Wouden in de zee

Mijn naam is Garibaldi. En hier woon ik. Is het niet prachtig?

Mensen hebben mij op een keer proberen te vangen en in een kleine tank willen stoppen. Kunt u zich dat voorstellen? Ik zou dood zijn gegaan van claustrofobie. Excuseer mij het dure woord. Het betekent angst voor afgesloten ruimten.

Maar ik ben nu veilig. Men heeft mij tot staatsvis van Californië gemaakt, en nu ben ik beschermd.

Als u iets over mijn prachtige huis te weten wilt komen en enkele van mijn buren wilt ontmoeten, lees dan eens over de

BEZOEKERS van de bossen met reusachtige sequoia’s aan de Californische kust staan er in stille verwondering omhoog te staren. Te midden van de enorme, omhoog torenende stammen, het bladerdak hoog boven uw hoofd, de lichtbundels die schuins door dit groene baldakijn heen komen, voelt u zich klein en onbeduidend. Door de stilte, de sereniteit, de lichtstralen die zich scherp aftekenen tegen de schaduw van het grote woud dat u opslokt, komt er een gevoel van eerbiedig ontzag over u. Velen ondergaan de bijzondere sfeer van deze wouden van reuzensequoia’s.

Niet zo velen ervaren dat in verband met een ander soort woudreuzen. Ze staan niet op de kust, maar net uit de kust van Californië. Ook deze torenen hoog op en spreiden boven zich een baldakijn uit vanwaar bundels licht doordringen tot in de somberheid van hun omgeving. Ook daar stilte, sereniteit en lichtstralen die een lang in de herinnering blijvende schoonheid verlenen aan het u omringende woud — en net zulke gevoelens van verwondering en eerbiedig ontzag.

Dit woud heeft geen bomen en geen stammen, bladeren en wortels. Het is een woud van kelp, zeewier, dat zich onder water bevindt. De deftige naam is Macrocystis pyrifera, de gewone naam is reuzenzeewier — een tot de bruinwieren behorende algensoort en „de grootste en snelst groeiende zeeplant ter wereld”. Bezoekers van deze bossen moeten zelf hun zuurstof meenemen en voorzien zich daarom van een duikuitrusting alsook een duikerspak als bescherming tegen de koude van de zee. En als zij meer mee terug willen nemen dan slechts herinneringen, moeten zij onderwatercamera’s en kunstlicht meenemen.

Reuzenzeewier begint microscopisch klein. Sporen hechten zich tot op een diepte van ruim 30 meter aan rotsen vast, en ontwikkelen zich tot microscopische mannelijke en vrouwelijke plantjes die sperma en eitjes samenbrengen om een embryo te produceren. Uit deze embryo’s groeien loofslierten omhoog; spaghetti-achtige koorden groeien naar beneden. Het loof reikt naar de oppervlakte en het zonlicht, de wortelachtige koorden kleven stevig vast aan rotsen om de planten te verankeren. Deze wortelachtige delen groeien uit tot grote bundels. Ze worden geen wortels genoemd maar hechtorganen of haptera.

Als de loofslierten groeien, komen er zwaardvormige bladachtige delen aan die met gas gevulde drijvertjes hebben zodat de slierten zich naar de oppervlakte blijven richten. Daar blijven ze groeien en spreiden ze zich uit tot dichte baldakijnen. Elke sliert kan maar ongeveer zes maanden leven, maar er groeien nieuwe omhoog vanuit de hechtorganen. De hele plant kan meer dan vijf jaar oud worden. Ze neemt voedingsstoffen op over haar hele beweeglijke structuur — bladachtige delen, stengelachtige delen en hechtorganen.

En de slierten groeien wel 60 centimeter per dag! Ze kunnen zo’n 30 meter of meer groeien voordat ze de oppervlakte bereiken en dan groeien ze nog zo’n 30 meter verder tot een drijvend tapijt. Door deze tapijten van drijvend bruinwier dringen nu zonnestralen heen, wat aan dit onderwaterrijk een etherische schoonheid verleent en een sfeer die van een andere wereld schijnt te zijn.

Een bruinwierbed wemelt van leven. Geleerden zeggen dat slechts één volwassen bruinwierplant meer dan een miljoen organismen in leven kan houden. Alleen al in de hechtorganen leven zo’n 178 diersoorten — krabben, zeenaaktslakken, slangsterren, wormen en andere. In totaal leven er in en rond een bruinwierbed zo’n 800 diersoorten die het als voedsel, toevlucht of jachtgebied gebruiken. Zeesterren, anemonen, kwallen, murenen en vele vissen bezoeken de bruinwierbedden. Een heel venijnig kereltje is de helder oranje garibaldivis — nu ook nog in aanzien als staatsvis van Californië.

Tegen het eind van de jaren ’50 waren veel van de Californische bruinwierwouden de ondergang nabij. Bruinwier gaat dood in warmere zeeën en stormen trekken het los van de hechtorganen, maar de grootste bedreiging vormde de zeeëgel. Dit was, zoals zo vaak, de schuld van de mens. Een nieuwsbrief van de Kelco-corporatie legt uit:

„Zeeëgels zijn stekelige zeedieren die zich voeden met de hechtorganen, loofslierten en jonge planten van zeewier. Doordat de doeltreffendste natuurlijke vijand van de zeeëgel, de zeeotter, bijna was uitgeroeid doordat er in vroegere jaren op grote schaal jacht op was gemaakt, was het ecologisch evenwicht van de bruinwierbedden verstoord. Zeeëgels die zich nu ongestoord te goed konden doen aan bruinwier, begonnen zich onbeperkt voort te planten en verslonden uitgestrekte stukken bruinwierwoud. Men heeft gemeten dat zeeëgels zich met een snelheid van wel 10 meter per maand door de bruinwierbedden heen vraten.”

Maar de remedie kwam eveneens door toedoen van de mens. De zeeotter werd een beschermd dier, nam in aantal toe, de zeeëgels verminderden in aantal en de bruinwierwouden zijn zich aan het herstellen. Kelco bericht: „Thans beginnen onze bruinwierwouden weer in de buurt te komen van de royale omvang die ze zo’n zestig jaar geleden hadden. Het ecologisch evenwicht herstelt zich, en een eens bedreigde bron van natuurlijke rijkdommen is wederom tot bestaan gekomen.”

En met deze wedergeboorte glijden duikers opnieuw door de bruinwieroerwouden terwijl de klikkende camera’s ons een klein stukje van de majesteit tonen die te vinden is in deze wouden der zee.

[Paginagrote illustratie op blz. 17]

[Illustraties op blz. 18]

Zeeotter

Zeeëgels

Hechtorgaan