Steroïden — Wat u eraan hebt en de schade die ze u berokkenen

STEROÏDEN! Het woord alleen al wierp een lange schandelijke schaduw op de Olympische Spelen van 1988 in het Zuidkoreaanse Seoel. Een aantal van hoop vervulde atleten werden door het Internationaal Olympisch Comité geschorst, beschuldigd van het gebruik van dit middel. De snelste sprinter ter wereld in de finale van de 100 meter baadde zich in de glorie van zijn gouden medaille — maar niet lang. De na de wedstrijd uitgevoerde controles onthulden het gebruik van steroïden. Hij verloor zijn medaille, en zijn wereldrecord.

Dit had de sportwereld echter niet hoeven verbazen. Bij de Olympische Winterspelen van 1988 in het Canadese Calgary werd een atleet uitgesloten van deelname nadat hij positief was bevonden bij een steroïdentest. Naar verluidt kwam in 1987 bij de Zürich Wereldklasse, een zeer belangrijke atletiekwedstrijd, de helft van de 28 atleten die zouden deelnemen aan de „krachtnummers” — kogelstoten, kogelslingeren, speerwerpen en discuswerpen — niet opdagen nadat zij gehoord hadden dat er op steroïden gecontroleerd zou worden.

In Caracas (Venezuela) werden in 1983 vijftien atleten uitgesloten van de Panamerikaanse Spelen wegens het gebruik van steroïden. Ook de Olympische Spelen van 1984 bleef een steroïdenschandaal niet bespaard: verscheidene winnaars moesten hun medailles afgeven.

Bijna elke sport heeft haar eigen steroïdenschandaal — de lichte atletiek, body-building, gewichtheffen en Amerikaans voetbal, om er maar een paar te noemen. Meer dan twintig voetballers van een aantal Amerikaanse universiteiten werden uitgesloten van deelname aan de bekerwedstrijden in het naseizoen wegens steroïdengebruik. In de wereld van het Amerikaanse voetbal werden van een beroemde veteraan die veertien jaar profvoetballer was geweest de woorden geciteerd: „In sommige teams gebruikt 75 tot 90 procent van alle spelers steroïden.” Het tijdschrift Psychology Today schreef: „Veel van de . . . geïnterviewden hielden het erop dat het steroïdengebruik onder body-builders die aan wedstrijden deelnemen 100 procent is.”

Daar komt nog bij dat misbruik van steroïden niet beperkt is tot beroepsspelers en de teams van universiteiten. Steroïden worden thans algemeen gebruikt door zowel mannelijke als vrouwelijke body-builders en atleten en ook door jongens die nog geen tiener zijn.

Dr. William N. Taylor, lid van de Amerikaanse Olympische Drugcontrolecommissie, waarschuwde dat het gebruik van deze drugs „epidemische proporties” heeft aangenomen. Hoe wijdverbreid is deze epidemie? Taylor merkte op dat niet alleen atleten, maar ook accountants en hoogleraren, ongeschoolde arbeiders en politieagenten steroïden gebruiken. „Het is geen sportprobleem meer,” zei hij, „het is een maatschappelijk probleem. En deze gebruikers spelen met dynamiet.”

Anabole steroïden zijn krachtige synthetische versies van het mannelijk geslachtshormoon testosteron. In de loop van de jaren zijn steroïden therapeutisch en onder nauwlettend toezicht gebruikt als hulpmiddel bij het op gang brengen van een vertraagde puberteit, bij de opbouw van spieren die door ziekte of chirurgie zijn verschrompeld, en voor de bescherming van bloedcellen tijdens bestraling of chemotherapie. Voor deze en andere fysiologische problemen die duidelijk op het terrein van de arts liggen, zijn steroïden een krachtig instrument geweest in de handen van medici.

In de jaren ’50 redeneerden Russische artsen en wetenschappers dat door toediening van megadoses van het mannelijk geslachtshormoon testosteron aan atleten, er een snellere opbouw van de spieren en de lichaamsmassa zou plaatsvinden, waardoor de prestatie van hun atleten verhoogd zou worden. Hun doel was, hen in staat te stellen sneller te lopen, hoger te springen, de discus en speer verder te werpen, zwaardere gewichten te heffen en in alle krachtsporten uit te blinken. Als gevolg daarvan betraden de Russische atleten het strijdperk van de internationale wedstrijdsport met een uitgesproken voorsprong en beheersten zij destijds de meeste sportevenementen.

Toen stak het nationalisme z’n lelijke kop op. Een Amerikaanse arts besloot de Russische voorsprong in de sportarena weg te werken door een synthetische anabole steroïde te ontwikkelen — een middel dat verwant is aan testosteron — die gemakkelijker en goedkoper te produceren was en naar verkiezing als pil of per injectie gebruikt kon worden. De formule van de arts bleek een alarmerend succes te zijn. Een groter lichaam en betere sportprestaties langs chemische weg waren nu mogelijk. De sportoorlog was in volle gang!

Dan zijn er nog de egotrippers. „Spierbundels zijn in”, zei een functionaris van de Amerikaanse Voedsel- en Geneesmiddelendienst. „Jongens willen er goed uit zien op het strand. Leerlingen bij het voortgezet onderwijs denken dat steroïden hun kans vergroten om een sportbeurs te krijgen, als prof te kunnen gaan spelen of het meisje van hun hart te veroveren.” The Wall Street Journal van 4 oktober 1988 berichtte: „Honderdduizenden Amerikaanse tieners gebruiken anabole steroïden, oraal of per injectie, om beter te spelen of om er gewoon beter uit te zien.”

De uitgeoefende druk

Studerende atleten die streven naar een carrière in de sportwereld, hun coaches en mogelijk hun ouders weten dat een paar pond meer, wat meer spiermassa op de juiste plaatsen, het verschil kan uitmaken tussen schitteren en middelmatigheid. De fraaie salarissen van zes en zeven cijfers voor degenen die de sterrenstatus bereiken, de roem voor de scholen en universiteiten en hun coaches, plus de glorie die op hun ouders afstraalt — dat alles dwingt de eventuele toekomstige ster er bijna toe een voorsprong op zijn concurrenten te nemen door steroïden te gebruiken.

Dr. Taylor zei in een artikel in het tijdschrift Psychology Today: „Ik heb tientallen telefoontjes gehad van vaders die hun kinderen van gemiddelde grootte groter willen maken. Er zijn mij meer dan eens tienduizenden dollars aangeboden voor het chemisch manipuleren van kinderen.” Een deskundige op het gebied van lichamelijke oefening beweert dat studerende atleten zowel hun ouders als hun coaches achter zich hebben staan als zij steroïden gebruiken.

Gebruikers van steroïden geven toe dat het middel werkt — het levert de beloofde spieren en kracht op. Een voormalig beroepsworstelaar zei: „Ik gebruikte orale steroïden, 15 milligram per dag. In 30 dagen ging mijn bankdruk van 143 kilo naar 177 kilo. Normaal kost dat zes maanden.” Gewichtheffers beweren dat zij langere periodes met zwaardere gewichten kunnen trainen en dat de rusttijd die zij tussen de trainingsinspanningen nodig hebben ingrijpend verkort is.

Ook in andere landen is body-building een groeiende rage. In China bijvoorbeeld veroveren volgens het tijdschrift Women’s Sports & Fitness van augustus 1987, de fitness- en de lichaamscultuur „het land . . . Tijdschriften over body-building zijn nu in alle grote steden te koop.”

Een wereld van China verwijderd, in Oost-Duitsland, spelen steroïden een voorname rol in het leven van atleten. Dit citaat uit The Wall Street Journal spreekt voor zich: „’Oostduitse steroïden worden het hoogst aangeslagen’, zegt een advocaat uit Californië. ’Hun atleten genieten de reputatie beter, groter en sterker te zijn.’”

Roem tot welke prijs?

„Mensen denken dat de cocaïne een groot probleem vormt”, zei een bekend fysiotherapeut die met atleten werkt. „Het probleem van de anabole steroïden is nog groter. Onder jongeren is het epidemisch.” Jonge mensen overal ter wereld doen mee met de massa en gebruiken steroïden. Zij spelen een dodelijk spel om hun lichaam te ontwikkelen, waarvoor zij wellicht een hoge prijs moeten betalen.

„Paranoia, hallucinaties, grootheidswaan en gewelddadige neigingen zijn iedere keer dat ze zich voordoen angstaanjagend”, schreef Psychology Today. „Body-builders die steroïden gebruiken, kunnen zulke psychotische en manische symptomen gaan vertonen, zo blijkt uit onderzoek dat thans in het McLean Hospital in Belmont (Massachusetts, VS) wordt verricht.”

Bij mannen doet zich naast deze bijwerkingen nog het gevaar voor van verschrompeling van de zaadballen, borstvorming — soms dermate dat operatief ingrijpen nodig is — steriliteit en impotentie. Bovendien bestaat er kans op levertumors, nierbeschadigingen, hersenbloedingen, hartkwalen en een verandering in persoonlijkheid die tot uitbarstingen van agressie en zelfmoordneigingen kan leiden.

De bijwerkingen van steroïden kunnen bij vrouwen tot onomkeerbare vermannelijking leiden — sterkere haargroei op lichaam en gezicht, een zwaardere stem, een slinken van de borsten en het stoppen van de menstruatie.

Ten aanzien van degenen die drugs gebruiken om een groter en beter lichaam te ontwikkelen in deze zogenaamde fitnessrage, dringt de vraag zich op of het echte fitness of ingebeelde fitness is. Wat gebeurt er met de fitness als de glorie verbleekt is? Zullen zij terugkijken op hun jonge leven en vaststellen dat zij een enorme prijs hebben betaald voor sportglorie of narcistische ijdelheid? Een verstandige jongere zal beseffen dat het opofferen van het lichaam voor een kortstondige glorie en de bewondering van mensen van dit samenstel van dingen, beslist een nastreven van wind is.