In het beste belang van uw kind handelen

WAT ook de afloop is van een voogdijgeschil, de kinderen hebben nog steeds behoefte aan de liefde en leiding van beide ouders. Nadat de rechter uitspraak heeft gedaan, rest de ouders de taak hun kinderen te helpen met de consequenties ervan te leren leven. Hoewel een gerechtelijke procedure voor de ouders moeilijk is, betekent ze voor de kinderen een nog grotere emotionele belasting.

Mary Ann bijvoorbeeld werd toen zij zes jaar was aan haar vader toegewezen. Maar in de tien jaar die volgden, voerde haar moeder een niet-aflatende strijd om haar dochter terug te krijgen. Emotioneel uitgeput nadat zij meer dan veertigmaal voor de rechtbank was verschenen, gaf Mary Ann haar oplossing. „Waarom snijden ze me niet in tweeën”, stelde zij voor. „Mijn moeder kan de voorkant krijgen en mijn vader de achterkant.”

Kennelijk is een langdurige juridische strijd niet altijd in het belang van het kind. De directeur van de kliniek waar Mary Ann geholpen werd, verklaarde: „Chronisch procederen is in zowel economische als humane termen een kostbare zaak.”

Kinderen hebben nog steeds een band met twee ouders

Ook al zijn er gescheiden huwelijkspartners, er zijn geen gescheiden kinderen. De bloedbanden van kinderen kunnen nooit door een rechter teniet worden gedaan. Om het dilemma van een kind te begrijpen, moet u zich indenken hoe u zich als ouder zou voelen als u tussen uw kinderen zou moeten kiezen. Welk kind zou u kiezen? Welk kind zou u verstoten? Noch ouders noch kinderen mogen met zo’n beslissing worden geconfronteerd. In de regel houden kinderen van beide ouders, zodat de druk om een keuze te maken een pijnlijk loyaliteitsconflict creëert.

In een toonaangevende publikatie over dit onderwerp, Beyond the Best Interests of the Child, gaven de auteurs te kennen dat zulke loyaliteitsconflicten „verwoestende gevolgen kunnen hebben doordat ze de positieve relaties die het kind met beide ouders heeft, kapotmaken”. Julie, een kind uit een uiteengevallen gezin, verklaarde bijvoorbeeld: „Je hebt één ouder thuis waar je echt van houdt, en je houdt ook van de andere. Het was zo moeilijk wanneer Paps ons kwam ophalen voor het weekeinde. Ik keek dan steeds van hem naar Mams en ik wist dat hij een hekel aan haar had. Ik was bang om een van beiden iets van mijn gevoelens te tonen.”

Erken de emotionele banden die uw kind met allebei zijn ouders heeft. Elke ouder moet de plaats die de andere ouder in het leven van het kind inneemt, respecteren en eerbiedigen ter wille van een gezonde ontwikkeling van de persoonlijkheid van het kind. Probeer positieve terreinen te zien waarop elk van u tot het welzijn van het kind kan bijdragen. Ga er niet van uit dat alles wat uw ex-partner doet automatisch verkeerd is. Het is „de plicht van elke ouder om het beeld van de andere ouder in de ogen en de geest van het kind te verheffen, of op zijn minst kritiek te vermijden die er afbreuk aan zou doen”, verklaarde een rechtbank in Texas. Dit vereist dat ouders hun persoonlijke conflict tot een minimum beperken om plaats te maken voor de behoeften van het kind.

Tracht tot een schikking te komen

Beproef, alvorens naar de rechter te gaan, alle middelen om te onderhandelen en tot een mogelijke schikking te komen. Rechtszaken zijn als een oorlog; ze laten diepe wonden en emotionele littekens na die misschien nooit zullen helen. Men moet pas zijn toevlucht nemen tot procederen als alle middelen om redelijk te onderhandelen en tot een schikking te komen, beproefd en op niets uitgelopen zijn. In zijn Bergrede gaf Jezus Christus een juridisch grondbeginsel dat van praktische waarde is: „Haast u een zaak bij te leggen met degene die u bij het gerecht aanklaagt.” — Matthéüs 5:25.

De uitkomst van een rechtszaak is nooit zeker. Rechters hebben bevonden dat het in 80 tot 90 procent van de door hen behandelde voogdijzaken zorgzame ouders betreft die geen van beiden ongeschikt zijn om hun kinderen op te voeden. Dit maakt een bevredigende oplossing vaak vrijwel onmogelijk. „Geen wonder dat zo’n magistraat zo nu en dan zijn handen in afschuw opheft”, verklaart The Custody Handbook, door Persia Woolley, „en de ouders vraagt waarom zij de kwestie . . . niet onderling regelen.”

Veel rechtbanken die zich met echtscheidingszaken bezighouden, bieden een echtpaar de mogelijkheid zelf een regeling voor de verzorging van de kinderen uit te werken. Ouders kennen de behoeften en omstandigheden van hun kinderen stellig het beste en kunnen beslissen welke regelingen elk van hen in staat stellen nog een redelijke invloed op het leven van de kinderen te hebben. Met wat juridische hulp hebben veel ouders samen een aanvaardbare omgangsregeling uitgewerkt, waaronder regelingen voor gezamenlijke voogdij in gevallen dat de voogdij gedeeld kan worden. In feite zijn in 90 procent van de gevallen de ouders het eens geworden over de voogdij voordat zij werkelijk naar de rechter stappen.

Een ervaren bemiddelaar kan bij het oplossen van zelfs de moeilijkste situaties een hulp zijn. Zo was een uiterst verbitterd echtpaar van plan na de scheiding 5000 kilometer uit elkaar te gaan wonen. Toch wilde elk van hen de voogdij over hun twee kinderen. De bemiddelaar zei hun: „Een klein beetje samenwerking is hier wel nodig. Jullie beiden hebben elkaar ooit gemogen, dus laten wij eens zien wat wij erop kunnen vinden dat jullie kinderen niet een van jullie tweeën helemaal kwijtraken.” Er werd een regeling uitgewerkt waardoor beide ouders nog een zinvolle rol in het leven van hun kinderen konden hebben.

Natuurlijk is bemiddeling slechts een van de manieren om geschillen betreffende de voogdij zonder een gerechtelijke strijd te beslechten. De aandacht dient op het uitwerken van een regeling voor het heden gericht te zijn in plaats van op het uit de sloot halen van oude koeien. Het voornaamste doel van bemiddeling is het echtpaar te helpen tot een billijke wederzijdse schikking in het voordeel van de kinderen te komen — waarbij geen van beiden het gevoel heeft de winnaar of de verliezer te zijn. Hoewel deze methode niet in alle gevallen wonderen verricht, kan men zich er de enorme kosten — financiële en emotionele — van een gerechtelijke strijd door besparen. Door eerlijke krachtsinspanningen om tot een schikking te komen, kunnen bittere ruzies worden voorkomen en kan de hechte band van de kinderen met hun beide ouders intact blijven.

Hoe tot overeenstemming te komen

Het is duidelijk dat als een gezin is uiteengevallen en de huwelijkspartners gescheiden zijn, geen van beiden het exclusieve gezag over het kind kan hebben. Beide ouders moeten redelijk zijn en bereid tot het doen van concessies. Bemiddeling vereist onderhandelen. Onderhandelen betekent dat geen van de ouders in alles zijn of haar zin krijgt.

Vergeet nooit dat het kind het recht heeft op een inbreng van beide ouders. Het zou daarom kortzichtig zijn als een ouder zou eisen dat het een kind wordt verboden mee te gaan naar of deel te nemen aan de religieuze, culturele of sociale activiteiten van de andere ouder wanneer het kind bij die andere ouder is. Evenmin zou het juist zijn als een ouder zich onwrikbaar zou opstellen ten aanzien van de school en de buitenschoolse activiteiten, omgang, ontspanning of vervolgopleiding van een kind zonder rekening te houden met de inbreng van de andere ouder of de persoonlijke voorkeuren van het kind.

Zo hebben bijvoorbeeld in een aantal voogdijgeschillen waarbij de ene ouder een getuige van Jehovah is en de andere niet, de echtelieden een minnelijke schikking getroffen door overeen te komen dat de ouder die geen Getuige is het hele jaar door, met inbegrip van feestdagen en andere tijden die voor de niet-Getuige van bijzonder belang zijn, ruimschoots tijd met de kinderen mag doorbrengen. De ouders zijn overeengekomen elkaar toe te staan een actieve inbreng te hebben in de opvoedkundige, sociale en medische kwesties die de kinderen betreffen. Per slot van rekening hebben beide ouders het kind op de wereld gezet en hebben derhalve het natuurlijke recht om zeggenschap te hebben in zijn opvoeding.

De ouder die Getuige is, dient het kind aan te moedigen het recht van de ouder die geen Getuige is om zijn eigen religieuze zienswijzen te hebben, te eerbiedigen en waardering te uiten voor alles wat hij voor hem doet en voor zijn geschenken. Als beide ouders de beste belangen van de kinderen in aanmerking nemen, kunnen zelfbeheersing en redelijkheid het van emoties en gekrenkte trots winnen.

In de meeste gevallen zijn deze onderhandelingen emotioneel uitputtend. Het kan derhalve goed zijn om wettelijke of andere vertegenwoordigers de besprekingen over de omgangsregeling te laten voeren. Dank zij deze assistentie kunnen vaak de meeste misverstanden over de details van de regeling uit de weg worden geruimd.

Het Divorce Mediation Center (een bemiddelingsbureau voor echtscheidingszaken) in Charlotte (North Carolina) vergeleek de echtparen die in hun zaak lieten bemiddelen met die welke als vijanden naar de rechter gingen. Ruim 93 procent van de eerste groep toonde zich tevreden met de resultaten, vergeleken met slechts 56 procent van de tweede groep!

Maar wat te doen als uw vroegere partner weigert in goed vertrouwen te onderhandelen of religieuze beperkingen eist waarover niet te onderhandelen valt? Dan kan het nodig zijn u op een rechtszaak voor te bereiden.

Als u voor het gerecht moet verschijnen

In de meeste gevallen is het voor een succesvolle afloop onontbeerlijk een bekwaam advocaat te hebben met ervaring op het gebied van voogdijzaken.a Door van het begin af aan een ervaren raadsman te hebben, kunnen vaak dure vergissingen voorkomen worden. Ook kan een bekwaam advocaat misschien nog bereiken dat er een regeling wordt getroffen voordat de zaak voorkomt. Zelfs tijdens de rechtszaak kan een partner er misschien toe bewogen worden over een regeling te praten. Een billijke schikking in een willekeurige fase van de rechtsprocedure is beter dan een langgerekte strijd.

Het is nuttig te weten waarop de meeste rechters bij het nemen van hun beslissing letten. Een in 1982 verricht onderzoek onder tachtig rechters wees uit dat (1) de geestelijke stabiliteit van beide ouders en (2) het gevoel van verantwoordelijkheid bij beide ouders voor het kind boven aan de lijst stonden. Een deskundige op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg zal misschien een gesprek hebben met de ouders en de kinderen ten einde de rechtbank te helpen de feiten vast te stellen. Zijn psychologisch rapport zal dikwijls de uitspraak van de rechtbank beïnvloeden.

Men hoeft niet bang te zijn voor zulke beoordelingen. Zelfs als de geloofsovertuigingen van een christen kritisch onder de loep genomen worden, is er geen reden om een verdedigende houding aan te nemen of niet mee te werken. „Laat uw redelijkheid aan alle mensen bekend worden”, beveelt de bijbel aan. — Filippenzen 4:5.

Bedenk dat zulke beoordelingen niet de juiste tijd zijn voor een bijbelse preek. Het is het moment om de hele scala van uw activiteiten met uw kind te beschrijven, met inbegrip van ontspanning, werelds onderwijs, vakantieperiodes, de omgangsregeling met de andere ouder en de sociale activiteiten met vrienden en familieleden. Beantwoord de gestelde vragen eerlijk en duidelijk. Overdenk de zaak zorgvuldig zodat u in positieve en eenvoudige bewoordingen kunt uiteenzetten hoe u voor het emotionele en fysieke welzijn van uw kind zorgt.

Hetzelfde geldt wanneer u voor het gerecht wordt ondervraagd. Een grondige voorbereiding zal u in staat stellen om zonder te proberen te prediken of een preek te houden, de vele manieren te beschrijven waarop „de gezonde leer” van Gods Woord u in staat stelt een toegewijde ouder te zijn. — 2 Timótheüs 4:3.

Het beste van de situatie maken

Soms zal een rechter ondanks al uw krachtsinspanningen tegen u beslissen. Christenen wordt op het hart gedrukt „gehoorzaam te zijn aan regeringen en autoriteiten als regeerders” en „niet strijdlustig te zijn, [maar] redelijk” (Titus 3:1, 2). Vandaar dat een christen de bevelen van een rechtbank niet naast zich neerlegt.

Als u het niet eens bent met een rechterlijk vonnis, kunt u uw mogelijkheden opnieuw bekijken met een raadsman. Het kan zijn dat u in hoger beroep wenst te gaan. In sommige gevallen kunt u na een bepaalde periode de rechtbank om een wijziging van het vonnis verzoeken indien de omstandigheden veranderen. Maar zolang het vonnis van kracht is, zult u zich eraan moeten houden.

Zelfs een ongunstige uitspraak betekent niet dat alles verloren is. Het leven van beide ouders en van de kinderen verandert. Er kunnen zich, zij het onverwacht, gunstige ontwikkelingen voordoen. Uw geduld kan rijk beloond worden.

Hoewel de tijd die u als bezoekende ouder met uw kind kunt doorbrengen beperkt is, kunt u toch waardevolle invloed op het leven van uw kind uitoefenen. Kinderen die regelmatig een nauw contact met beide ouders hebben, lijden niet alleen minder onder de scheiding maar hebben ook meer kans om tot rijpe en evenwichtige volwassenen op te groeien. Werk dus voortdurend aan een goede verhouding met uw kind.

U kunt de religieuze en morele waardebepaling van uw kind beïnvloeden door uw eigen goede voorbeeld. „De rechtvaardige wandelt in zijn rechtschapenheid. Gelukkig zijn zijn zonen na hem” (Spreuken 20:7). Ook zonder woorden kunt u veel doen om het hart en de geest van uw kind te vormen. Hij zal zien hoe u anderen behandelt, wat uw voornaamste doeleinden in het leven zijn en hoe u over God denkt.

Ja, in het beste belang van uw kind handelen, vereist oprechte liefde. De liefde „zoekt niet haar eigen belang”, zegt de bijbel. „Ze rekent het kwade niet aan . . . [maar] hoopt alle dingen, verduurt alle dingen. De liefde faalt nimmer” (1 Korinthiërs 13:4-8). Een dergelijke onzelfzuchtige liefde kan zeer lonend zijn. Een elfjarig meisje wier gescheiden ouders hadden geleerd haar belangen boven hun eigen onenigheden te stellen, zei: „De hemel zij dank dat mijn ouders genoeg van mij houden om mij niet te beletten van hen allebei te houden!”

[Voetnoten]

[Kader op blz. 13]

Voordelen van een schikking door de ouders boven een regeling door de rechter

◼ Niemand kent de behoeften van de kinderen beter dan de ouders; zij kunnen derhalve het beste bepalen wat in het belang van de kinderen is.

◼ Kinderen hebben minder sterk het gevoel dat zij „partij moeten kiezen” en zodoende een keus moeten maken tussen de ouders.

◼ Bemiddeling biedt gewoonlijk betere gelegenheden voor communicatie, waardoor de belangen en behoeften van zowel kinderen als ouders meer aandacht kunnen krijgen.

◼ Door tot overeenstemming te komen, wordt veel van de wrok voorkomen die kan ontstaan wanneer de rechtbank een willekeurige beslissing neemt waarmee beide ouders moeten zien te leven.

◼ De proceskosten zijn veel lager.

[Kader op blz. 14]

Kinderen hebben er baat bij!

Zoals de volgende twee ervaringen aantonen, hebben kinderen er werkelijk baat bij als hun gescheiden ouders boven hun eigen onenigheid staan en de beste belangen van hun kinderen op het oog hebben.

„Ik vond het altijd heerlijk om bij mijn vader te zijn”, zei een jonge vrouw van begin twintig. „Het was niet zozeer wat wij deden als wel het contact op zich. . . . Ik keek verlangend uit naar de weekeinden dat hij kwam, omdat ik wist dat ik met hem kon praten over alles wat er eventueel mis was op school en dat hij mij zou helpen. Ik kon met hem veel gemakkelijker praten dan met Mams, hoewel ik natuurlijk veel van mijn moeder houd. Over sommige dingen kon ik met mijn moeder beter praten — u snapt wel waarover — maar er waren andere dingen waarover ik met hem wilde spreken. Over mijn moeders tweede man bijvoorbeeld. Wij kunnen gewoon niet met elkaar opschieten. Vader gaf mij wat goede raad over tactvol zijn, en dat had ik nodig. . . . Ik ben hem veel verschuldigd, omdat ik dank zij hem altijd twee ouders had, ook al waren zij gescheiden.”

Een jonge man genaamd Donald legde uit: „Ik denk dat ik juist doordat ik mijn vader maar één keer per week zag, er heviger naar verlangde bij hem te zijn. Dus steeds als ik hem zag, zorgde ik ervoor aandachtig naar hem te luisteren. Ik wilde altijd net zo zijn als mijn vader. Ik zag dat hij Jehovah God liefhad, en ik wilde altijd doen wat hij deed. Toch had ik ook baat bij de goede eigenschappen van mijn moeder. Zij is buitengewoon vriendelijk, en zij doet echt alle mogelijke moeite om gezellig te zijn en prettig met mensen om te gaan. Zij is hartelijk en open. Dit heeft me geholpen over mijn verlegenheid heen te komen.”

[Illustraties op blz. 10]

Eén kind zei: „Je hebt één ouder thuis waar je echt van houdt, en je houdt ook van de andere”