzoek naar de wapenhandel heeft gedaan, beschuldigd zijn:

1. Het aanwakkeren van de vrees voor oorlog en het overreden van hun eigen land om een oorlogsbeleid te gaan voeren en de bewapening op te voeren.

2. Het op grote schaal omkopen van regeringsfunctionarissen.

3. Het verspreiden van valse berichten over militaire plannen in verschillende landen om de bewapeningsuitgaven te stimuleren.

4. Het beïnvloeden van de publieke opinie door beheersing van de massamedia.

5. Het uitspelen van het ene land tegen het andere.

6. Het organiseren van internationale kartels om de wapenprijzen te verhogen.

Niettemin floreert de wapenhandel als nooit tevoren. En niemand schijnt in staat te zijn deze machtige wapenwinkel te sluiten. De twee grootste internationale vredesorganisaties die ooit in de geschiedenis zijn opgericht, de Volkenbond en de opvolger ervan, de Verenigde Naties, zijn er niet in geslaagd ook maar één van hun lidstaten ertoe te brengen ’haar zwaarden tot ploegscharen om te smeden’. De wapenhandel is politiek en economisch zo verweven geraakt met de wereldaangelegenheden, dat veel mensen de mening toegedaan zijn dat de mens niet bij machte is er een eind aan te maken. Is er dan wel een macht die sterk genoeg is om dat te doen?

[Voetnoten]

[Inzet op blz. 8]

Zelfs neutrale naties verkopen wapens en militaire technologie

[Illustraties op blz. 7]

Wapenhandelaars prijzen hun dodelijke waar aan in chique, veelkleurige vakbladen