Alcohol en u

’Joop, ik denk dat je er eentje te veel op hebt’, zegt de gastheer.

’Wie, ik?’ antwoordt Joop met dikke tong. ’Ik kan het best hebben!’

’Ja, maar neem toch maar eerst een kop koffie voor je naar huis rijdt.’

EEN goede raad? Volstrekt niet! Als Joop te veel heeft gedronken, zal een kop koffie er echt niet voor zorgen dat hij veilig kan rijden. Dat geldt al evenmin voor wat frisse lucht, een koude douche of wat lichaamsoefeningen. Zulke dingen zullen Joop wellicht wakkerder maken. Er is echter maar één ding dat hem zal helpen nuchter te worden — tijd. Om dit beter te begrijpen, is het nuttig om eens te bekijken hoe uw lichaam alcohol verwerkt.

Hoe alcohol werkt

Wanneer u een alcoholhoudende drank drinkt, is de alcohol heel „verlangend” om uw bloedbaan binnen te komen.a In tegenstelling tot andere voedingsmiddelen hoeft alcohol niet te worden verteerd. Zo’n 20 procent komt via uw maagwand onmiddellijk in de bloedbaan terecht. De rest wordt opgenomen wanneer ze uw dunne darm bereikt.

De mate waarin alcohol u beïnvloedt, hangt af van de hoeveelheid die u ervan in uw bloedbaan krijgt. En hoe snel die hoeveelheid toeneemt, hangt af van verscheidene factoren:

(1) Hoeveelheid genuttigde alcohol: Hoeveel alcohol consumeert u met een bepaalde soort drank? Bevat een pilsje minder alcohol dan een borreltje? Hoe verrassend het ook klinkt, de gewone consumpties, een biertje, een glas tafelwijn en een jenevertje, bevatten alle ongeveer dezelfde hoeveelheid alcohol — iets meer dan 15 cc.b

Daarom besluit het rapport Physiological Effects of Alcohol dat is gepubliceerd door het Nationaal Instituut ter Bestrijding van Alcoholmisbruik en Alcoholisme (VS): „Wat de uitwerking betreft die het drinken op iemands geest en lichaam heeft, maakt het in wezen niet zo bar veel uit of hij of zij wijn, bier of sterke drank wil drinken — het belangrijkste is de feitelijke hoeveelheid alcohol die wordt genuttigd.”

(2) Snelheid van opname in het bloed: Een aantal factoren kan de snelheid beïnvloeden waarmee alcohol in uw bloedbaan wordt opgenomen. Voedsel is één factor. Dat wil zeggen, wanneer u wat voedsel in uw maag hebt, zal dit gewoonlijk de alcohol verdunnen en de absorptie vertragen. Iemand die tijdens de maaltijd een glas tafelwijn drinkt, zal zijn bloedalcoholgehalte dus minder verhogen dan wanneer hij dezelfde hoeveelheid op een lege maag had gedronken. De tijd tussen de drankjes kan de absorptie eveneens beïnvloeden. Twee drankjes binnen een paar minuten zullen een persoon meer benevelen dan twee drankjes in de loop van een paar uur.

Gewicht is nog een factor. Waarom? Eenvoudig omdat hoe meer iemand weegt, hoe meer vloeistof hij in zijn lichaam heeft om de alcohol te verdunnen. Zo verklaart het rapport Development of a Traffic Safety and Alcohol Program for Senior Adults:c „Iemand die [73 kilo] weegt heeft ongeveer [50 kilo] water in zijn/haar lichaam om de alcohol te verdunnen. Na drie drankjes in een uur zal zijn/haar BAG [bloedalcoholgehalte] ongeveer 0,07 procent bedragen. Als iemand van [45 kilo] in dezelfde tijd dezelfde hoeveelheid zou drinken, dan zou zijn/haar BAG ongeveer 0,11 procent bedragen, en hij/zij zou in aanmerking komen voor arrestatie wegens dronkenschap achter het stuur.”

Het alcoholpercentage van de drank kan ook van invloed zijn op de opnamesnelheid. Hoe hoger namelijk het alcoholpercentage in de drank, hoe sneller de alcohol zal worden opgenomen.

De absorptie van de alcohol in uw bloedbaan kan dus iets sneller of iets langzamer verlopen — afhankelijk van elk van de bovengenoemde factoren. Er is echter nog een andere factor die bepaalt hoe hoog de concentratie in uw bloed oploopt.

(3) De oxidatiesnelheid: Zo gauw er zich alcohol in uw bloedbaan bevindt, begint het lichaam deze weer weg te werken. Een klein percentage (tussen de 2 en 10 procent) wordt onveranderd afgescheiden via de adem, transpiratie en urine. De overige hoeveelheid wordt geoxideerd, „verbrand”, voornamelijk in de lever waar de chemische structuur van alcohol wordt veranderd ten einde daaruit warmte en energie vrij te maken.

Hoe snel wordt alcohol in uw lever geoxideerd? De oxidatie kan van persoon tot persoon iets verschillen, afhankelijk van factoren zoals gewicht en gezondheid. Volgens het rapport van Malfetti en Winter „kan als algemene regel worden gesteld dat iemand die [70 kilo] weegt, in één uur de alcohol van één drankje kan oxideren (of ’verbranden’)”.

Wat voor alcoholgehalte krijgt u in uw bloedbaan als uw lever snel in actie komt om de alcohol te elimineren? Heel eenvoudig: Als de opnamesnelheid de oxidatiesnelheid overtreft, rijst het alcoholgehalte in het bloed. Het rapport Physiological Effects of Alcohol illustreert het op deze wijze: „Het heeft veel weg van water hozen in een lekke boot; als de alcohol sneller in het bloed ’lekt’ dan het lichaam het ’eruit kan hozen’, zal het niveau, of de concentratie ervan, stijgen.” En als het alcoholgehalte in het bloed stijgt, raakt de persoon steeds meer beneveld.

Terwijl alcohol dus „verlangend” is om in de bloedbaan te komen, neemt hij er de tijd voor om weer te verdwijnen. Het lichaam zal de alcohol met zijn vaste oxidatiesnelheid „verbranden”. En totdat dat is gebeurd, dient u het te vermijden aan het verkeer deel te nemen. Waarom? Omdat alcohol u beïnvloedt op een aantal terreinen die essentieel zijn om veilig een auto te kunnen besturen.

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 5]

Als hij te veel heeft gedronken, zal hij dan door koffie veilig kunnen rijden?