Een goede gezondheid is goed voor het bedrijf
DE JAARLIJKSE kosten voor de gezondheidszorg in de Verenigde Staten zijn omhooggeschoten tot $400 miljard, een bedrag dat vele malen groter is dan in de jaren ’70! Niet alleen brengen de stijgende medische kosten de financiële zekerheid van gezinnen in gevaar, maar ze slokken ook een flinke portie van de winst van bedrijven op. Alleen al aan premies voor ziektekostenverzekeringen voor werknemers betalen Amerikaanse bedrijven jaarlijks meer dan 80 miljard dollar!
Ford Motor Company bijvoorbeeld schat dat in 1980 de kosten voor de gezondheidszorg voor werknemers de prijs van iedere auto met $290 hebben verhoogd. General Motors geeft in een jaar meer geld uit aan ziektekostenverzekeringen en uitkeringen wegens arbeidsongeschiktheid dan voor staal van de USX Corporation, een van haar voornaamste leveranciers.
Rugpijn alleen al kost de Amerikaanse bedrijven naar schatting $1 miljard per jaar aan produktieverlies. Door dit soort kwalen verschijnen dagelijks zo’n miljoen Amerikaanse arbeiders niet op hun werk. Vooral hartkwalen eisen een verschrikkelijke tol. Jaarlijks sterven ongeveer 700.000 Amerikanen — velen in de bloei van hun leven — aan een hartinfarct, terwijl nog eens 700.000 zo’n hartinfarct overleven maar misschien nog maanden wegblijven van het werk. De kosten voor het bedrijfsleven zijn enorm.
„Eén enkele werknemer die een viervoudige bypass-operatie [omleiding van de kransvaten] ondergaat,” legt dr. Richard H. Stein uit, „gaat de werkgever, afhankelijk van het salaris, mogelijk een $100.000 kosten. Een compleet programma voor ziektepreventie voor een heel bedrijf zou minder kunnen kosten. Ik denk dat de mogelijkheid van lastenvermindering voor bedrijven in economisch opzicht zinnig is.”
Heeft preventie zin?
Een groot deel van de gezondheidsrekening van $400 miljard betreft kwalen die het gevolg zijn van potentieel beheersbare problemen, zoals zwaarlijvigheid, roken, een hoog cholesterolgehalte in het bloed en een te hoge bloeddruk.
Zoals u wellicht zult weten, investeren de meeste ondernemingen in een onderhoudsprogramma om hun machinepark in goede staat te houden. Ze doen dat omdat het economisch gezien verstandig is. Hoe staat het dan met een programma om te voorkomen dat de gezondheid van hun werknemers het laat afweten? Heeft dat zin?
’Gezond blijven is ieders eigen verantwoordelijkheid’, zou een werkgever kunnen redeneren. In onze huidige, stress veroorzakende maatschappij waarin de meest ongezonde eet-, drink- en slaapgewoonten worden aangekweekt, om nog maar te zwijgen van het zittend leven dat men leidt en de nadruk op medicijngebruik, beschouwen de bedrijven de kwestie echter opnieuw.
In 1974 werd het Genootschap voor Fitness in het Bedrijfsleven opgericht door zo’n 25 leiders van industriële fitnessprogramma’s. Nu telt dit genootschap meer dan 3500 leden! De algemene opinie is dat een ziektepreventieprogramma zin heeft — zowel in economisch als in humanitair opzicht.
Tragische ontwikkelingen tegengaan
Dr. John Bagshaw klaagde: „Niets is frustrerender dan mensen op je spreekuur te krijgen, te weten dat zij moeilijkheden zullen krijgen, hun raad te geven hoe zij beter voor zichzelf kunnen zorgen, en dan geen verbetering te zien — of, nog erger, hen met een hartaanval in het ziekenhuis te zien belanden.”
De droevige situatie bewoog dr. Bagshaw ertoe verandering aan te brengen in zijn praktijk en een ziektepreventieprogramma te ontwikkelen. Dat zo’n verlegging van het accent zinnig is, wordt geïllustreerd door een droom die een andere arts naar hij zei, had gehad.
„Ik stond aan een rivier”, zo zei hij, „en er dreef een man langs. Hij was aan het verdrinken. Ik sprong dus het water in, zwom naar hem toe, trok hem de oever op, paste kunstmatige ademhaling toe en redde hem. Inmiddels riep er een andere man om hulp. Ik dook daarom opnieuw het water in om hem te redden; ik bemerkte echter dat er steeds meer verdrinkende mensen verschenen. Het duurde niet lang of de rivieroever was bezaaid met mensen die ik had gered. Wat de droom gedenkwaardig maakte is dat ik op zeker moment dacht: ’Wat ik in feite moet doen, is stroomopwaarts lopen en erachter komen wie al die mensen het water induwt.’”
In werkelijkheid duwen de mensen zichzelf in de „rivier” waar de arts over droomde, doordat zij roken, drugs gebruiken, verkeerd eten en nalaten voor lichaamsbeweging te zorgen. Dit wordt bevestigd door cijfers van het Amerikaanse Centrum voor Ziektebestrijding (CDC) waaruit blijkt dat van alle sterfgevallen van mensen onder de 65 jaar meer dan de helft rechtstreeks te wijten is aan een ongezonde levenswijze.
Desondanks is het grootste deel van de Amerikaanse gezondheidszorg voornamelijk gericht op de behandeling van ziekte, in plaats van op preventie. In tegenstelling tot veel andere landen hebben de Verenigde Staten — tot voor kort — weinig aandacht geschonken aan ziektepreventieprogramma’s. Nu moedigt zelfs Ronald Reagan, de president van de Verenigde Staten, ertoe aan te leren van de programma’s van andere landen.
„Wij zijn allen op de hoogte van de fitnessprogramma’s in Japanse bedrijven”, zei hij. „Gezonder bedrijfspersoneel betekent hogere produktiviteit. Op de lange duur betekent het ook een kostendaling van het aan werknemers uitgekeerde ziekengeld.”
Wat bedrijven doen
Bepaalde Japanse firma’s hebben veel geïnvesteerd in programma’s om de gezondheid van hun werknemers te beschermen en leggen daarbij de nadruk op lichamelijke oefening. De Nissan Motor Company heeft bijvoorbeeld een enorm $41 miljoen kostend fitnesscentrum gebouwd dat gemakkelijk bereikbaar is voor zowel haar belangrijkste fabrieken als het hoofdbureau. En in het nieuwe hoofdkantoor van Tokyo Gas is de hele 26ste verdieping tot een fitnesscentrum gemaakt waarbij zelfs een atletiekbaan inbegrepen is.
In plaats van zelf fitnessfaciliteiten te bouwen voorziet Nomura Securities, de grote Japanse onroerend-goedfirma, haar werknemers van toegangsbewijzen voor de beste gezondheidsclubs en dringt er bij hen op aan daar maximaal gebruik van te maken. Bij NEC, de computer- en elektronika-gigant, worden de lopende banden twee keer per dag stilgezet zodat de werknemers kunnen deelnemen aan isometrische oefeningen.
In de afgelopen paar jaar zijn veel Amerikaanse bedrijven ermee begonnen soortgelijke voorzieningen voor hun werknemers te treffen, in hoofdzaak voor hun leidinggevende functionarissen en kantoorpersoneel. Naast het verschaffen van cursussen over juiste voeding en hulp voor werknemers die met roken willen stoppen, nam General Foods Corporation bovendien een prachtig eigen fitnesscentrum in haar nieuwe hoofdkantoor in Rye Brook (New York) op. De sportaccommodatie omvat squash-banen, apparatuur voor training met gewichten, hometrainers en tredmolens. En buiten ligt een prachtig aangelegde trimbaan. Toeziend personeel en een fysioloog houden regelmatig de vorderingen van leden in het oog.
In 1979 begon Pepsico een welzijnsprogramma op het hoofdbureau van de corporatie in Purchase (New York). Het programma is sindsdien ook in ongeveer een dozijn andere vestigingen van start gegaan. AT&T Communications Corporation heeft een overeenkomstig programma dat bekend staat als „Totale levensvisie”. Deze bedrijfsprogramma’s, die voor begeleiding zorgen bij lichamelijke oefeningen, omvatten ook eetgewoonten en beheersing van lichaamsgewicht, lessen in voedingsleer en ontspanningstechnieken.
Dr. Dennis L. Colacino, de leider van het programma van Pepsico, merkte op dat deskundigen uit de verschillende sectoren van de gezondheidszorg worden uitgenodigd om voor personeelsleden lezingen te houden over een uitgebreide scala van onderwerpen die te maken hebben met de gezondheid. In de cafetaria van het bedrijf, zo zei hij, worden gezonde eetgewoonten gestimuleerd door aan te geven hoeveel calorieën de verschillende soorten voedsel hebben. „Wij hebben een salade- en fruitbar. Wij zorgen dat men een keuze kan maken.” Maar hij benadrukte: „Lichaamsbeweging is toch wel de spil waar het om draait.”
Veel andere bedrijven doen hetzelfde. Tenneco, het grote Amerikaanse olie- en gasconcern, plaatste in een recente periode van drie jaar faciliteiten voor conditietraining in zeventien van zijn vestigingen. Zelfs bepaalde kleine bedrijven hebben dergelijke voorzieningen voor hun werknemers beschikbaar gesteld.
Siegfried Tunger bijvoorbeeld, de eigenaar van een vijfmansbedrijf, legde naast zijn fabriek een tennisbaan annex volleybalveld aan. De afgelopen vijf jaar hebben de werknemers aan het eind van de werkdag volleybal gespeeld. „Het werk dat wij doen is soms monotoon”, verklaarde Tunger. „Het is goed om daarvan los te breken en wat beweging te krijgen — iedereen ziet ernaar uit.”
Een ander verschijnsel is dat vele kleinere bedrijven voor hun werknemers geheel of gedeeltelijk het entreegeld betalen voor nabijgelegen gymnastiekzalen of gezondheidsclubs, aangezien het te duur voor ze is om zelf voor een werkelijk toereikend fitnesscentrum te zorgen. In grotere steden zijn onlangs zulke fitnesscentrums gebouwd om te voldoen aan de behoeften van werknemers van een aantal bedrijven in de omgeving. Dr. Jerome Zuckerman, een promotor van dit idee, zegt: „In de volgende tien tot vijftien jaar is de toekomst voor fitheid binnen het bedrijf in de 50 grootste steden van het land gelegen in fitnesscentrums waar veel bedrijven bij aangesloten zijn.”
Is lichaamsbeweging werkelijk zo waardevol?
Sommigen betwijfelen echter of geregelde lichaamsbeweging werkelijk preventief werkt tegen ziekte en de produktiviteit van een werknemer kan vergroten. De bewijzen daarvoor blijven echter toenemen. Dr. Peter Lindner, een specialist in de behandeling van zwaarlijvigheid, merkt op: „Er is aangetoond dat door lichaamsbeweging endorfines worden geproduceerd, natuurlijke chemische stoffen in de hersenen die depressiviteit verlichten en een gevoel van welzijn teweegbrengen.”
Door regelmatige lichaamsbeweging voelt iemand zich niet alleen beter, maar hij kan er werkelijk gezonder, en dus produktiever door worden. Ze zou zelfs iemands leven kunnen verlengen. In The New York Times van vorig jaar maart stond op de voorpagina een artikel met als kop „Volgens onderzoek kan matige lichaamsbeweging iemands leven met jaren verlengen”. Daarin stond:
„Mannen die deelnamen aan activiteiten zoals lopen, trappenlopen en sporten die 2000 of meer calorieën per week verbruikten, hadden een sterftepercentage dat een kwart tot een derde lager lag dan bij degenen uit het onderzoek [onder bijna 17.000 oud-studenten van Harvard] die minder actief waren.” En wat veelzeggend was, de sterfte onder zulke actieve mannen was bij een te hoge bloeddruk minder dan de helft van de sterfte onder inactieve mannen met hypertensie.
De leider van het onderzoek, dr. Ralph S. Paffenbarger jr., merkte op: „Er zijn heel wat sceptici die zeggen dat mensen actief zijn omdat ze gezond zijn.” Hij benadrukte echter: „U bent gezond omdat u actief bent.”
Dit schijnt ook de gedachte te zijn in bedrijven waar met succes fitnessprogramma’s worden gevoerd. Russ Cunningham, chef personeelszaken van Pacific Gas & Electric, zei over hun programma: „Wij bezien het als een verzekeringspolis tegen rampen.” En voegde eraan toe: „Naar onze mening heeft het zichzelf dubbel en dwars terugverdiend.” John Sculley, de gewezen president van Pepsi-Cola, een onderdeel van Pepsico, heeft eens gezegd: „Fitheid is de afdeling waar investeringen het best worden terugverdiend.”
Bij Exxon, de grote oliemaatschappij, bevestigde een onderzoek van leidinggevende functionarissen eveneens de voordelen van het fitnessprogramma. Driekwart van de deelnemers bleek zich beter te zijn gaan voelen, 29 procent was afgeslankt en 27 procent van de rokers was gestopt met roken. Insgelijks stelde de Control Data Corporation vast dat kosten voor de gezondheidszorg voor personeelsleden die regelmatig lichaamsbeweging nemen, elk jaar $115 lager waren dan voor degenen die niets aan lichaamsbeweging deden.
Een in 1982 verricht onderzoek aan de Universiteit van Toronto (Canada) onthulde dat een bedrijf met een welzijns- of fitnessprogramma voor elke deelnemende werknemer jaarlijks $233 zou kunnen besparen op gezondheidskosten. En uit een enquête van het Health Research Institute bleek dat bedrijven die fitnessprogramma’s ondersteunden, per jaar $1061 aan gezondheidszorg betaalden voor hun werknemers, terwijl bedrijven zonder dergelijke programma’s $1456 betaalden. Dat is een besparing van 37 procent, ofte wel $395 per werknemer!
Aanmoediging tot deelname
In het besef welk nut welzijns- en fitnessprogramma’s hebben, proberen bedrijven meer personeelsleden te stimuleren eraan mee te doen. Maar dit is vaak niet gemakkelijk. Hoewel mensen wellicht beseffen dat zij hun leven in gevaar brengen door roken, te veel drinken, onjuiste eetgewoonten, druggebruik en gebrek aan lichaamsbeweging, is het moeilijk om sommigen ertoe te brengen hun ongezonde levenswijzen te veranderen.
Vaak maakt minder dan 30 procent van de werknemers van een bedrijf gebruik van het fitnessprogramma. Ten einde meer werknemers erbij te betrekken, proberen sommige bedrijven dan ook verscheidene prikkels te verschaffen, zoals geldelijke beloningen. Hospital Corporation of America bijvoorbeeld betaalt aan deelnemers 24 dollarcent voor elke mijl die zij hebben hardgelopen en elke kwart mijl (400 meter) die zij zwemmend, of vier mijl (6,5 km) die zij fietsend hebben afgelegd.
Om roken te ontmoedigen geeft SpeedCall Corporation werknemers $7 per week als zij op het werk niet roken. Kenmerkend is dat na vier jaar het aantal rokers was afgenomen met 65 procent, en het aantal verzekeringsclaims dat was ingediend door degenen die met roken waren gestopt, met 50 procent was gedaald.
Belangrijk voor het welslagen van een fitnessprogramma van een bedrijf is de steun van de bedrijfsleiding. Als personen in leidinggevende functies aan lichaamsbeweging doen, zullen anderen veel sneller volgen. Dr. Lindner dringt er bij mensen op aan de tijd die aan lichaamsbeweging wordt besteed, niet als verspild te beschouwen. „In werkelijkheid zult u meer tijd hebben,” zegt hij, „omdat de lichaamsbeweging u zoveel energie geeft dat u in een kortere periode meer werk kunt verzetten.”
Wat u kunt doen
Ongeacht of u nu wel of niet bij een bedrijf werkt met een fitnessprogramma, wellicht bent u gemotiveerd om wat aan lichaamsbeweging te gaan doen. Maar een waarschuwend woord is op zijn plaats. Als u er al enige tijd niets aan hebt gedaan, begin dan rustig. Een teveel aan activiteit ineens kan meer kwaad dan goed doen.
En de gedachte dat u in het weekeinde energiek aan sport kunt doen zonder uw conditie in de week wat op peil te houden, kan u zelfs fataal worden. Dr. Lawrence Power merkte op: „Er sterven te veel mensen rond het weekeinde. Uit één onderzoek blijkt dat 26 procent van de plotselinge sterfgevallen plaatsvindt op maandag en 25 procent op zaterdag. Dat is de helft van het weektotaal aan doden in twee dagen.”
Om werkelijk nut te kunnen afwerpen, moet lichaamsbeweging regelmatig worden genomen, bij voorkeur twee tot drie keer per week en 20 tot 30 minuten per keer. Het tot een gewoonte maken te gaan lopen, is een voortreffelijke start. Een arts legde uit: „Energiek wandelen zou, indien het vanaf de jeugd wordt beoefend, op zich een drastische vermindering brengen in invaliditeit en vroege sterfgevallen ten gevolge van coronaire hartziekten.”
Aangezien een goede gezondheid van de werknemers goed is voor het bedrijf, is een goede gezondheid van afzonderlijke leden zeker goed voor het gezin. Waarom zou u dus als gezinshoofd niet een of andere vorm van regelmatige lichaamsbeweging stimuleren, in het bijzonder als u, uw vrouw of uw kinderen veel tijd besteden aan televisie kijken of een of andere niet-lichamelijke activiteit? Regelmatige lichaamsbeweging zal het hele gezin ten goede komen.
[Illustraties op blz. 23]
Japanse bedrijven voorzien voor hun personeel in faciliteiten zoals deze
[Illustratie op blz. 24]
Regelmatige lichaamsbeweging is ook goed voor het gezin