Jonge mensen vragen . . .

Waarom gingen Pap en Mam uit elkaar?

„Pa had ons al eerder verlaten”, zegt Denny. „Maar hij kwam altijd weer terug.” Deze keer was het echter anders. Maurice, Denny’s jongere broer, herinnert zich: „Op een dag was ik in het huis van mijn oppas, van waar uit ik onze achtertuin kon zien. Ik zag dat Pa probeerde in ons huis in te breken. Toen besefte ik dat hij niet meer bij ons woonde. Ma bleek de sloten veranderd te hebben.”

Voor Annette droeg het uiteengaan van haar ouders niet dat definitieve karakter. „Mijn ouders gingen altijd met ruzie uit elkaar — al vanaf mijn achtste jaar”, vertelt ze. „Maar zij bleven nooit lang uit elkaar. Na een paar maanden belde Mam Pap op en zei: ’Oké, ik vergeef je’, en dan kwamen ze weer bij elkaar terug. Maar Pap is een alcoholist. Hij maakte één grote chaos van Mams wereld en dan kwam hij weer terug, en zij vergaf hem steeds. Ik nam het haar kwalijk dat zij dat deed.”

ECHTSCHEIDING. Ouders die uit elkaar gaan. Gezinnen die uiteenvallen. Jaarlijks zijn alleen al in de Verenigde Staten meer dan een miljoen kinderen er getuige van dat het huwelijk van hun ouders op tragische wijze uiteenvalt.

Echtscheiding doet pijn. Het maakt vaak van alles los: schaamte, woede, vrees, angst om in de steek gelaten te worden, schuldgevoelens, depressiviteit, gevoelens van diepgaand verlies — zelfs een verlangen naar wraak. De bovengenoemde jongeren brachten het als volgt onder woorden:

„Ik was kwaad. Ik was blij dat er eindelijk vrede was in huis, maar ik was er nooit blij om dat Pa weg was. Ik vond dat Pa er niet juist aan had gedaan om te vertrekken!” — Maurice.

„Ik voelde me een beetje gekwetst en wat verlegen. Wij waren als gezin in die buurt komen wonen, en nu waren wij uit elkaar. Als mensen dan vroegen: ’Waar is je vader?’, verzon ik een of andere smoes, maar ik zei nooit dat mijn ouders gescheiden waren.” — Denny.

„Ik voelde me verworpen en schuldig. Mam en ik hadden altijd een hechte band met elkaar gehad, wat Pap ons kwalijk nam. Ik vroeg me af of zij beter met elkaar overweg hadden gekund als ik er niet geweest was.” — Annette.

Hoe echtscheiding op jou van invloed is

Als jouw ouders pas geleden gescheiden of uit elkaar gegaan zijn, zal ook jij je misschien verward of kwaad voelen. Het was immers de bedoeling van onze liefdevolle Schepper dat je zou worden grootgebracht door zowel een moeder als een vader die van je houden (Efeziërs 6:1-3). Nu ben je echter beroofd van de dagelijkse aanwezigheid van een ouder waar je van houdt. „Ik keek echt tegen mijn vader op en wilde graag bij hem zijn”, klaagt Paul, wiens ouders uiteengingen toen hij zeven was. „Maar wij werden aan mijn moeder toegewezen.”

Grootgebracht worden door maar één ouder — meestal de moeder — betekent vaak dat jullie het nu thuis erg krap hebben. Zelfs in bijbelse tijden was dat het geval voor „vaderloze” kinderen (Deuteronomium 10:17-19). Keith bijvoorbeeld herinnert zich de financiële moeilijkheden die volgden op het uiteenvallen van de twee huwelijken van zijn moeder:

„Pa ging ervandoor toen ik vijf was. Het was een nachtmerrie. Het leven was zo onstabiel; we verhuisden elk half jaar. Ma had geen opleiding, geen baan, niets. We trokken van het ene appartement naar het andere, en werden dikwijls op straat gezet omdat Ma de huur niet kon betalen.

Toen trouwde Ma met een reuze aardige kerel. Ik mocht hem echt heel graag. Voor het eerst in mijn leven hadden we wat stabiliteit en waren wij niet de hele tijd aan het verhuizen. Wij woonden in een huis, niet in een appartement, met een tuin en een hond! Maar al gauw begonnen ze ruzie te maken, en ten slotte zei Ma dat ze wilde vertrekken. Ik mengde me prompt ook in de ruzie en schreeuwde dat ik wilde blijven! Het heeft niet geholpen. Wij gingen bij een tante inwonen.”

Zulke moeilijkheden in aanmerking genomen — om nog maar niet te spreken van gedwongen te worden te kiezen tussen twee mensen die je liefhebt of losgescheurd te worden van vrienden — heeft de scheiding van je ouders misschien een bittere wrok bij je opgeroepen. De wetenschap dat andere gezinnen hetzelfde hebben meegemaakt, biedt weinig troost. ’Waarom moest dit mijn ouders overkomen?’ vraag je je af.

Waarom ouders uit elkaar gaan

Je ouders hebben weliswaar misschien zo nu en dan gekibbeld waar jij bij was. Misschien zijn zij elkaar in hevige ruzies te lijf gegaan. Maar zelfs in dat geval kan het zijn dat je er nooit van hebt gedroomd dat zij uiteen zouden gaan! Sommige ouders slagen erin hun problemen goed verborgen te houden. „Ik herinner me niet dat mijn ouders ooit ruzie hadden”, zegt Lynn, wier ouders zijn gescheiden toen zij een kind was. „Ik dacht dat zij goed met elkaar overweg konden.” Ja, Judith S. Wallerstein en Joan Kelly, onderzoekers op het gebied van echtscheiding, bemerkten „dat ruim een derde van de kinderen [van gescheiden ouders] zich er maar heel kort bewust van zijn geweest dat hun ouders ongelukkig waren”.

Hoewel je je ouders om een verklaring vraagt, krijg je misschien alleen vage of ontwijkende algemeenheden als antwoord. Wallerstein en Kelly ontdekten dat „vier vijfde van de jongste kinderen [van gescheiden ouders] van wie zij een studie hadden gemaakt, noch een afdoende verklaring had gekregen, noch de verzekering dat men om hen bleef geven. Zij werden in feite op een ochtend wakker en ontdekten dat er één ouder weg was.”

Het is dan ook begrijpelijk dat een echtscheiding onder alle omstandigheden een verschrikkelijke slag kan zijn. Ook al geeft de bijbel de raad dat „een vrouw niet van haar man dient weg te gaan” en dat ’een man zijn vrouw niet dient te verlaten’, toch zijn echtscheidingen in deze moderne tijd een droeve realiteit geworden (1 Korinthiërs 7:10, 11). De redenen?

Helaas heeft soms een ouder zich schuldig gemaakt aan seksueel wangedrag. En wanneer dit gebeurt, staat God de onschuldige ouder toe een echtscheiding te verkrijgen (Matthéüs 19:9). In andere gevallen leiden „gramschap en geschreeuw en schimpend gepraat” tot een uitbarsting van geweld, waardoor een ouder vreest voor zijn of haar lichamelijke welzijn en dat van de kinderen. — Efeziërs 4:31.

En het is een algemeen erkend feit dat sommige echtscheidingen op ondeugdelijke gronden verkregen worden, vooral wanneer echtparen niet bereid zijn bijbelse beginselen op te volgen. In plaats van aan hun problemen te werken, gaan sommigen bijvoorbeeld zelfzuchtig scheiden omdat zij beweren dat zij ’ongelukkig’ of ’onvoldaan’ zijn of ’niet langer van elkaar houden’. Het is onnodig te zeggen dat dit de God die ’echtscheiding heeft gehaat’, mishaagt (Maleachi 2:16). Jezus gaf bovendien te kennen dat enkelen hun huwelijksverbintenis zouden verbreken omdat hun huwelijkspartner een christen werd. — Matthéüs 10:34-36.

Waarom jou zo weinig verteld wordt

Het zou evenwel een raadsel voor je kunnen zijn waarom je ouders uit elkaar zijn gegaan. Niettemin moet je uit hun zwijgen of vage antwoorden niet opmaken dat zij niet van jou houden. Een echtscheiding schokt ouders. De onderzoeker Wallerstein zegt dat het de gemiddelde vrouw „drie tot drie en een half jaar” kost om na een echtscheiding haar evenwicht te herwinnen. En hoewel mannen zich sneller schijnen te herstellen, bekent de schrijver Frank Ferrara (die zelf gescheiden is): ’Een man die geen last heeft van schuldgevoelens, eenzaamheid, woede, depressiviteit, een gevoel van falen, of verlatenheid, is een zeldzaamheid.’ Terwijl je ouders helemaal opgaan in hun eigen leed, vinden zij het misschien moeilijk over de scheiding te spreken. Zoals de bijbel zegt: „Hebt gij u ontmoedigd betoond op de dag van benauwdheid? Uw kracht zal gering zijn.” — Spreuken 24:10.

Bovendien zijn er gewoonlijk twee voor nodig om een huisgezin ’omver te halen’, en je ouders vinden het misschien vervelend en beschamend om hun fouten toe te geven. (Vergelijk Spreuken 14:1.) Soms is zelfs een ouder van wie de partner overspel heeft gepleegd, onwillig om de misstap van zijn of haar partner te onthullen.

Wat jij kunt doen

Hoewel het frustrerend is in het duister te tasten, heb je er niets aan om met boosheid en woede te reageren. Gebruik in plaats daarvan je denk- en onderscheidingsvermogen om jezelf voor blijvende emotionele schade te behoeden (Spreuken 2:11). Probeer de juiste tijd te onderscheiden om rustig met je ouders over jouw zorgen te spreken (Spreuken 25:11). Laat hun weten hoe verdrietig en verbijsterd je bent over de echtscheiding.

Misschien zullen je ouders je een bevredigende verklaring geven. Als dat niet zo is, wanhoop dan niet. Vraag jezelf af: Is het echt verkeerd van mijn ouders om mij inlichtingen te onthouden? Onthield Jezus zijn discipelen geen inlichtingen waarvoor zij naar zijn mening nog niet rijp waren? (Johannes 16:12) En hebben je ouders geen recht op privacy? Als bovendien een ouder een echtscheiding heeft verkregen op grond van seksuele immoraliteit, heeft hij of zij daar dan niet het schriftuurlijke recht toe?

Onderscheid ook hoe je ouders er emotioneel aan toe zijn. Kun je niet begrijpen dat de scheiding voor je ouders net zo ellendig — ja, catastrofaal — is als ze jou toeschijnt? Zou het realistisch zijn op dit tijdstip uitvoerige verklaringen van hen te verwachten?

Besef ten slotte dat de echtscheiding, wat ook de reden ervoor is, een geschil is tussen hen — niet met jou! Tijdens hun studie van zestig gescheiden gezinnen bemerkten Wallerstein en Kelly dat echtparen elkaar, hun werkgevers, familieleden en vrienden de schuld gaven van de scheiding. Maar, aldus de onderzoekers: „Interessant genoeg gaf geen van hen de kinderen de schuld.” Als je dus een tijdje moet leven zonder het waarom te weten, put dan troost uit de wetenschap dat de scheiding niet jouw schuld is. En dat ondanks de onderlinge problemen van je ouders hun gevoelens voor jou niet veranderd zijn.

Nee, dit zal het verdriet om de scheiding van je ouders niet uitwissen. Maar trachten enigszins te begrijpen wat er zich tussen hen heeft afgespeeld, kan de eerste stap zijn om je eigen leven weer in het gareel te brengen.

[Illustratie op blz. 23]

Er getuige van zijn dat het huwelijk van je ouders stukloopt, is een ellendige, pijnlijke ervaring