Tips over fooien

IN SOMMIGE landen zijn fooien of tips in feite een vast onderdeel van de prijs voor een maaltijd of een taxirit geworden. Maar niet in alle landen is dit het geval. Hier volgen enkele suggesties voor het al dan niet fooien geven:

AUSTRALIË: Doordat hier vaste lonen gelden, is geen enkele werknemer eigenlijk van fooien afhankelijk om aan een redelijk loon te komen. Alan is sinds 1973 taxichauffeur in Sydney en ontvangt zelden een fooi. Als iemand hem eens een fooi geeft, is het meestal een toerist van overzee. De gemiddelde Australiër geeft hem geen fooi, al zullen sommigen misschien het bedrag afronden en hem het wisselgeld laten houden.

Anis is boekhouder bij een bedrijf in Sydney en eet dikwijls buitenshuis. Hij zegt: ’Kelners in topklasse restaurants verwachten minstens 10 procent van de rekening als tip; in het middenklasse restaurant varieert het van 5 tot 10 procent; en in een doorsnee-eetgelegenheid neemt men genoegen met een fooi van maximaal 5 procent.’ Lucy, die veel reist met haar man, die een leidinggevende functie heeft, beaamt dit en voegt eraan toe dat kelners in de meer exclusieve restaurants ’op je neerkijken’ als je maar 10 procent fooi geeft en dat men daar 15 procent verwacht.

BRAZILIË: In Brazilië denkt men verschillend over fooien geven. In de grotere steden wordt het verwacht, in kleinere is men er niet zozeer op uit. „De meeste restaurants zetten een bedieningstip van 10 procent voor de kelner op de rekening”, zegt een ober van een restaurant in de stad Curitiba. „Maar”, zo voegt hij eraan toe, „gewoonlijk wordt er wel een tip gegeven.” Hetzelfde geldt voor kappers en kamermeisjes in hotels. Een van de redenen hiervoor is de economie: De lonen zijn laag en kunnen de op hol geslagen inflatie van 230 procent niet bijhouden.

Het is de gewoonte taxichauffeurs volgens de meterstand te betalen en soms wordt er een fooi gegeven, vooral als het een rit door een gevaarlijke buurt betrof of laat in de avond. Over het algemeen is het de gewoonte een tip te geven als uiting van dankbaarheid voor goede service en een vriendelijke houding.

DUITSLAND: In de Bondsrepubliek Duitsland wordt op de rekening automatisch een bedrag van 10 tot 20 procent als bedieningsgeld (in Duitsland gewoonlijk Trinkgeld genoemd) gezet, dat later onder het personeel wordt verdeeld. Wanneer men de rekening betaalt, wordt het echter als een blijk van goede manieren bezien als men het bedrag royaal afrondt. Dit soort tip wordt beschouwd als een „kleine beloning voor verleende diensten”. Helaas hebben Duitse gasten in het aangrenzende Oostenrijk — volgens de in Luxemburg woonachtige Lowell, die dikwijls op reis is — de reputatie dat zij erg kleine fooien geven of het helemaal niet doen.

Ter zake van het tippen in restaurants zegt een bekend Duits boek over manieren: „Wees niet krenterig; rond het bedrag zo af dat de kelner u niet 2 of 3 pfennig wisselgeld hoeft te geven.” Tel voor een taxirit 3 tot 5 procent op bij het bedrag dat de meter aangeeft.

In Luxemburg ligt het iets anders. Gewoonlijk staat er geen bedieningsgeld op de rekening en dan behoort er een tip van 8 tot 10 procent te worden gegeven. Staat er echter wel bedieningsgeld op de rekening, dan is het toch heel gewoon er nog een fooi van maximaal 5 procent bij te doen.

ITALIË: Hier wordt het fooienstelsel uitgebreid gehanteerd. Taxichauffeurs zien graag een tip van 15 procent van de ritprijs tegemoet. In restaurants verwacht men een fooi van 5 tot 10 procent voor een goede bediening. „De kelner verwacht een fooi van de klant en is teleurgesteld als hij die niet krijgt”, zegt Pino, een 32-jarige kelner in een restaurant in Rome, „niet alleen omdat het hem in zijn inkomen scheelt, maar ook omdat hij niet de waardering getoond ziet die gewoonlijk aan de dag wordt gelegd door degenen die een fooi geven.”

Efrem heeft de Ethiopische nationaliteit. Ook hij is kelner in Rome. „Tips zijn bijzonder belangrijk”, zegt hij, „want de lonen zijn erg laag.” Hij vindt dat hij zijn tip heeft verdiend als hij zijn klant beleefd behandelt en snel bedient.

JAPAN: De nationale toeristenorganisatie daar zegt: „Geen fooien”, en beroemt zich erop dat „door het ontbreken van een fooienstelsel Japan een paradijs voor toeristen is”. Hoewel dit formeel juist is, zijn in werkelijkheid belasting en bedieningsgeld verwerkt in de vermelde prijzen of worden op de rekening toegevoegd. Van deze bedragen worden de salarissen betaald.

Taxichauffeurs in Japan krijgen een vast loon dat voldoende is om een gezin te onderhouden, en zij mogen geen tip vragen. Toch geeft bijna 15 procent van de passagiers wel een fooi, met de verklaring: „Een bijdrage voor uw lunch.” De taxichauffeurs vinden dat het niet tot hun taak behoort met de bagage te helpen, maar als zij het wel doen, geven passagiers hun dikwijls een fooi voor deze extra dienstverlening.

Het is niet de gewoonte in restaurants een fooi te geven, aangezien de bedieningskosten bij de rekening zijn inbegrepen. De heer Hazama, eigenaar van een topklasse restaurant in een voorstad van Tokio, vertelde Ontwaakt! dat de lonen van kelners in Japan gelijk zijn aan die in andere beroepen. Hij legde uit dat het uitlokken van fooien in restaurants krachtig tegengegaan wordt omdat het de zaak onmiddellijk een slechte naam zou bezorgen. Hij verklaarde echter wel dat er een gewoonte heerst die toch wel enigszins aan tip geven zou kunnen doen denken — de gewoonte een geldbedrag te geven wanneer er extra service wordt verlangd, zoals van tevoren boeken voor een groot gezelschap.

Hoe staat het met een verblijf in de Japanse ryokans of hotelletjes? Moet u daar een fooi geven? Voor het normale dienstbetoon gewoonlijk niet. Maar sommige ryokans geven extra service zonder daarvoor iets meer in rekening te brengen. In deze ryokans zullen gasten misschien de behoefte voelen hun waardering te tonen door een fooi te geven, vooral wanneer zij verwachten enige dagen te blijven — bijvoorbeeld wanneer zij een congres bezoeken.

In Japan bestaat een interessante gewoonte: geld geven voordat de diensten verleend zijn. Sommige gasten zullen bijvoorbeeld zodra zij in een ryokan zijn aangekomen, het kamermeisje dat hun kamer zal schoonhouden een enveloppe met geld toeschuiven. Het is een bedankje vooraf voor alle zorg die zij aan hen zal besteden. Deze attentie schijnt een goede bediening te waarborgen.

NIGERIA: De meeste hotels, restaurants en dergelijke brengen de bediening in rekening — 10 tot 15 procent. Jeremia, die enige jaren als kelner in hotels in Lagos heeft gewerkt, zegt: „Het geld dat op deze manier wordt opgebracht, wordt onder alle werknemers verdeeld.” Hij legt uit: „Fooien zijn verboden, en als iemand betrapt wordt op het aannemen van een fooi, kan hij ontslagen worden.” Sommige zaken hebben een mededeling hangen waarin het publiek van deze bepaling in kennis wordt gesteld. Maar Jeremia voegt er haastig aan toe dat waar het de werknemers niet verboden is tips aan te nemen, een extra tip op prijs gesteld wordt, ook al wordt er bedieningsgeld berekend. „Dit moedigt de belangstelling voor de klanten en een goede service aan”, zegt hij.

VERENIGDE STATEN: Fooien zijn hier meer dan een beloning voor goede service. Voor sommigen vormen ze een onmisbaar deel van hun levensonderhoud. Maar dit betekent niet dat er automatisch een vast tarief voor tips is. In goede restaurants bijvoorbeeld, „is 15 procent de maatstaf”, zegt Andrea, de manager van een restaurant. Geef een tip van 20 procent als een kelner extra hulpvaardig en tegemoetkomend is geweest, adviseren beoordelaars van restaurants, maar 10 procent of minder als de bediening slecht is. „Straf de kelner niet voor de kwaliteit van het voedsel, want daar kan hij niets aan doen”, waarschuwt Oscar, een kelner. „Geef uw fooi alstublieft voor de service die door de kelner wordt verleend. Als u vindt dat hij u slecht heeft bediend, vertel hem dan waarom, en vertel het ook aan de beheerder.”

De stad New York kent een ander fooienstelsel. Voor de meeste restaurants is 20 procent de norm. Susie Steiger, vice-president van Restaurant Marketing Plus in de stad New York, adviseert een tip van 15 procent als minimum en 20 procent indien u erg tevreden bent over de service van het restaurant. Zij merkte ook op dat mensen uit verschillende delen van het land verschillende tipgewoonten hebben. Over het algemeen geven mensen uit grote steden grotere tips dan de bevolking van kleinere steden en plattelandsgebieden. Wanneer u dus een bezoek aan de stad New York brengt, doet u er goed aan de daar heersende gewoonte in gedachte te houden en dienovereenkomstig uw fooien te geven.

Hoe staat het met taxiritten? Taxichauffeur Mary zegt dat „taxichauffeurs een tip van 15 procent verwachten”. Etiquette-expert Elizabeth L. Post adviseert ook om wanneer u enige tijd in een vakantieoord of een hotel logeert, als echtpaar het kamermeisje ongeveer een dollar per nacht als fooi te geven.