Een fooi geven — of niet
DE LICHTEN zijn gedimd, zachtjes klinkt de muziek, en het eten is verrukkelijk. Maar die rustige stemming bij het dineren in een uitstekend restaurant kan omslaan in verwarring en verlegenheid als de rekening komt. ’Moet ik de kelner een fooi geven?’ ’Hoeveel?’ Menigeen heeft zijn zelfvertrouwen voelen wegsmelten onder de vermeende strakke blikken van de verwachtingsvolle ober.
Sommige restaurantbezoekers zijn uit overtuiging onverzettelijk gekant tegen het geven van tips. Zij geven geen cent. Hun tegenpolen geloven even stellig dat het noodzakelijk en juist is fooien te geven. Zij zijn royaal. Maar waar velen niet aan denken, is dat in sommige landen op fooien en extraatjes wordt gerekend. Daar worden ze beschouwd als behorend bij de rekening.
Waarom fooien geven?
„Zonder de fooien zou ik verhongeren!” zo luidt het gebruikelijke verweer van kelners en taxichauffeurs. In bepaalde landen, de Verenigde Staten bijvoorbeeld, zijn fooien dus meer dan een bedankje voor extra service. Ze vormen het hoofdbestanddeel van iemands inkomen.
Oscar, kelner bij een beroemd restaurant in de stad New York, heeft een vrouw en drie kinderen die hij van voedsel, kleding en onderdak moet voorzien. Waarom zijn tips belangrijk voor hem? „Als ik niet genoeg tipgeld zou krijgen, zou ik er een baan bij moeten nemen”, antwoordt hij. Zoals de meeste kelners en serveersters in de Verenigde Staten, krijgt Oscar het minimumloon betaald — nauwelijks voldoende om één persoon te onderhouden, laat staan vijf. Bovendien behoudt de kelner niet zijn hele fooi. „Wij moeten de tips delen met de kelnershulp, de barkeeper en de maître d’hôtel”, zet hij uiteen. Oscar beseft dat de stijgende prijzen van de maaltijden in restaurants nadelige gevolgen hebben voor het bedrag dat klanten als tip geven, maar „mijn eigen rekeningen gaan ook steeds omhoog”, zegt hij.
Behalve kelners zijn ook anderen — piccolo, portier, conciërge, kamermeisje, garderobe- en retiradepersoneel, kapper en taxichauffeur — voor hun inkomen afhankelijk van tips.
Kijk eens naar Judith, een jonge vrouw die in een kleine stad in Duitsland woont. Zij werkt part-time als schoonheidsspecialiste om als bedienaar van het evangelie toch in haar onderhoud te kunnen voorzien. Zij zegt: „Onze lonen zijn echt laag, omdat de werkgevers verwachten dat de klanten ons een fooi geven.” Zij heeft bemerkt dat de mensen ten gevolge van de gestegen kosten van levensonderhoud kleinere fooien geven, terwijl velen het helemaal niet doen. „De meeste mensen die ons een fooi geven, doen dat omdat wij aardig voor hen zijn geweest,” legt Judith uit, „zonder te beseffen dat wij van onze fooien moeten leven.”
De Amerikaanse regering gaat er trouwens van uit dat klanten in restaurants en bepaalde andere gelegenheden een zeker percentage van de rekening als fooi zullen geven. Kelners en anderen die persoonlijke diensten verlenen, moeten de regering belasting betalen over dat geschatte bedrag aan fooien, of ze die fooien nu hebben gekregen of niet!
Wat te doen als u een ander land bezoekt
Als u in het buitenland bent, is het verstandig zowel de wisselkoers als de inflatie-index in gedachte te houden. Een bezoekster die vroeger in Brazilië gewoond had, kwam daar na vele jaren nog eens terug. Zij was volstrekt niet voorbereid op de geringe koopkracht van de plaatselijke munteenheid, die gedurende haar afwezigheid met zo’n 200 procent per jaar gedevalueerd was. Zonder erbij na te denken, gaf zij een man een briefje van 500 cruzeiro als tip, wat toen zij uit Brazilië wegging een heel behoorlijke fooi was. De man fronste zijn wenkbrauwen. Daarom gaf zij hem, omdat zij royaal wilde zijn, een briefje van 1000 cruzeiro. Vermoeid zei de man: „Ach, laat ook maar zitten!” Stel u haar verlegenheid voor toen zij later ontdekte dat haar fooi in Amerikaans geld omgerekend ongeveer tien dollarcent waard was!
Wat uw fooien zeggen over u
Fooien geven kan werkelijk verwarrend zijn. Maar als u twijfelt hoe groot uw fooi moet zijn, doe dan wat Hugh uit Nigeria doet. „Vraag het”, zegt hij. „Ik vraag bij het inlichtingenloket van vliegvelden of hotels altijd wat zij adviseren.”
Er is een goede reden om die raad op te volgen. Waarom? Denk eens aan het volgende: Als u met een groep toeristen reist of een congres bezoekt, slaat wat u doet terug op het hele gezelschap. De mensen zullen uw groep beoordelen naar uw gedrag. Dus hoe u persoonlijk ook over het geven van fooien denkt, als u in gezelschap van een groep kleine fooien geeft of het helemaal niet doet, kunnen anderen tot de conclusie komen dat uw gezelschap gierig is of niet weet hoe het hoort.
Ook kan het u helpen uw weg te vinden in de doolhof van fooienstelsels, wanneer u deze oude bijbelse stelregel in gedachte houdt: „Behandel de mensen zoals u door hen behandeld wilt worden.” Stel u voor dat u in de schoenen van de ander staat. Zou u een passende tip niet op prijs stellen als dat waar u woont de gewoonte is? — Matthéüs 7:12, Groot Nieuws Bijbel.
Ten slotte zult u zich meer op uw gemak voelen indien u weet hoe, wanneer en hoeveel u moet tippen. Bovendien zal het ongetwijfeld een glimlach op het gelaat van de ontvanger te voorschijn roepen. „Het betekent heel wat voor mij”, zegt een serveerster die er een eer in stelt goede en beleefde service te verlenen. Wanneer een maaltijd buitenshuis op zo’n prettige manier wordt besloten, hoeveel meer vreugde beleven dan alle betrokkenen eraan!