Overstromingen en droogte — van God afkomstig?

„IK WORD duizelig en mijn maag voelt koud aan.” De Afrikaanse vrouw probeerde een Ontwaakt!-verslaggever duidelijk te maken hoe het voelde om te verhongeren. Een andere bewoner van een door droogte geteisterde streek in Zuid-Afrika zei: „Wij verzwakken zo erg dat wij niet meer kunnen lachen, huilen, zien of ademen.”

Onlangs deelden alleen al in Afrika nog zo’n 35 miljoen anderen het ellendige lot van deze personen. Zij waren het slachtoffer van een droogte die voor het hele continent een ramp dreigde te worden.

Dit lijden bleef geenszins onopgemerkt. Afschuwelijke beelden van verhongerende vrouwen en kinderen — vaak niet veel meer dan geraamten — werden uitgezonden en gepubliceerd, wat leidde tot massale hulpverleningspogingen. Voor veel slachtoffers waren zulke maatregelen echter niet toereikend, of kwamen ze te laat. Zendingen van hulpgoederen brengen de doden niet weer tot leven en herstellen al evenmin economische voorspoed voor geruïneerde boeren.

Maar terwijl sommigen met verdroogde lippen om een druppel regen bidden, hebben veel anderen te lijden onder natuurrampen die door sommigen als zelfs nog desastreuzer voor lijf en goed worden beschouwd — overstromingen. Zo merkte het boek Historical Catastrophes: Famines op: „Veel van de grote misoogsten . . . zijn veroorzaakt door een teveel aan water.”

China’s Hwang Ho (Gele Rivier) stroomt bijvoorbeeld als een verhoogde autoweg naar de zee. Langs haar oevers bevinden zich dijken ter bescherming van de boeren die in de laagvlakte wonen. Maar bij overstromingen breken deze dijken soms door en verandert de vlakte in een zee van verschrikking. In de loop der eeuwen zijn zo’n tien miljoen Chinezen bij overstromingen om het leven gekomen, waardoor de Hwang Ho meer menselijk lijden heeft veroorzaakt dan enig ander natuurverschijnsel!

Overstromingen en droogte blijven de mens in weerwil van zijn technologische kennis achtervolgen. En of u de verschrikkingen ervan nu wel of niet aan den lijve hebt ondervonden, u wordt erdoor beïnvloed. Want overstromingen en droogte scheppen onvermijdelijk voedseltekorten, die er op hun beurt voor zorgen dat de voedselprijzen schrikbarend hoog worden. Zo machteloos staat de mens tegenover deze rampen dat men ze beziet als een bezoeking des Heren, een gesel Gods. Maar schuilt er enige waarheid in deze aanduidingen?

Wie is verantwoordelijk?

Earthscan, een „nieuws- en informatiedienst voor wereldomvattende ontwikkelings- en milieuvraagstukken”, publiceerde een rapport getiteld Natural Disasters — Acts of God or Acts of Man? (Natuurrampen — Godsgerichten of menselijk falen?) De daarin verschafte inlichtingen tonen aan dat het gemiddelde aantal gerapporteerde overstromingen over de hele wereld toenam van 15,1 per jaar in de jaren ’60 tot 22,2 in de jaren ’70. In hetzelfde tijdsbestek nam het aantal periodes van droogte toe van 5,2 per jaar tot 9,7. Veel alarmerender echter is het feit dat het aantal mensen dat bij deze rampen omkwam, een meer dan zesvoudige toename vertoonde!

Het Earthscan-rapport meldt: „Rampen worden in toenemende mate veroorzaakt door mensen. Sommige rampen (overstromingen, droogte, honger) worden veeleer veroorzaakt door wanbeheer ten aanzien van het milieu en de natuurlijke rijkdommen dan door te veel of te weinig regenval. . . . Rampen zijn maatschappelijke en politieke gebeurtenissen die kunnen worden voorkomen en vaak ook inderdaad worden voorkomen. In de Derde Wereld waar de armen gedwongen zijn roofbouw op hun land te plegen en in gevaarlijke gebieden te wonen, eisen rampen een steeds hogere tol.”

Beschouw eens hoe daden van mensen oorzaak zijn geweest van zogenaamde godsgerichten. Op een avond in mei 1942 stroomde zo’n 300 miljoen ton water de dalen in het westelijke deel van Duitsland binnen. Een godsgericht? Neen. De watervloed was veroorzaakt door een bombardement op de stuwdammen in de Möhne en de Eder door Britse oorlogsvliegtuigen. Zo’n 1294 mensen verdronken bij de overstromingen, van wie het merendeel burgers.

Slechts vijf jaar daarvoor deed zich een ramp voor die volgens sommigen verwoestender was dan de atoombommen op Hirosjima en Nagasaki! In een commentaar op een rapport van SIPRI (het Internationale Instituut voor Vredesonderzoek in Stockholm) verklaarde het tijdschrift New Scientist: „Het was het opblazen van de Hwajoeankow-dijk van de Gele Rivier waardoor de Japanse troepen in 1938 in hun opmars door China werden gestuit, maar waardoor ook enkele honderdduizenden Chinezen verdronken.” Miljoenen anderen werden dakloos.

In dezelfde zin uitte een Afrikaanse krant de beschuldiging: „Niet alle ontberingen en ellende [wegens droogte] kan men op rekening van het weer schrijven. . . . Oorlogen vanaf de Hoorn van Afrika tot aan de kust van de Atlantische Oceaan en weer terug naar Mozambique hebben de boeren van hun bouwgronden verdreven.” De droogte in Ethiopië bijvoorbeeld is verergerd door jaren van burgeroorlog die de weidegronden hebben verwoest.

God of hebzucht?

Dank zij de moderne technologie zijn boeren nu in staat uitgestrekte stukken land om te ploegen — met inbegrip van gebieden waarvan ecologen zeggen dat die helemaal niet omgeploegd hadden mogen worden. Zo werd in de National Geographic betreffende delen van de Noordamerikaanse Great Plains gezegd: „Beleggers en in het nauw gedreven ’ranchers’ hebben tienduizenden hectaren kwetsbare graslanden omgeploegd om er tarwe op te verbouwen . . . Deze aarde verstuift gemakkelijk wanneer het droog weer is, en een aanhoudende droogte op de vlakten, zoals die welke leidde tot de Dust Bowl [een door droogte geteisterd gebied in de Verenigde Staten in de jaren ’30] is slechts een kwestie van tijd.”

Nu reeds zijn sommige weidegronden in die streek bedekt met een deken van stuifaarde zo hoog als de afrasteringspalen. Een van de aldus getroffen veehouders zei: „Het is geen godsgericht. Het is een daad van hebzucht. God heeft geen ploeg.” Mohandas Gandhi drukte het goed uit toen hij zei: „Er is genoeg voor de behoeften van een ieder, maar niet genoeg voor de hebzucht van een ieder.”

Maar volgens sommigen zijn het juist de veehouders die hebzuchtig zijn. Sommigen houden er zo veel dieren op na dat het land overbeweid wordt. En hoewel zij dat misschien een paar jaar ongestraft kunnen doen, veranderen de overgraasde gronden, wanneer de droogte toeslaat, blijvend in woestijnen. Beschouw eens wat er gebeurde in de grensgebieden van de Sahara, de zogenoemde Sahel-streek. Eerder in deze eeuw werden duizenden putten geslagen om te zorgen voor meer water. Afrikaanse veehouders verheugden zich omdat zij hierdoor in staat waren hun veestapel te vergroten. Maar helaas, er was niet voldoende weidegrond om deze grotere kudden te herbergen!

„De Sahel was reeds ziek toen er in 1968 een droogte inzette”, verklaart het boek Our Hungry Earth — The World Food Crisis. „Toen het gras doodging, hakten de veehoeders bomen om zodat hun vee de bladeren kon eten. De droogte hield aan, en de weide- en landbouwgronden begonnen in woestijn te veranderen.” De Sahara, aldus het tijdschrift New Scientist, „heeft zich in de afgelopen vijftig jaar met 650.000 vierkante kilometer in zuidelijke richting uitgebreid”. Dat is een gebied dat groter is dan Spanje en Portugal bij elkaar!

Dan zijn er nog projectontwikkelaars die bomen omhakken en de ecologische consequenties negeren. „Op wereldomvattende basis”, zegt professor Hanks, directeur van het Instituut voor Natuurlijke Rijkdommen in Pietermaritzburg (Zuid-Afrika), „is er in de tijd die u nodig hebt om deze zin te lezen, drie hectare bos verdwenen. . . . Dit verlies van bos betekent veel meer dan alleen een verlies van grondstoffen voor energie of bouwmateriaal. Ontbossing vernietigt lang bestaande waterkringlopen, wat leidt tot verzilting van stroompjes en rivieren, het opraken van het grondwater, toename van het aantal overstromingen en een verergering van watertekorten tijdens periodes van droogte.”

Een voorbeeld hiervan is te zien in het Himalajagebergte. „De bossen op de heuvels in het voorgebergte”, zo verklaart het boek Our Hungry Earth — The World Food Crisis, „verdwijnen snel. Als gevolg daarvan worden de overstromingen in Zuid-Azië erger. Een overstroming in Pakistan in 1973 verwoestte grote hoeveelheden opgeslagen graan. En in 1974 werd het gewas in Bangladesh en India bijna even erg geschaad door overstromingen als door de droogte.”

Straf van God?

Geen wonder dan dat het reeds genoemde Earthscan-rapport concludeerde dat de mens — niet God — verantwoordelijk is voor de rampzalige gevolgen van overstromingen en droogte. Toegegeven, de mens heeft geen zeggenschap over het weer, hoewel sommigen menen dat de mens met zijn kernproeven en dergelijke aan het milieu heeft gerommeld en de weerpatronen heeft veranderd. Maar het Earthscan-rapport verklaarde:

„Mensen veranderen hun omgeving en maken die daardoor gevoeliger voor sommige rampen, en gedragen zich zo dat zij zich kwetsbaarder maken voor deze risico’s. De groeiende bevolking van de Derde Wereld wordt gedwongen roofbouw te plegen op hun land, het te ontbossen en hun land over het geheel genomen uit te putten, waardoor het kwetsbaarder wordt voor zowel overstromingen als droogte.”

’Maar is het niet mogelijk’, zo vragen sommigen wellicht, ’dat God op een of andere manier deze rampen gebruikt om de mens voor zijn wanbeheer over de aarde te straffen? Toont de bijbel niet aan dat God in het verleden zulke rampen heeft gebruikt?’ Bedenk echter dat de door God veroorzaakte vloed in Noachs dagen werd voorafgegaan door een waarschuwing. God zag erop toe dat de rechtvaardige Noach en zijn gezin werden gespaard (Genesis 6:13, 14, 17). Ditzelfde kan beslist niet worden gezegd van recente rampen, want soms hebben zelfs getrouwe dienstknechten van God hierdoor ontberingen en de dood moeten ondergaan.

Dit betekent echter niet dat God er ongevoelig voor is dat mensen de aarde ruïneren. De bijbel geeft te kennen dat God dit op zijn bestemde tijd door middel van zijn koninkrijk zal vergelden. De bijbel beschrijft wat er zal gebeuren: „In de dagen van die koningen [hedendaagse regeringen] zal de God des hemels een koninkrijk oprichten [zijn hemelse regering] dat nooit te gronde zal worden gericht. . . . Het zal al deze koninkrijken verbrijzelen en er een eind aan maken, en zelf zal het tot onbepaalde tijden blijven bestaan.” — Daniël 2:44.

Eeuwenlang hebben ware christenen uitgezien naar Gods koninkrijk. Jezus leerde zijn volgelingen zelfs bidden: „Vader, . . . uw koninkrijk kome” (Lukas 11:2). Bestaat er echter reden om te geloven dat een hemelse regering verwoestende overstromingen en droogten kan tegenhouden? Ja, inderdaad! Zo zijn wetenschappelijke pogingen om het weer te beheersen tot dusver weinig succesvol geweest. De Schepper heeft echter de macht om het weer te reguleren. Hij beloofde zijn volk uit de oudheid: „Dan zal ik stellig uw regenbuien op hun juiste tijd geven, en het land zal inderdaad zijn opbrengst geven, en het geboomte van het veld zal zijn vrucht geven.” — Leviticus 26:4.

Tevens heeft de uit de doden opgewekte Jezus Christus, die door God tot koning van deze regering is aangesteld, getoond dat hij de macht over het weer bezit! De bijbel vertelt over een voorval waarbij er een „zeer zware storm” opstak. Jezus werd gewekt uit een diepe slaap, „stond . . . op en bestrafte de wind en zei tot de zee: ’Zwijg! Wees stil!’” Wat gebeurde er? „De wind ging liggen en er ontstond een grote kalmte.” Dit bewoog Jezus’ angstige discipelen ertoe te zeggen: „Wie is dat toch wel, want zelfs de wind en de zee gehoorzamen hem?” — Markus 4:36-41.

Onder Gods Koninkrijksheerschappij zal het weer van de aarde op dezelfde wijze de bevelen van Jezus gehoorzamen en daardoor in volmaakt evenwicht worden gehouden. En hoe staat het met de ecologie van de aarde? Er zullen geen hebzuchtige mensen zijn die de aarde van haar bossen zullen ontdoen of de atmosfeer zullen vervuilen. De bijbel zegt: „De aarde zal stellig vervuld zijn van de kennis van Jehovah zoals de wateren ook de zee bedekken” (Jesaja 11:9). Onder die heerschappij zal de mensheid ongetwijfeld leren hoe zij huizen moeten bouwen en de aarde moeten ontginnen zonder haar ecologie te verstoren (Jesaja 65:21). Zo zal de aarde worden veranderd in een prachtige woonplaats — een waar paradijs! — Lukas 23:43.

[Illustratie op blz. 18]

Waarom groeien woestijnen zoals deze in Afrika zo snel?

[Verantwoording]

FAO photo